Γιώργου Ανεψιού: «Κατευνασμός απέναντι σε αναθεωρητή είναι στρατηγική αυταπάτη»

Κύριε Ανεψιού μετά από μια διετία σχε­τι­κής απο­κλι­μά­κω­σης, φαί­νε­ται ότι η θεωρία των «ήρεμων νερών» στα ελλη­νο­τουρ­κικά φτάνει στο τέλος της. Θεω­ρείτε ότι η Άγκυρα αξιο­ποί­ησε το διά­στημα της “ηρεμίας” για να ενι­σχύ­σει τη θέση της, τόσο επι­χει­ρη­σιακά όσο και διπλω­μα­τικά, ενόψει μιας νέας φάσης πίεσης προς την Ελλάδα;

Αρχικά να ευχα­ρι­στήσω για τη φιλο­ξε­νία στην εφη­με­ρίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ. Έχω ζήσει πολλά χρόνια στην επαρχία, και μάλιστα στα πρώτα χρόνια της καριέ­ρας μου, είχα τις καλύ­τε­ρες δυνατές ανα­μνή­σεις και θεωρώ ότι μπορώ να αφου­γκρα­στώ τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και τις ανάγκες της περι­φέ­ρειας, και έτσι θα μου επι­στρέ­ψετε μια ιδιαί­τερη ευαι­σθη­σία. Είναι τόσο σημα­ντι­κές οι προ­σπά­θειες, όπως η δική σας, να προ­σφέ­ρετε αξιό­πι­στη και αντι­κει­με­νική ενη­μέ­ρωση στο κοινό σας στα ακρι­τικά Δωδε­κά­νησα, αλλά και σε όσους σας δια­βά­ζουν και σας παρα­κο­λου­θούν σε όλη την Ελλάδα. Θεωρώ λοιπόν χρέος μου και χαρά μου να υπο­στη­ρίξω την προ­σπά­θεια αυτή, όποτε μου δίδεται η ευκαι­ρία. Τώρα, στο ερώτημά σας. Το εγχεί­ρημα των «Ήρεμων Νερών», όπως το ονο­μά­σατε, δεν είναι παντε­λώς νέο ή πρω­το­πόρο στη διπλω­μα­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα στο χώρο της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, και ειδικά στο Αιγαίο. Είναι μια συνι­στώσα που μετά τα τραγικά γεγο­νότα της Κύπρου που οδή­γη­σαν σε εισβολή και έκτοτε κατοχή του 37% περίπου του νησιού από τις τούρ­κι­κες στρα­τιω­τι­κές δυνά­μεις, ανι­χνεύ­ο­νται άλλοτε λιγό­τερο, άλλοτε περισ­σό­τερο στο πεδίο των διμερών σχέσεων με τη γείτονα Τουρκία. Φυσικά, με κάποιες εξαι­ρέ­σεις, κάποια παρά­θυρα έντονων κλι­μα­κώ­σεων, που οδή­γη­σαν σε κρίσεις που βέβαια τελικά εκτο­νώ­θη­καν χωρίς –ευτυχώς- να οδη­γή­σουν σε περαι­τέρω κλι­μά­κωση ή «θερμή αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ των δύο χωρών. Απλά, αυτή η αντί­ληψη, παλαιό­τερα, ήταν μια μόνον συνι­στώσα της όλης δια­δι­κα­σίας. Εσχάτως, τα τελευ­ταία χρόνια, ειδικά με την παρούσα ηγεσία στο ελλη­νικό ΥΠΕΞ, έχει πάρει ένα περισ­σό­τερο ρητο­ρικά …απτό χαρα­κτήρα καθο­ρί­ζο­ντας σε πολύ βαρύ­νο­ντα βαθμό τη δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σεων και χάραξης πολι­τι­κών ή στρα­τη­γι­κών στο πεδίο