Οι εξελίξεις στην Κύπρο και η αγωνία για τους Δωδεκανήσιους στη Μεγαλόνησο

• «Η παρου­σία των βάσεων δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την ασφά­λεια της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας» • Για εκα­το­ντά­δες οικο­γέ­νειες στη Ρόδο και γενικώς τα Δωδε­κά­νησα, οι εξε­λί­ξεις συν­δέ­ο­νται άμεσα με την αγωνία για συγ­γε­νείς που εργά­ζο­νται ή σπου­δά­ζουν στα πανε­πι­στή­μια της Κύπρου • Η δημο­σιο­γρά­φος από την Κύπρο που ζει τα γεγο­νότα από την πρώτη στιγμή μετα­φέ­ρει στη «δημο­κρα­τική» το κλίμα των τελευ­ταίων ημερών και την αγωνία των κατοί­κων

Η Παρα­σκευή, 6 Μαρτίου 2026, βρίσκει τη Μεγα­λό­νησο σε μια από τις πιο κρί­σι­μες στιγμές των τελευ­ταίων ετών. Για εκα­το­ντά­δες οικο­γέ­νειες στη Ρόδο και γενικώς τα Δωδε­κά­νησα, οι εξε­λί­ξεις συν­δέ­ο­νται άμεσα με την αγωνία για συγ­γε­νείς που εργά­ζο­νται στην Κύπρο ή σπου­δά­ζουν στα πανε­πι­στή­μια της Λευ­κω­σίας, της Λεμεσού και της Πάφου.

Η παρου­σία του ελλη­νι­κού στόλου στην Κάρπαθο υπο­γραμ­μί­ζει τη σημασία του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου ως «γέφυρα» με τη Μεγα­λό­νησο, στο πλαίσιο των εξε­λί­ξεων που κατα­γρά­φο­νται στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η έμπειρη συντά­κτρια του Κυπρια­κού Πρα­κτο­ρείου Ειδή­σεων (ΚΥΠΕ), Κυριακή Χρι­στο­δού­λου, μετα­φέ­ρει στη «Δημο­κρα­τική» την εικόνα που επι­κρα­τεί στο νησί, περι­γρά­φο­ντας τις παρα­μέ­τρους μιας κρίσης που επη­ρε­ά­ζει ήδη την καθη­με­ρι­νό­τητα και την ασφά­λεια στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Για να γίνει αντι­λη­πτή η κατά­σταση, πρέπει πρώτα να εξη­γη­θεί το καθε­στώς των βρε­τα­νι­κών βάσεων στην Κύπρο οι οποίες καλύ­πτουν μια έκταση περίπου 254 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων. Όπως ανα­φέ­ρει η ίδια, μετά την ίδρυση της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας το 1960 και τη Συνθήκη Εγκα­θί­δρυ­σης και τις Συν­θή­κες Εγγυ­ή­σεων, η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασί­λειο είναι εγγυ­ή­τριες δυνά­μεις, ενώ η Βρε­τα­νία δια­τη­ρεί στρα­τιω­τι­κές βάσεις στο νησί.

«Οι βάσεις αυτές θεω­ρού­νται κυρί­αρχο έδαφος της Βρε­τα­νίας», εξηγεί. «Βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο και στο παρελ­θόν σε περι­φε­ρεια­κές εντά­σεις αλλά για πρώτη φορά δέχθη­καν επίθεση με drone και αυτό για το νησί είναι κρίσιμο καθώς τίθεται θέμα ασφά­λειας και για έμπει­ρους νομι­κούς και ανα­λυ­τές έπρεπε να ζητη­θούν εξη­γή­σεις γιατί η παρου­σία των βάσεων δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την ασφά­λεια της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας». «Γι’ αυτό και προ­κά­λεσε αντι­δρά­σεις η στάση του Βρε­τα­νού πρω­θυ­πουρ­γού Κιρ Στάρμερ. Υπήρξαν τηλε­φω­νι­κές επι­κοι­νω­νίες με τους Βρε­τα­νούς να δια­βε­βαιώ­νουν ότι δεν γίνεται χρήση των βάσεων. Και η ίδια η ΚΔ τονίζει συνεχώς ότι δεν είναι μέρος του πολέμου ούτε και ορμη­τή­ριο», ανα­φέ­ρει.

Οι βρε­τα­νι­κές βάσεις βρί­σκο­νται σε τρία σημεία του νησιού, στο Ακρω­τήρι στη Λεμεσό, στη Δεκέ­λεια προς τη Λάρνακα και στην Επι­σκοπή, στα σύνορα Λεμεσού και Πάφου. Στις περιο­χές αυτές υπη­ρε­τεί στρα­τιω­τικό προ­σω­πικό, αλλά υπάρ­χουν στα χωριά κατοι­κούν χιλιά­δες Ελλη­νο­κύ­πριοι.

