Κατερίνα Γαβαλά: «Η Υγεία στα νησιά είναι καθημερινή δοκιμασία ευθύνης»

Κυρία Γαβαλά, η συζή­τηση για την υγεία είναι πάντα ανοιχτή. Στην περιοχή μας που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την πολύ-νησιωτικότητα, το πρό­βλημα παρα­μέ­νει το ίδιο σε στε­λέ­χωση ιατρι­κού και νοση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού στις Δομές Υγείας. Αν και γίνο­νται προ­κη­ρύ­ξεις, δεν υπάρχει αντα­πό­κριση. Τι πρέπει να γίνει;

Η υγεία στα νησιά είναι καθη­με­ρινή δοκι­μα­σία ευθύνης. Κάθε γιατρός, κάθε νοση­λευ­τής, κάθε διοι­κη­τι­κός που υπη­ρε­τεί στις δομές των νησιών κρατά ζωντανή την έννοια της δημό­σιας φρο­ντί­δας με προ­σω­πικό κόστος. Η στε­λέ­χωση δεν θα έπρεπε να απο­τε­λεί ένα ακόμα τεχνικό ζήτημα. Στα μάτια μου είναι μια ξεκά­θαρη πολι­τική επιλογή.

Η ιατρική παρου­σία στα νησιά χρειά­ζε­ται πλαίσιο ζωής και εργα­σίας που εμπνέει εμπι­στο­σύνη. Κατοι­κία, δίκαιες αμοιβές, συνεχή εκπαί­δευση, στήριξη από την Πολι­τεία και προ­ο­πτική εξέ­λι­ξης. Ο γιατρός που επι­λέ­γει να υπη­ρε­τή­σει σε νησιω­τική περιοχή προ­σφέ­ρει έργο υψηλής αξίας και χρειά­ζε­ται θεσμική ανα­γνώ­ριση και κίνητρα που να δίνουν νόημα στην επιλογή του.

Μέσα από τον θεσμικό μου ρόλο στον Ιατρικό Σύλλογο αγω­νί­ζο­μαι με τους συνα­δέλ­φους μου των άλλων νησιών σταθερά για ένα ολο­κλη­ρω­μένο πλαίσιο κινή­τρων, με ξεκά­θαρη διαφορά από την υπό­λοιπη χώρα. Ο νησιω­τι­κός γιατρός υπη­ρε­τεί σε δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες και πρέπει να αμεί­βε­ται και να στη­ρί­ζε­ται ανάλογα. Τα πρό­σφατα μέτρα είναι μια αρχή, αλλά απαι­τεί­ται συνο­λική στρα­τη­γική για να δημιουρ­γη­θεί επι­στη­μο­νική ροή προς τα νησιά.

Η υγεία είναι δείκτης πολι­τι­σμού και αξιο­πρέ­πειας. Κάθε βελ­τί­ωση στις συν­θή­κες εργα­σίας αντα­να­κλά σε ποιό­τητα φρο­ντί­δας και εμπι­στο­σύ­νης του πολίτη προς το κράτος.

Ποιο μοντέλο για την υγεία θα ταί­ριαζε στα νησιά μας; Πώς θα μπο­ρού­σαν να λει­τουρ­γή­σουν οι δομές (νοσο­κο­μεία, Κέντρα Υγείας κ.ο.κ.) καλύ­τερα κατά την άποψή σας;

Η νησιω­τική υγεία χρειά­ζε­ται σύστημα αυτό­νο­μων, λει­τουρ­γι­κών δομών που συνερ­γά­ζο­νται με σαφή ρόλο και κοινό στόχο. Κατά τη δική μου άποψη η Ρόδος και η Κως απο­τε­λούν τους δύο πυλώνες για τα Δωδε­κά­νησα, με τα νοσο­κο­μεία τους να πρέπει να λει­τουρ­γούν ως κέντρα ανα­φο­ράς. Τα υπό­λοιπα νησιά οφεί­λουν να ενι­σχύ­ο­νται με επαρκώς στε­λε­χω­μένα νοσο­κο­μεία και Κέντρα Υγείας.

Για παρά­δειγμα, η Κάλυ­μνος, με την έντονη δρα­στη­ριό­τητα στις κατα­δύ­σεις και στην αναρ­ρί­χηση, χρειά­ζε­ται εξει­δι­κευ­μένη ορθο­παι­δική και πνευ­μο­νο­λο­γική κάλυψη. Η Λέρος δια­τη­ρεί τον ρόλο βασικού νοσο­κο­μείου για τα γύρω νησιά με σταθερή παρου­σία γιατρών και συνεχή επι­μόρ­φωση. Η Κάρ­πα­θος, λόγω της από­στα­σης, χρειά­ζε­ται μόνιμες βασικές ειδι­κό­τη­τες και επαρκή υποδομή για κατοί­κους και επι­σκέ­πτες.