της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής και των επι­μέ­ρους πτυχών της «εφαρ­μο­σμέ­νης» Διπλω­μα­τίας (δηλ. της πολι­τι­κής, στρα­τιω­τι­κής, οικο­νο­μι­κής, ενερ­γεια­κής, πολι­τι­στι­κής κλπ.). Επι­σφρα­γί­στηκε δε με την περί­φημη «Δια­κή­ρυξη των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γει­το­νίας», που υπε­γράφη σε επίπεδο Κορυφής (δηλ. Έλληνα Πρω­θυ­πουρ­γού και Τούρκου Προ­έ­δρου) στο πλαίσιο της 5ης συνά­ντη­σης του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λίου Συνερ­γα­σίας Ελλάδας – Τουρ­κίας, την 7η Δεκεμ­βρίου 2023, στην Αθήνα. Μια εξέλιξη που, ειδικά κατά τη συγκε­κρι­μένη γεω­πο­λι­τική συγκυ­ρία, ομο­λο­γου­μέ­νως προ­βλη­μά­τισε όσους σταθ­μί­ζουν ιδιαί­τερα τις αδιά­λει­πτα απει­λη­τι­κές ή κλι­μα­κού­μενα ανα­θε­ω­ρη­τι­κές βλέψεις της σημε­ρι­νής Τουρ­κίας, σε ολό­κληρη την περι­φέ­ρειά της, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου βέβαια και του τμή­μα­τος προς νότο και δυσμάς, δηλ. προς την Κύπρο και την Ελλάδα. Σε αυτήν τη γεω­γρα­φική απο­τύ­πωση του δυνα­μι­κού επε­κτα­τι­σμού της τουρ­κι­κής επιρ­ροής δεν θα πρέπει να μην περι­λαμ­βά­νο­νται (σε ευρύ­τερη θεώρηση) οι περιο­χές της Συρίας, του βορείου Ιράκ (ειδικά οι κουρ­δι­κές περιο­χές) και της Μέσης Ανα­το­λής (ως Τουρ­κι­κός νότος), οι περιο­χές της κεντρι­κής και ανα­το­λι­κής Βόρειας Αφρικής (βλέπε Λιβύη κλπ.), οι περιο­χές των Βαλ­κα­νίων (Αλβανία, Κόσοβο, κλπ.), και βεβαίως το Αιγαίο και η Ανα­το­λική Μεσό­γειος (ως λεγό­μενη «Γαλάζια Πατρίδα»).

Ως εκ τούτου, κίνηση της συνυ­πο­γρα­φής της Δια­κή­ρυ­ξης των Αθηνών, αν και παρου­σιά­στηκε από κύκλους (ακα­δη­μαϊ­κούς και δημο­σιο­γρα­φι­κούς) που πρό­κει­νται ή κείνται συνευ­θειακά στην παρούσα δια­κυ­βέρ­νηση των Αθηνών, ως μια προ­σπά­θεια να εξα­σφα­λι­στεί και να εδραιω­θεί ένα θετικό κλίμα και να συμ­φω­νη­θεί μια δια­δι­κα­σία καλής πρό­θε­σης και μη κλι­μά­κω­σης της έντασης, στην ουσία μάλλον λει­τουρ­γεί εντελώς δια­φο­ρε­τικά. Στην ουσία, όμως , δεν πρέπει να παρο­ρά­ται ότι εκ των πραγ­μά­των συνά­πτε­ται μεταξύ ενός μέρους που εγείρει παρά­νο­μες ανα­θε­ω­ρη­τι­κές αξιώ­σεις, κι ενός που δεν, και άρα εκ των πραγ­μά­των ωφελεί ΜΟΝΟΝ τον πρώτο, καθόσον, παρέχει την απαι­τού­μενη -και πολύ χρήσιμη- νομι­μο­ποί­ηση για αυτόν που εγείρει αμφι­σβη­τή­σεις κυριαρ­χίας και κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των έναντι των γει­τό­νων του και της πλευράς που δια­δη­λώ­νει μια ανα­θε­ω­ρη­τική