Τα σενάρια για το μπλακάουτ που έκλεισε τον εναέριο χώρο: Τι λένε ΥΠΑ, υπ. Μεταφορών και ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας

Σε τε­χνι­κή δυ­σλει­τουρ­γία και όχι σε εξω­τε­ρι­κή απει­λή συ­γκλί­νουν, μέχρι στιγ­μής, τα στοι­χεία που εξε­τά­ζουν οι αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες του υπουρ­γεί­ου Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών για το σο­βα­ρό πε­ρι­στα­τι­κό που κα­θή­λω­σε χθες 4 Ια­νουα­ρί­ου τις πτή­σεις στο έδα­φος και οδή­γη­σε σε εκτε­τα­μέ­νους πε­ριο­ρι­σμούς –και κατά πε­ριό­δους σε πλήρη ανα­στο­λή– των αε­ρο­με­τα­φο­ρών στο ελ­λη­νι­κό FIR.

Πα­ρό­τι οι αρ­χι­κές ανα­φο­ρές έκα­ναν λόγο για «πα­ρεμ­βο­λές» στις συ­χνό­τη­τες του ενα­έ­ριου χώρου, αφή­νο­ντας ανοι­χτό ακόμη και το εν­δε­χό­με­νο εξω­τε­ρι­κής επέμ­βα­σης, τα σε­νά­ρια περί κυ­βερ­νο­ε­πί­θε­σης ή ασύμ­με­τρης απει­λής φαί­νε­ται πλέον να απο­μα­κρύ­νο­νται. Από τους ελέγ­χους που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν, τόσο μέσω εξει­δι­κευ­μέ­νων πτή­σε­ων επι­τή­ρη­σης συ­χνο­τή­των όσο και από την ανά­λυ­ση των κα­τα­γρα­φών (logs και φα­σμά­των), δεν προ­έ­κυ­ψαν εν­δεί­ξεις εξω­τε­ρι­κής πα­ρεμ­βο­λής.

Σύμ­φω­να με τις πλη­ρο­φο­ρί­ες που συ­γκε­ντρώ­νουν οι αρ­μό­διοι, οι ελεγ­κτές ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας πράγ­μα­τι άκου­γαν πα­ρεμ­βο­λές στις συ­χνό­τη­τες. Ωστό­σο, το κρί­σι­μο πρό­βλη­μα δεν ήταν η λήψη των μη­νυ­μά­των από τα αε­ρο­σκά­φη, αλλά η αδυ­να­μία με­τά­δο­σης των μη­νυ­μά­των από τους ίδιους τους ελεγ­κτές, στοι­χείο που ενι­σχύ­ει την εκτί­μη­ση ότι η δυ­σλει­τουρ­γία εντο­πί­ζε­ται εντός του συ­στή­μα­τος.

Τα επι­κρα­τέ­στε­ρα σε­νά­ρια

Πρώ­τον, πρό­βλη­μα στην τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κή υπο­δο­μή.

Η Υπη­ρε­σία Πο­λι­τι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας χρη­σι­μο­ποιεί μι­σθω­μέ­να τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κά κυ­κλώ­μα­τα για τη με­τα­φο­ρά ήχου και δε­δο­μέ­νων με­τα­ξύ κε­ραιών, ρα­ντάρ και κέ­ντρων ελέγ­χου. Πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι είχαν προη­γη­θεί τε­χνι­κές ερ­γα­σί­ες σε συ­γκε­κρι­μέ­νο link με­τα­φο­ράς δε­δο­μέ­νων, οι οποί­ες εν­δέ­χε­ται να προ­κά­λε­σαν αστο­χία ή ασυμ­βα­τό­τη­τα στη λει­τουρ­γία του συ­στή­μα­τος. Ένα τέ­τοιο πρό­βλη­μα θα μπο­ρού­σε να δη­μιουρ­γή­σει εσω­τε­ρι­κές πα­ρεμ­βο­λές και απώ­λεια επι­κοι­νω­νί­ας, χωρίς εμπλο­κή εξω­τε­ρι­κού πα­ρά­γο­ντα. Το ανη­συ­χη­τι­κό, όπως επι­ση­μαί­νουν αρ­μό­διες πηγές, είναι ότι πρό­κει­ται για κρί­σι­μες υπο­δο­μές με ανε­παρ­κή εφε­δρεία (backup).

