Απαλλακτική εισαγγελική πρόταση για την πολύκροτη υπόθεση ελλειμμάτων στους πρώην Δήμους Πεταλούδων και Αρχαγγέλου

• Η Εισαγ­γε­λέας Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου ειση­γεί­ται την απαλ­λαγή πέντε αιρετών για την υπόθεση απι­στίας σε ΟΤΑ • Η πολυ­ε­τής δικα­στική έρευνα  για τα δια­πι­στω­μένα ελλείμ­ματα εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ κατα­λή­γει σε πρόταση  μη παρα­πο­μπής, με βασικό επι­χεί­ρημα την έλλειψη επαρκών ενδεί­ξεων ενοχής

Μία από τις πλέον μακρό­συρ­τες και πολυ­σύν­θε­τες υπο­θέ­σεις που απα­σχό­λη­σαν την τοπική αυτο­διοί­κηση της Ρόδου φαί­νε­ται να πλη­σιά­ζει στην ορι­στική της κατά­ληξη. Η Εισαγ­γε­λέας Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου, κατόπιν ενδε­λε­χούς μελέτης δικο­γρα­φίας, πορι­σμά­των δια­χει­ρι­στι­κού ελέγχου και της προ­α­να­κρι­τι­κής και ανα­κρι­τι­κής δια­δι­κα­σίας, ειση­γή­θηκε στο Συμ­βού­λιο Πλημ­με­λειο­δι­κών την απαλ­λαγή πέντε πρώην αιρετών των πρώην Δήμων Πετα­λού­δων και Αρχαγ­γέ­λου.

Το κατη­γο­ρη­τή­ριο αφο­ρούσε πράξεις απι­στίας σε βάρος Οργα­νι­σμού Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, σε βαθμό κακουρ­γή­μα­τος, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ.

Η πρόταση αυτή, εφόσον υιο­θε­τη­θεί, θα σημάνει το τέλος μιας πολυ­ε­τούς δικα­στι­κής δια­δρο­μής, που ξεκί­νησε το 2011 με δημο­σιο­γρα­φι­κές απο­κα­λύ­ψεις και κατέ­ληξε, δεκα­τέσ­σερα χρόνια μετά, σε έλλειψη επαρκών απο­δει­κτι­κών στοι­χείων για την παρα­πο­μπή των κατη­γο­ρου­μέ­νων σε δίκη.

Η απαρχή της υπό­θε­σης και η γέννηση του κατη­γο­ρη­τη­ρίου

Η αφε­τη­ρία της υπό­θε­σης εντο­πί­ζε­ται σε δημο­σιεύ­ματα των τοπικών εφη­με­ρί­δων τον Ιανουά­ριο του 2011, τα οποία απο­κά­λυ­πταν σημα­ντικά ελλείμ­ματα στους πρώην Δήμους Πετα­λού­δων και Αρχαγ­γέ­λου.

Τα στοι­χεία αυτά οδή­γη­σαν στην παρέμ­βαση της Εισαγ­γε­λίας Πρω­το­δι­κών Ρόδου και την παραγ­γε­λία προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης.

Ακο­λού­θη­σαν δια­δο­χι­κές εισαγ­γε­λι­κές παραγ­γε­λίες μεταξύ 2011 και 2023 για συλλογή στοι­χείων, με απο­κο­ρύ­φωμα την παραγ­γε­λία του Ιουνίου 2023 για κύρια ανά­κριση. Στο μεταξύ, ο Ν. 3852/2010 («Καλ­λι­κρά­της») είχε ήδη συνε­νώ­σει από 1.1.2011 τους πρώην Δήμους σε ενιαίο Δήμο Ρόδου, γεγονός που πρό­σθεσε θεσμι­κές και δια­χει­ρι­στι­κές πολυ­πλο­κό­τη­τες στην υπόθεση.

