ΔΕΥΑ Ρόδου vs Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου στα Δικαστήρια: Ποιος και πόσα πληρώνει για το νερό από το φράγμα Γαδουρά;

• Δι­κα­στι­κή δια­μά­χη για τις κα­τα­σχέ­σεις που αφο­ρούν στην ύδρευ­ση από το φράγ­μα Γα­δου­ρά • Με φόντο οφει­λές εκα­τομ­μυ­ρί­ων, η Δη­μο­τι­κή Επι­χεί­ρη­ση Ύδρευ­σης ζητά την έκ­δο­ση προ­σω­ρι­νής δια­τα­γής για την ανα­στο­λή των κα­τα­σχέ­σε­ων • Η Πε­ρι­φέ­ρεια αντι­δρά με τεκ­μη­ριω­μέ­νη νο­μι­κή απά­ντη­ση, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη νο­μι­κή ανυ­παρ­ξία της ανα­κο­πής και την ευ­ρω­στία της ΔΕΥΑΡ

Η σφο­δρή νο­μι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση που ξέ­σπα­σε ανά­με­σα στη Δη­μο­τι­κή Επι­χεί­ρη­ση Ύδρευ­σης Απο­χέ­τευ­σης Ρόδου (ΔΕΥΑΡ) και την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, αφορά εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και τη δια­χεί­ρι­ση του νερού από το φράγ­μα Γα­δου­ρά.

Η ΔΕΥΑΡ υπέ­βα­λε αί­τη­ση ανα­στο­λής εκτέ­λε­σης και ζή­τη­σε την έκ­δο­ση προ­σω­ρι­νής δια­τα­γής προ­κει­μέ­νου να μπλο­κά­ρει την επι­βο­λή κα­τα­σχέ­σε­ων σε τρα­πε­ζι­κούς της λο­γα­ρια­σμούς. Η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, από την πλευ­ρά της, κα­τέ­θε­σε εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νο υπό­μνη­μα με σειρά εν­στά­σε­ων που απο­δο­μούν, κατά την άποψή της, τη νο­μι­κή βάση του αι­τή­μα­τος.

Τα όσα ισχυ­ρί­ζε­ται η Πε­ρι­φέ­ρεια έχουν εξαι­ρε­τι­κό εν­δια­φέ­ρον:

Τι προ­βλέ­πει η προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση

Η βα­σι­κή σύμ­βα­ση με­τα­ξύ της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και της ΔΕΥΑΡ αφορά στη “Λει­τουρ­γία, Συ­ντή­ρη­ση και Δια­χεί­ρι­ση του έργου Ύδρευ­σης Ρόδου από το Φράγ­μα Γα­δου­ρά”. Με αυτή προ­βλέ­πε­ται η υπο­χρέ­ω­ση της Πε­ρι­φέ­ρειας να δια­σφα­λί­ζει μέσω ανα­δό­χου τη συ­νε­χή πα­ρο­χή ποιο­τι­κού πό­σι­μου νερού προς τις δε­ξα­με­νές της ΔΕΥΑΡ. Αντί­στοι­χα, η ΔΕΥΑΡ δε­σμεύ­ε­ται να απο­πλη­ρώ­νει τις δα­πά­νες αυτές.

Σύμ­φω­να με τη σύμ­βα­ση:

• Το τί­μη­μα που κα­τα­βάλ­λε­ται στην Πε­ρι­φέ­ρεια είναι στα­θε­ρό, ανε­ξαρ­τή­τως πο­σό­τη­τας ύδα­τος.

• Η Πε­ρι­φέ­ρεια υπο­χρε­ού­ται να εξα­σφα­λί­ζει με­τα­φο­ρά έως 60.000 κυ­βι­κά μέτρα ημε­ρη­σί­ως.

• Η ΔΕΥΑΡ οφεί­λει να εξο­φλεί σε έξι κα­θο­ρι­σμέ­νες ημε­ρο­μη­νί­ες εντός του έτους.

• Αν υπάρ­ξει κα­θυ­στέ­ρη­ση άνω των πέντε μηνών, ο Δήμος Ρόδου εγ­γυά­ται την απο­πλη­ρω­μή.

• Σε πε­ρί­πτω­ση μη κα­τα­βο­λής, η Πε­ρι­φέ­ρεια δι­καιού­ται να δια­κό­ψει την πα­ρο­χή νερού.

Η σύμ­βα­ση, όπως ρητά προ­βλέ­πε­ται, έχει ανα­πτυ­χθεί βάσει του άρ­θρου 100 του Ν. 3852/2010 για τις προ­γραμ­μα­τι­κές συμ­βά­σεις ΟΤΑ και απο­τε­λεί πρό­τυ­πο σύμ­βα­σης δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος με σα­φείς ρή­τρες.

Η οι­κο­νο­μι­κή θέση της ΔΕΥΑΡ

Η Πε­ρι­φέ­ρεια επι­ση­μαί­νει με σα­φή­νεια την ευ­ρω­στία της ΔΕΥΑΡ:

• Η επι­χεί­ρη­ση έχει πλε­ο­νά­σμα­τα που υπερ­βαί­νουν τα 6,4 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ (2016-2023).

• Για το έτος 2024, ανα­φέ­ρε­ται από τον ίδιο τον πρό­ε­δρο της ΔΕΥΑΡ ότι υπήρ­ξε κα­θα­ρό κέρ­δος πε­ρί­που 6 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ.

• Η ΔΕΥΑΡ κα­τέ­βα­λε τη δόση της ρύθ­μι­σης στην Εφο­ρία (άνω των 150.000 ευρώ), πα­ρό­τι οι λο­γα­ρια­σμοί της ήταν δε­σμευ­μέ­νοι.

