Yπερτουρισμός: Mπορεί να «κάψει» την Ελλάδα, λέει ο Independent

Mε τον μύθο του Ίκαρου παρο­μοιά­ζει η βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα Independent, την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία της Ελλάδας. Σύμφωνα με εκτενές ρεπορ­τάζ της εφη­με­ρί­δας, οι καλο­και­ρι­νές δια­κο­πές στη χώρα μας κιν­δυ­νεύ­ουν να χάσουν τη γοητεία τους για το του­ρι­στικό κοινό, λόγω δια­φό­ρων παρα­γό­ντων όπως ο υπερ­του­ρι­σμός, η ακρί­βεια και η κλι­μα­τική κρίση. Από τη Σαντο­ρίνη έως την Κέρκυρα, η Ελλάδα αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο την επι­σκε­πτό­μα­στε θα πρέπει να αλλάξει μαζί της, ανα­φέ­ρει ο συντά­κτης.

Η ιστορία του Ίκαρου είναι ένα παρα­δειγ­μα­τικό μάθημα για τους κιν­δύ­νους της υπερ­βο­λι­κής φιλο­δο­ξίας. Απο­τε­λεί επίσης μια απο­τε­λε­σμα­τική μετα­φορά για το σταυ­ρο­δρόμι στο οποίο βρί­σκε­ται σήμερα η του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία της Ελλάδας.

«Ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί από καιρό έναν από τους οικο­νο­μι­κούς πυλώνες της Ελλάδας, έχοντας συμ­βάλ­λει με 21,7 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ στην οικο­νο­μία μόνο το 2024. Ωστόσο, μετά από δεκα­ε­τίες ανά­πτυ­ξης, αρχί­ζουν να εμφα­νί­ζο­νται ρωγμές», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά το δημο­σί­ευμα, για να προ­σθέ­σει πως «η χώρα αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα υπερ­του­ρι­σμού, πίεσης στις υπο­δο­μές, έλλει­ψης στέγης και της κλι­μα­τι­κής κρίσης, τα οποία απει­λούν να ανα­τρέ­ψουν την ίδια τη γοητεία που προ­σελ­κύει εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες κάθε χρόνο».

Το περα­σμένο καλο­καίρι, ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη εξέδωσε έκθεση (σ.σ για τη βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη) στην οποία ζητούσε επεί­γουσα μεταρ­ρύθ­μιση για την αντι­με­τώ­πιση αυτών των ζητη­μά­των. «Η οικο­νο­μία της χώρας μας βασί­ζε­ται σε μεγάλο βαθμό στον του­ρι­σμό, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επεί­γουσα την ανάγκη δια­χεί­ρι­σής του με βιώσιμο τρόπο», ανα­φε­ρό­ταν σχετικά.

Επίσης, υπήρχε προει­δο­ποί­ηση ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να «εξα­ντλή­σει το δυνα­μικό της, σπα­τα­λώ­ντας το και καθι­στώ­ντας τους του­ρι­στι­κούς μας προ­ο­ρι­σμούς μη ελκυ­στι­κούς με την πάροδο του χρόνου».

Η Σαντο­ρίνη

Ένα από τα πιο εμβλη­μα­τικά θύματα αυτής της πίεσης είναι η Σαντο­ρίνη. Το κυκλα­δί­τικο νησί, διάσημο για τα ηλιο­βα­σι­λέ­ματα, τα ασβε­στω­μένα κτίρια και τις ηφαι­στεια­κές παρα­λίες του, έχει σημειώ­σει πτώση στον αριθμό των επι­σκε­πτών αυτό το καλο­καίρι.

Σύμφωνα με ανα­φο­ρές, τα στοι­χεία του αερο­δρο­μίου από τον Ιανουά­ριο έως τον Μάιο δεί­χνουν ότι οι αφίξεις μειώ­θη­καν κατά 24,4% σε ετήσια βάση, μια αξιο­ση­μεί­ωτη μετα­βολή για ένα νησί που φιλο­ξε­νεί περισ­σό­τε­ρους από 5,5 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες ετησίως, παρά το γεγονός ότι έχει μόλις 15.550 κατοί­κους.

