Οι εξελίξεις στην Κύπρο και η αγωνία για τους Δωδεκανήσιους στη Μεγαλόνησο

• «Η πα­ρου­σία των βά­σε­ων δεν μπο­ρεί να θέτει σε κίν­δυ­νο την ασφά­λεια της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας» • Για εκα­το­ντά­δες οι­κο­γέ­νειες στη Ρόδο και γε­νι­κώς τα Δω­δε­κά­νη­σα, οι εξε­λί­ξεις συν­δέ­ο­νται άμεσα με την αγω­νία για συγ­γε­νείς που ερ­γά­ζο­νται ή σπου­δά­ζουν στα πα­νε­πι­στή­μια της Κύ­πρου • Η δη­μο­σιο­γρά­φος από την Κύπρο που ζει τα γε­γο­νό­τα από την πρώτη στιγ­μή με­τα­φέ­ρει στη «δη­μο­κρα­τι­κή» το κλίμα των τε­λευ­ταί­ων ημε­ρών και την αγω­νία των κα­τοί­κων

Η Πα­ρα­σκευή, 6 Μαρ­τί­ου 2026, βρί­σκει τη Με­γα­λό­νη­σο σε μια από τις πιο κρί­σι­μες στιγ­μές των τε­λευ­ταί­ων ετών. Για εκα­το­ντά­δες οι­κο­γέ­νειες στη Ρόδο και γε­νι­κώς τα Δω­δε­κά­νη­σα, οι εξε­λί­ξεις συν­δέ­ο­νται άμεσα με την αγω­νία για συγ­γε­νείς που ερ­γά­ζο­νται στην Κύπρο ή σπου­δά­ζουν στα πα­νε­πι­στή­μια της Λευ­κω­σί­ας, της Λε­με­σού και της Πάφου.

Η πα­ρου­σία του ελ­λη­νι­κού στό­λου στην Κάρ­πα­θο υπο­γραμ­μί­ζει τη ση­μα­σία του νο­τιο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου ως «γέ­φυ­ρα» με τη Με­γα­λό­νη­σο, στο πλαί­σιο των εξε­λί­ξε­ων που κα­τα­γρά­φο­νται στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Η έμπει­ρη συ­ντά­κτρια του Κυ­πρια­κού Πρα­κτο­ρεί­ου Ει­δή­σε­ων (ΚΥΠΕ), Κυ­ρια­κή Χρι­στο­δού­λου, με­τα­φέ­ρει στη «Δη­μο­κρα­τι­κή» την ει­κό­να που επι­κρα­τεί στο νησί, πε­ρι­γρά­φο­ντας τις πα­ρα­μέ­τρους μιας κρί­σης που επη­ρε­ά­ζει ήδη την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα και την ασφά­λεια στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Για να γίνει αντι­λη­πτή η κα­τά­στα­ση, πρέ­πει πρώτα να εξη­γη­θεί το κα­θε­στώς των βρε­τα­νι­κών βά­σε­ων στην Κύπρο οι οποί­ες κα­λύ­πτουν μια έκτα­ση πε­ρί­που 254 τε­τρα­γω­νι­κών χι­λιο­μέ­τρων. Όπως ανα­φέ­ρει η ίδια, μετά την ίδρυ­ση της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας το 1960 και τη Συν­θή­κη Εγκα­θί­δρυ­σης και τις Συν­θή­κες Εγ­γυ­ή­σε­ων, η Ελ­λά­δα, η Τουρ­κία και το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο είναι εγ­γυ­ή­τριες δυ­νά­μεις, ενώ η Βρε­τα­νία δια­τη­ρεί στρα­τιω­τι­κές βά­σεις στο νησί.

«Οι βά­σεις αυτές θε­ω­ρού­νται κυ­ρί­αρ­χο έδα­φος της Βρε­τα­νί­ας», εξη­γεί. «Βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο και στο πα­ρελ­θόν σε πε­ρι­φε­ρεια­κές εντά­σεις αλλά για πρώτη φορά δέ­χθη­καν επί­θε­ση με drone και αυτό για το νησί είναι κρί­σι­μο καθώς τί­θε­ται θέμα ασφά­λειας και για έμπει­ρους νο­μι­κούς και ανα­λυ­τές έπρε­πε να ζη­τη­θούν εξη­γή­σεις γιατί η πα­ρου­σία των βά­σε­ων δεν μπο­ρεί να θέτει σε κίν­δυ­νο την ασφά­λεια της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας». «Γι’ αυτό και προ­κά­λε­σε αντι­δρά­σεις η στάση του Βρε­τα­νού πρω­θυ­πουρ­γού Κιρ Στάρ­μερ. Υπήρ­ξαν τη­λε­φω­νι­κές επι­κοι­νω­νί­ες με τους Βρε­τα­νούς να δια­βε­βαιώ­νουν ότι δεν γί­νε­ται χρήση των βά­σε­ων. Και η ίδια η ΚΔ το­νί­ζει συ­νε­χώς ότι δεν είναι μέρος του πο­λέ­μου ούτε και ορ­μη­τή­ριο», ανα­φέ­ρει.

