Δημόσιο: Τι ισχύει σήμερα για τις απολύσεις, τι σχεδιάζεται να αλλάξει με τη Συνταγματική Αναθεώρηση

Αλλαγές στη δια­δι­κα­σία από­λυ­σης των μόνιμων υπαλ­λή­λων στο Δημόσιο κυο­φο­ρεί το πρό­σφατο διάγ­γελμα του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη για τη Συνταγ­μα­τική Ανα­θε­ώ­ρηση.

Σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, στο διάγ­γελμα του στις 2 Φεβρουα­ρίου, «οι μεγάλες αδρά­νειες στη λει­τουρ­γία του κράτους καθι­στούν ανα­γκαία, μεταξύ άλλων, την καθο­λική καθιέ­ρωση της αξιο­λό­γη­σης στο Δημόσιο και τον επα­να­κα­θο­ρι­σμό της έννοιας της μονι­μό­τη­τας των δημο­σίων υπαλ­λή­λων».

Η δήλωση αυτή περί «επα­να­κα­θο­ρι­σμού της έννοιας της μονι­μό­τη­τας των δημο­σίων υπαλ­λή­λων» απο­τε­λεί συνέ­χεια  προη­γού­με­νης δήλωσής του, τον Μάιο του 2025, σύμφωνα με την οποία πρέπει «να κριθεί ανα­θε­ω­ρη­τέο το Άρθρο 103 του Συντάγ­μα­τος, που ανα­φέ­ρε­ται ανάμεσα σε άλλα και στη μονι­μό­τητα των δημο­σίων υπαλ­λή­λων».

Συγκε­κρι­μένα, ο κ. Μητσο­τά­κης είχε πει πως θέλει να είναι «σαφής ότι αυτή η πρω­το­βου­λία αφορά πρω­τί­στως τη θεσμική κατο­χύ­ρωση της έννοιας της αξιο­λό­γη­σης και της δυνα­τό­τη­τας αφενός να μπο­ρούμε να επι­βρα­βεύ­ουμε τους συνε­πείς δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους, αφε­τέ­ρου αν υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις υπαλ­λή­λων που συστη­μα­τικά και επί μακρόν χρόνο δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στις προ­δια­γρα­φές της θέσης τους, να μην υπάρχει συνταγ­μα­τικό κόλλημα, προ­κει­μέ­νου να απο­μα­κρύ­νο­νται από το Δημόσιο».

Οι συντε­λε­στές της εξί­σω­σης της Συνταγ­μα­τι­κής Ανα­θε­ώ­ρη­σης σε σχέση με την αξιο­λό­γηση και τη μονι­μό­τητα στο Δημόσιο είναι δύο. Συγκε­κρι­μένα:

Η συνταγ­μα­τική καθιέ­ρωση της αξιο­λό­γη­σης ως «δια­βα­τή­ριο» για τη νομική σύνδεση της χαμηλής από­δο­σης με την προ­ο­πτική της από­λυ­σης

Κυβερ­νη­τικά στελέχη, τα οποία έχουν συμ­με­τά­σχει σε πρω­ταρ­χι­κές συζη­τή­σεις σε σχέση με τη συγκε­κρι­με­νο­ποί­ηση των παρα­πάνω προ­θέ­σεων, ανα­φέ­ρουν στο powergame.gr σε σχέση κατά πρώτον με την εξαγ­γελ­θείσα συνταγ­μα­τική καθιέ­ρωση της αξιο­λό­γη­σης πως η αξιο­λό­γηση στο Δημόσιο, με βάση το υφι­στά­μενο νομικό πλαίσιο, έχει ήδη καθο­λική εφαρ­μογή. Και αυτό γιατί το 95% των δημο­σίων υπαλ­λή­λων έχει αξιο­λο­γη­θεί, με το υπό­λοιπο 5% που δεν έχει αξιο­λο­γη­θεί, να έχει να κάνει κυρίως με κάποια πολι­τική άρνησή τους. Μάλιστα, το ίδιο νομικό πλαίσιο προ­βλέ­πει πως όσοι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι «πιάνουν» τον μέσο όρο της βαθ­μο­λο­γίας μετά από αξιο­λό­γηση, θα πρέπει να εντα­χθούν σε ένα πλάνο ανά­πτυ­ξης των επι­δό­σεων τους. Όσον αφορά εκεί­νους που «πιάνουν» χαμηλή βαθ­μο­λο­γία, έχουν το δικαί­ωμα ένστα­σης.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο υφι­στά­με­νος νόμος δεν προ­βλέ­πει κάποιο συγκε­κρι­μένο χρο­νο­διά­γραμμα βελ­τί­ω­σης, πέραν του οποίου, εφόσον δεν βελ­τιω­θεί η απόδοση τους, θα υπάρ­χουν επι­πτώ­σεις σε βάρος τους, φτά­νο­ντας ακόμα και στον «προ­θά­λαμο» της από­λυ­σης. Με άλλα λόγια, δεν συν­δέ­ε­ται νομικά η παρα­τε­τα­μένη χαμηλή απόδοση ενός δημο­σίου υπαλ­λή­λου με την προ­ο­πτική της από­λυ­σης. Αυτό θα μπο­ρούσε να συμβεί, ανα­φέ­ρουν οι ίδιες πηγές, εφόσον η αξιο­λό­γηση καθιε­ρω­νό­ταν «καθο­λικά» δια­μέ­σου της σχε­τι­κής πρό­βλε­ψης της στο Σύνταγμα.