αντί­ληψη στο γεω­πο­λι­τικό της περί­γυρο. Μια ‘έμπρα­κτη και πλέον χαρα­κτη­ρι­στική δηλαδή εφαρ­μογή της κατα­στρο­φι­κής ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας της εφαρ­μο­γής του δόγ­μα­τος του κατευ­να­σμού έναντι ενός έκνομου ανα­θε­ω­ρητή στις διεθνή σχέσεις. Εκτός της πολι­τι­κής και νομικής διά­στα­σης, που φυσικά είναι εξαι­ρε­τικά κρίσιμη, την οποία τη δια­πι­στώ­νουμε από την αναμ­φι­σβή­τητα ανα­βαθ­μι­σμένη θέση της Τουρ­κίας στις πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις (βλέπε πρό­σφατη συνά­ντηση Ουά­σιγ­κτον, πρό­σφατη συνά­ντηση συμ­φω­νίας ειρή­νευ­σης στη Γάζα κλπ.) Άρα, δεν μπορώ να ξέρω αν, και πολύ περισ­σό­τερο να δεχθώ ότι η Συμ­φω­νία «Ήρεμων Νερών» (2023) φτάνει στο τέλος της, αλλά το σίγουρο είναι ότι αυτός που οφε­λή­θηκε, επι΄ το λαϊ­κό­τερο, αυτός που ….πήγε στο «ταμείο» ήταν σίγουρα το καθε­στώς της Άγκυρας, διότι με αυτήν εξα­σφά­λισε την απαι­τού­μενη πολι­τική και νομική νομι­μο­ποί­ηση για να προ­ε­τοι­μά­σει ακόμη περισ­σό­τερο το έδαφος με τις διμε­ρείς ή πολυ­με­ρείς σχέσεις συνερ­γα­σίας που επι­χεί­ρησε με τρίτους, προς μια κατεύ­θυνση όμως που εξυ­πη­ρε­τεί τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές και ηγε­μο­νι­κές της βλέψεις στην περιοχή, (και ευρύ­τερα). Για να το πω περισ­σό­τερο απλά, κάθε μέρα που περνά και η Τουρκία εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται το ρητο­ρικό κλίμα των δια­κη­ρύ­ξεων περί … «ήρεμων νερών» με την κυριό­τερη γεω­στρα­τη­γική αντί­παλό της στην περιοχή, την Ελλάδα, τόσο περισ­σό­τερο ισχυρή γίνεται και τόσο περισ­σό­τερο απο­τε­λε­σμα­τικά απει­λη­τική θα εδραιώ­νει τις βλέψεις της για όλους τους γει­τό­νους της, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Κύπρου. Αυτή δυστυ­χώς είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα που το δόγμα των Ήρεμων Νερών το προάγει και καθί­στα­ται μια δυσμε­νής γεω­πο­λι­τική νομο­τέ­λεια που όσο περισ­σό­τερο έγκαιρα τη συνει­δη­το­ποι­ή­σει, τόσο η Αθήνα, όσο και η Λευ­κω­σία, τόσο καλύ­τερα θα είναι…

Πόσο ρεα­λι­στική είναι σήμερα η προ­ο­πτική δια­λό­γου με την Τουρκία, όταν στο παρα­σκή­νιο επι­μέ­νει στη ρητο­ρική της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» και σε κινή­σεις αμφι­σβή­τη­σης της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας;