Θα τονίζω αστα­μά­τητα ότι η αυτο­δυ­να­μία των τοπικών μονάδων και η αξιο­πι­στία των δια­κο­μι­δών απο­τε­λούν θεμέλιο για την ασφά­λεια των νησιω­τών. Η τεχνο­λο­γία, μέσα από την τηλεϊ­α­τρική και τη δια­σύν­δεση, σίγουρα μπορεί να προ­σφέ­ρει στήριξη, όμως η ουσία παρα­μέ­νει ο άνθρω­πος που στέ­κε­ται δίπλα στον ασθενή.

Η εποχή της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης θα φέρει νέα εργα­λεία και δυνα­τό­τη­τες, όμως ο στόχος μένει ο ίδιος: η βελ­τί­ωση της ζωής στα νησιά. Ας μην ξεχνάμε ούτε για μια στιγμή ότι η ενί­σχυση των δομών Υγείας απο­τε­λεί πράξη στή­ρι­ξης του δημο­γρα­φι­κού και ταυ­τό­χρονα της εθνικής ασφά­λειας. Ο νησιώ­της που αισθά­νε­ται ασφαλής, παρα­μέ­νει και χτίζει τον τόπο του.

Η κυβέρ­νηση δηλώνει ότι γίνεται μια προ­σπά­θεια να προ­χω­ρή­σουν ουσια­στι­κές αλλαγές στον τρόπο λει­τουρ­γίας του Εθνικού Συστή­μα­τος Υγείας -το οποίο φέρει τα χαρα­κτη­ρι­στικά ενός μοντέ­λου που δημιουρ­γή­θηκε πριν από 60-70 χρόνια. Ποιες θα πρέπει να είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τες γι αυτές τις αλλαγές;

Η μεταρ­ρύθ­μιση του ΕΣΥ χρειά­ζε­ται συνέ­χεια, στα­θε­ρό­τητα και στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό. Η πρώτη προ­τε­ραιό­τητα είναι η Πρω­το­βάθ­μια Φρο­ντίδα Υγείας, ώστε κάθε πολίτης να έχει εύκολη πρό­σβαση σε πρόληψη, διά­γνωση και παρα­κο­λού­θηση. Η δεύτερη είναι η ανα­βάθ­μιση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού με αξιο­κρα­τία, ασφά­λεια και ευκαι­ρίες εξέ­λι­ξης.

Η τρίτη αφορά στη σύγ­χρονη διοί­κηση και στην ψηφιακή δια­σύν­δεση των δομών, ώστε να εξυ­πη­ρε­τού­νται οι πολίτες με δια­φά­νεια και ταχύ­τητα. Οι αλλαγές πρέπει να ενώνουν τους ανθρώ­πους του συστή­μα­τος και να ενι­σχύ­ουν την εμπι­στο­σύνη.

Φυσικά σε δομές που καλύ­πτουν τις σύγ­χρο­νες υγειο­νο­μι­κές ανάγκες!

Το ΕΣΥ υπήρξε δημιούρ­γημα κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης. Το ΠΑΣΟΚ είχε το θάρρος να το θεμε­λιώ­σει, και έχει τη γνώση να το οδη­γή­σει σε μια νέα εποχή, με επί­κε­ντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Τα τελευ­ταία χρόνια, κατα­γρά­φε­ται ένα «brain drain» από για­τρούς και επι­στή­μο­νες. Μπορεί να ανα­στρα­φεί αυτή η δια­μορ­φω­μένη κατά­σταση κατά την άποψή σας και με ποιον τρόπο;

Η Ελλάδα δια­θέ­τει σπου­δαίο επι­στη­μο­νικό δυνα­μικό. Για να παρα­μεί­νει ή να επι­στρέ­ψει, χρειά­ζε­ται περι­βάλ­λον που ανα­γνω­ρί­ζει την αξία του. Ο νέος γιατρός επιζητά κύρος, αξιο­πρέ­πεια και κυρίως προ­ο­πτική.

Η Πολι­τεία μπορεί να το πετύχει με στα­θε­ρές θέσεις, δίκαιες αμοιβές, συμ­με­τοχή στην έρευνα και πρό­σβαση σε συνεχή εκπαί­δευση. Οι γιατροί θέλουν να νιώθουν ότι η χώρα τους εμπι­στεύ­ε­ται και τους στη­ρί­ζει.

Η ανα­στροφή του brain drain δεν είναι ευχή, είναι πολι­τική πράξη. Όσο δημιουρ­γού­νται συν­θή­κες εμπι­στο­σύ­νης και αξιο­κρα­τίας, τόσο η Ελλάδα θα ξανα­κερ­δί­ζει τους ανθρώ­πους της.

Εν κατα­κλείδι, η υγεία στα νησιά είναι πυλώνας δημο­κρα­τίας και εθνικής ασφά­λειας. Όταν ο νησιώ­της αισθά­νε­ται ασφαλής στον τόπο του, ολό­κληρη η χώρα στέ­κε­ται πιο δυνατή. Η φρο­ντίδα για τον άνθρωπο είναι το θεμέλιο κάθε πολι­τι­κής που σέβεται το μέλλον.