Οι βρε­τα­νι­κές βά­σεις βρί­σκο­νται σε τρία ση­μεία του νη­σιού, στο Ακρω­τή­ρι στη Λε­με­σό, στη Δε­κέ­λεια προς τη Λάρ­να­κα και στην Επι­σκο­πή, στα σύ­νο­ρα Λε­με­σού και Πάφου. Στις πε­ριο­χές αυτές υπη­ρε­τεί στρα­τιω­τι­κό προ­σω­πι­κό, αλλά υπάρ­χουν στα χωριά κα­τοι­κούν χι­λιά­δες Ελ­λη­νο­κύ­πριοι.

Η έντα­ση ξε­κί­νη­σε από το Ακρω­τή­ρι. Όπως ανα­φέ­ρει η κ. Χρι­στο­δού­λου, ένα drone τύπου Shahed που τε­λι­κά δια­πι­στώ­θη­κε ότι προ­ερ­χό­ταν από τον Λί­βα­νο και ήταν ιρα­νι­κής κα­τα­σκευ­ής έπεσε στη βάση, προ­κα­λώ­ντας ανη­συ­χία στους κα­τοί­κους. «Έπεσε στη βάση και οι κά­τοι­κοι ανη­σύ­χη­σαν. Από εκεί ξε­κί­νη­σε όλη η ιστο­ρία». Το πε­ρι­στα­τι­κό έφερε στην επι­φά­νεια και ένα κρί­σι­μο ερώ­τη­μα για την ασφά­λεια της χώρας. «Το βα­σι­κό ερώ­τη­μα είναι γιατί δεν εντο­πί­στη­κε και τι μέτρα έλα­βαν οι βά­σεις για την προ­στα­σία μας».

Η εξέ­λι­ξη αυτή οδή­γη­σε την Κύπρο να ζη­τή­σει συν­δρο­μή από άλλες χώρες. Στην πε­ριο­χή έσπευ­σαν ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά F-16, οι δύο φρε­γά­τες «Κίμων» και «Ψαρά» με το υπερ­σύγ­χρο­νο anti-drone σύ­στη­μα Κέ­νταυ­ρος που είναι στο λι­μά­νι Λε­με­σού ενώ υπάρ­χει υπο­στή­ρι­ξη και από τη Γαλ­λία.

Η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα

Πα­ρό­τι στις με­γά­λες πό­λεις η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα συ­νε­χί­ζε­ται, η ει­κό­να στις πε­ριο­χές γύρω από τη βάση του Ακρω­τη­ρί­ου είναι δια­φο­ρε­τι­κή. «Οι κά­τοι­κοι έχουν λάβει οδη­γί­ες και τα σχο­λεία που βρί­σκο­νται εντός ή πλη­σί­ον των πε­ριο­χών των Βρε­τα­νι­κών Βά­σε­ων, πα­ρα­μέ­νουν κλει­στά μέχρι την Πα­ρα­σκευή», ση­μειώ­νει η συ­ντά­κτρια του ΚΥΠΕ. Πολ­λοί εγκα­τέ­λει­ψαν προ­σω­ρι­νά τα σπί­τια τους και φι­λο­ξε­νού­νται σε συγ­γε­νείς, σε ξε­νο­δο­χεία ή σε εκ­κλη­σια­στι­κούς χώ­ρους. Σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις μο­να­στή­ρια της πε­ριο­χής δέ­χθη­καν κα­τοί­κους που ζή­τη­σαν προ­σω­ρι­νά κα­τα­φύ­γιο.

