Στη Ρόδο ο βουλευτής Επικρατείας Γιώργος Σταμάτης για το Κορακόνερο και τη μεταστέγαση των Ρομά

• Πιθα­νό­τερη ημε­ρο­μη­νία επί­σκε­ψης η Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026 με επί­κε­ντρο τον καταυ­λι­σμό, το σχέδιο επι­δό­τη­σης ενοι­κίου και την επα­νεκ­κί­νηση ενός φακέλου που είχε ανοίξει επί δημαρ­χίας Αντώνη Καμπου­ράκη χωρίς να κατα­λή­ξει σε απο­τέ­λε­σμα, ενώ η δημο­τική αρχή προ­σα­να­το­λί­ζε­ται και σε μηνυ­τή­ρια αναφορά

Προ­γραμ­μα­τι­σμένη επί­σκεψη στη Ρόδο, με πιθα­νό­τερη ημε­ρο­μη­νία τη Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026, ανα­μέ­νε­ται να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει ο βου­λευ­τής Επι­κρα­τείας κ. Γιώργος Στα­μά­της, γενικός ειση­γη­τής για τους Ρομά στο συμ­βού­λιο της Ευρώπης, με αντι­κεί­μενο την αντι­με­τώ­πιση των χρόνιων προ­βλη­μά­των στον καταυ­λι­σμό των Ρομά στο Κορα­κό­νερο και την υλο­ποί­ηση σχεδίου μετα­στέ­γα­σης από τη δημο­τική αρχή του Δήμου Ρόδου.

Η παρου­σία του βουλετή, που στο παρελ­θόν είχε δια­χει­ρι­στεί τον φάκελο ως γενικός γραμ­μα­τέας Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης και Κατα­πο­λέ­μη­σης της Φτώ­χειας, επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο μια υπόθεση με δια­δο­χι­κές προ­σπά­θειες, αλλαγές σχε­δια­σμού και έντονη κοι­νω­νική πίεση, τόσο από κατοί­κους της περιο­χής όσο και από φορείς που ζητούν απο­τε­λε­σμα­τική παρέμ­βαση.

Το βάρος της συζή­τη­σης τοπο­θε­τεί­ται πλέον στην πράξη, δηλαδή στο εάν και πώς μπορεί να προ­χω­ρή­σει ένα επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο που δεν θα μείνει στα χαρτιά. Στο επί­κε­ντρο βρί­σκο­νται, από τη μία, οι δεσμεύ­σεις για τερ­μα­τι­σμό πρα­κτι­κών που επη­ρε­ά­ζουν την υγεία και το περι­βάλ­λον και, από την άλλη, οι δυσκο­λίες εύρεσης κατοι­κιών λόγω της αγοράς βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης και του αυξη­μέ­νου κόστους ενοι­κί­α­σης στο νησί.

Παράλ­ληλα, η δημο­τική αρχή φέρεται να προ­σα­να­το­λί­ζε­ται και στην υποβολή μηνυ­τή­ριας ανα­φο­ράς για το θέμα του καταυ­λι­σμού, σε μια χρονική στιγμή όπου υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι αντί­στοιχη πρω­το­βου­λία του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου στις 9 Οκτω­βρίου 2020 δεν οδήγησε σε λύση.

Η ατζέντα της επί­σκε­ψης και το ζητού­μενο της εφαρ­μο­γής

Σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει δια­μορ­φω­θεί, η επί­σκεψη του Γιώργου Σταμάτη στη Ρόδο ανα­μέ­νε­ται να εστιά­σει σε δύο παράλ­λη­λους στόχους. Ο πρώτος αφορά στην άμεση δια­χεί­ριση της κατά­στα­σης στον καταυ­λι­σμό του Κορα­κό­νε­ρου, που έχει απα­σχο­λή­σει επί δεκα­ε­τίες την τοπική κοι­νω­νία και τις αρχές. Ο δεύ­τε­ρος αφορά στην υλο­ποί­ηση ενός σχεδίου μετα­στέ­γα­σης που δεν περιο­ρί­ζε­ται στη μετα­κί­νηση οικο­γε­νειών, αλλά περι­γρά­φε­ται ως προ­σπά­θεια ουσια­στι­κής κοι­νω­νι­κής ένταξης, με εργα­λεία όπως αυξη­μέ­νες επι­δο­τή­σεις ενοι­κίου και κοι­νω­νική στήριξη.