Καθόσον οι τόσο καίριες ερω­τή­σεις συνε­χί­ζουν μια ενιαία θεμα­τική, θα προ­σπα­θήσω να απα­ντήσω κι εγώ σε συνέ­χεια της προη­γού­με­νης απά­ντη­σής μου. Όπως επι­ση­μάν­θηκε προη­γου­μέ­νως, θεσμικό ορόσημο της εξέ­λι­ξης των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων της τελευ­ταίας περιό­δου είναι η «Δια­κή­ρυξη των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γει­το­νίας», της 7ης Δεκεμ­βρίου 2023. Δυστυ­χώς, αν και οι προσ­δο­κίες της Αθήνας, τις οποίες όλοι βεβαίως τις μοι­ρα­ζό­μα­στε (άλλοι όμως με περισ­σό­τερη και άλλοι με λιγό­τερη ….) ήταν για μια ηπιό­τερη περίοδο όπου όχι μόνον οι εντάσ­σεις θα ήταν ηπιό­τε­ρες, αλλά και οι διεκ­δι­κή­σεις θα εκφρά­ζο­νταν με περισ­σό­τερη περι­στολή εκ μέρους της Τουρ­κίας, αυτό δυστυ­χώς δεν το βλέ­πουμε. Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας σχεδόν μια διετία μετά τη Δια­κή­ρυξη, δεν δια­πι­στώ­νε­ται περι­στολή των ανα­θε­ω­ρη­τι­κών και επε­κτα­τι­κών βλέψεων, αλλά αντί­θετα αυτές εκφρά­ζο­νται συνεχώς όλο και περισ­σό­τερο στι­βα­ρές και κυρίως κλι­μα­κού­με­νες από πλευράς Άγκυρας. Δυστυ­χώς, φαί­νε­ται ότι επι­βε­βαιώ­νο­νται με τον πλέον δυσά­ρε­στο τρόπο όσοι είδαν με ιδιαί­τερη επι­φύ­λαξη, ή και ανη­συ­χία αυτή την πρω­το­βου­λία. Από το 2019 που ο τούρκος πρό­ε­δρος Ρ.Τ. Ερντο­γάν εμφα­νί­στηκε δημόσια (2 Σεπ.) μπροστά σε χάρτη που απει­κό­νιζε την τουρ­κική ανα­θε­ω­ρη­τική αξίωση της λεγό­με­νης «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» (Μαβί Βατάν), που εκτεί­νε­ται σε περιο­χές στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ενσω­μα­τώ­νο­ντας όχι μόνον θαλάσ­σιες αλλά και νησιω­τι­κές περιο­χές της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας, οι τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις συνεχώς κάθε άλλο παρά απο­κλι­μα­κώ­νο­νται…… Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των προ­ο­πτι­κών «δια­λό­γου», προς την κατεύ­θυνση των εξεύ­ρε­σης μίας δίκαιης και βιώ­σι­μης λύσης στην μια και μόνη διαφορά που ανα­γνω­ρί­ζει η Αθήνα, την οριο­θέ­τηση της Υφα­λο­κρη­πί­δας στο Αιγαίο, μπορούν να σημειω­θούν τα ακό­λουθα: Η προ­ο­πτική του όποιου «δια­λό­γου», στο διεθνές σύστημα μεταξύ κρατών που έχουν νομικές δια­φο­ρές μεταξύ τους, θα πρέπει να ακο­λου­θεί μια πορεία που να συνάδει με το εφαρ­μο­στέο Διεθνές Δίκαιο και τον τρόπο που αυτό ορίζει την πορεία ορι­στι­κής επί­λυ­σής τους. περι­γρά­φο­ντας όσο περισ­σό­τερο απλά μπορώ, για τους ανα­γνώ­στες μας, αυτή τη δια­δι­κα­σία, θα έλεγα ότι αφενός τα κράτη μπορούν να δια­πραγ­μα­τευ­τούν, είτε διμερώς, είτε