Ανήλικη παραβατικότητα: Δραματική αύξηση κρουσμάτων και φυλακισμένων ανηλίκων – Αύξηση φυλακίσεων για πλημμελήματα και ποινών από 1-2 χρόνια

Αύξηση των φυλα­κί­σεων ανη­λί­κων μεταξύ 2024 και 2025, κατα­γρά­φει μελέτη με βάση τα επίσημα στοι­χεία της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αντε­γκλη­μα­τι­κής Πολι­τι­κής, του Ανα­πλη­ρωτή Καθη­γητή του ΔΠΘ, Κώστα Κοσμά­του, την ώρα που τα κρού­σματα ανή­λι­κης βίας παρου­σιά­ζουν ραγδαία αύξηση. Με αφορμή την υπόθεση των Σερρών και το θάνατο ενός 17χρονου, μετά από επίθεση που δέχτηκε από 15χρονο, η ιχνη­λά­τιση των αριθ­μη­τι­κών δεδο­μέ­νων δείχνει πως η εξέλιξη είναι αρνη­τική.

Σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ 3.000 παιδιά κάθε χρόνο μετα­φέ­ρο­νται σε νοσο­κο­μεία για τραυ­μα­τι­σμούς, μεταξύ άλλων ως απο­τέ­λε­σμα βίαιων συμπε­ρι­φο­ρών. Επίσης οι ανή­λι­κοι κρα­τού­με­νοι, αυτοί που οδη­γού­νται στις φυλακές δηλαδή για εγκλή­ματα,  παρου­σιά­ζουν ανη­συ­χη­τική άνοδο, φτά­νο­ντας τους 104 το 2025 από τους 30 που ήταν το 2024.

Αιτίες  

Μια από τις παρα­μέ­τρους του ζητή­μα­τος, σύμφωνα και με τον κ. Κοσμάτο, είναι και η αύξηση των κρα­του­μέ­νων με κατα­δί­κες για τη λεγό­μενη “χαμηλή” εγκλη­μα­τι­κό­τητα, που απο­τέ­λεσε άλλωστε και κομμάτι της στό­χευ­σης των δια­τά­ξεων του νέου Ποι­νι­κού Κώδικα του 2024, όπως είχε δια­τρα­νώ­σει το Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης. Αυτό επι­φέ­ρει και συνέ­πειες  στην πραγ­μα­τι­κό­τητα των ελλη­νι­κών φυλακών, με την εκρη­κτική αύξηση κρα­του­μέ­νων. Βασι­ζό­με­νος στα στα­τι­στικά στοι­χεία της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αντε­γκλη­μα­τι­κής Πολι­τι­κής, ο καθη­γη­τής κατα­γρά­φει μια “σωφρο­νι­στική έκρηξη” που οδηγεί τον πλη­θυ­σμό των κρα­του­μέ­νων στο μέγιστο αριθμό του δια­χρο­νικά κατά την τελευ­ταία δεκα­ε­τία.

Η αριθ­μη­τική της ασφυ­ξίας

Σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρα­θέ­τει ο κ. Κοσμά­τος, η αυγή του 2026 βρίσκει τις φυλακές με 13.583 κρα­του­μέ­νους, την ώρα που οι δια­θέ­σι­μες θέσεις παρα­μέ­νουν καθη­λω­μέ­νες στις 10.763. Πρό­κει­ται για μια αύξηση που αγγίζει το 30% από το 2016, όταν ο αριθμός των κρα­του­μέ­νων ήταν 9.611.

Ο καθη­γη­τής δια­κρί­νει τέσ­σε­ρις φάσεις στην τελευ­ταία δεκα­ε­τία: τη συμ­βα­τό­τητα των ετών 2016-2017, τη σταθερή αυξη­τική τάση της περιό­δου 2018-2020, τη μείωση του 2021-2023 και, τέλος, την τρέ­χουσα έντονη αυξη­τική τάση που ξεκί­νησε το 2024. Μάλιστα, υπο­γραμ­μί­ζει ότι η αύξηση της τελευ­ταίας διετίας είναι τόσο ραγδαία, που ισο­δυ­να­μεί με την ανάγκη επάν­δρω­σης δύο νέων φυλακών το 2024 και τεσ­σά­ρων ακόμη το 2025 (με χωρη­τι­κό­τητα 500 ατόμων η καθεμία, όπως της Λάρισας).

