“Ηχος και Φως”: Από την παγκόσμια καινοτομία στην αδράνεια

• Ενα θέαμα που ση­μά­δε­ψε τη Ρόδο για δε­κα­ε­τί­ες, εγκλω­βι­σμέ­νο σή­με­ρα σε δι­κα­στι­κές δια­μά­χες, πα­ρα­μέ­νει ανε­νερ­γό, ενώ θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λεί το­πό­ση­μο διε­θνούς εμ­βέ­λειας

Το «Ήχος και Φως» στη Ρόδο υπήρ­ξε από το 1961 ένα πρω­το­πο­ρια­κό πο­λι­τι­στι­κό γε­γο­νός για τα ελ­λη­νι­κά δε­δο­μέ­να. Εμπνευ­σμέ­νο από την τε­χνι­κή της ανα­πα­ρά­στα­σης με ήχο και φως, έδινε ζωή στην ιστο­ρία των Ιπ­πο­τών του Αγίου Ιω­άν­νη και του νη­σιού απέ­να­ντι στον Σου­λεϊ­μάν τον Με­γα­λο­πρε­πή το 1522. Με αφή­γη­ση σπου­δαί­ων ηθο­ποιών, με σκη­νο­θε­τι­κή και φω­τι­στι­κή επι­μέ­λεια του Pierre Arnaud της Phillips Γαλ­λί­ας και με την υπο­στή­ρι­ξη γαλ­λι­κών φο­ρέ­ων, το θέαμα απο­τέ­λε­σε για δε­κα­ε­τί­ες ση­μείο ανα­φο­ράς για τους επι­σκέ­πτες της Ρόδου. Η τε­λευ­ταία πα­ρά­στα­ση δό­θη­κε το κα­λο­καί­ρι του 2007, αφή­νο­ντας πίσω ένα κενό που ποτέ δεν κα­λύ­φθη­κε.

Το 2018 επί θη­τεί­ας Φ. Χα­τζη­διά­κου, υπε­γρά­φη σύμ­βα­ση πα­ρα­χώ­ρη­σης διάρ­κειας 20 ετών με­τα­ξύ Δήμου Ρόδου και της εται­ρεί­ας που συ­στά­θη­κε για αυτό τον σκοπό, της «Ήχος και Φως Α.Ε.», η οποία ανέ­λα­βε να επεν­δύ­σει 1,5 εκατ. ευρώ σε νέες εγκα­τα­στά­σεις: αί­θου­σες 4D, δια­δρα­στι­κά θε­ά­μα­τα, μου­σεια­κούς χώ­ρους και ανα­δια­μορ­φω­μέ­νους κή­πους. Το έργο χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε ως μια από τις πιο ση­μα­ντι­κές επεν­δύ­σεις πο­λι­τι­στι­κής ανα­γέν­νη­σης του νη­σιού. Ωστό­σο, οι κα­θυ­στε­ρή­σεις από δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες, οι τρεις αλ­λε­πάλ­λη­λες πα­ρα­τά­σεις και η άρ­νη­ση νέας πα­ρά­τα­σης το 2020 λόγω της παν­δη­μί­ας, οδή­γη­σαν σε ρήξη. Από εκεί και έπει­τα ξε­κί­νη­σε ένας μα­ρα­θώ­νιος νο­μι­κών αντι­πα­ρα­θέ­σε­ων. Στον χώρο πλέον μπήκε «λου­κέ­το» στε­ρώ­ντας από τη Ρόδο ένα πο­λι­τι­στι­κό ερ­γα­λείο διε­θνούς προ­βο­λής. Ένα θέαμα που κά­πο­τε συ­μπύ­κνω­νε αιώ­νες ιστο­ρί­ας μέσα σε λίγα λεπτά φωτός και ήχου, έμει­νε ανε­νερ­γό, σύμ­βο­λο χα­μέ­νης αί­γλης και ευ­και­ριών. Η δη­μο­τι­κή αρχή οφεί­λει να ενερ­γο­ποι­η­θεί, θε­ω­ρεί­ται βέ­βαιο ότι η εται­ρεία που συ­στά­θη­κε απο­κλει­στι­κά για την υλο­ποί­η­ση του project «Ήχος & Φως Α.Ε.» χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τους κο­ρυ­φαί­ους επι­στή­μο­νες (Γιαν­νό­που­λος, Ντεκώ, Πα­γκά­λου κ.α.) ως Ρο­δί­τες, θα είχε πρό­βλη­μα να κα­θί­σει στο τρα­πέ­ζι του δια­λό­γου, ανα­ζη­τώ­ντας λύση. Είναι κρίμα το έργο που χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε ως μια από τις πιο ση­μα­ντι­κές επεν­δύ­σεις πο­λι­τι­στι­κής «ανα­γέν­νη­σης» του νη­σιού, να πα­ρα­μέ­νει σε αδρά­νεια και συ­νε­χή φθορά.