Το με­γα­λύ­τε­ρο πα­ρά­πο­νο των πο­λι­τών αφορά την επί­ση­μη ενη­μέ­ρω­ση. «Τις πρώ­τες δύο-τρεις ημέ­ρες επι­κρά­τη­σε με­γά­λη σύγ­χυ­ση. Πολλά πράγ­μα­τα τα μα­θαί­να­με από ξένα μέσα ενη­μέ­ρω­σης γιατί οι δικοί μας είχαν με­σά­νυ­χτα». Όπως πε­ρι­γρά­φει, όταν ση­μειώ­θη­κε το πε­ρι­στα­τι­κό με το drone αρ­κε­τοί κά­τοι­κοι εγκα­τέ­λει­ψαν τα σπί­τια τους χωρίς να γνω­ρί­ζουν πού πρέ­πει να κα­τευ­θυν­θούν.

«Ο κό­σμος έφυγε μέσα στη νύχτα χωρίς  να ξέρει πού να πάει»

Η σύγ­χυ­ση ήταν εμ­φα­νής ακόμη και σε δη­μό­σιες δομές. Σύμ­φω­να με την ίδια, σχο­λείο στη Λευ­κω­σία που βρί­σκε­ται κοντά στην αμε­ρι­κα­νι­κή πρε­σβεία βρέ­θη­κε σε κα­τά­στα­ση συ­να­γερ­μού λόγω ύπο­πτου αντι­κει­μέ­νου χωρίς να υπάρ­χει σαφές πρω­τό­κολ­λο για το πώς πρέ­πει να κι­νη­θεί η διεύ­θυν­ση. Τις επό­με­νες ημέ­ρες ενερ­γο­ποι­ή­θη­κε η Πο­λι­τι­κή Άμυνα, με πε­ρι­πο­λί­ες στις γει­το­νιές και πα­ρου­σία συ­νοι­κιο­φυ­λά­κων. Πρό­κει­ται για εκ­παι­δευ­μέ­νους εθε­λο­ντές που γνω­ρί­ζουν ποιος έχει τα κλει­διά των κα­τα­φυ­γί­ων και κα­θο­δη­γούν τον κόσμο στις γει­το­νιές του, προ­σπα­θώ­ντας να κα­λύ­ψουν το κενό της επί­ση­μης ενη­μέ­ρω­σης.

Ιδιαί­τε­ρη συ­ζή­τη­ση έχει ανοί­ξει στην Κύπρο για τα κα­τα­φύ­για. «Για τον πλη­θυ­σμό της Κύ­πρου ο αριθ­μός των κα­τα­φυ­γί­ων θε­ω­ρεί­ται ανε­παρ­κής», ση­μειώ­νει η κ. Χρι­στο­δού­λου. Αρ­κε­τοί χώροι είτε είναι εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νοι είτε μπα­ζω­μέ­νοι. Σε τη­λε­ο­πτι­κά ρε­πορ­τάζ πα­ρου­σιά­στη­καν ακόμη και κο­τέ­τσια που εμ­φα­νί­ζο­νταν ως χώροι προ­στα­σί­ας. Την ίδια στιγ­μή επι­ση­μαί­νε­ται και η δια­φο­ρά στην ενη­μέ­ρω­ση: «Στις βρε­τα­νι­κές βά­σεις το ξένο προ­σω­πι­κό και οι οι­κο­γέ­νειές τους ενη­με­ρώ­νο­νται με μη­νύ­μα­τα SMS. Εμείς πε­ρι­μέ­νου­με ακόμα να χτυ­πή­σουν κα­μπά­νες και σει­ρή­νες».

Φοι­τη­τές και επα­να­πα­τρι­σμοί

Ανη­συ­χία εκ­φρά­ζε­ται και από οι­κο­γέ­νειες φοι­τη­τών. Πα­ρό­τι δεν υπάρ­χει μα­ζι­κή απο­χώ­ρη­ση, η οδη­γία των ΗΠΑ που επι­τρέ­πει στο προ­σω­πι­κό τους να ανα­χω­ρή­σει προ­αι­ρε­τι­κά θο­ρύ­βη­σε τους γο­νείς. «Ένας μι­κρός τόπος εί­μα­στε, δεν ξέ­ρεις από πού θα σου ‘ρθει», λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά η συ­ντά­κτρια.