Από την κάθειρξη στη φυλά­κιση

Ένα από τα πιο κρίσιμα συμπε­ρά­σματα του κ. Κοσμά­του είναι ότι η αύξηση δεν οφεί­λε­ται στο βαρύ έγκλημα, αλλά στις ποινές φυλά­κι­σης για πλημ­με­λή­ματα. Στην ανάλυσή του παρα­τη­ρεί ότι:

Οι κρα­τού­με­νοι με ποινή φυλά­κι­σης έως 6 μήνες σχεδόν διπλα­σιά­στη­καν μεταξύ 2024 και 2025 (από 122 σε 247).

Οι ποινές 1-2 ετών αυξή­θη­καν θεα­μα­τικά από 316 το 2024 σε 620 το 2026.

Αντί­θετα, οι ισο­βί­τες παρου­σιά­ζουν μείωση (755 το 2026 έναντι 960 το 2016).

Οι ανή­λι­κοι κρα­τού­με­νοι παρου­σιά­ζουν ανη­συ­χη­τική άνοδο, φτά­νο­ντας τους 104 από τους 30 που ήταν το 2024.

Η γεω­γρα­φία του υπερ­πλη­θυ­σμού

Στην ανάλυση παρα­τί­θε­νται ανα­λυ­τικά τα ποσοστά πλη­ρό­τη­τας των σωφρο­νι­στι­κών κατα­στη­μά­των, με τον καθη­γητή να σημειώ­νει ότι η πλειο­νό­τητα, πλην των αγρο­τι­κών και θερα­πευ­τι­κών, δια­κρί­νε­ται για ακραίο υπερ­πλη­θυ­σμό. Χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρο­νται:

Βόλος: 244,44% πλη­ρό­τητα.

Τρίπολη: 226,42%.

Κομο­τηνή: 199,38%.

Αυλώνας: 189,4%.

Κορυ­δαλ­λός Ι: 150% (1.833 κρα­τού­με­νοι σε 1.222 θέσεις).

Το νομο­θε­τικό υπό­βα­θρο

Ο κ. Κοσμά­τος απο­δί­δει την κατά­σταση αυτή στις πρό­σφα­τες αλλαγές της ποι­νι­κής νομο­θε­σίας, με κύριο άξονα τον Ν. 5090/2024. Επι­ση­μαί­νει ότι η αυστη­ρο­ποί­ηση των προ­ϋ­πο­θέ­σεων για ανα­στολή της ποινής ή παροχή κοι­νω­φε­λούς εργα­σίας οδήγησε σε ένα σύστημα που προ­τάσ­σει τον εγκλει­σμό ακόμη και για αδι­κή­ματα χαμηλής απαξίας.

Ο καθη­γη­τής κάνει λόγο για υιο­θέ­τηση της θεωρίας των “σπα­σμέ­νων παρα­θύ­ρων” και μια πολι­τική “μηδε­νι­κής ανοχής”, η οποία, όπως σημειώ­νει, επι­διώ­κει να καθη­συ­χά­σει το κοινό μέσω ενός “ποι­νι­κού λαϊ­κι­σμού”. Υπεν­θυ­μί­ζει δε ότι η ίδια η Γενική Γραμ­μα­τέας Αντε­γκλη­μα­τι­κής Πολι­τι­κής είχε προει­δο­ποι­ή­σει γραπτώς το Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης ότι αυτές οι αλλαγές θα δυσχέ­ραι­ναν την απο­συμ­φό­ρηση των φυλακών.

Διε­θνείς κίν­δυ­νοι και Ανθρώ­πινα Δικαιώ­ματα

Τέλος, ο κ. Κοσμά­τος προει­δο­ποιεί ότι η Ελλάδα βρί­σκε­ται στο στό­χα­στρο της Επι­τρο­πής Πρό­λη­ψης των Βασα­νι­στη­ρίων (CPT). Σημειώ­νει ότι η “Δημόσια Δήλωση” σε βάρος της χώρας (μια κύρωση που έχει ενερ­γο­ποι­η­θεί για χώρες όπως η Ρωσία και η Τουρκία) φαί­νε­ται ότι θα επα­να­λη­φθεί, καθώς οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης επι­δει­νώ­νο­νται σταθερά.

Η ανάλυση κατα­λή­γει με μια έκκληση για “αλλαγή παρα­δείγ­μα­τος”: την εγκα­τά­λειψη του “Ποι­νι­κού Κράτους” και την επι­στροφή στις πολι­τι­κές του Κράτους Πρό­νοιας, τονί­ζο­ντας ότι η μείωση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας δεν επι­τυγ­χά­νε­ται με δρα­κό­ντειες ποινές, αλλά με επι­στη­μο­νική έρευνα και κοι­νω­νικό διάλογο.

Πηγή: capital.gr