Τέλος στις διεκδικήσεις του Δημοσίου για περιουσίες πολιτών, ακόμη και με οθωμανικά φιρμάνια

Η υπόθεση θυμίζει περισ­σό­τερο ιστορία διοι­κη­τι­κής τρέλας παρά σύγ­χρονο ευρω­παϊκό κράτος: το Δημόσιο να διεκ­δι­κεί σπίτια, πολυ­κα­τοι­κίες και ολό­κλη­ρους οικι­σμούς δεκα­ε­τίες μετά την ανέ­γερσή τους, επι­κα­λού­μενο ακόμη και οθω­μα­νικά φιρ­μά­νια. Αυτό το κεφά­λαιο επι­χει­ρεί να κλείσει η κυβέρ­νηση, βάζο­ντας φρένο στις αγωγές και τις αμφι­σβη­τή­σεις κυριό­τη­τας για περιου­σίες πολιτών με παλιούς, μετα­γε­γραμ­μέ­νους τίτλους, απο­κα­θι­στώ­ντας -έστω καθυστερημένα- την ασφά­λεια δικαίου για χιλιά­δες ιδιο­κτή­τες που βρέ­θη­καν αντι­μέ­τω­ποι με το ίδιο το κράτος.

Παρου­σιά­ζο­ντας τη ρύθμιση, ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης Κωστής Χατζη­δά­κης περιέ­γραψε χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα που δεί­χνουν πώς δημιουρ­γή­θηκε αυτό το αδιέ­ξοδο.

Το 2020, ως υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος, το Δημόσιο διεκ­δι­κούσε ολό­κλη­ρες περιο­χές της Θεσ­σα­λο­νί­κης, παρότι επρό­κειτο για οικι­σμούς χτι­σμέ­νους και κατοι­κη­μέ­νους πολλές δεκα­ε­τίες πριν. Αντί­στοιχα, όταν βρέθηκε στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών, το κράτος είχε στραφεί δικα­στικά κατά πολυ­κα­τοι­κιών στο κέντρο της Καρ­δί­τσας, στις οποίες ζούσαν επί γενιές πολίτες, με τις υπο­θέ­σεις να χρο­νί­ζουν και να προ­κα­λούν κοι­νω­νική ανα­στά­τωση.

 Τρεις παρεμ­βά­σεις

Με βάση αυτά τα παρα­δείγ­ματα, η κυβέρ­νηση προχωρά σε τρεις σαφείς παρεμ­βά­σεις. Πρώτον, το Δημόσιο δεν θα προ­βάλ­λει πλέον δικαιώ­ματα κυριό­τη­τας ούτε θα κινεί δικα­στι­κές δια­δι­κα­σίες όταν υπάρχει μετα­γε­γραμ­μέ­νος τίτλος ιδιο­κτη­σίας έως το 1975, δηλαδή πριν από 50 χρόνια και πριν από το ισχύον Σύνταγμα. Δεν πρό­κει­ται για περι­πτώ­σεις απλής νομής ή χρη­σι­κτη­σίας, αλλά για ακίνητα με κανο­νι­κούς τίτλους, κατα­χω­ρι­σμέ­νους στα βιβλία μετα­γρα­φών. Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις, το κράτος δεν μπορεί να εμφα­νί­ζε­ται εκ των υστέρων και να αμφι­σβη­τεί περιου­σίες επι­κα­λού­μενο δικαιώ­ματα άλλων εποχών.

Δεύ­τε­ρον, κλείνει ορι­στικά το θέμα των προ­σφυ­γι­κών εγκα­τα­στά­σεων που έγιναν με υπό­δειξη της ίδιας της πολι­τείας, κυρίως μετά τη Μικρα­σια­τική Κατα­στροφή. Άνθρω­ποι που ξερι­ζώ­θη­καν και εγκα­τα­στά­θη­καν με κρατική μέριμνα δεν μπορεί, δεκα­ε­τίες αργό­τερα, να αντι­με­τω­πί­ζο­νται από το ελλη­νικό Δημόσιο ως «πρό­σφυ­γες για δεύτερη φορά», με αγωγές και διεκ­δι­κή­σεις σε βάρος των περιου­σιών τους.

Τρίτον, ρυθ­μί­ζο­νται οι περι­πτώ­σεις πολιτών που δια­θέ­τουν παρα­χω­ρη­τή­ρια ή άλλους τίτλους που έχει εκδώσει η ίδια η διοί­κηση. Το κράτος δεν μπορεί να αναιρεί τις ίδιες του τις πράξεις μετά από δεκα­ε­τίες και να προ­σφεύ­γει στα δικα­στή­ρια ενα­ντίον πολιτών που εμπι­στεύ­θη­καν τη δημόσια διοί­κηση.

Για τις τρεις αυτές κατη­γο­ρίες προ­βλέ­πε­ται η κατάρ­γηση των εκκρε­μών δικών αμφι­σβή­τη­σης κυριό­τη­τας, όχι ορι­ζό­ντια και άκριτα, αλλά στο­χευ­μένα. Ξεκα­θα­ρί­ζε­ται παράλ­ληλα ότι από τη ρύθμιση εξαι­ρού­νται ρητά τα κοι­νό­χρη­στα ακίνητα, όπως αιγια­λοί και αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, ενώ δεν επη­ρε­ά­ζε­ται σε καμία περί­πτωση η εφαρ­μογή της δασικής νομο­θε­σίας.

Στο ίδιο πλαίσιο θεσπί­ζε­ται και πάγιος κανόνας ώστε το Δημόσιο να μην ασκεί ένδικα μέσα σε δικα­στι­κές δια­φο­ρές με ιδιαί­τερη κοι­νω­νική σημασία, όπως υπο­θέ­σεις χρη­μα­τι­κής ικα­νο­ποί­η­σης λόγω ψυχικής οδύνης σε περι­πτώ­σεις θανάτου ή βαριάς ανα­πη­ρίας, φυσικές κατα­στρο­φές, δυστυ­χή­ματα σε δημό­σιες υπο­δο­μές, μέσα μαζικής μετα­φο­ράς, τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις, ατυ­χή­ματα εν ώρα υπη­ρε­σίας σε Σώματα Ασφα­λείας και Ένοπλες Δυνά­μεις, καθώς και ιατρι­κές πράξεις ή παρα­λεί­ψεις σε δημόσια νοσο­κο­μεία. Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι η ρύθμιση αυτή δεν αφορά υλικές ζημιές.

Πηγή: newmoney.gr