με τη βοήθεια τρίτων, ώστε να βρουν έναν τρόπο να διευ­θε­τη­θεί η όποια διαφορά (ή δια­φο­ρές) μεταξύ τους. Πάντα σε κλίμα καλής θέλησης και ειρη­νι­κής επί­λυ­σης αυτής. Αν αυτό τελικά΄ δεν είναι εφικτό, τότε μπορούν να προ­σφύ­γουν σε ένα κατάλ­ληλο και αρμόδιο διεθνές δικαιο­δο­τικό όργανο, δηλ. σε ένα διεθνές Δικα­στή­ριο, ούτως ώστε να επι­λυ­θεί η διαφορά τους μέσω αυτού. Αυτό καθο­ρί­ζει η διεθνής πρα­κτική που λει­τουρ­γεί το διεθνές σύστημα, έτσι όπως το έχουμε ως διεθνής κοι­νό­τητα συμ­φω­νή­σει μετα­πο­λε­μικά, με κοινώς απο­δε­κτό πλαίσιο ανα­φο­ράς, τις προ­βλέ­ψεις του Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Οτι­δή­ποτε άλλο, θα λέγαμε ότι δικαι­ϊκά παρέλ­κει. Υπό αυτή την έννοια, η ρητο­ρική που εκπέ­μπει το ελλη­νική ΥΠΕΞ, και παλαιό­τερα, αλλά και υπό την τρέ­χουσα ηγεσία του, που δίνει έμφαση και πρό­κριμα στην επίλυση δια­φο­ρών με βάση το Διεθνές Δίκαιο, είναι θα λέγαμε προς την ορθή κατεύ­θυνση. Έχουμε ακούσει πολλές φορές και τον επι­κε­φα­λής της ελλη­νι­κής Διπλω­μα­τίας, αλλά και άλλους Έλληνες αξιω­μα­τού­χους να ανα­φέ­ρο­νται στην ανάγκη προ­σκόλ­λη­σης το Διεθνές Δίκαιο και τις λύσεις που αυτό παρέχει για παρό­μοιες περι­πτώ­σεις. Λύσεις που έχουν δοκι­μα­στεί και ακο­λου­θού­νται από ένα σωρό κράτη, μετα­πο­λε­μικά, για να επι­λύ­σουν τις δια­φο­ρές τους και να διευ­θε­τή­σουν τις περι­πτώ­σεις αμφι­σβή­τη­σης των δικαιω­μά­των τους στο πεδίο. Πρέπει όμως να τονί­σουμε ότι σε συνάρ­τηση με την προ­φο­ρική επί­κληση –και μόνον- του Διε­θνούς Δικαίου, θα πρέπει κάθε κράτος όμως να υπο­στη­ρί­ζει και την προ­ο­πτική αυτή με όσες άλλες συνι­στώ­σες της «σκληρής» και «ήπιας» Ισχύος δια­θέ­τει, έτσι ώστε να δια­σφα­λί­σει την κάλ­λι­στη δυνατή προ­ο­πτική σεβα­σμού και εφαρ­μο­γής των νομικών κανόνων που υπο­στη­ρί­ζουν τα συμ­φέ­ρο­ντά του. Άρα, για να το θέσω και πάλι όσο το δυνατόν απλού­στερα, η επί­κληση του Δικαίου είναι μεν σημα­ντι­κό­τατη, αλλά πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται και από την απαι­τού­μενη ισχύ, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η δίκαια εφαρ­μογή των κανόνων του Δικαίου. Και εντέλει των συμ­φε­ρό­ντων του κράτους που το επι­κα­λεί­ται….Τόσο απλά., αλλά και τόσο ουσια­στικά…..Άρα, όχι στο υπε­ρα­πλου­στευ­τικό μανι­χαϊ­στικό ψευ­το­δί­λημμα, «Ισχύς αντί Δικαίου», ή «Δίκαιο και μόνον, χωρίς Ισχύ», αλλά «ναι» στο σχήμα «Δίκαιο, συνο­δευό­μενο όμως και από τη μέγιστη δυνατή Ισχύ».

