Ελλάδα σημαίνει παραλία και τζατζίκι: Πώς μας βλέπουν οι Γερμανοί

(Bild), «Είναι οι Ελληνες τρελοί;» (Die Zeit), «Γιατί πλη­ρώ­νουμε τους Ελληνες για τις πολυ­τε­λείς συντά­ξεις τους;» (Bild). Πέρα από τον στε­ρε­ο­τυ­πικό τρόπο με τον οποίο μας παρου­σί­αζε μέρος του γερ­μα­νι­κού Τύπου την περίοδο της οικο­νο­μι­κής κρίσης («τεμπέ­λη­δες», «γλεν­τζέ­δες», «επαίτες»), ελά­χι­στα έχουν γίνει γνωστά τα τελευ­ταία 20 χρόνια για το πώς οι Γερ­μα­νοί αντι­λαμ­βά­νο­νται την Ελλάδα και τον ελλη­νικό λαό. Απηχούν άραγε ακόμη (αν απη­χού­σαν ποτέ) εκείνοι οι τίτλοι την εικόνα που έχουν οι Γερ­μα­νοί για την Ελλάδα;

Κάθε άλλο, υπο­στη­ρί­ζει ο Γερ­μα­νός πολι­τι­κός ανα­λυ­τής, κύριος ερευ­νη­τής και συντο­νι­στής ερευ­νη­τι­κών προ­γραμ­μά­των για τις σχέσεις Ελλάδας – Γερ­μα­νίας στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Ρόναλντ Μαϊ­νάρ­ντους, στη μελέτη του «Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια των Γερ­μα­νών: Πέρα από τα στε­ρε­ό­τυπα στις ελλη­νο­γερ­μα­νι­κές σχέσεις» (έκδοση ίδρυμα Friedrich Ebert Stiftung), η οποία βασί­στηκε σε έρευνα κοινής γνώμης που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στη Γερ­μα­νία τον περα­σμένο Μάρτιο.

Η στάση των Γερ­μα­νών απέ­να­ντι στην Ελλάδα χαρα­κτη­ρί­ζε­ται πλέον «συντρι­πτικά θετική», με τους όποιους αρνη­τι­κούς συνειρ­μούς να έχουν τεθεί στο περι­θώ­ριο. «Οι σκιές του παρελ­θό­ντος, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των πιο σκο­τει­νών κεφα­λαίων που αφορούν τη Γερ­μα­νία –όπως η Κατοχή κατά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο ή η οικο­νο­μική κρίση της δεκα­ε­τίας του 2010–, δεν επη­ρε­ά­ζουν σημα­ντικά την εικόνα της Ελλάδας για την πλειο­ψη­φία των ερω­τη­θέ­ντων», σχο­λιά­ζει ο Ρόναλντ Μαϊ­νάρ­ντους.

Ειδι­κό­τερα, η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των Γερ­μα­νών βλέπει την Ελλάδα μέσα από το πρίσμα του του­ρί­στα: ως έναν παρά­δεισο δια­κο­πών με ζεστό, ηλιό­λου­στο καιρό όλο τον χρόνο, εξαι­ρε­τικό φαγητό, φιλό­ξε­νους ανθρώ­πους, συναρ­πα­στική Ιστορία και σημα­ντικά πολι­τι­στικά και ιστο­ρικά μνημεία.

Τόπος δια­κο­πών

Οπως προ­κύ­πτει από την ανάλυση της έρευνας, η Ελλάδα απο­τε­λεί μια φέτα παρα­δεί­σου, έναν τόπο όπου οι Γερ­μα­νοί επι­θυ­μούν να περά­σουν «τις πιο πολύ­τι­μες ημέρες του χρόνου», δηλαδή τις δια­κο­πές τους. Ο ήλιος και η θάλασσα είναι οι πρώτες λέξεις που τους έρχο­νται στο μυαλό όταν σκέ­φτο­νται την Ελλάδα, ενώ ακο­λου­θούν οι γεύσεις μας – το σου­βλάκι, το τζα­τζίκι, η φέτα. Η ομορφιά, η φιλο­ξε­νία, οι δια­κο­πές συμπλη­ρώ­νουν τις πρώτες θέσεις στη λίστα.