Η συνταγ­μα­τική καθιέ­ρωση της καθο­λι­κής αξιο­λό­γη­σης στο Δημόσιο θα μπο­ρούσε να επι­τρέ­ψει τη σύνδεση -μέσω μίας μετέ­πειτα νομο­θε­τι­κής πρωτοβουλίας- της παρα­τε­τα­μέ­νης και απο­δε­δειγ­μέ­νης χαμηλής από­δο­σης με την προ­ο­πτική της από­λυ­σης.

Σημειώ­νε­ται πως με βάση τον νέο Πει­θαρ­χικό Κώδικα που πέρασε το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών πέρυσι, η άρνηση της αξιο­λό­γη­σης επί δυο συνε­χό­μενα έτη συνιστά λόγο ορι­στι­κής παύσης, δηλαδή από­λυ­σης από το Δημόσιο.

Ωστόσο, σημειώ­νουν αρμόδια στελέχη στο powergame.gr, η συγκε­κρι­μένη σύνδεση αξιο­λό­γη­σης – από­λυ­σης έχει να κάνει με την άρνηση εφαρ­μο­γής του νόμου (εν προ­κει­μένω του νόμου περί αξιο­λό­γη­σης) όπως συμ­βαί­νει σε κάθε περί­πτωση μη εφαρ­μο­γής του νόμου. Δεν συν­δέ­ε­ται, δηλαδή, βάσει του υφι­στα­μέ­νου νόμου η χαμηλή απόδοση -βάσει αξιολόγησης- με την απόλυση.

Η συνταγ­μα­τική ανα­προ­σαρ­μογή της έννοιας της μονι­μό­τη­τας μέσω της αλλαγής του καθε­στώ­τος ορι­στι­κής παύσης

Το δεύτερο ακαν­θώ­δες πρό­βλημα έχει να κάνει με το ποιος φορέας και πώς -δηλαδή με ποια κριτήρια- θα απο­φα­σί­σει την απόλυση ενός μη απο­δο­τι­κού δημο­σίου υπαλ­λή­λου.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως το υφι­στά­μενο Άρθρο 103 παρά­γρα­φος 4 του Συντάγ­μα­τος προ­βλέ­πει πως «οι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι που κατέ­χουν οργα­νι­κές θέσεις, είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις υπάρ­χουν. Aυτοί εξε­λίσ­σο­νται μισθο­λο­γικά σύμφωνα με τους όρους του νόμου και, εκτός από τις περι­πτώ­σεις που απο­χω­ρούν λόγω ορίου ηλικίας ή παύ­ο­νται με δικα­στική απόφαση, δεν μπορούν να μετα­τε­θούν χωρίς γνω­μο­δό­τηση ούτε να υπο­βι­βα­στούν ή να παυθούν χωρίς απόφαση υπη­ρε­σια­κού συμ­βου­λίου, που απο­τε­λεί­ται του­λά­χι­στον κατά τα 2/3 από μόνι­μους δημό­σιους υπαλ­λή­λους».

Ένα  σενάριο το οποίο βρί­σκε­ται στο τραπέζι της κυβέρ­νη­σης, αν και δεν έχει ακόμα περάσει σε ανα­λυ­τική επε­ξερ­γα­σία (και σε καμία περί­πτωση δεν έχει ακόμα «κλει­δώ­σει») σε ανώτερο επίπεδο, σύμφωνα με έγκυρες πλη­ρο­φο­ρίες του powergame.gr είναι η απο­φα­σι­στική συμ­με­τοχή ενδε­χο­μέ­νως του ΑΣΕΠ στη δια­δι­κα­σία της από­λυ­σης των μη απο­δο­τι­κών δημο­σίων υπαλ­λή­λων.

Η λογική -σύμφωνα με τις ίδιες πηγές- πίσω από το παρα­πάνω σενάριο είναι η ακό­λουθη: Όπως είναι το ΑΣΕΠ που έχει απο­φα­σι­στικό ρόλο στην πρό­σληψη ενός δημο­σίου υπαλ­λή­λου, έτσι θα είναι το ΑΣΕΠ εκείνος ο φορέας που θα μπο­ρούσε να έχει απο­φα­σι­στικό ρόλο στην απόλυση ενός δημο­σίου υπαλ­λή­λου. Και αυτό θα μπο­ρούσε να γίνει με δύο μοχλούς:

Ο πρώτος είναι η έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση του μη απο­δο­τι­κού υπαλ­λή­λου ότι οδεύει στον «προ­θά­λαμο» της από­λυ­σης και για αυτό θα πρέπει με τη στήριξη της υπη­ρε­σίας του να αυξήσει την απόδοσή του σε συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα. Αν η επίδοση του δεν βελ­τιω­θεί, τότε τον λόγο θα έχει το ΑΣΕΠ για την παρα­μονή ή όχι του στο Δημόσιο.

Ο δεύ­τε­ρος μοχλός αφορά το πώς το ίδιο το ΑΣΕΠ θα απο­φα­σί­ζει αντι­κει­με­νικά π.χ. να ελέγξει αν έχουν γίνει όλες εκείνες οι ανα­γκαίες ενέρ­γειες βελ­τί­ω­σης της επί­δο­σης του δημο­σίου υπαλ­λή­λου ή όχι.

Πηγή: powergame.gr