ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Λειψυδρία: Γιατί ενώ βρέχει στην Ελλάδα δεν έχουμε αρκετό νερό

news room 5 λεπτά ανάγνωση
νερό

Οι εικόνες των τελευ­ταίων ημερών, με έντονες και παρα­τε­τα­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις σε πολλές περιο­χές της χώρας, δημιουρ­γούν εύλογα την αίσθηση ότι το υδατικό πρό­βλημα υπο­χω­ρεί. Ωστόσο, τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι η λει­ψυ­δρία δεν αίρεται αυτο­μά­τως με μερικά ισχυρά επει­σό­δια βροχής. Παρά την αυξη­μένη υετική δρα­στη­ριό­τητα, τα απο­θέ­ματα στους ταμιευ­τή­ρες παρα­μέ­νουν υπό πίεση, ανα­δει­κνύ­ο­ντας το χάσμα ανάμεσα στο «πόσο βρέχει» και στο «πόσο νερό τελικά απο­θη­κεύ­ε­ται». Το φαι­νό­μενο αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται καθαρά στα επίσημα δεδο­μένα της ΕΥΔΑΠ για τα απο­θέ­ματα και τη λει­τουρ­γία του υδρο­δο­τι­κού συστή­μα­τος.

Τα συνο­λικά απο­θέ­ματα νερού κινού­νται αισθητά χαμη­λό­τερα σε σχέση με πέρυσι, επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι το υδρο­λο­γικό σύστημα εισέρ­χε­ται στο 2026 με μειω­μένα περι­θώ­ρια ασφα­λείας. Στις 23 Ιανουα­ρίου 2026 τα δια­θέ­σιμα απο­θέ­ματα ανήλθαν σε 489,1 εκατ. κυβικά μέτρα, κατα­γρά­φο­ντας πτώση περίπου 26% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη ημε­ρο­μη­νία του 2025, όταν ξεπερ­νού­σαν τα 659,3 εκατ. κυβικά. Παρότι το επίπεδο αυτό είναι υψη­λό­τερο από το ιστο­ρικό χαμηλό του 1993, παρα­μέ­νει πολύ μακριά από τα ιδιαί­τερα υψηλά απο­θέ­ματα του 2022, τα οποία υπε­ρέ­βαι­ναν το 1,23 δισ. κυβικά μέτρα. Σε σχέση με την αρχή του υδρο­λο­γι­κού έτους, κατα­γρά­φε­ται μεν ενί­σχυση των απο­θε­μά­των, ωστόσο αυτή δεν αρκεί για να ανα­τρέ­ψει την ετήσια εικόνα υπο­χώ­ρη­σης.

Την ίδια στιγμή, η παρα­γωγή των διυ­λι­στη­ρίων παρα­μέ­νει σε υψηλά και σταθερά επίπεδα. Στις 25 Ιανουα­ρίου 2026 η συνο­λική παρα­γωγή δια­μορ­φώ­θηκε στα 999.694 κυβικά μέτρα, ελαφρώς χαμη­λό­τερα από το 2025 αλλά υψη­λό­τερα σε σχέση με το 2024 και το 2023, ενώ κινεί­ται ουσια­στικά στα ίδια επίπεδα με το 2022. Τα στοι­χεία αυτά δεί­χνουν ότι η ζήτηση δεν έχει υπο­χω­ρή­σει και το σύστημα συνε­χί­ζει να λει­τουρ­γεί χωρίς εμφα­νείς περιο­ρι­σμούς, με την πίεση να απο­τυ­πώ­νε­ται κυρίως στα δια­θέ­σιμα απο­θέ­ματα.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί, ενώ «βρέχει» τις τελευ­ταίες μέρες ή κατά περιό­δους, οι ταμιευ­τή­ρες δεν εμφα­νί­ζουν ανάλογη και άμεση αύξηση. Πρώτον, οι ταμιευ­τή­ρες δεν γεμί­ζουν από την τοπική βροχή που βιώνει ο πλη­θυ­σμός, αλλά από τις καθαρές εισροές στις λεκάνες απορ­ροής που τους τρο­φο­δο­τούν, δηλαδή από την έκταση στην οποία ο υετός (μετε­ω­ρο­λο­γικό φαι­νό­μενο πτώσης νερού) μετα­τρέ­πε­ται τελικά σε απορροή που φτάνει στον ταμιευ­τήρα και όχι σε νερό που «χάνεται» ή καθυ­στε­ρεί αλλού στο υδρο­λο­γικό σύστημα.