Το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο του 2019 επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο κάθε λίγο με νέες κινή­σεις της Τρί­πο­λης και της Άγκυρας. Δεν είναι παρά­δοξο να λέμε ότι δεν έχει ισχύ, αλλά τελικώς να το συνα­ντάμε μονίμως μπροστά μας;

Λέγεται από πολλούς μεν, ότι -το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο «δεν έχει ισχύ», αλλά δυστυ­χώς όσοι το λένε, μάλλον δεν γνω­ρί­ζουν το Διεθνές Δίκαιο. Μια διεθνής Σύμβαση ή Συμ­φω­νία (ειδικά διμερής) υφί­στα­ται στο μέτρο που τα υπο­γρά­φο­ντα μέρη επι­θυ­μούν να δια­τη­ρούν τη συμ­βα­τική σχέση δέσμευ­σης μεταξύ τους. Άρα, γενικώς δεν τίθεται θέμα αν η συμ­φω­νία είναι εν ισχύ. Αυτό που τίθεται εν αμφι­βόλω είναι αν κάποιες από τις προ­βλέ­ψεις της, τις συμ­βα­τι­κές της προ­βλέ­ψεις, δύναται να εφαρ­μο­στούν «στο πεδίο», στο μέτρο που παρα­βιά­ζουν δικαιώ­ματα τρίτων. Και μάλιστα, στο μέτρο που οι τρίτοι θέτουν θέμα παρα­βί­α­σης αυτών των δικαιω­μά­των. Δηλ. για να το πω απλού­στερα, αν παρα­πο­νιού­νται και δια­μαρ­τύ­ρο­νται γι’αυτό. Οι προ­βλέ­ψεις του τουρ­κο­λυ­βι­κού μνη­μο­νίου, θα αρχί­σουν να δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα όταν το ένα εκ των μερών (ή και τα δύο) επι­χει­ρή­σει να εφαρ­μό­σει στην πράξη τις προ­βλέ­ψεις του, και όταν αυτές έλθουν στην πράξη σε αντί­θεση ή παρα­βιά­σουν υφι­στά­μενα δικαιώ­ματα τρίτων. Σε αυτή την περί­πτωση, ,πρέπει οι τρίτοι, δηλ. κρα­τι­κοί δρώντες που θίγο­νται να αντι­δρά­σουν, με τους τρόπους που το διεθνές Δίκαιο παρέχει…. Στο διεθνές πεδίο, οι ολι­γω­ρίες και η διάθεση κατευ­να­σμού, χωρίς μόχλευση υπο­στή­ρι­ξης των δικαιω­μά­των σου, πλη­ρώ­νο­νται ακριβά….

Το ζήτημα της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ συνε­χί­ζει να ταλα­νί­σει. Προ­φα­νώς «πλη­ρώ­νουμε» την αρχική απο­μά­κρυνση των ελλη­νι­κών πολε­μι­κών πλοίων από το πεδίο της Καρ­πά­θου;

Το φιλό­δοξο, και τόσο κρίσιμο, πολ­λα­πλώς θα έλεγα, εγχεί­ρημα της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ γνωστού και ως «Great Sea Interconnector» (GSI), συνε­χί­ζει να απα­σχο­λεί τόσο την κοινή γνώμη σε Ελλάδα και Κύπρο, όσον και τους εκα­τέ­ρω­θεν θεσμι­κούς αρμο­δί­ους και υπευ­θύ­νους, όπως άλλωστε και τους ανα­λυ­τές και σχο­λια­στές, όχι για την επιτυχή περά­τωσή του, αλλά δυστυ­χώς για τη δυσχέ­ρεια, για να μην πω ….