Σημα­ντικά πιο χαμηλά –αν και παρό­ντες– βρί­σκο­νται οι συνειρ­μοί με την «Ιστορία, τον πολι­τι­σμό, τη μυθο­λο­γία», καθώς και με τα παγκο­σμίως γνωστά ιστο­ρικά και αρχαιο­λο­γικά μνημεία της χώρας. Πολι­τι­κές ανα­φο­ρές όπως «κρίση, φτώχεια, χρε­ο­κο­πία» εμφα­νί­ζο­νται μόνο στο τέλος – ένα βασικό εύρημα αυτής της ανά­λυ­σης.

«Δέκα χρόνια μετά την κορύ­φωση της οικο­νο­μι­κής κρίσης, μόλις ένας στους δέκα Γερ­μα­νούς συνδέει πλέον τη χώρα με αυτούς τους όρους», γράφει ο συντά­κτης της ανά­λυ­σης, Ρόναλντ Μαϊ­νάρ­ντους.

«Δέκα χρόνια μετά την κορύ­φωση της οικο­νο­μι­κής κρίσης, η οποία, περισ­σό­τερο από κάθε άλλο γεγονός από την απο­κα­τά­σταση της δημο­κρα­τίας στην Ελλάδα πριν από 50 χρόνια, δια­τά­ραξε σοβαρά τις ελλη­νο­γερ­μα­νι­κές σχέσεις», γράφει ο Μαϊ­νάρ­ντους, «μόλις ένας στους δέκα Γερ­μα­νούς συνδέει πλέον την Ελλάδα με αυτούς τους όρους». Οι νεό­τε­ροι Γερ­μα­νοί, ειδι­κό­τερα, είναι ακόμη λιγό­τερο πιθανό να συν­δέ­σουν τη χώρα μας με αυτό το σκο­τεινό επει­σό­διο.

Τα δύο τρίτα των ερω­τη­θέ­ντων (66%) έχουν θετική ή πολύ θετική εικόνα για την Ελλάδα. Μόνο μια μικρή μειο­ψη­φία, το 8%, δεν συμ­με­ρί­ζο­νται αυτή την άποψη. Οπως ήταν ανα­με­νό­μενο από όσους είχαν ήδη ταξι­δέ­ψει στη χώρα μας (σχεδόν οι μισοί – 46%), η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία (89%) έχει θετική ή πολύ θετική εικόνα για την Ελλάδα.

Οπως σημειώ­νει ο συγ­γρα­φέας της μελέτης, το 2024 σημειώ­θηκε νέο ρεκόρ, με πάνω από 5,2 εκα­τομ­μύ­ρια Γερ­μα­νούς να επι­σκέ­πτο­νται την Ελλάδα – αύξηση 15% σε σχέση με την προη­γού­μενη χρονιά. Για τους νεό­τε­ρους, το οικο­νο­μικό και συγκε­κρι­μένα το συγκρι­τικά χαμη­λό­τερο κόστος ταξι­διού είναι ένας λόγος για να επι­λέ­ξουν την Ελλάδα για τις δια­κο­πές τους.

Για τους μεγα­λύ­τε­ρους αρκούν ο καιρός (75%) και η φιλο­ξε­νία μας (61%). Ενδια­φέ­ρον έχει και η εκτί­μηση ότι σημα­ντικό ρόλο στη δια­μόρ­φωση θετικής άποψης για την Ελλάδα έχουν τα περίπου 3.300 ελλη­νικά εστια­τό­ρια που λει­τουρ­γούν στη Γερ­μα­νία! Το 58% των ερω­τη­θέ­ντων τα θεωρεί σημείο επαφής με τη χώρα μας – ιδίως για όσους έχουν ήδη ταξι­δέ­ψει στην Ελλάδα η επί­σκεψη σε κάποια tavern είναι «μίνι δια­κο­πές».

«Οι σκιές του παρελ­θό­ντος, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των πιο σκο­τει­νών κεφα­λαίων που αφορούν τη Γερ­μα­νία, δεν επη­ρε­ά­ζουν σημα­ντικά την εικόνα της Ελλάδας για την πλειο­ψη­φία των ερω­τη­θέ­ντων».

Τα «βαρίδια»

Οπως παρα­τη­ρεί πάντως ο κ. Μαϊ­νάρ­ντους, υπάρ­χουν θέματα που ρίχνουν βαριά σκιά στις διμε­ρείς σχέσεις μας. Για σχεδόν το ένα τρίτο των ερω­τη­θέ­ντων η ναζι­στική κατοχή παίζει «πολύ σημα­ντικό» ή «σημα­ντικό» (27%) ρόλο στην αντί­ληψή τους για την Ελλάδα.