Οι κατη­γο­ρού­με­νοι και οι θέσεις τους

Στο επί­κε­ντρο της Εισαγ­γε­λι­κής έρευνας βρέ­θη­καν:

• Αθα­νά­σιος Τσέλιος, αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κών Δήμου Πετα­λού­δων (2007-2010)

• Μιχαήλ Κορ­δί­νας, δήμαρ­χος Πετα­λού­δων (2007-2010)

• Δημή­τριος Λεβέ­ντης, αντι­δή­μαρ­χος Διοι­κη­τι­κών και Οικο­νο­μι­κών Υπη­ρε­σιών Δήμου Αρχαγ­γέ­λου (2008)

• Αντώ­νιος Παγκάς, αντι­δή­μαρ­χος Διοι­κη­τι­κών και Οικο­νο­μι­κών Υπη­ρε­σιών Δήμου Αρχαγ­γέ­λου (2009)

• Αλέ­ξαν­δρος Παπού­ρας, δήμαρ­χος Αρχαγ­γέ­λου (2007-2010)

Η κατη­γο­ρία που τους απο­δό­θηκε αφο­ρούσε κατ’ εξα­κο­λού­θηση απιστία από κοινού, με περιου­σιακή ζημία που υπε­ρέ­βαινε τα 120.000 ευρώ, σύμφωνα με το άρθρο 390 του Ποι­νι­κού Κώδικα.

Τα πορί­σματα του δια­χει­ρι­στι­κού ελέγχου

Η κρίσιμη οικο­νο­μική διά­σταση της υπό­θε­σης προ­κύ­πτει από την υπ’ αριθμ. 4271/2021 έκθεση δια­χει­ρι­στι­κού ελέγχου, η οποία κατέ­γραψε:

• Για τον πρώην Δήμο Πετα­λού­δων: έλλειμμα 3.056.986,69 ευρώ την 31η Δεκεμ­βρίου 2010

• Για τον πρώην Δήμο Αρχαγ­γέ­λου: έλλειμμα 128.889,58 ευρώ την ίδια ημε­ρο­μη­νία

Στην περί­πτωση του Δήμου Πετα­λού­δων, το έλλειμμα συν­δέ­θηκε κυρίως με μη απόδοση ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών (ΟΠΑΔ, ΤΕΑΔΥ, ΙΚΑ, ΤΠΔΥ), μη απόδοση Φόρου Μισθω­τών Υπη­ρε­σιών στη ΔΟΥ Ρόδου, και μη απόδοση παρα­κρα­τη­μέ­νων δόσεων δανείων υπαλ­λή­λων προς το Ταχυ­δρο­μικό Ταμιευ­τή­ριο.

Ενδει­κτικά, η εισαγ­γε­λική έρευνα παρέ­θεσε ανα­λυ­τικά ποσά ανά κατη­γο­ρία:

• 269.410,41 ευρώ προς τον ΟΠΑΔ

• 220.622,08 ευρώ προς το ΤΕΑΔΥ

• 346.058,60 ευρώ προς το ΙΚΑ

• 358.333,42 ευρώ προς τη ΔΟΥ Ρόδου (ΦΜΥ)

• 270.023,39 ευρώ προς το Ταχυ­δρο­μικό Ταμιευ­τή­ριο

Αθροι­στικά, οι μη απο­δό­σεις αυτές ανήλθαν σε 1.589.162,76 ευρώ, ποσό που απο­τέ­λεσε κεντρικό στοι­χείο του αρχικού κατη­γο­ρη­τη­ρίου.

Οι προη­γού­με­νες αθω­ω­τι­κές απο­φά­σεις

Η Εισαγ­γε­λέας έλαβε υπόψη τις υπ’ αριθμ. 158/2017 και 88/2018 απο­φά­σεις του Τρι­με­λούς Εφε­τείου Κακουρ­γη­μά­των Δωδε­κα­νή­σου, με τις οποίες ο κ. Μιχαήλ Κορ­δί­νας και ο κ. Αθα­νά­σιος Τσέλιος κρί­θη­καν αθώοι για τα ίδια πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά. Το δικα­στή­ριο είχε δεχθεί τότε ότι δεν απο­δεί­χθηκε δόλος ή πρόθεση παρά­νο­μης ιδιο­ποί­η­σης, αλλά ούτε και πρό­κληση ζημίας που να πληροί τα στοι­χεία της απι­στίας στην υπη­ρε­σία.

Η επα­νά­ληψη των ίδιων πραγ­μα­τι­κών περι­στα­τι­κών στην παρούσα υπόθεση, χωρίς την προ­σθήκη νέων κρί­σι­μων απο­δει­κτι­κών στοι­χείων, απο­τέ­λεσε κομβικό επι­χεί­ρημα της εισαγ­γε­λι­κής πρό­τα­σης.

Η νομική ανάλυση της Εισαγ­γε­λέως

Η πρόταση περι­λαμ­βά­νει εκτενή ανάλυση της μετα­βο­λής του ποι­νι­κού πλαι­σίου μετά την κατάρ­γηση του Ν. 1608/1950 και την ισχύ του νέου Ποι­νι­κού Κώδικα (Ν. 4619/2019). Η Εισαγ­γε­λέας τονίζει την εφαρ­μογή της αρχής της ανα­δρο­μι­κό­τη­τας του επιει­κέ­στε­ρου νόμου, ενώ επι­ση­μαί­νει ότι η εικο­σα­ε­τής παρα­γραφή παρα­μέ­νει σταθερή για το αδίκημα της απι­στίας κατά ΟΤΑ όταν η ζημία υπερ­βαί­νει τις 120.000 ευρώ.

Σημειώ­νε­ται επίσης ότι η κύρια ανά­κριση περα­τώ­θηκε χωρίς κλή­τευση και απο­λο­γία των κατη­γο­ρου­μέ­νων, κατ’ εφαρ­μογή του άρθρου 270 παρ. 1 ΚΠΔ, λόγω έλλει­ψης επαρκών ενδεί­ξεων ενοχής.

Η εισαγ­γε­λική πρόταση κατα­λή­γει ότι δεν στοι­χειο­θε­τεί­ται αντι­κει­με­νικά και υπο­κει­με­νικά το έγκλημα της απι­στίας, καθώς απου­σιά­ζει τόσο η από­δειξη βέβαιης ζημίας από συγκε­κρι­μέ­νες δια­χει­ρι­στι­κές πράξεις, όσο και η ύπαρξη δόλου. Εφόσον το Συμ­βού­λιο Πλημ­με­λειο­δι­κών υιο­θε­τή­σει την πρόταση, η υπόθεση θα μπει ορι­στικά στο αρχείο, κλεί­νο­ντας έναν κύκλο έντονης δημο­σιό­τη­τας και θεσμι­κής ανα­στά­τω­σης για την τοπική αυτο­διοί­κηση της Ρόδου.

Ανα­φέ­ρο­νται στην πρόταση μεταξύ άλλων και τα εξής:

«Ανα­φο­ρικά δε με τις πράξεις και παρα­λεί­ψεις οι οποίες κατα­λο­γί­ζο­νται στους κατη­γο­ρού­με­νους είτε εκ της ιδιό­τη­τάς τους και μόνο, είτε από αμέλεια ή από παρα­δρομή τελε­σθεί­σες, ήτοι το γεγονός της ανυ­παρ­ξίας εσω­τε­ρι­κών δια­δι­κα­σιών ελέγχου, τόσο προ­λη­πτι­κών όσο και κατα­σταλ­τι­κών, η παρά­λειψη επι­λο­γής κατάλ­λη­λου προ­σω­πι­κού, το γεγονός της ανυ­παρ­ξίας λογι­στι­κού και μηχα­νο­γρα­φι­κού περι­βάλ­λο­ντος, της ανε­παρ­κούς και πλημ­με­λούς ενη­μέ­ρω­σης των βιβλίων, της μη τήρησης του διπλο­γρα­φι­κού συστή­μα­τος προς έλεγχο και επι­βε­βαί­ωση των συναλ­λα­γών, η οποία, ωστόσο, όπως προ­κύ­πτει από το σύνολο του απο­δει­κτι­κού υλικού, οφεί­λε­ται στην αδυ­να­μία των αρμό­διων υπαλ­λή­λων να αντα­πο­κρι­θούν στα καθή­κο­ντά τους, της έλλει­ψης παρα­στα­τι­κών τεκ­μη­ρί­ω­σης συναλ­λα­γών, της έλλει­ψης συνε­χούς αρίθ­μη­σης των παρα­στα­τι­κών, της έλλει­ψης τεκ­μη­ρί­ω­σης / έγκρι­σης για κάθε παρα­στα­τικό, δεν θεμε­λιώ­νουν άνευ άλλου τινός ποινική ευθύνη για το αδίκημα της απι­στίας, αφού δεν απο­τε­λούν εξω­τε­ρι­κές και δικαιο­πρα­κτι­κές πράξεις, ήτοι δικαιο­πρα­ξίες ή οιονεί δικαιο­πρα­ξίες ή δικαιο­πρα­κτι­κές πράξεις ή παρα­λεί­ψεις, αλλά υλικές πράξεις, μη δυνά­με­νες να οδη­γή­σουν στην πλήρωση της αντι­κει­με­νι­κής υπό­στα­σης του αδι­κή­μα­τος της απι­στίας. Σε κάθε περί­πτωση, ακόμη και αν υπο­τε­θεί ότι οι ανωτέρω ενέρ­γειες απο­τε­λούν εξω­τε­ρι­κές -δικαιοπρακτικές πράξεις, ενέ­χου­σες δυνα­τό­τητα πρω­το­βου­λίας και λήψης απο­φά­σεων με κίνδυνο, όπως απαι­τεί­ται για τη στοι­χειο­θέ­τηση του αδι­κή­μα­τος της απι­στίας, ουδόλως προ­έ­κυψε ποια ήταν επα­κρι­βώς η περιου­σιακή ζημία που προ­κλή­θηκε αιτιω­δώς από συγκε­κρι­μένη δια­χει­ρι­στική πράξη συγκε­κρι­μέ­νου κατη­γο­ρου­μέ­νου, ενόψει και της μεγάλης από­κλι­σης στο ποσό ταμεια­κού ελλείμ­μα­τος που προ­έ­κυψε από την έκθεση πορί­σμα­τος, γεγονός που καθιστά αμφί­βολη την ύπαρξη “βέβαιης ζημίας” ως αριθ­μη­τικά προσ­διο­ρί­σι­μου μεγέ­θους. Επι­προ­σθέ­τως, ακόμη και αν υπο­τε­θεί ότι οι προρ­ρη­θεί­σες ενέρ­γειες απο­τε­λούν δια­χει­ρι­στι­κές πράξεις σύμφωνα με τις επι­τα­γές του νόμου για την πλήρωση της αντι­κει­με­νι­κής υπό­στα­σης του αδι­κή­μα­τος της απι­στίας και υφί­στα­ται επε­νε­χθείσα βλάβη (βέβαιη ζημία) δεν υφί­στα­νται επαρ­κείς ενδεί­ξεις για την πλήρωση της υπο­κει­με­νι­κής υπό­στα­σης του αδι­κή­μα­τος, δηλαδή δόλος ήτοι γνώση του δράστη ότι η δια­χει­ρι­στική πράξη είναι επι­ζή­μια για την περιου­σία που δια­χει­ρί­ζε­ται και θέληση να επι­φέ­ρει ζημία στη περιου­σία αυτή, άλλωστε, η αμελής ή και πλήρως αδιά­φορη ως προς τις επι­ζή­μιες συνέ­πειές της δια­χεί­ριση, όπως στην προ­κει­μένη, που δια­πι­στώ­θη­καν έλλειψη επαρκών υπο­δο­μών, ορθού οργα­νω­τι­κού συστή­μα­τος, ικανών σε αριθμό και γνώση υπαλ­λή­λων και εσω­τε­ρι­κού ελέγχου, δεν δύναται να συγκρο­τή­σει ως μόνη αιτία το διε­ρευ­νώ­μενο αδίκημα».

Την υπόθεση χει­ρί­στηκε ο ποι­νι­κο­λό­γος κ. Στέλιος Κιουρ­τζής.