Εντονότερες καταιγίδες στο Αιγαίο με περισσότερη βροχή δείχνουν νέες μελέτες

• Η Ρόδος που βρί­σκε­ται στην ανα­το­λι­κή λε­κά­νη της Με­σο­γεί­ου επη­ρε­ά­ζε­ται συχνά από βα­ρο­με­τρι­κά χα­μη­λά που περ­νούν από το Αι­γαίο

Η Ρόδος και τα Δω­δε­κά­νη­σα βρί­σκο­νται μπρο­στά σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Σύμ­φω­να με ανά­λυ­ση του διε­θνούς δι­κτύ­ου ClimaMeter που δό­θη­κε πρό­σφα­τα στη δη­μο­σιό­τη­τα, οι κα­ται­γί­δες στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο απο­δί­δουν σή­με­ρα έως και 15% πε­ρισ­σό­τε­ρη βροχή σε σχέση με το πα­ρελ­θόν.

Το εύ­ρη­μα αυτό απο­δί­δε­ται στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και συν­δέ­ε­ται με την αύ­ξη­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας της θά­λασ­σας καθώς και με την αυ­ξη­μέ­νη πο­σό­τη­τα υδρα­τμών που συ­γκρα­τεί η ατμό­σφαι­ρα.

Για τα Δω­δε­κά­νη­σα, η εξέ­λι­ξη αυτή δεν απο­τε­λεί θε­ω­ρη­τι­κή προ­σέγ­γι­ση αλλά πρό­κει­ται για δε­δο­μέ­να που αφο­ρούν άμεσα μια πε­ριο­χή με εκτε­τα­μέ­νη ακτο­γραμ­μή, έντο­νη του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και υπο­δο­μές που συχνά πιέ­ζο­νται στα όριά τους.

Τα νέα στοι­χεία προ­έρ­χο­νται από δια­φο­ρε­τι­κές πηγές, που συ­γκλί­νουν στην ίδια κα­τεύ­θυν­ση.

Σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη του ClimaMeter, η έντα­ση των βρο­χο­πτώ­σε­ων σε κα­ται­γί­δες της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου είναι σή­με­ρα με­τρή­σι­μα με­γα­λύ­τε­ρη.

Οι επι­στή­μο­νες που συμ­με­τεί­χαν στην ανά­λυ­ση επι­ση­μαί­νουν ότι η αύ­ξη­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας της θά­λασ­σας ενι­σχύ­ει τα επει­σό­δια βρο­χής, καθώς η ατμό­σφαι­ρα συ­γκρα­τεί πλέον με­γα­λύ­τε­ρες πο­σό­τη­τες υγρα­σί­ας.

Πα­ράλ­λη­λα, έρευ­να που δη­μο­σιεύ­θη­κε το 2025 στο πε­ριο­δι­κό Weather and Climate Dynamics της Copernicus δεί­χνει ότι όταν οι θα­λάσ­σιες συν­θή­κες εν­σω­μα­τώ­νο­νται στα κλι­μα­τι­κά μο­ντέ­λα, οι με­σο­γεια­κοί κυ­κλώ­νες προ­σο­μοιώ­νο­νται με υψη­λό­τε­ρη έντα­ση. Η ερ­γα­σία κα­τα­λή­γει ότι η θέρ­μαν­ση της θά­λασ­σας λει­τουρ­γεί ως κρί­σι­μος πα­ρά­γο­ντας ενί­σχυ­σης των ακραί­ων φαι­νο­μέ­νων.

Στην ίδια κα­τεύ­θυν­ση κι­νεί­ται και η ανα­σκό­πη­ση που δη­μο­σιεύ­θη­κε στο πε­ριο­δι­κό Reviews of Geophysics. Όπως κα­τα­γρά­φε­ται, οι λε­γό­με­νοι medicanes, με­σο­γεια­κοί κυ­κλώ­νες με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τρο­πι­κών συ­στη­μά­των, δεν αυ­ξά­νο­νται απα­ραί­τη­τα σε αριθ­μό, ωστό­σο όταν σχη­μα­τί­ζο­νται είναι πι­θα­νό να εμ­φα­νί­ζο­νται πιο ισχυ­ροί. Η ανα­σκό­πη­ση επι­ση­μαί­νει επί­σης ότι αυ­ξά­νο­νται τα «σύν­θε­τα ακραία φαι­νό­με­να», δη­λα­δή επει­σό­δια όπου ισχυ­ρή βροχή και δυ­να­τοί άνε­μοι εκ­δη­λώ­νο­νται ταυ­τό­χρο­να.

Τέλος, με­λέ­τη που πα­ρου­σιά­στη­κε το 2025 στο πε­ριο­δι­κό Scientific Reports ανα­δει­κνύ­ει την αυ­ξη­μέ­νη ευ­πά­θεια των με­σο­γεια­κών πα­ρά­κτιων οι­κο­συ­στη­μά­των σε ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να και σε θα­λάσ­σια κύ­μα­τα καύ­σω­να. Σύμ­φω­να με τους συ­ντά­κτες της, η Με­σό­γειος κα­τα­γρά­φε­ται πλέον ως πε­ριο­χή υψη­λού κιν­δύ­νου, με ση­μα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στις πα­ρά­κτιες υπο­δο­μές.