Αλλο ένα τρίτο δηλώνει ότι δεν έχει άποψη επί του θέματος, ενώ το 31% θεωρεί ότι η Κατοχή έχει μικρή ή καθόλου σημασία για τη σημε­ρινή εικόνα του για την Ελλάδα (και εδώ η ηλικία ανα­δει­κνύ­ε­ται σε σημα­ντική μετα­βλητή: σχεδόν οι μισοί –44%– Γερ­μα­νοί κάτω των 34 ετών θεωρούν την Κατοχή σχετική με την προ­σω­πική τους αντί­ληψη για την Ελλάδα, σε αντί­θεση με μόλις το 17% των ερω­τη­θέ­ντων άνω των 55 ετών).

Ακο­λού­θως, τέσ­σε­ρις στους δέκα ερω­τη­θέ­ντες θεωρούν «σημα­ντικό» ή «πολύ σημα­ντικό» (40%) το να ανα­γνω­ρί­σει και να ανα­λά­βει η Γερ­μα­νία την ιστο­ρική ευθύνη της απέ­να­ντι στην Ελλάδα.

Παρ’ όλα αυτά, το 37% των ερω­τη­θέ­ντων συμ­με­ρί­ζε­ται την πάγια θέση των γερ­μα­νι­κών κυβερ­νή­σεων ότι το θέμα θεω­ρεί­ται «νομικά και πολι­τικά λήξαν». Το 17% πάντως υπο­στη­ρί­ζει τη θέση της Ελλάδας, ενώ περίπου το ένα τρίτο δηλώνει ότι δεν έχει άποψη.

Εχει ενδια­φέ­ρον ότι εδώ οι νέοι τείνουν να υιο­θε­τούν τη θέση του Βερο­λί­νου σε σχέση με τους μεγα­λύ­τε­ρους (47% έναντι 29%). Και σε ό,τι αφορά την οικο­νο­μική κρίση, το 44% των Γερ­μα­νών κρίνει ως θετική τη στάση της Γερ­μα­νίας.

Τα δύο τρίτα των Γερ­μα­νών θεωρούν την Ελλάδα είτε πολύ σημα­ντική (26%) είτε σημα­ντική (38%) για την Ευρω­παϊκή Ενωση, με τα ίδια περίπου να ισχύουν και για τον ρόλο μας στο ΝΑΤΟ. Σε ό,τι αφορά τα Ελλη­νο­τουρ­κικά, το 47% των Γερ­μα­νών θεωρεί ότι η χώρα τους θα πρέπει να μείνει ουδέ­τερη, το 33% ότι θα πρέπει να συντα­χθεί με την Ελλάδα, ενώ ένα 14% τάσ­σε­ται με την Τουρκία.

Η δική μας θέση

«Αυτό που συνέβη στο παρελ­θόν μεταξύ Γερ­μα­νίας και Ελλάδας κατα­λαμ­βά­νει, το πολύ, περι­θω­ριακή θέση στη σκέψη των περισ­σό­τε­ρων Γερ­μα­νών – και δεν προ­κα­λεί ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον στο ευρύ­τερο κοινό», ανα­φέ­ρε­ται στη μελέτη του Μαϊ­νάρ­ντους.

«Αυτό μπορεί να ερμη­νευ­θεί ως μια ετοι­μό­τητα να ξεχα­στεί ή να κατα­στα­λεί το παρελ­θόν – μια στάση που φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζει σημα­ντικά τη γερ­μα­νική οπτική για την Ελλάδα. Από την ελλη­νική πλευρά, αυτή η ετοι­μό­τητα να προ­χω­ρή­σει κανείς πέρα από την ιστο­ρική εμπει­ρία είναι λιγό­τερο έντονη. Οι μελέτες μας για την εικόνα της Γερ­μα­νίας στην Ελλάδα επι­βε­βαιώ­νουν ότι πολλοί στην Ελλάδα δεν έχουν ακόμη επε­ξερ­γα­στεί πλήρως τις –κάποιες φορές τραυ­μα­τι­κές– εμπει­ρίες που συν­δέ­ο­νται με τη Γερ­μα­νία».

Να σημειω­θεί ότι σύμφωνα με την αντί­στροφη έρευνα που είχε δημο­σιευ­θεί από το Friedrich Ebert Stiftung τον Σεπτέμ­βριο του 2024, μόνο το 31% των Ελλήνων έχει θετική άποψη για τους Γερ­μα­νούς. Ηταν βέβαια μια πρόοδος από το… 16% της έρευνας του 2022.

Πηγή:kathimerini.gr