Το κρίσιμο σημείο, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται και στη δημόσια συζή­τηση που έχει ανοίξει, είναι ότι οι παρεμ­βά­σεις στο πεδίο των Ρομά απαι­τούν ταυ­τό­χρονα στε­γα­στι­κές λύσεις, κοι­νω­νική υπο­στή­ριξη, σταθερή παρα­κο­λού­θηση, συνερ­γα­σία πολλών υπη­ρε­σιών και ρεα­λι­σμό ως προς τις δυνα­τό­τη­τες της τοπικής αγοράς κατοι­κίας. Στη Ρόδο, ο παρά­γο­ντας της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης και της γενι­κό­τε­ρης αύξησης τιμών επη­ρε­ά­ζει ευθέως την προ­σφορά δια­θέ­σι­μων κατοι­κιών, άρα και τη δυνα­τό­τητα εφαρ­μο­γής ενός προ­γράμ­μα­τος επι­δό­τη­σης ενοι­κίου σε κλίμακα.

Οι επι­φυ­λά­ξεις των κατοί­κων και το ερώτημα τι αλλάζει τώρα

Στην περιοχή του Κορα­κό­νε­ρου, οι κάτοι­κοι εμφα­νί­ζο­νται ιδιαί­τερα επι­φυ­λα­κτι­κοί απέ­να­ντι σε ένα νέο σχέδιο, ακόμη και όταν αυτό παρου­σιά­ζε­ται ως πιο ολο­κλη­ρω­μένο. Η επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα αυτή δεν αφορά μόνο στο αν ο Δήμος μπορεί να το στη­ρί­ξει διοι­κη­τικά και οικο­νο­μικά, αλλά και στο κατά πόσο ένα σχέδιο κοι­νω­νι­κής ένταξης μπορεί να προ­χω­ρή­σει χωρίς εμπόδια στην πράξη.

Στη δημόσια συζή­τηση έχουν κατα­γρα­φεί τοπο­θε­τή­σεις που απο­τυ­πώ­νουν αυτή τη στάση. Ο γιατρός Γιώργος Τριά­ντος, ο οποίος είχε δια­χει­ρι­σθεί το ζήτημα με θεσμική ιδιό­τητα ως αρμό­διος αντι­δή­μαρ­χος επί δημαρ­χίας Αντώνη Καμπου­ράκη, έχει εκφρά­σει την άποψη ότι μια τέτοια προ­σπά­θεια δεν εξαρ­τά­ται μόνο από τον Δήμο, αλλά και από τους ίδιους τους ωφε­λού­με­νους, αφή­νο­ντας να εννοη­θεί ότι το απο­τέ­λε­σμα θα κριθεί από τη συνο­λική αντα­πό­κριση και συμ­μόρ­φωση στο πλαίσιο που θα τεθεί. Αντί­στοιχο προ­βλη­μα­τι­σμό έχει εκφρά­σει και ο αντι­δή­μαρ­χος Θωμάς Σωτρίλ­λης, ενώ κάτοι­κοι της περιο­χής μιλούν για κίνδυνο ανα­βο­λών, επι­ση­μαί­νο­ντας τη δυσκο­λία εξεύ­ρε­σης σπιτιών σε ένα περι­βάλ­λον όπου τα δια­θέ­σιμα ακίνητα μειώ­νο­νται και οι τιμές ανε­βαί­νουν.

Η προϊ­στο­ρία της υπό­θε­σης και  η αλλη­λο­γρα­φία που δείχνει τα εμπόδια

Ο φάκελος του Κορα­κό­νε­ρου, όπως προ­κύ­πτει από την αλλη­λο­γρα­φία που έχει ανα­πτυ­χθεί τα προη­γού­μενα χρόνια, δεν κινεί­ται σε κενό. Έχει προη­γη­θεί προ­σπά­θεια ανα­θε­ώ­ρη­σης του Τοπικού Σχεδίου 2017, η οποία συν­δέ­θηκε με την εγκα­τά­λειψη της ιδέας μετε­γκα­τά­στα­σης μέρους του πρό­χει­ρου καταυ­λι­σμού σε πρότυπο οικισμό στην περιοχή Ασγού­ρου.

Στις 28 Ιουνίου 2021, με έγγραφο που φέρει αριθμό πρω­το­κόλ­λου 1021, ο τότε γενικός γραμ­μα­τέας Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης και Κατα­πο­λέ­μη­σης της Φτώ­χειας Γιώργος Στα­μά­της ζήτησε ενη­μέ­ρωση για τη συνέ­χιση δράσης μετε­γκα­τά­στα­σης πλη­θυ­σμών Ρομά και ανα­ζή­τηση προ­τά­σεων νέου σχε­δια­σμού. Η απά­ντηση που δόθηκε από τη δημο­τική πλευρά περιέ­γραφε απόφαση να μην συνε­χι­στεί αίτηση χρη­μα­το­δό­τη­σης που αφο­ρούσε προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση, με αναφορά σε επιλογή άλλης κατεύ­θυν­σης.