αδυ­να­μία να ολο­κλη­ρω­θεί. Οι πολ­λα­πλές, και εν τινι μέτρο αντι­φα­τι­κές, δηλώ­σεις των αρμο­δίων αξιω­μα­τού­χων και από την κυπριακή, και από την ελλη­νική πλευρά, μάλλον περι­πλέ­κουν, αντί να ξεκα­θα­ρί­ζουν την όλη υπόθεση, προ­κα­λώ­ντας ανε­πί­τρε­πτη σύγχυση στους πολίτες και στην Ελλάδα, και στην Κύπρο. Πολλώ δε μάλλον και σε τρίτα κράτη που ενδια­φέ­ρο­νται να συνά­ψουν συνερ­γα­σίες με αξιό­πι­στους εταί­ρους. Από αυτές τις δηλώ­σεις φαί­νε­ται ότι οι δυσχέ­ρειες απο­δί­δο­νται σε δια­φο­ρε­τι­κούς κάθε φορά λόγους, όπως οικο­νο­μική τακτο­ποί­ηση (βλέπε για παρά­δειγμα την εκκρε­μό­τητα κατα­βο­λής από την Κύπρο της πρώτης δόσης των 25 εκατ. ευρώ., τεχνι­κές δυσχέ­ρειες, νομικές ασά­φειες, είτε ως προς το νομικό καθε­στώς της όδευσης του καλω­δίου, είτε ακόμη και ως προς το πεδίο της οικο­νο­μι­κής κάλυψης των εξόδων στα διάφορα στάδια της διεκ­πε­ραί­ω­σης του έργου. Μεταξύ αυτών, φαί­νε­ται ότι είτε εμφανώς είτε εμμέσως, να γίνεται λόγος περί του ….γεω­πο­λι­τι­κού ρίσκου, δηλαδή ουσια­στικά των αντιρ­ρή­σεων της Τουρ­κίας, και ενδε­χο­μέ­νως και άλλων χωρών, σε αυτό το Έργο. Είναι προ­φα­νές ότι σημεια­κές εντάσ­σεις, όπως το περι­στα­τικό της Καρ­πά­θου, και άλλων παρεμ­φε­ρών, είναι ενδει­κτι­κές και της έντασης και του γεω­πο­λι­τι­κού δια­κυ­βεύ­μα­τος που διέπει το Έργο εγχεί­ρημα. Το σίγουρο πάντως είναι ότι όσοι βλέπουν το όλο εγχεί­ρημα υπό την οπτική απο­κλει­στικά ενός τεχνι­κού και οικο­νο­μι­κού έργου, και δεν σταθ­μί­ζουν και τις ευρύ­τε­ρες γεω­πο­λι­τι­κές παρα­μέ­τρους, μάλλον σφάλ­λουν. Υπό αυτή την έννοια, η ευόδωσή του η ή μη, θα κριθεί όχι από τις επι­μέ­ρους οικο­νο­μι­κές και τεχνι­κές ή και νομικές παρα­μέ­τρους, αλλά σε ένα πλαίσιο ευρύ­τε­ρης δια­πραγ­μά­τευ­σης από τους άμεσα και έμμεσα ενδια­φε­ρό­με­νους. Όσοι δε επι­χει­ρούν να το παρου­σιά­σουν με όρους μικρο­κομ­μα­τι­κής διά­στα­σης και στενά θεω­ρού­με­νης κομ­μα­τι­κής αυτο­πε­ποί­θη­σης, προσ­δί­δο­ντας στην Κυβέρ­νηση των Αθηνών μια ακόμη «επι­τυ­χη­μένη» δια­χεί­ριση ενός κρί­σι­μου πολι­τι­κού θέματος που αφορά τη διεθνή ατζέντα, μάλλον δεν προ­σφέ­ρουν πολλές και καλές υπη­ρε­σίες στη δημόσια ενη­μέ­ρωση, τόσο στην Αθήνα, όσο και στη Λευ­κω­σία. Κρίσιμη στην εξέλιξή του θα είναι και η στάση της Κομι­σιόν, που αν είναι όντως εποι­κο­δο­μη­τική, είναι δυνατόν να εισφέ­ρει νέα θετική δυνα­μική στο ζήτημα. Σε αυτό, σημειώ­νε­ται πρό­σφατη (16 Οκτ.) σχετική τηλε­διά­σκεψη που έλαβε χώρα για να διευ­θε­τη­θούν ρυθ­μι­στι­κές και οικο­νο­μι­κές εκκρε­μό­τη­τες που αφορούν την πορεία υλο­ποί­η­σης του Great Sea Interconnector. Και για να κλείσω με μια κρίσιμη πλη­ρο­φο­ρία, που ενδε­χο­μέ­νως να έχει και ε ενδια­φέ­ρον για περαι­τέρω δημο­σιο­γρα­φική έρευνα. Καλόν είναι να δει κανείς το μετο­χο­λό­γιο του ανα­δό­χου φορέα στην ελλη­νική πλευρά, δηλ. του ΑΔΜΗΕ. Έτσι ίσως να απο­κρυ­πτο­γρα­φή­σει και άλλους παρά­γο­ντες που δρουν ανα­σχε­τικά το όλο project….