Δεύ­τε­ρον, σε περιό­δους παρα­τε­τα­μέ­νης ανομ­βρίας ή ξηρών μηνών, μεγάλο μέρος των πρώτων βροχών πηγαί­νει δυσα­νά­λογα στην επα­ναύ­γρανση του εδάφους και στην απο­κα­τά­σταση του εδα­φι­κού «ελλείμ­μα­τος» υγρα­σίας, πριν καν αρχίσει να παρά­γε­ται ουσια­στική απορροή προς ρέματα και ταμιευ­τή­ρες. Αυτό το φαι­νό­μενο απο­τυ­πώ­νε­ται και σε επί­ση­μες ανα­λύ­σεις ξηρα­σίας που βασί­ζο­νται σε δεδο­μένα εδα­φι­κής υγρα­σίας του Copernicus, δεί­χνο­ντας ότι μπορεί να συνυ­πάρ­χουν βρο­χο­πτώ­σεις με σημα­ντικά αρνη­τι­κές απο­κλί­σεις εδα­φι­κής υγρα­σίας σε διά­φο­ρες περι­φέ­ρειες της χώρας.

Τρίτον, η κλι­μα­τική θέρ­μανση ενι­σχύει τις απώ­λειες μέσω εξα­τμι­σο­δια­πνοής (η συνο­λική απώλεια νερού στην ατμό­σφαιρα με τη μορφή υδρα­τμών) και μετα­βάλ­λει τη «χρήσιμη» επο­χι­κό­τητα της ανα­πλή­ρω­σης: το υδρο­λο­γικό σύστημα γίνεται πιο ευαί­σθητο στο αν οι βροχές έρχο­νται ως παρα­τε­τα­μένα, ήπια επει­σό­δια (που τείνουν να τρο­φο­δο­τούν καλύ­τερα) ή ως σύντομα, έντονα κύματα (που συχνά αυξά­νουν την επι­φα­νειακή απορροή και τις γρή­γο­ρες απορ­ρί­ψεις προς τη θάλασσα). Σε επίπεδο επι­στη­μο­νι­κής τεκ­μη­ρί­ω­σης, η Δια­κυ­βερ­νη­τική Επι­τροπή για την Κλι­μα­τική Αλλαγή (IPCC) ανα­φέ­ρει για τη Μεσό­γειο αύξηση στη συχνό­τητα/ένταση της ξηρα­σίας και παράλ­λη­λες μετα­βο­λές στον υδρο­λο­γικό κύκλο που επη­ρε­ά­ζουν την απορροή, την εξά­τμιση και τη δια­θε­σι­μό­τητα νερού, ενώ επι­ση­μαί­νει και τη μείωση των δεικτών χιο­νο­κά­λυ­ψης/ισο­δύ­να­μου νερού χιονιού σε ένα θερ­μό­τερο κλίμα, κάτι που αφαιρεί από τα συστή­ματα ταμιευ­τή­ρων ένα «βραδύ» και στα­θε­ρο­ποι­η­τικό κανάλι ανα­πλή­ρω­σης μέσω τήξης.

Τέταρ­τον, ειδικά για την Ελλάδα, το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της βροχής πέφτει με χωρική και χρονική ανο­μοιο­γέ­νεια σημαί­νει ότι μπορεί να υπάρ­χουν «καλές» βροχές σε κάποιες περιο­χές χωρίς αυτό να μετα­φρά­ζε­ται σε εισροές στις συγκε­κρι­μέ­νες λεκάνες που τρο­φο­δο­τούν το σύστημα ύδρευ­σης, ενώ ένα μέρος του νερού δεσμεύ­ε­ται προ­σω­ρινά σε εδάφη και υπό­γειους υδρο­φο­ρείς ή κατευ­θύ­νε­ται σε ροές που δεν είναι υδραυ­λικά «συν­δε­δε­μέ­νες» με τους ταμιευ­τή­ρες. Τέλος, ακόμη και όταν υπάρ­χουν εισροές, η καθαρή μετα­βολή απο­θε­μά­των εξαρ­τά­ται από τη δια­χεί­ριση και το ισο­ζύ­γιο χρήσεων: το σύστημα συνε­χί­ζει καθη­με­ρινά να απο­δί­δει μεγάλες ποσό­τη­τες μέσω διύ­λι­σης για να καλύψει την κατα­νά­λωση, άρα ένα μέρος της όποιας ενί­σχυ­σης «απορ­ρο­φά­ται» λει­τουρ­γικά.

Το δομικό έλλειμμα υπο­δο­μών

Η αντί­φαση ανάμεσα στις αυξη­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις και στη χαμηλή ικα­νό­τητα απο­θή­κευ­σης νερού απο­τυ­πώ­νε­ται ανά­γλυφα και σε συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές της χώρας, όπου το υδατικό δυνα­μικό παρα­μέ­νει ανα­ξιο­ποί­ητο. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί η Δυτική Ελλάδα, μια περιοχή που δια­χρο­νικά κατα­γρά­φει από τα μεγα­λύ­τερα ύψη βρο­χό­πτω­σης στη χώρα.

Παρά τις συχνές και έντονες βροχές, η αυξη­μένη υετική προ­σφορά δεν μετα­φρά­ζε­ται σε αντί­στοιχη αύξηση των δια­θέ­σι­μων απο­θε­μά­των, καθώς απου­σιά­ζουν μεγάλης κλί­μα­κας ταμιευ­τή­ρες και ολο­κλη­ρω­μέ­νες υπο­δο­μές απο­θή­κευ­σης και ρύθ­μι­σης των ροών. Το νερό απορ­ρέει ταχύ­τατα μέσω ποταμών και χει­μάρ­ρων και κατα­λή­γει στη θάλασσα, χωρίς να μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί σε βάθος χρόνου για ύδρευση, άρδευση ή αντι­στάθ­μιση ξηρών περιό­δων.

Αντί­στοιχη εικόνα κατα­γρά­φε­ται και σε τμήματα της νησιω­τι­κής Ελλάδας, όπου ακόμη και σε περιό­δους αυξη­μέ­νων βρο­χο­πτώ­σεων η δυνα­τό­τητα απο­θε­μα­το­ποί­η­σης παρα­μέ­νει εξαι­ρε­τικά περιο­ρι­σμένη. Η απουσία φυσικών ή τεχνη­τών ταμιευ­τή­ρων, σε συν­δυα­σμό με τη μικρή έκταση λεκανών απορ­ροής και τη γεω­μορ­φο­λο­γία των νησιών, οδηγεί στο να χάνεται μεγάλο μέρος του υετού ως άμεση απορροή προς τη θάλασσα. Έτσι, η πρό­σκαιρη εικόνα «αφθο­νίας» που δημιουρ­γούν οι βροχές δεν μετα­φρά­ζε­ται σε πραγ­μα­τική υδατική ασφά­λεια, ενι­σχύ­ο­ντας την εξάρ­τηση από γεω­τρή­σεις ή ενερ­γο­βό­ρες λύσεις όπως η αφα­λά­τωση.

Η συν­δυα­στική ανά­γνωση των δεδο­μέ­νων απο­τυ­πώ­νει μια εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία: η ζήτηση παρα­μέ­νει υψηλή και σχετικά σταθερή, αλλά τρο­φο­δο­τεί­ται από μειω­μένη «δεξα­μενή ασφα­λείας» σε σχέση με πέρυσι. Αυτό το μοτίβο μετα­φρά­ζε­ται σε αυξη­μένο υδρο­λο­γικό ρίσκο μέσα στο 2026, καθώς η ανα­πλή­ρωση δεν κρί­νε­ται από μερικές βρο­χε­ρές μέρες, αλλά από τη διάρ­κεια και την κατα­νομή των κατα­κρη­μνι­σμά­των στις κρί­σι­μες λεκάνες, από την κατά­σταση της εδα­φι­κής υγρα­σίας και από τις απώ­λειες που ενι­σχύ­ο­νται σε ένα θερ­μό­τερο κλίμα.

Πηγή: insider.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.