«Στη Σαντο­ρίνη, ακόμη και οι του­ρί­στες παρα­πο­νιού­νται για τον μεγάλο αριθμό του­ρι­στών», ανέφερε μια έκθεση του 2024.

Ο του­ρι­σμός στις κρουα­ζιέ­ρες, αν και πρό­σφατα περιο­ρί­στηκε σε 8.000 επι­σκέ­πτες την ημέρα, φέρνει έως και 18.000 επι­βά­τες καθη­με­ρινά στη Σαντο­ρίνη κατά την περίοδο αιχμής, επι­βα­ρύ­νο­ντας τους πόρους του νησιού.

Η ραγδαία ανά­πτυξη έχει οδη­γή­σει σε υπερ­πλη­θυ­σμό, κυκλο­φο­ριακή συμ­φό­ρηση και περι­βαλ­λο­ντική ζημιά, τα οποία έχουν γίνει αντι­λη­πτά από τους υπο­ψή­φιους επι­σκέ­πτες. Η ευρέως δημο­σιευ­μένη σειρά 1.200 σεισμών μεταξύ 25 Ιανουα­ρίου και 7 Φεβρουα­ρίου του τρέ­χο­ντος έτους επίσης δεν βοήθησε.

Ενώ οι μαζικές αντι­του­ρι­στι­κές δια­μαρ­τυ­ρίες που παρα­τη­ρή­θη­καν στη Βαρ­κε­λώνη και αλλού στην Ευρώπη δεν έχουν ακόμη ξεσπά­σει στην Ελλάδα, η απο­γο­ή­τευση αυξά­νε­ται. Στην Αθήνα, οι ντόπιοι ανη­συ­χούν όλο και περισ­σό­τερο για την εξά­πλωση των Airbnbs και την απο­δυ­νά­μωση της κοι­νο­τι­κής ζωής, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι οι κεντρι­κές γει­το­νιές μετα­τρέ­πο­νται σε «του­ρι­στική Disneyland».

Υπερ­του­ρι­σμός: Ακρο­βα­τικά για τη δια­χεί­ρισή του

Καθώς ο αριθμός των επι­σκε­πτών στη Σαντο­ρίνη μειώ­νε­ται, άλλα νησιά σημειώ­νουν αύξηση, ανα­γκά­ζο­ντας τις τοπικές Αρχές να «κάνουν ακρο­βα­τικά» με τη δια­χεί­ριση του του­ρι­σμού -κάτι που δεν είναι ιδανικό για μια χώρα που είναι πιο γνωστή για το ότι τα σπάει.

Ο Δημή­τρης Βαγιά­νος, καθη­γη­τής οικο­νο­μι­κών και μέλος της επιρ­ροής Επι­τρο­πής Πισ­σα­ρίδη για την οικο­νο­μική ανά­πτυξη, παρα­κο­λου­θεί στενά από το νησί της Ίου, όπου συμ­με­τέ­χει στις τοπικές προ­σπά­θειες για την κατα­πο­λέ­μηση της υπερ­βο­λι­κής ανά­πτυ­ξης.

«Δεν έχει υπάρξει καμία αλλαγή από την έκθεση του Συνη­γό­ρου του Πολίτη», ανα­φέ­ρει και προ­σθέ­τει: «Είναι σχεδόν το ίδιο».

Ο Βαγιά­νος πιστεύει ότι πολλά μικρό­τερα νησιά επα­να­λαμ­βά­νουν τώρα τα λάθη της Μυκόνου και της Σαντο­ρί­νης. Όπως τονίζει: «Υπερ­κα­τα­σκευά­ζο­νται, χωρίς να δίνεται ιδιαί­τερη προσοχή στην προ­στα­σία του χαρα­κτήρα τους». Προ­σθέ­τει ότι η αυθε­ντι­κό­τητα, η γεωργία και τα τοπικά προ­ϊ­ό­ντα βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της Ελλάδας, όμως  ο υπερ­του­ρι­σμός «εξα­ντλεί τους πόρους που τα συντη­ρούν».