Στη συνέ­χεια, στις 29 Μαρτίου 2022, με έγγραφο αριθμού πρω­το­κόλ­λου 30082, απο­τυ­πώ­νε­ται ανα­λυ­τικά η δια­δρομή μιας αίτησης που είχε κατα­τε­θεί από τον Δήμο Ρόδου για ένταξη στις δια­τά­ξεις του άρθρου 159 του Ν. 4483/2016 για προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση πλη­θυ­σμών Ρομά στη θέση Κ.Μ. 297Α Ασγού­ρου. Η συγκε­κρι­μένη δράση, όπως περι­γρά­φε­ται, στόχευε αρχικά στην κάλυψη στε­γα­στι­κών αναγκών 22 οικο­γε­νειών από ένα σύνολο που κατα­γρα­φό­ταν τότε ως 85.

Στο ίδιο πλαίσιο περι­γρά­φε­ται ότι, στη συνε­δρί­αση της Τεχνι­κής Ομάδας Υπο­στή­ρι­ξης της Επι­τρο­πής Προ­σω­ρι­νής Μετε­γκα­τά­στα­σης Ειδικών Κοι­νω­νι­κών Ομάδων τη Δευτέρα 22 Φεβρουα­ρίου 2021, τέθηκαν επι­ση­μάν­σεις που έπρεπε να διευ­θε­τη­θούν πριν από εισή­γηση. Μεταξύ άλλων ανα­φέ­ρο­νται ζητή­ματα εμβα­δο­μέ­τρη­σης της προ­τει­νό­με­νης έκτασης σε συνάρ­τηση με την τοπο­γρα­φική απο­τύ­πωση, ανα­θε­ώ­ρηση τεχνι­κής έκθεσης και προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού σε συν­δυα­σμό με μελέτη της ΔΕΥΑΡ, καθώς και πρό­βλεψη αντι­πυ­ρι­κών μέτρων λόγω γειτ­νί­α­σης με δασική έκταση. Γίνεται επίσης αναφορά στην ανάγκη να καλύ­πτο­νται προ­ϋ­πο­θέ­σεις απο­στά­σεων από προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές και άλλους χώρους, με παρα­πο­μπή σε σχετικό πλαίσιο βεβαιώ­σεων καταλ­λη­λό­τη­τας.

Ωστόσο, το καθο­ρι­στικό σημείο είναι ότι ο Δήμος Ρόδου ενη­μέ­ρωσε τη Γενική Γραμ­μα­τεία στις 13 Ιουλίου 2021 με αριθμό πρω­το­κόλ­λου 2/31613 ότι υπα­να­χω­ρεί από τη δράση της προ­σω­ρι­νής μετε­γκα­τά­στα­σης, προ­ω­θώ­ντας ως λύση την επι­δό­τηση ενοι­κίου. Εκεί τοπο­θε­τεί­ται και το σημε­ρινό βάρος, καθώς η νέα προ­σπά­θεια φαί­νε­ται να επι­στρέ­φει ακριβώς σε αυτή τη λογική, δηλαδή στη μετα­στέ­γαση μέσω κατοι­κιών στην αγορά και όχι μέσω δημιουρ­γίας οικι­σμού.

Το σχέδιο επι­δό­τη­σης ενοικίου και τα δεδο­μένα για τις οικο­γέ­νειες

Στο απα­ντη­τικό πλαίσιο που απο­δί­δε­ται στον κ. Γιώργο Σταμάτη, κατα­γρά­φε­ται ότι στην παρούσα φάση ο Δήμος Ρόδου σε συνερ­γα­σία με τη Γενική Γραμ­μα­τεία σχε­διά­ζει την υλο­ποί­ηση δράσης επι­δό­τη­σης ενοι­κίου με κρα­τι­κούς πόρους, με αναφορά και σε εμπλοκή του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών ως αρμό­διου για χρη­μα­το­δο­τή­σεις προς ΟΤΑ, στοι­χείο που δείχνει ότι το σχέδιο χρειά­ζε­ται δια­κυ­βερ­νη­τικό συντο­νι­σμό.

Παράλ­ληλα, κατα­γρά­φε­ται ως δεδο­μένο ότι ο πλη­θυ­σμός Ρομά διαβιεί σε ιδιω­τική έκταση, στην οποία προ­βλέ­πε­ται να υλο­ποι­η­θεί σημα­ντική επέν­δυση, γεγονός που ενι­σχύει την πίεση για απο­μά­κρυνση από την περιοχή. Σε επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο, το σχέδιο επι­δό­τη­σης ενοι­κίου περι­γρά­φε­ται ότι μπορεί να ξεκι­νή­σει σε πρώτη φάση για 22 οικο­γέ­νειες από σύνολο 67 οικο­γε­νειών, οι οποίες κατα­γρά­φε­ται ότι αριθ­μούν 75 μέλη και κρί­νο­νται ώριμες βάσει κρι­τη­ρίων και παρα­μέ­τρων που τέθηκαν. Κατα­γρά­φε­ται επίσης ότι επι­πλέον 10 οικο­γέ­νειες, με 38 μέλη, δεν κρί­θη­καν ώριμες να εντα­χθούν σε αυτή τη φάση, στοι­χείο που δείχνει ότι ο σχε­δια­σμός προ­βλέ­πει στάδια και όχι ορι­ζό­ντια εφαρ­μογή.

Αυτή η στα­διακή προ­σέγ­γιση, από μόνη της, μετα­φέ­ρει τη συζή­τηση στο πώς θα ορι­στούν και θα εφαρ­μο­στούν τα κρι­τή­ρια, πώς θα στη­ρι­χθούν οι οικο­γέ­νειες που μπαί­νουν πρώτες, πώς θα προ­ε­τοι­μα­στούν όσες μένουν εκτός στο πρώτο στάδιο και πώς θα αντι­με­τω­πι­στεί το πρα­κτικό πρό­βλημα εύρεσης κατοι­κιών σε μια αγορά που κινεί­ται έντονα του­ρι­στικά.

Η μηνυ­τή­ρια αναφορά που ετοι­μά­ζε­ται και η εμπει­ρία του 2020

Παράλ­ληλα με το κοι­νω­νικό και στε­γα­στικό σκέλος, η υπόθεση φαί­νε­ται να αποκτά και διά­σταση ενερ­γειών σε επίπεδο δικα­στι­κών αρχών, καθώς η δημο­τική αρχή πρό­κει­ται να υπο­βά­λει μηνυ­τή­ρια αναφορά για το θέμα του καταυ­λι­σμού. Η κίνηση αυτή τοπο­θε­τεί­ται σε ένα ιστο­ρικό όπου, στις 9 Οκτω­βρίου 2020, ο Δικη­γο­ρι­κός Σύλ­λο­γος Ρόδου είχε κατα­θέ­σει μηνυ­τή­ρια αναφορά ενώπιον της Εισαγ­γε­λέως Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου, με κοι­νο­ποί­ηση σε υπη­ρε­σίες και αρχές, για να δρο­μο­λο­γη­θούν λύσεις που συν­δέ­ο­νταν με περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­βα­ρύν­σεις και περι­στα­τικά πυρ­κα­γιών στην ευρύ­τερη περιοχή του καταυ­λι­σμού.

Στο κείμενο της ανα­φο­ράς του 2020 περι­γρά­φε­ται ότι στην περιοχή έχει δια­μορ­φω­θεί παρά­νο­μος καταυ­λι­σμός με πρό­χει­ρες κατα­σκευές και γίνεται αναφορά σε συγκέ­ντρωση υλικών που περιέ­χουν μέταλλα, σε καύσεις με στόχο την απο­μά­κρυνση μη χρή­σι­μων υλικών και σε επι­πτώ­σεις στην ποιό­τητα αέρα, εδάφους και στη δημόσια υγεία. Γίνεται επίσης αναφορά σε συχνό­τητα πυρ­κα­γιών με τοξι­κούς καπνούς, σε ανάγκη πρω­το­κόλ­λου αντι­με­τώ­πι­σης, κατά­σχεση και απο­μά­κρυνση μεταλ­λι­κών υλικών μετά από κάθε φωτιά, ανα­ζή­τηση υπαι­τίων και διε­ρεύ­νηση ευθυνών και άλλων εμπλε­κο­μέ­νων. Παρά το εύρος των ζητη­μά­των που τέθηκαν τότε, η πρω­το­βου­λία δεν τελε­σφό­ρησε σε επίπεδο συνο­λι­κής λύσης, στοι­χείο που επα­νέρ­χε­ται σήμερα ως υπεν­θύ­μιση ότι η κατα­σταλ­τική διά­σταση, αν δεν συνο­δευ­τεί από βιώσιμη στε­γα­στική και κοι­νω­νική παρέμ­βαση, κιν­δυ­νεύει να μην αλλάξει την εικόνα.

Η επι­κεί­μενη πρω­το­βου­λία της δημο­τι­κής αρχής, εφόσον κατα­τε­θεί, ανα­μέ­νε­ται να συνυ­πάρ­ξει με το σχέδιο μετα­στέ­γα­σης, δια­μορ­φώ­νο­ντας ένα διπλό πεδίο, αφενός κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής και αφε­τέ­ρου θεσμι­κών ενερ­γειών για ζητή­ματα που κατα­γρά­φο­νται ως περι­βαλ­λο­ντι­κές και υγειο­νο­μι­κές επι­βα­ρύν­σεις.