Οι δυ­σλει­τουρ­γί­ες μά­λι­στα που εντο­πί­στη­καν χθες στο σύ­στη­μα επι­κοι­νω­νιών της Υπη­ρε­σί­ας Πο­λι­τι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας δεν πε­ριο­ρί­στη­καν μόνο στις ρα­διο­συ­χνό­τη­τες του ελέγ­χου ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, τα προ­βλή­μα­τα επε­κτά­θη­καν και στο τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κό δί­κτυο των κε­ντρι­κών υπη­ρε­σιών της ΥΠΑ, καθώς καθ’ όλη τη διάρ­κεια της ημέ­ρας η υπο­δο­μή φέ­ρε­ται να λει­τουρ­γού­σε χωρίς τη­λε­φω­νι­κές επι­κοι­νω­νί­ες και χωρίς πρό­σβα­ση στο δια­δί­κτυο.

Δεύ­τε­ρον, πα­λαιός και ανε­παρ­κώς εφε­δρι­κός εξο­πλι­σμός.

Ο εξο­πλι­σμός της ΥΠΑ χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται σε με­γά­λο βαθμό πα­ρω­χη­μέ­νος, με συ­στή­μα­τα που δεν έχουν εκ­συγ­χρο­νι­στεί εδώ και δε­κα­ε­τί­ες. Οι ίδιες πηγές του υπουρ­γεί­ου Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών το­νί­ζουν ότι δεν μπο­ρούν να γί­νουν απο­σπα­σμα­τι­κές ανα­βαθ­μί­σεις σε τέ­τοιας κρι­σι­μό­τη­τας συ­στή­μα­τα, καθώς οι με­γά­λες προ­μή­θειες και ο πλή­ρης εκ­συγ­χρο­νι­σμός απαι­τούν χρόνο, που υπο­λο­γί­ζε­ται του­λά­χι­στον σε μία διε­τία.

Σύμ­φω­να με την ΥΠΑ, αμέ­σως μετά την εκ­δή­λω­ση του προ­βλή­μα­τος ενερ­γο­ποι­ή­θη­καν τα πρω­τό­κολ­λα ασφα­λεί­ας, με δρα­στι­κό πε­ριο­ρι­σμό των πτή­σε­ων και, όπου κρί­θη­κε ανα­γκαίο, με προ­σω­ρι­νή ανα­στο­λή τους. Τα μέτρα αυτά απέ­τρε­ψαν οποιον­δή­πο­τε κίν­δυ­νο για την ασφά­λεια των πτή­σε­ων, ανέ­δει­ξαν όμως με τον πιο σαφή τρόπο τις αδυ­να­μί­ες του συ­στή­μα­τος.

Γιατί δεν επη­ρε­ά­στη­κε η Πο­λε­μι­κή Αε­ρο­πο­ρία

Στην Ελ­λά­δα λει­τουρ­γούν δύο απο­λύ­τως δια­κρι­τά και αυ­τό­νο­μα συ­στή­μα­τα δια­χεί­ρι­σης ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας. Το πρώτο είναι το σύ­στη­μα, αρ­μο­διό­τη­τας της Υπη­ρε­σί­ας Πο­λι­τι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας, το οποίο είναι γνω­στό στο ευρύ κοινό και εξυ­πη­ρε­τεί τις πο­λι­τι­κές πτή­σεις στο FIR Αθη­νών. Το σύ­στη­μα αυτό πε­ρι­λαμ­βά­νει τα ρα­ντάρ, τις τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές και τους ελεγ­κτές ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας που δια­χει­ρί­ζο­νται την πο­λι­τι­κή αε­ρο­πλο­ΐα.

Το δεύ­τε­ρο σύ­στη­μα ανή­κει στην Πο­λε­μι­κή Αε­ρο­πο­ρία και υπά­γε­ται στο Υπουρ­γείο Εθνι­κής Άμυ­νας. Δια­θέ­τει πλή­ρως ανε­ξάρ­τη­τη υπο­δο­μή, με δικά του ρα­ντάρ σε όλη τη χώρα, αυ­τό­νο­μους πο­μπο­δέ­κτες, εξει­δι­κευ­μέ­νους ελεγ­κτές αε­ρά­μυ­νας και ξε­χω­ρι­στό Κέ­ντρο Ελέγ­χου Αε­ρο­πο­ρι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, με επι­χει­ρη­σια­κή έδρα τη Λά­ρι­σα.

Τα δύο συ­στή­μα­τα λει­τουρ­γούν πα­ράλ­λη­λα αλλά χωρίς λει­τουρ­γι­κή ή τε­χνι­κή δια­σύν­δε­ση με­τα­ξύ τους. Πρό­κει­ται για πλή­ρως αυ­τό­νο­μα δί­κτυα, με δια­φο­ρε­τι­κές υπο­δο­μές, προ­σω­πι­κό και δια­δι­κα­σί­ες, γε­γο­νός που ση­μαί­νει ότι τε­χνι­κά προ­βλή­μα­τα ή δυ­σλει­τουρ­γί­ες στο πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα ελέγ­χου ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας δεν επη­ρε­ά­ζουν τη λει­τουρ­γία του στρα­τιω­τι­κού συ­στή­μα­τος της Πο­λε­μι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας.

Συ­νε­χί­ζε­ται η έρευ­να

Το πε­ρι­στα­τι­κό που ση­μειώ­θη­κε χθες στο FIR ήταν ιδιαί­τε­ρα σο­βα­ρό, ωστό­σο –όπως ση­μειώ­νουν κυ­βερ­νη­τι­κές πηγές– δεν απο­τε­λεί με­μο­νω­μέ­νο φαι­νό­με­νο σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο. Προ ολί­γων μηνών αντί­στοι­χη πα­ρά­λυ­ση ση­μειώ­θη­κε και στο Λον­δί­νο, μά­λι­στα με διάρ­κεια δύο ημε­ρών, επι­χεί­ρη­μα που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να κα­τα­δει­χθεί ότι τέ­τοιου εί­δους αστο­χί­ες δεν είναι απο­κλει­στι­κά «ελ­λη­νι­κό φαι­νό­με­νο», αλλά αφο­ρούν και χώρες με τε­ρά­στιο κα­θη­με­ρι­νό φόρτο αε­ρο­πο­ρι­κής κί­νη­σης.

Αυτό φυ­σι­κά δεν υπο­βαθ­μί­ζει την χθε­σι­νή μέρα και όσα συ­νέ­βη­σαν στα ελ­λη­νι­κά αε­ρο­δρό­μια. Η έρευ­να συ­νε­χί­ζε­ται, με τις αρ­μό­διες αρχές να επι­ση­μαί­νουν ότι το ζη­τού­με­νο δεν είναι μόνο η πλή­ρης απο­σα­φή­νι­ση των αι­τιών, αλλά και η υιο­θέ­τη­ση μέ­τρων που θα απο­τρέ­ψουν την επα­νά­λη­ψη αντί­στοι­χων πε­ρι­στα­τι­κών, καθώς σε δια­φο­ρε­τι­κή πε­ρί­πτω­ση οι επι­πτώ­σεις στις αε­ρο­με­τα­φο­ρές και στη διε­θνή ει­κό­να της χώρας θα είναι ση­μα­ντι­κές.

Πλέγ­μα μέ­τρων και σχέ­διο δρά­σης

Σε αυτό το πλαί­σιο, οι αρ­μό­διες αρχές ανα­φέ­ρουν ότι έχει ήδη τεθεί σε εφαρ­μο­γή πλέγ­μα μέ­τρων για τη θω­ρά­κι­ση των συ­στη­μά­των, με στόχο την άμεση αντι­με­τώ­πι­ση των πιο εμ­φα­νών αδυ­να­μιών. Πα­ράλ­λη­λα, εξε­τά­ζο­νται πρό­σθε­τες πα­ρεμ­βά­σεις για την ενί­σχυ­ση της εφε­δρεί­ας και της αξιο­πι­στί­ας των κρί­σι­μων τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κών υπο­δο­μών.

Το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών υπεν­θυ­μί­ζει ότι βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη Σχέ­διο Δρά­σης για την ανα­βάθ­μι­ση και τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό των συ­στη­μά­των αε­ρο­ναυ­τι­λί­ας, σε συ­νερ­γα­σία με ευ­ρω­παϊ­κούς φο­ρείς (DG MOVE, EASA και EUROCONTROL). Το σχέ­διο, με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης το 2028, πε­ρι­λαμ­βά­νει 364 δρά­σεις σε επτά βα­σι­κούς πυ­λώ­νες, με­τα­ξύ των οποί­ων η ανά­πτυ­ξη υπη­ρε­σιών Data Link, η ανα­βάθ­μι­ση του συ­στή­μα­τος ελέγ­χου ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας, η εφαρ­μο­γή πλο­ή­γη­σης βάσει από­δο­σης (PBN), η ανά­πτυ­ξη ρα­ντάρ Mode S και η εφαρ­μο­γή του Κα­νο­νι­σμού CP1.

Οξεία κρι­τι­κή από τους ελεγ­κτές ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας

Με ιδιαί­τε­ρα σκλη­ρή γλώσ­σα το­πο­θε­τή­θη­κε χθες η Ένωση Ελεγ­κτών Ενα­έ­ριας Κυ­κλο­φο­ρί­ας Ελ­λά­δας (ΕΕΕΚΕ) για το «σκο­τά­δι» στις επι­κοι­νω­νί­ες, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας το πε­ρι­στα­τι­κό σο­βα­ρό και πρω­το­φα­νές για το σύ­στη­μα ελέγ­χου ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας της χώρας. Όπως το­νί­ζε­ται σε σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση, δεν πρό­κει­ται ούτε για με­μο­νω­μέ­νο γε­γο­νός ούτε για απλή τε­χνι­κή αστο­χία, αλλά για κρίση με ξε­κά­θα­ρα συ­στη­μι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Οι ελεγ­κτές απο­δί­δουν το συμ­βάν στη χρό­νια πα­λαιό­τη­τα και την ανε­παρ­κή συ­ντή­ρη­ση του εξο­πλι­σμού επι­κοι­νω­νιών και επι­τή­ρη­σης, μι­λώ­ντας για δια­χρο­νι­κή αδρά­νεια και λαν­θα­σμέ­νες επι­λο­γές της διοί­κη­σης της Υπη­ρε­σί­ας Πο­λι­τι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας. Υπεν­θυ­μί­ζουν ότι έχουν επα­νει­λημ­μέ­να προει­δο­ποι­ή­σει για τους κιν­δύ­νους που απορ­ρέ­ουν από τη λει­τουρ­γία απαρ­χαιω­μέ­νων συ­στη­μά­των, χωρίς να υπάρ­ξει ου­σια­στι­κή αντα­πό­κρι­ση, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η χθε­σι­νή κα­τάρ­ρευ­ση ήταν προ­α­ναγ­γελ­θεί­σα.

Παρά τη σο­βα­ρό­τη­τα της κα­τά­στα­σης, η ΕΕΕΚΕ υπο­γραμ­μί­ζει ότι οι ελεγ­κτές των Κέ­ντρων Ελέγ­χου Αθη­νών και Μα­κε­δο­νί­ας κα­τέ­βα­λαν κάθε δυ­να­τή προ­σπά­θεια για τη δια­σφά­λι­ση της ασφά­λειας των πτή­σε­ων. Όπως ση­μειώ­νουν, οι συ­νά­δελ­φοί τους υπε­ρέ­βα­λαν εαυ­τούς, αξιο­ποιώ­ντας κάθε δια­θέ­σι­μο μέσο ώστε να δια­χει­ρι­στούν με ασφά­λεια τις πτή­σεις που βρί­σκο­νταν ήδη στον αέρα ή δεν ήταν δυ­να­τό να ανα­δρο­μο­λο­γη­θούν.

Τέλος, οι ελεγ­κτές ζη­τούν άμεση και σε βάθος διε­ρεύ­νη­ση του πε­ρι­στα­τι­κού, με τη συμ­με­το­χή όλων των αρ­μό­διων αρχών, καθώς και ου­σια­στι­κές πα­ρεμ­βά­σεις για την ανα­βάθ­μι­ση του κρί­σι­μου εξο­πλι­σμού. Πα­ράλ­λη­λα, προει­δο­ποιούν ότι, υπό τις πα­ρού­σες συν­θή­κες, δεν προ­τί­θε­νται να προ­σφέ­ρουν υπε­ρερ­γα­σία την επερ­χό­με­νη κα­λο­και­ρι­νή πε­ρί­ο­δο, το­νί­ζο­ντας ότι δεν είναι πλέον ανε­κτό να λει­τουρ­γεί το σύ­στη­μα χωρίς σύγ­χρο­νες και αξιό­πι­στες υπο­δο­μές.

Πηγή: protothema.gr