Η έλλειψη νερού, που επι­δει­νώ­νε­ται από την κλι­μα­τική αλλαγή, απο­τε­λεί επίσης ένα σημα­ντικό πρό­βλημα. «Ακόμη και σε περιο­χές όπου το νερό είναι σπάνιο, οι άνθρω­ποι κατα­σκευά­ζουν μεγάλα συγκρο­τή­ματα με πισίνες», προ­σθέ­τει.

Ο ίδιος φοβάται ότι η Ελλάδα παίζει ένα επι­κίν­δυνο παι­χνίδι του­ρι­σμού Όταν ένα νησί παρακ­μά­ζει, ένα άλλο ανα­δύ­ε­ται και αντι­με­τω­πί­ζει παρό­μοια προ­βλή­ματα, σημειώ­νε­ται στο δημο­σί­ευμα.

Υπερ­του­ρι­σμός: Αλλαγές στις ταξι­διω­τι­κές συνή­θειες

Οι ταξι­διω­τι­κές εται­ρείες ήδη ανα­φέ­ρουν αλλαγές στις ταξι­διω­τι­κές συνή­θειες. Σύμφωνα με την Ferryhopper, οι δια­δρο­μές που κάποτε επι­κε­ντρώ­νο­νταν στη Σαντο­ρίνη παρου­σιά­ζουν μειω­μένο ενδια­φέ­ρον, αντι­κα­θι­στώ­ντας τις δια­δρο­μές μεταξύ των νησιών Ίος, Μήλος και Μύκονος.

Ο αντα­γω­νι­στι­κός ιστό­το­πος Ferryscanner ανέφερε πτώση 50% στις κρα­τή­σεις προς τη Σαντο­ρίνη από Αμε­ρι­κα­νούς του­ρί­στες και υπο­χώ­ρηση 33% προς τη Μύκονο.

Αντί­θετα, ισχυ­ρί­ζε­ται ότι λιγό­τερο γνωστοί προ­ο­ρι­σμοί όπως η Αίγινα και ο Πόρος έχουν σημειώ­σει αύξηση άνω του τετρα­πλά­σιου.

Οι Βρε­τα­νοί του­ρί­στες απο­μα­κρύ­νο­νται επίσης από τους παρα­δο­σια­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Η Λευκάδα, οι Φούρνοι και το Καστε­λό­ριζο έχουν σημειώ­σει αύξηση του ενδια­φέ­ρο­ντος άνω του 200%, με την πρώτη να κατα­γρά­φει αύξηση 1.167% στις κρα­τή­σεις πλοίων σε σύγκριση με το 2024, σύμφωνα με τα στοι­χεία του Ferryscanner.

Ο Ελλη­νι­κός Οργα­νι­σμός Του­ρι­σμού χαι­ρε­τί­ζει αυτή την αλλαγή, προ­σθέ­το­ντας ότι η πτώση στη Σαντο­ρίνη δεν αντα­να­κλά μείωση του ενδια­φέ­ρο­ντος για την Ελλάδα συνο­λικά και ότι η χώρα ενθαρ­ρύ­νει μια πιο δια­φο­ρο­ποι­η­μένη κατα­νομή των προ­ο­ρι­σμών.