Ο δι­κα­στι­κός λα­βύ­ριν­θος

Ση­μειώ­νε­ται ότι ο Δήμος Ρόδου κα­τα­λό­γι­σε στην εται­ρεία ποι­νι­κές ρή­τρες και μι­σθώ­μα­τα άνω των 660.000 ευρώ, προ­χω­ρώ­ντας σε κα­ταγ­γε­λία της σύμ­βα­σης και κα­τά­πτω­ση εγ­γυ­η­τι­κών επι­στο­λών. Η εται­ρεία, από την πλευ­ρά της, αντέ­δρα­σε με προ­σφυ­γές ενώ­πιον του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τεί­ου Πει­ραιώς και κα­τέ­θε­σε νέα αγωγή–«μα­μούθ» διεκ­δι­κώ­ντας απο­ζη­μιώ­σεις που υπερ­βαί­νουν τα 1,6 εκατ. ευρώ για ζη­μί­ες, δια­φυ­γό­ντα κέρδη και μη απο­σβε­σθεί­σες επεν­δύ­σεις. Η εκ­δί­κα­ση της υπό­θε­σης έχει πάρει αλ­λε­πάλ­λη­λες ανα­βο­λές. Η επό­με­νη δι­κά­σι­μος έχει ορι­στεί για τον Σε­πτέμ­βριο του 2026, με την ουσία της δια­φο­ράς να αφορά αν οι πρά­ξεις του Δήμου ήταν σύν­νο­μες ή αν συ­νι­στούν αυ­θαί­ρε­τη κα­τα­στρα­τή­γη­ση της σύμ­βα­σης. Η Ρόδος χάνει έτσι πο­λύ­τι­μο χρόνο. Ένα έργο που θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λεί το­πό­ση­μο πο­λι­τι­στι­κής προ­βο­λής και του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, μένει εγκλω­βι­σμέ­νο σε προ­σω­πι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις και δι­κα­στι­κές δια­δι­κα­σί­ες. Η το­πι­κή κοι­νω­νία βλέ­πει το «Ήχος και Φως» να μα­ρα­ζώ­νει ως απλός -κλει­στός- κήπος, την ώρα που θα μπο­ρού­σε να εξε­λι­χθεί ξανά σε διε­θνές ση­μείο ανα­φο­ράς. Το ερώ­τη­μα πα­ρα­μέ­νει αμεί­λι­κτο: θα ξα­να­ζή­σει το φως που έδωσε στη Ρόδο πα­γκό­σμια προ­βο­λή ή θα πα­ρα­μεί­νει σβη­στό, ως μνη­μείο χα­μέ­νων ευ­και­ριών.

Όταν το ιστο­ρι­κό πα­ρελ­θόν τα­ξι­δεύ­ει στο χρόνο…

Στην Ελ­λά­δα το Ήχος και Φως πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε το 1959, οπότε και δη­μιουρ­γή­θη­κε το πρώτο στον λόφο της Πνύ­κας με θέμα τον βράχο της Ακρό­πο­λης. Στη συ­νέ­χεια εγκαι­νιά­σθη­καν άλλα δύο, στη Ρόδο και στην Κέρ­κυ­ρα. Οι θε­α­τές, οι οποί­οι βρί­σκο­νταν σε ει­δι­κά δια­μορ­φω­μέ­νο χώρο εντός του Δη­μο­τι­κού κήπου Ρόδου, με­τα­φέ­ρο­νται με την τε­χνι­κή του “Ήχος και Φως” στην εποχή του άνι­σου αγώνα των Ιπ­πο­τών – Σταυ­ρο­φό­ρων του Αγίου Ιω­άν­νου και του λαού της Ρόδου ενά­ντια στις επε­κτα­τι­κές δια­θέ­σεις του τουρ­κι­κού στρα­τού υπό την ηγε­σία του Σου­λεϊ­μάν του Με­γα­λο­πρε­πούς (1522 μ.Χ.) Το κεί­με­νο, το οποίο βα­σί­ζε­ται σε ιστο­ρι­κές πηγές και με­λέ­τες για τους Ιπ­πό­τες της Ρόδου που στη συ­νέ­χεια με­τα­φέρ­θη­καν στη Μάλτα, είναι του Jean de Broglie. Για την αφή­γη­ση των κει­μέ­νων στην κάθε γλώσ­σα έχουν συμ­με­τά­σχει ση­μα­ντι­κοί ηθο­ποιοί της αντί­στοι­χης χώρας. Για την ελ­λη­νι­κή πα­ρά­στα­ση ανα­φέ­ρου­με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τα ονό­μα­τα των Μάνου Κα­τρά­κη, Άννας Συ­νο­δι­νού, Στέ­φα­νου Λη­ναί­ου, Έλσας Βεργή, Θε­ό­δω­ρου Μο­ρί­δη, Βύ­ρω­να Πάλλη και Νάσου Κε­δρά­κα. Ο αρ­χι­κός εξο­πλι­σμός, φω­τι­στι­κός και ηχη­τι­κός, είχε εγκα­τα­στα­θεί από την εται­ρεία Phillips Γαλ­λί­ας με τη σκη­νο­θε­τι­κή και φω­τι­στι­κή επι­μέ­λεια του ει­δι­κού στο είδος Pierre Arnaud (Ακρό­πο­λη Αθή­νας, Πυ­ρα­μί­δες της Αι­γύ­πτου), ενώ η συ­νο­λι­κή πα­ρα­γω­γή υπο­στη­ρί­χθη­κε από την Association Francaise pour la Mise en Valeur des Sites (Γαλ­λι­κό Ιν­στι­τού­το για την ανα­στή­λω­ση των πό­λε­ων). Η διάρ­κεια του θε­ά­μα­τος κυ­μαι­νό­ταν ανά­λο­γα με τη γλώσ­σα από σα­ρά­ντα επτά (47) έως πε­νή­ντα πέντε (55) λεπτά.