Βιώ­νουμε ιστο­ρι­κές εξε­λί­ξεις στην Γάζα. Βλέπετε να δια­τη­ρείτε μόνιμα η ειρήνη μεταξύ Ισραη­λι­νών – Παλαι­στί­νιων καθώς η συμ­φω­νία δεν περι­λαμ­βά­νει σχέδιο για την επόμενη μέρα, απλά μια δύναμη επι­τή­ρη­σης;

Η δρα­μα­τική πολυ­ε­τής κρίση στη Γάζα, που έχει ταλαι­πω­ρή­σει τόσους πολλούς ανθρώ­πους, εκεί, φαί­νε­ται ότι κάθε άλλο παρά έφτασε σε αίσιο τέλος. Αναμ­φί­βολα, οι πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις στο αιγυ­πτιακό θερινό θέρετρο του Σαρμ ελ Σέϊχ, που κατά­φε­ραν να εξα­σφα­λί­σουν μια πρό­σκαιρη, αλλά τόσο σημα­ντική εκε­χει­ρία μεταξύ των δύο πλευρών, πιστώ­νο­νται κατά κύριο λόγο στην στο­χευ­μένη επιμονή της νέας δια­κυ­βέρ­νη­σης Τράμπ στις ΗΠΑ να επι­βά­λει όρους ειρη­νευ­τι­κής δια­δι­κα­σίας, τόσο στους εμπό­λε­μους, όσο και σε τρίτους που εμπλέ­κο­νται έμμεσα ή άμεσα στη σύρραξη. Μια εκε­χει­ρία που συνιστά την Α’ Φάση της ειρη­νευ­τι­κής δια­δι­κα­σίας που σκια­γρα­φεί­ται στο λεγό­μενο Σχέδιο Ειρή­νευ­σης Τράμπ των 20 σημείων. Αλλά, δυστυ­χώς, ήδη βλέ­πουμε και τώρα, λίγα μόλις 24ωρα μετά το πέρας της επί­ση­μης τελετής συμ­φω­νίας και υπο­γρα­φών, να έχουμε ενδεί­ξεις συνε­χι­ζό­με­νης βίας στην περιοχή και άρα ενδεί­ξεις (αλλά και επί­ση­μες δηλώ­σεις) για παρα­βί­αση όρων της συμ­φω­νίας εκε­χει­ρίας. Ομολογώ ότι δεν είμαι ιδιαί­τερα αισιό­δο­ξος για την έκβαση του ζητή­μα­τος, και μακάρι η διαί­σθη­σις μου (παρά εμπε­ρι­στα­τω­μένη πρό­βλεψη) να δια­ψευ­σθεί. Μακάρι πρω­τί­στως για τα θύματα, τους αμάχους και τους οικεί­ους τους, αλλά και για την ανάγκη επι­κρά­τη­σής περι­φε­ρεια­κής ειρήνης και στα­θε­ρό­τη­τας που μας επη­ρε­ά­ζει όλους στην ευρύ­τερη πολύ­παθη περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου.