Ελένη Σταμέλου: «Οι γυναίκες μπορούν να ηγηθούν και να δημιουργήσουν έναν καλύτερο κόσμο για όλους»

Να ξεκι­νή­σουμε από το πρό­γραμμα δωρεάν στέ­γα­σης για φοι­τή­τριες που έχουν εισα­χθεί σε Πανε­πι­στη­μια­κές Σχολές της Αττικής και δια­μέ­νουν μόνιμα εκτός νομού. Μιλήστε μας γι’ αυτό και πού μπορούν να απευ­θύ­νο­νται οι ενδια­φε­ρό­με­νες;

Καταρ­χάς, να σας ευχα­ρι­στή­σουμε θερμά για την ευκαι­ρία να μιλή­σουμε για το Πρό­γραμμα «Αθηνά», καθώς μέλημά μας είναι η πλη­ρο­φο­ρία να φτάνει, με κάθε πρό­σφορο μέσο, σε νέες γυναί­κες που θα μπο­ρού­σαν να επω­φε­λη­θούν.

Η παροχή ασφα­λούς στέγης και των βέλ­τι­στων συν­θη­κών δια­μο­νής απο­τε­λεί διαρκή στόχο για τη ΧΕΝ. Εξίσου σημα­ντικό, ωστόσο, είναι για εμάς οι νέες γυναί­κες να ενδυ­να­μώ­νο­νται και να εντάσ­σο­νται ομαλά στην ενήλικη ζωή, απο­κτώ­ντας εφόδια για την περαι­τέρω προ­σω­πική, ακα­δη­μαϊκή και επαγ­γελ­μα­τική τους εξέλιξη. Με αυτή τη φιλο­σο­φία, στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος υλο­ποιού­νται εργα­στή­ρια ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, ενώ δίνεται «χώρος» για την ανά­πτυξη πρω­το­βου­λιών. Η τεχνο­γνω­σία και εμπει­ρία της οργά­νω­σης αξιο­ποιεί­ται προς όφελος των νέων γυναι­κών, σε ζητή­ματα που τις αφορούν λόγω φύλου και φοι­τη­τι­κής ιδιό­τη­τας, με την αμέ­ρι­στη υπο­στή­ριξη του επαγ­γελ­μα­τι­κού και επι­στη­μο­νι­κού δυνα­μι­κού της ΧΕΝ. Οι εξει­δι­κευ­μέ­νες Υπη­ρε­σίες της ΧΕΝ Ελλάδος είναι επίσης στη διάθεσή τους. Η Κοι­νω­νική Υπη­ρε­σία παρέχει ψυχο­κοι­νω­νική και πρα­κτική υπο­στή­ριξη σε ό,τι αφορά δια­δι­κα­σίες και την πρό­σβαση σε συστη­μι­κούς φορείς. Το Κέντρο Συμ­βου­λευ­τι­κής Στα­διο­δρο­μίας προ­σφέ­ρει πλη­ρο­φο­ρίες και συμ­βου­λευ­τική, ώστε οι φοι­τή­τριες να έχουν τα εφόδια για την επί­τευξη των ακα­δη­μαϊ­κών και μετέ­πειτα επαγ­γελ­μα­τι­κών τους στόχων. Από τις 3 Ιουλίου έως και τις 24 Αυγού­στου, οι ενδια­φε­ρό­με­νες μπορούν να υπο­βά­λουν ηλε­κτρο­νικά την αίτησή τους μέσω της επί­ση­μης ιστο­σε­λί­δας της ΧΕΝ Ελλάδος, όπου παρέ­χο­νται ανα­λυ­τικά όλες οι πλη­ρο­φο­ρίες για τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και τη δια­δι­κα­σία συμ­με­το­χής. Επίσης, μπορούν να απευ­θύ­νο­νται και σε τοπικά κέντρα της ΧΕΝ – ανάμεσά τους και το πολύ δυνα­μικό και δρα­στή­ριο Κέντρο της ΧΕΝ Ρόδου – για πλη­ρο­φο­ρίες και πρα­κτική στήριξη κατά την υποβολή της αίτησης.

Η ΧΕΝ Ελλάδος είχε κάνει παρέμ­βαση στη Βουλή για την προ­στα­σία των θυμάτων βίας. Ποιες είναι οι προ­τά­σεις σας σχετικά με την κατα­πο­λέ­μηση της βίας κατά των γυναι­κών, την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία;

Η έμφυλη βία κατά των γυναι­κών, σε οποια­δή­ποτε μορφή της, απο­τε­λεί για εμάς μια ευθεία παρα­βί­αση των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των τους. Εδρά­ζε­ται στα έμφυλα στε­ρε­ό­τυπα και στις αντι­λή­ψεις που δημιουρ­γού­νται από τις δια­χρο­νικά άνισες σχέσεις εξου­σίας μεταξύ ανδρών και γυναι­κών. Είναι ένα κοι­νω­νικό πρό­βλημα που αφορά όλους και απαιτεί συλ­λο­γική λύση. Δεν είναι ιδιω­τική υπόθεση μίας γυναί­κας ή μίας οικο­γέ­νειας. Τον Ιανουά­ριο του 2025, η πρό­ε­δρος της ΧΕΝ Ελλάδος, κ. Χαϊ­δε­με­νά­κου, παρε­νέβη στη Βουλή παρου­σιά­ζο­ντας τις θέσεις και τις προ­τά­σεις της ΧΕΝ σχετικά με το Σχέδιο Νόμου του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης για την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία, κατα­θέ­το­ντας και σχετικό Υπό­μνημα.

Η παρέμ­βαση αυτή απο­τε­λεί συνέ­χεια δράσεων ενη­μέ­ρω­σης, ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και σημα­ντι­κών πρω­το­βου­λιών συνη­γο­ρίας για αλλαγές σε θεσμικό επίπεδο – όπως η πίεση για την επι­κύ­ρωση της Σύμ­βα­σης της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης το 2017, το πανελ­λή­νιο πρό­γραμμα «Αν_να: η βία κατά των γυναι­κών στον χώρο και τον χρόνο», η συμ­με­τοχή στην «Πρω­το­βου­λία κατά των Γυναι­κο­κτο­νιών» και στις συνο­μι­λίες με την Grevio (Επι­τροπή Εμπει­ρο­γνω­μό­νων του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης).

Από τον Νοέμ­βριο του 2024, η ΧΕΝ υλο­ποιεί διετή πανελ­λή­νια εκστρα­τεία με αίτημα την ανα­γνώ­ριση της γυναι­κο­κτο­νίας ως αυτο­τε­λούς ποι­νι­κού αδι­κή­μα­τος, ενώ από τον Μάιο του ίδιου έτους συμ­με­τέ­χει με δύο νομι­κούς εκπρο­σώ­πους στην Ομάδα Εργα­σίας του Υπουρ­γείου Προ­στα­σίας του Πολίτη για τη βελ­τί­ωση της αντα­πό­κρι­σης των αστυ­νο­μι­κών αρχών στα περι­στα­τικά έμφυλης βίας. Οι προ­τά­σεις μας εστιά­ζουν στην ορθή εφαρ­μογή της Σύμ­βα­σης της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης και όλων των οδηγιών και συμ­βά­σεων διεθνών φορέων που έχουν ενσω­μα­τω­θεί στο ελλη­νικό δίκαιο. Ζητή­ματα όπως η ύπαρξη και συνεχής λει­τουρ­γία δομών προ­στα­σίας, η εκπαί­δευση των δημο­σίων λει­τουρ­γών, η ενδυ­νά­μωση των γυναι­κών, καθώς και η αλλαγή κοι­νω­νι­κής νοο­τρο­πίας και στε­ρε­ο­τύ­πων μέσω της ενη­μέ­ρω­σης και της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, απο­τε­λούν μερικές από τις βασικές μας θέσεις. Πιστεύ­ουμε ότι, παρά τα βήματα που έχουν γίνει προς την ουσια­στική ισότητα των φύλων, η λήψη περαι­τέρω μέτρων για την προ­στα­σία των γυναι­κών πρέπει να είναι απαί­τηση όχι μόνο των γυναι­κείων φεμι­νι­στι­κών οργα­νώ­σεων, αλλά ολό­κλη­ρης της κοι­νω­νίας.