Η Ρόδος βρί­σκε­ται στην ανα­το­λι­κή λε­κά­νη της Με­σο­γεί­ου και επη­ρε­ά­ζε­ται συχνά από βα­ρο­με­τρι­κά χα­μη­λά που περ­νούν από το Αι­γαίο. Σύμ­φω­να με τις φε­τι­νές με­λέ­τες, η Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος έχει ήδη χα­ρα­κτη­ρι­στεί πε­ριο­χή υψη­λού κιν­δύ­νου.

Η αύ­ξη­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας της Με­σο­γεί­ου απο­τε­λεί πλέον γε­γο­νός. Όπως κα­τα­γρά­φε­ται σε σειρά επι­στη­μο­νι­κών ανα­λύ­σε­ων, η θερ­μο­κρα­σία της θά­λασ­σας αυ­ξά­νε­ται με ρυθμό τα­χύ­τε­ρο από τον πα­γκό­σμιο μέσο όρο. Το κα­λο­καί­ρι του 2025 κα­τα­γρά­φη­καν νέες μέ­γι­στες τιμές, με τους ερευ­νη­τές να επι­ση­μαί­νουν ότι οι θα­λάσ­σιες θερ­μι­κές ανω­μα­λί­ες (marine heatwaves) γί­νο­νται πιο συ­χνές και πιο έντο­νες. Η ατμό­σφαι­ρα συ­γκρα­τεί πλέον πε­ρισ­σό­τε­ρη υγρα­σία. Όταν σχη­μα­τί­ζο­νται βα­ρο­με­τρι­κά συ­στή­μα­τα, οι βρο­χο­πτώ­σεις είναι πιο ισχυ­ρές και οι άνε­μοι εντο­νό­τε­ροι. Αυτό είναι το επι­στη­μο­νι­κό υπό­βα­θρο πίσω από την κα­τα­γρα­φή ότι οι κα­ται­γί­δες απο­δί­δουν έως και 15% πε­ρισ­σό­τε­ρη βροχή σε σχέση με το πα­ρελ­θόν.

Σύμ­φω­να με τη βάση δε­δο­μέ­νων του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών και του Meteosat, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι με­σο­γεια­κοί κυ­κλώ­νες έχουν κα­τα­γρα­φεί το φθι­νό­πω­ρο, με κο­ρύ­φω­ση τους μήνες Σε­πτέμ­βριο και Οκτώ­βριο για τη Με­σό­γειο συ­νο­λι­κά. Στη Ρόδο, τα στα­τι­στι­κά δεί­χνουν ότι τα πιο έντο­να επει­σό­δια εκ­δη­λώ­νο­νται κυ­ρί­ως τον Οκτώ­βριο και τον Νο­έμ­βριο, όταν η θά­λασ­σα έχει δια­τη­ρή­σει υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες και τρο­φο­δο­τεί τα βα­ρο­με­τρι­κά συ­στή­μα­τα με υγρα­σία.

Για μια πε­ριο­χή με υψηλή του­ρι­στι­κή κί­νη­ση ακόμη και το φθι­νό­πω­ρο, η προει­δο­ποί­η­ση αυτή απο­κτά πρα­κτι­κή ση­μα­σία. Οι επι­στή­μο­νες πα­ρέ­χουν ένα σαφές μέτρο, αύ­ξη­ση της έντα­σης των βρο­χο­πτώ­σε­ων κατά 10 -15%. Η φθι­νο­πω­ρι­νή πε­ρί­ο­δος Σε­πτεμ­βρί­ου – Νο­εμ­βρί­ου κα­τα­γρά­φε­ται στα­τι­στι­κά ως η εποχή με τη με­γα­λύ­τε­ρη συ­χνό­τη­τα έντο­νων κα­ται­γί­δων στο Αι­γαίο

Η Ρόδος και τα Δω­δε­κά­νη­σα πλέον βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πα με ένα κλίμα που αλ­λά­ζει. Οι κα­ται­γί­δες που ανα­πτύσ­σο­νται στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο είναι πλέον πιο ισχυ­ρές, όπως δεί­χνουν οι φε­τι­νές ανα­λύ­σεις του ClimaMeter, του Weather and Climate Dynamics, του Reviews of Geophysics και του Scientific Reports.

Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα των φε­τι­νών ερευ­νών συ­γκλί­νουν ότι οι κα­ται­γί­δες στο Αι­γαίο εμ­φα­νί­ζο­νται με με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση από ό,τι στο πα­ρελ­θόν, εξέ­λι­ξη που απο­δί­δε­ται στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και στη θέρ­μαν­ση της Με­σο­γεί­ου.

Για τη Ρόδο και τα Δω­δε­κά­νη­σα, οι πα­ρα­τη­ρή­σεις αυτές απο­τε­λούν πο­λύ­τι­μο ερ­γα­λείο για τις νέες συν­θή­κες, στο πλαί­σιο μιας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που δια­μορ­φώ­νε­ται ήδη και απο­τυ­πώ­νε­ται με με­τρή­σι­μα δε­δο­μέ­να.