Η ένταση ξεκί­νησε από το Ακρω­τήρι. Όπως ανα­φέ­ρει η κ. Χρι­στο­δού­λου, ένα drone τύπου Shahed που τελικά δια­πι­στώ­θηκε ότι προ­ερ­χό­ταν από τον Λίβανο και ήταν ιρα­νι­κής κατα­σκευής έπεσε στη βάση, προ­κα­λώ­ντας ανη­συ­χία στους κατοί­κους. «Έπεσε στη βάση και οι κάτοι­κοι ανη­σύ­χη­σαν. Από εκεί ξεκί­νησε όλη η ιστορία». Το περι­στα­τικό έφερε στην επι­φά­νεια και ένα κρίσιμο ερώτημα για την ασφά­λεια της χώρας. «Το βασικό ερώτημα είναι γιατί δεν εντο­πί­στηκε και τι μέτρα έλαβαν οι βάσεις για την προ­στα­σία μας».

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε την Κύπρο να ζητήσει συν­δρομή από άλλες χώρες. Στην περιοχή έσπευ­σαν ελλη­νικά μαχη­τικά F-16, οι δύο φρε­γά­τες «Κίμων» και «Ψαρά» με το υπερ­σύγ­χρονο anti-drone σύστημα Κένταυ­ρος που είναι στο λιμάνι Λεμεσού ενώ υπάρχει υπο­στή­ριξη και από τη Γαλλία.

Η καθη­με­ρι­νό­τητα

Παρότι στις μεγάλες πόλεις η καθη­με­ρι­νό­τητα συνε­χί­ζε­ται, η εικόνα στις περιο­χές γύρω από τη βάση του Ακρω­τη­ρίου είναι δια­φο­ρε­τική. «Οι κάτοι­κοι έχουν λάβει οδηγίες και τα σχολεία που βρί­σκο­νται εντός ή πλησίον των περιο­χών των Βρε­τα­νι­κών Βάσεων, παρα­μέ­νουν κλειστά μέχρι την Παρα­σκευή», σημειώ­νει η συντά­κτρια του ΚΥΠΕ. Πολλοί εγκα­τέ­λει­ψαν προ­σω­ρινά τα σπίτια τους και φιλο­ξε­νού­νται σε συγ­γε­νείς, σε ξενο­δο­χεία ή σε εκκλη­σια­στι­κούς χώρους. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις μονα­στή­ρια της περιο­χής δέχθη­καν κατοί­κους που ζήτησαν προ­σω­ρινά κατα­φύ­γιο.

Το μεγα­λύ­τερο παρά­πονο των πολιτών αφορά την επίσημη ενη­μέ­ρωση. «Τις πρώτες δύο-τρεις ημέρες επι­κρά­τησε μεγάλη σύγχυση. Πολλά πράγ­ματα τα μαθαί­ναμε από ξένα μέσα ενη­μέ­ρω­σης γιατί οι δικοί μας είχαν μεσά­νυ­χτα». Όπως περι­γρά­φει, όταν σημειώ­θηκε το περι­στα­τικό με το drone αρκετοί κάτοι­κοι εγκα­τέ­λει­ψαν τα σπίτια τους χωρίς να γνω­ρί­ζουν πού πρέπει να κατευ­θυν­θούν.

«Ο κόσμος έφυγε μέσα στη νύχτα χωρίς  να ξέρει πού να πάει»

Η σύγχυση ήταν εμφανής ακόμη και σε δημό­σιες δομές. Σύμφωνα με την ίδια, σχολείο στη Λευ­κω­σία που βρί­σκε­ται κοντά στην αμε­ρι­κα­νική πρε­σβεία βρέθηκε σε κατά­σταση συνα­γερ­μού λόγω ύποπτου αντι­κει­μέ­νου χωρίς να υπάρχει σαφές πρω­τό­κολλο για το πώς πρέπει να κινηθεί η διεύ­θυνση. Τις επό­με­νες ημέρες ενερ­γο­ποι­ή­θηκε η Πολι­τική Άμυνα, με περι­πο­λίες στις γει­το­νιές και παρου­σία συνοι­κιο­φυ­λά­κων. Πρό­κει­ται για εκπαι­δευ­μέ­νους εθε­λο­ντές που γνω­ρί­ζουν ποιος έχει τα κλειδιά των κατα­φυ­γίων και καθο­δη­γούν τον κόσμο στις γει­το­νιές του, προ­σπα­θώ­ντας να καλύ­ψουν το κενό της επί­ση­μης ενη­μέ­ρω­σης.

Ιδιαί­τερη συζή­τηση έχει ανοίξει στην Κύπρο για τα κατα­φύ­για. «Για τον πλη­θυ­σμό της Κύπρου ο αριθμός των κατα­φυ­γίων θεω­ρεί­ται ανε­παρ­κής», σημειώ­νει η κ. Χρι­στο­δού­λου. Αρκετοί χώροι είτε είναι εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νοι είτε μπα­ζω­μέ­νοι. Σε τηλε­ο­πτικά ρεπορ­τάζ παρου­σιά­στη­καν ακόμη και κοτέ­τσια που εμφα­νί­ζο­νταν ως χώροι προ­στα­σίας. Την ίδια στιγμή επι­ση­μαί­νε­ται και η διαφορά στην ενη­μέ­ρωση: «Στις βρε­τα­νι­κές βάσεις το ξένο προ­σω­πικό και οι οικο­γέ­νειές τους ενη­με­ρώ­νο­νται με μηνύ­ματα SMS. Εμείς περι­μέ­νουμε ακόμα να χτυ­πή­σουν καμπά­νες και σει­ρή­νες».

Φοι­τη­τές και επα­να­πα­τρι­σμοί

Ανη­συ­χία εκφρά­ζε­ται και από οικο­γέ­νειες φοι­τη­τών. Παρότι δεν υπάρχει μαζική απο­χώ­ρηση, η οδηγία των ΗΠΑ που επι­τρέ­πει στο προ­σω­πικό τους να ανα­χω­ρή­σει προ­αι­ρε­τικά θορύ­βησε τους γονείς. «Ένας μικρός τόπος είμαστε, δεν ξέρεις από πού θα σου ‘ρθει», λέει χαρα­κτη­ρι­στικά η συντά­κτρια.

Την ίδια στιγμή ανα­φέρ­θηκε και η περί­πτωση Κυπρίων φοι­τη­τών που εγκλω­βί­στη­καν στην Ταϊ­λάνδη. Πρό­κει­ται για νέους που ταξί­δε­ψαν εκεί για δια­κο­πές μετά την εξε­τα­στική τους στη Ελλάδα και δεν μπορούν να επι­στρέ­ψουν καθώς οι πτήσεις transit μέσω των χωρών του Κόλπου δια­κό­πη­καν. Παράλ­ληλα βρί­σκε­ται σε εξέλιξη η δια­δι­κα­σία επα­να­πα­τρι­σμού 756 Κυπρίων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ άλλοι από το Ισραήλ, το Μπα­χρέιν και την Ιορ­δα­νία επέ­στρε­ψαν μέσω Αιγύ­πτου. Από τους 756 κάποιοι είναι μονίμως δια­μέ­νο­ντες που ενδε­χο­μέ­νως δεν επι­θυ­μούν τώρα να φύγουν. Την Πέμπτη επέ­στρε­ψαν γύρω στα 180 άτομα. Ο ενα­έ­ριος χώρος της Κύπρου δεν έκλεισε ωστόσο πτήσεις ακυ­ρώ­νο­νται από διά­φο­ρες εται­ρείες.

Το ότι η Κύπρος βρέθηκε στο επί­κε­ντρο των περι­φε­ρεια­κών εξε­λί­ξεων δεν απο­τέ­λεσε πλήρη έκπληξη, αλλά αυτό που προ­κα­λεί ανη­συ­χία και το εξηγούν οι ανα­λυ­τές ήταν η γενί­κευση των επι­θέ­σεων του Ιράν. «Όταν είδαμε ότι το Ιράν διε­νερ­γεί επι­θέ­σεις κατά αρα­βι­κών χωρών και όταν ακού­γο­νται σει­ρή­νες και ανα­χαι­τί­ζο­νται drones σε άλλες χώρες της περιο­χής τότε ανα­πό­φευ­κτα ο φόβος κορυ­φώ­νε­ται», εξο­μο­λο­γεί­ται η κ. Χρι­στο­δού­λου.

Η Κύπρος, η οποία ασκεί την Προ­ε­δρία του Συμ­βου­λίου της Ε.Ε., βρί­σκε­ται σε μια παρά­δοξη θέση. «Ο Πρό­ε­δρος μιλάει με όλους, αλλά όταν η Ε.Ε. δεν έχει στρατό, τι μπορείς να κάνεις;». Μάλιστα, η κρίση επη­ρέ­ασε άμεσα τη λει­τουρ­γία της Ένωσης, καθώς άτυπα συμ­βού­λια αξιω­μα­τού­χων ανα­βλή­θη­καν ή μετα­φέρ­θη­καν σε τηλε­δια­σκέ­ψεις, επειδή οι Ευρω­παίοι αξιω­μα­τού­χοι δεν έβρι­σκαν πτήσεις για να φτάσουν στο νησί.

Οι πρώτες επι­πτώ­σεις κατα­γρά­φο­νται ήδη στον του­ρι­σμό με ακυ­ρώ­σεις για τον Απρίλιο και τον Μάιο. Μέχρι σήμερα Παρα­σκευή 6 Μαρτίου το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών δια­τη­ρεί σε ισχύ την οδηγία εκκέ­νω­σης για το χωριό στο Ακρω­τήρι, ενώ η Πολι­τική Άμυνα βρί­σκε­ται σε επι­φυ­λακή σε Τίμη, Αναρίτα, Μανδριά, Ορμή­δεια, Ξυλο­φά­γου και Ξυλο­τύ­μπου.

Η οδηγία προς τους πολίτες είναι να παρα­κο­λου­θούν τις ανα­κοι­νώ­σεις των αρχών, να ενη­με­ρώ­νο­νται μέσω της εφαρ­μο­γής SafeCY για κατα­φύ­για και να έχουν έτοιμο ένα βασικό σακίδιο με είδη πρώτης ανάγκης. Οι κάτοι­κοι των περιο­χών γύρω από τις βάσεις είναι αυτοί που αισθά­νο­νται τη μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία αυτή τη στιγμή.