«Αυτή την του­ρι­στική περίοδο, η Ελλάδα σημειώ­νει συνο­λική αύξηση στον αριθμό των επι­σκε­πτών σε σύγκριση με πέρυσι, γενικά και από τη βρε­τα­νική αγορά συγκε­κρι­μένα, επι­βε­βαιώ­νο­ντας την ισχυρή της θέση ως ένας από τους κορυ­φαί­ους προ­ο­ρι­σμούς στον κόσμο», λέει η Ελένη Σκαρ­βέλη, προϊ­στα­μένη η προϊ­στα­μένη της Υπη­ρε­σίας του ΕΟΤ για το Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ιρλαν­δία. Ο ΕΟΤ ανα­φέ­ρει επίσης αύξηση του ενδια­φέ­ρο­ντος για μικρό­τερα, λιγό­τερο γνωστά νησιά όπως η Νάξος, η Τήνος, η Κύθνος, η Κέα, η Σίφνος ή τα Κύθηρα.

Ελλάδα όπως Ίκαρος;

Νωρί­τερα αυτό το καλο­καίρι, η Ακρό­πολη – το αρχαίο εμβλη­μα­τικό αξιο­θέ­ατο της χώρας – ανα­γκά­στηκε να κλείσει τις πύλες της στους επι­σκέ­πτες, καθώς οι θερ­μο­κρα­σίες στην Αθήνα ξεπέ­ρα­σαν τους 40 °C. Εν τω μεταξύ, οι πυρο­σβέ­στες πάλεψαν και πάλι με κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές σε όλη την Ελλάδα, με τη Ζάκυνθο να καί­γε­ται για μεγάλο μέρος του Αυγού­στου. Καθώς η Ακρό­πολη ψήνεται κάτω από τον αμεί­λι­κτο ήλιο, απο­τε­λεί μια σκληρή υπεν­θύ­μιση ότι ακόμη και τα ισχυ­ρό­τερα μνημεία είναι ευάλωτα. Ο του­ρι­στι­κός τομέας της Ελλάδας, παρά τη δύναμή του, δεν δια­φέ­ρει.

Τα ξενο­δο­χεία και τα θέρετρα προ­σπα­θούν να αντα­πο­κρι­θούν. Ορι­σμένα ανα­δια­μορ­φώ­νουν τους εξω­τε­ρι­κούς τους χώρους για να συμπε­ρι­λά­βουν σκια­σμέ­νες περιο­χές, συστή­ματα ψεκα­σμού νερού και ανθε­κτική στη ζέστη δια­μόρ­φωση του τοπίου. Η υπουρ­γός Του­ρι­σμού της Ελλάδας, ανα­κοί­νωσε πρό­σφατα σχέδια για την προ­ώ­θηση του «του­ρι­σμού ανθε­κτι­κού στο κλίμα», ενώ ο ΕΟΤ, έχει κατα­βά­λει μεγάλες προ­σπά­θειες για να προ­ω­θή­σει τη χώρα ως προ­ο­ρι­σμό για όλο το χρόνο, προ­τρέ­πο­ντας τους ταξι­διώ­τες να την επι­σκε­φθούν την άνοιξη ή το φθι­νό­πωρο, ώστε να ανα­κου­φι­στεί η πίεση της καλο­και­ρι­νής περιό­δου, ανα­φέ­ρει το δημο­σί­ευμα.

Ωστόσο, πολλοί υπο­στη­ρί­ζουν ότι αυτά τα μέτρα είναι ανε­παρκή και, χωρίς συντο­νι­σμέ­νες μεταρ­ρυθ­μί­σεις, φοβού­νται ότι η χώρα κιν­δυ­νεύει να επα­να­λά­βει το μοιραίο λάθος του Ίκαρου: «Η Μύκονος και η Σαντο­ρίνη έχουν ήδη υπερ­δο­μη­θεί. Είναι μη ανα­στρέ­ψιμο», προει­δο­ποιεί ο Δημή­τρης Βαγιά­νος, προ­σθέ­το­ντας ότι, αν η Ελλάδα δεν επα­νε­ξε­τά­σει τον του­ρι­σμό από την αρχή – εξι­σορ­ρο­πώ­ντας τα οικο­νο­μικά οφέλη με τη βιω­σι­μό­τητα – η χώρα κιν­δυ­νεύει να χάσει αυτό που την κάνει ξεχω­ρι­στή.

Πηγή: ot.gr