Με την ευκαι­ρία θα ήθελα το σχόλιό σας για να ανα­γνω­ρι­στεί η γυναι­κο­κτο­νία ως αυτο­τε­λές ποινικό αδίκημα. Ποια είναι η θέση σας επί τούτου με δεδο­μένο ότι οι γυναι­κο­κτο­νίες αυξά­νο­νται συνεχώς στην Ελλάδα;

Σας ευχα­ρι­στούμε για την ερώτηση, καθώς τα τελευ­ταία χρόνια δεκάδες γυναί­κες δεν είναι πια ανάμεσά μας: έχουν δολο­φο­νη­θεί επειδή ζήτησαν δια­ζύ­γιο, βίωναν κακο­ποι­η­τική σχέση, αρνή­θη­καν “ρομα­ντι­κές” προ­τά­σεις ή απο­φά­σι­σαν να προ­χω­ρή­σουν τη ζωή τους με άλλον σύντροφο. Θέλουμε να ανα­δεί­ξουμε ότι η αιτία αυτών των δολο­φο­νιών δεν ήταν το πάθος ή η “κακιά στιγμή”, αλλά το ό,τι ο θύτης θεώρησε «δικαί­ωμά» του να ελέγχει πλήρως τη ζωή, τις επι­λο­γές ή τη βούληση της γυναί­κας. Για τον θύτη, η γυναίκα ήταν ιδιο­κτη­σία, αντι­κεί­μενο από­λαυ­σης, μέσο έκφρα­σης του «ανδρι­σμού» και της εξου­σίας του.

Σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε τεκ­μη­ριώ­σει την ανάγκη ανα­γνώ­ρι­σης της γυναι­κο­κτο­νίας ως αυτο­τε­λούς ποι­νι­κού αδι­κή­μα­τος, με στόχο:

• την απο­τε­λε­σμα­τική διε­ρεύ­νηση και επιβολή ποινών χωρίς ελα­φρυ­ντικά που υπο­βαθ­μί­ζουν το έγκλημα σε “έγκλημα πάθους”

• την ουσια­στική υπο­στή­ριξη της οικο­γέ­νειας του θύματος σε ψυχο­λο­γικό, νομικό και οικο­νο­μικό επίπεδο

• την έγκαιρη ανα­γνώ­ριση επι­κίν­δυ­νων συμπε­ρι­φο­ρών για την άμεση αντα­πό­κριση των αρχών

• τη συστη­μα­τική συλλογή στα­τι­στι­κών δεδο­μέ­νων προς όφελος της πρό­λη­ψης

Για τον λόγο αυτό, καλούμε όλες και όλους να υπο­γρά­ψουν το σχετικό ψήφισμα της ΧΕΝ Ελλάδος.

Η ΧΕΝ στην Ελλάδα εργά­ζε­ται σε 25 τοπικά κέντρα. Ποιες είναι οι δράσεις και οι πρω­το­βου­λίες που προ­ω­θείτε;

Η ΧΕΝ Ελλάδος ανα­πτύσ­σει ένα ευρύ φάσμα υπο­στη­ρι­κτι­κών υπη­ρε­σιών με στόχο την ενδυ­νά­μωση των γυναι­κών.

Μέσω της Κοι­νω­νι­κής Υπη­ρε­σίας, παρέ­χε­ται ατομική συμ­βου­λευ­τική, πλη­ρο­φό­ρηση και δια­σύν­δεση με αρμό­διους φορείς για την ψυχο­συ­ναι­σθη­μα­τική και κοι­νω­νική στήριξη των γυναι­κών.

Το Κέντρο Συμ­βου­λευ­τι­κής Στα­διο­δρο­μίας, Femina Career Lab, εστιά­ζει στην επαγ­γελ­μα­τική τους ενδυ­νά­μωση.

Επι­πλέον, η δια­δι­κτυακή πύλη Femina Lab της ΧΕΝ λει­τουρ­γεί ως ένα γυναι­κείο δίκτυο πλη­ρο­φό­ρη­σης, υπο­στή­ρι­ξης και ενδυ­νά­μω­σης για θέματα Ισό­τη­τας, Έμφυλης Βίας, Κοι­νω­νι­κής Πρό­λη­ψης, Εκπαί­δευ­σης, Επαγ­γελ­μα­τι­κής Στα­διο­δρο­μίας και Γυναι­κείας Ηγεσίας.

Το ανθρώ­πινο δυνα­μικό της ΧΕΝ, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, σχε­διά­ζει και υλο­ποιεί στο­χευ­μέ­νες δράσεις και προ­γράμ­ματα που ενη­με­ρώ­νουν, ευαι­σθη­το­ποιούν και ενδυ­να­μώ­νουν όλες τις γυναί­κες – χωρίς καμία διά­κριση – αλλά και την ευρύ­τερη κοι­νω­νία, με θεμα­τι­κές που αφορούν στα δικαιώ­ματα των γυναι­κών, στην κατα­πο­λέ­μηση της βίας, στην ισότητα των φύλων και στα δικαιώ­ματα των παιδιών.