Την ίδια στιγ­μή ανα­φέρ­θη­κε και η πε­ρί­πτω­ση Κυ­πρί­ων φοι­τη­τών που εγκλω­βί­στη­καν στην Ταϊ­λάν­δη. Πρό­κει­ται για νέους που τα­ξί­δε­ψαν εκεί για δια­κο­πές μετά την εξε­τα­στι­κή τους στη Ελ­λά­δα και δεν μπο­ρούν να επι­στρέ­ψουν καθώς οι πτή­σεις transit μέσω των χωρών του Κόλ­που δια­κό­πη­καν. Πα­ράλ­λη­λα βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη η δια­δι­κα­σία επα­να­πα­τρι­σμού 756 Κυ­πρί­ων από τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα, ενώ άλλοι από το Ισ­ρα­ήλ, το Μπα­χρέιν και την Ιορ­δα­νία επέ­στρε­ψαν μέσω Αι­γύ­πτου. Από τους 756 κά­ποιοι είναι μο­νί­μως δια­μέ­νο­ντες που εν­δε­χο­μέ­νως δεν επι­θυ­μούν τώρα να φύ­γουν. Την Πέμ­πτη επέ­στρε­ψαν γύρω στα 180 άτομα. Ο ενα­έ­ριος χώρος της Κύ­πρου δεν έκλει­σε ωστό­σο πτή­σεις ακυ­ρώ­νο­νται από διά­φο­ρες εται­ρεί­ες.

Το ότι η Κύ­προς βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο των πε­ρι­φε­ρεια­κών εξε­λί­ξε­ων δεν απο­τέ­λε­σε πλήρη έκ­πλη­ξη, αλλά αυτό που προ­κα­λεί ανη­συ­χία και το εξη­γούν οι ανα­λυ­τές ήταν η γε­νί­κευ­ση των επι­θέ­σε­ων του Ιράν. «Όταν εί­δα­με ότι το Ιράν διε­νερ­γεί επι­θέ­σεις κατά αρα­βι­κών χωρών και όταν ακού­γο­νται σει­ρή­νες και ανα­χαι­τί­ζο­νται drones σε άλλες χώρες της πε­ριο­χής τότε ανα­πό­φευ­κτα ο φόβος κο­ρυ­φώ­νε­ται», εξο­μο­λο­γεί­ται η κ. Χρι­στο­δού­λου.

Η Κύ­προς, η οποία ασκεί την Προ­ε­δρία του Συμ­βου­λί­ου της Ε.Ε., βρί­σκε­ται σε μια πα­ρά­δο­ξη θέση. «Ο Πρό­ε­δρος μι­λά­ει με όλους, αλλά όταν η Ε.Ε. δεν έχει στρα­τό, τι μπο­ρείς να κά­νεις;». Μά­λι­στα, η κρίση επη­ρέ­α­σε άμεσα τη λει­τουρ­γία της Ένω­σης, καθώς άτυπα συμ­βού­λια αξιω­μα­τού­χων ανα­βλή­θη­καν ή με­τα­φέρ­θη­καν σε τη­λε­δια­σκέ­ψεις, επει­δή οι Ευ­ρω­παί­οι αξιω­μα­τού­χοι δεν έβρι­σκαν πτή­σεις για να φτά­σουν στο νησί.

Οι πρώ­τες επι­πτώ­σεις κα­τα­γρά­φο­νται ήδη στον του­ρι­σμό με ακυ­ρώ­σεις για τον Απρί­λιο και τον Μάιο. Μέχρι σή­με­ρα Πα­ρα­σκευή 6 Μαρ­τί­ου το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών δια­τη­ρεί σε ισχύ την οδη­γία εκ­κέ­νω­σης για το χωριό στο Ακρω­τή­ρι, ενώ η Πο­λι­τι­κή Άμυνα βρί­σκε­ται σε επι­φυ­λα­κή σε Τίμη, Ανα­ρί­τα, Μαν­δριά, Ορ­μή­δεια, Ξυ­λο­φά­γου και Ξυ­λο­τύ­μπου.

Η οδη­γία προς τους πο­λί­τες είναι να πα­ρα­κο­λου­θούν τις ανα­κοι­νώ­σεις των αρχών, να ενη­με­ρώ­νο­νται μέσω της εφαρ­μο­γής SafeCY για κα­τα­φύ­για και να έχουν έτοι­μο ένα βα­σι­κό σα­κί­διο με είδη πρώ­της ανά­γκης. Οι κά­τοι­κοι των πε­ριο­χών γύρω από τις βά­σεις είναι αυτοί που αι­σθά­νο­νται τη με­γα­λύ­τε­ρη ανη­συ­χία αυτή τη στιγ­μή.