• Έχει ήδη ανοί­ξει νέο λο­γα­ρια­σμό μι­σθο­δο­σί­ας στην Πα­γκρή­τια Τρά­πε­ζα που δεν είναι δε­σμευ­μέ­νος.

• Η κα­θη­με­ρι­νή εί­σπρα­ξη από τι­μο­λό­για κα­τα­να­λω­τών δια­τη­ρεί­ται υψηλή.

Η Πε­ρι­φέ­ρεια κα­ταρ­ρί­πτει τον ισχυ­ρι­σμό περί επι­κεί­με­νου κιν­δύ­νου, καθώς η ΔΕΥΑΡ όχι μόνο λει­τουρ­γεί κα­νο­νι­κά, αλλά και δια­χει­ρί­ζε­ται κε­φά­λαια που της επι­τρέ­πουν να αντα­πο­κρι­θεί στις υπο­χρε­ώ­σεις της.

Οι νο­μι­κές εν­στά­σεις της Πε­ρι­φέ­ρειας

Η Πε­ρι­φέ­ρεια επι­κα­λεί­ται σειρά κρί­σι­μων εν­στά­σε­ων:

Έλ­λει­ψη ανα­κο­πής: Η ανα­στο­λή εκτέ­λε­σης απαι­τεί προη­γού­με­νη άσκη­ση και επί­δο­ση ανα­κο­πής. Η ΔΕΥΑΡ δεν είχε επι­δώ­σει τέ­τοιο δι­κό­γρα­φο πριν την εκ­δί­κα­ση του αι­τή­μα­τος προ­σω­ρι­νής δια­τα­γής. Κατά συ­νέ­πεια, το αί­τη­μα χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως απα­ρά­δε­κτο.

Έλ­λει­ψη δι­καιο­δο­σί­ας πο­λι­τι­κού Δι­κα­στη­ρί­ου: Η δια­φο­ρά προ­κύ­πτει από Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση, η οποία δη­μιουρ­γεί έν­νο­μη σχέση δη­μο­σί­ου δι­καί­ου και, κατά πάγια νο­μο­λο­γία, υπά­γε­ται στα Διοι­κη­τι­κά Δι­κα­στή­ρια. Η ΔΕΥΑΡ, μά­λι­στα, έχει ήδη προ­σφύ­γει στο Διοι­κη­τι­κό Εφε­τείο Πει­ραιά.

Πε­ριο­ρι­σμέ­νο πε­ριε­χό­με­νο ανα­κο­πής: Η νο­μο­θε­σία (Ν.4978/2022) προ­βλέ­πει ότι ανα­κο­πή κατά της διοι­κη­τι­κής εκτέ­λε­σης γί­νε­ται για συ­γκε­κρι­μέ­νους λό­γους (π.χ. ακυ­ρό­τη­τα τί­τλου, πα­ρα­γρα­φή, από­σβε­ση). Η προ­σφυ­γή της ΔΕΥΑΡ φέ­ρε­ται να μην πε­ρι­λαμ­βά­νει τέ­τοιους λό­γους και άρα είναι ου­σια­στι­κά απορ­ρι­πτέα.

Φο­ρο­λο­γι­κή ενη­με­ρό­τη­τα: Η στέ­ρη­ση απο­δει­κτι­κού φο­ρο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας ρυθ­μί­ζε­ται από ει­δι­κό νο­μι­κό πλαί­σιο, και οι σχε­τι­κές δια­φο­ρές εκ­δι­κά­ζο­νται απο­κλει­στι­κά από τα Διοι­κη­τι­κά Δι­κα­στή­ρια.

Απου­σία επεί­γο­ντος: Η ύπαρ­ξη ρύθ­μι­σης και η συ­νε­χι­ζό­με­νη λει­τουρ­γία της ΔΕΥΑΡ απο­δει­κνύ­ει ότι δεν συ­ντρέ­χει λόγος έκ­δο­σης προ­σω­ρι­νής δια­τα­γής.

Το ζή­τη­μα πέρα από τα νο­μι­κά

Πέρα από τα δι­κο­νο­μι­κά και τα λο­γι­στι­κά στοι­χεία, η υπό­θε­ση αγ­γί­ζει τον πυ­ρή­να της λει­τουρ­γί­ας του Κρά­τους: τη συ­νερ­γα­σία δη­μό­σιων φο­ρέ­ων για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση των πο­λι­τών. Όταν τέ­τοια συ­νερ­γα­σία κα­τα­λή­γει στα δι­κα­στή­ρια, απο­δει­κνύ­ε­ται είτε απο­τυ­χία πρό­βλε­ψης είτε έλ­λει­ψη διοι­κη­τι­κής συ­νέ­πειας.

Η ύδρευ­ση ενός νη­σιού δεν μπο­ρεί να τί­θε­ται σε δια­κύ­βευ­ση επει­δή μια δη­μο­τι­κή επι­χεί­ρη­ση κα­θυ­στε­ρεί την εξό­φλη­ση ενός συμ­βε­βλη­μέ­νου έργου. Οι υπο­δο­μές του φράγ­μα­τος Γα­δου­ρά είναι απα­ραί­τη­τες, και η συ­νέ­χι­ση της ομα­λής τους λει­τουρ­γί­ας απαι­τεί αξιό­πι­στη οι­κο­νο­μι­κή κά­λυ­ψη.

Η από­φα­ση του Δι­κα­στη­ρί­ου αύριο ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φώ­σει ισχυ­ρό προη­γού­με­νο για την ευ­θύ­νη εκ­πλή­ρω­σης Προ­γραμ­μα­τι­κών Συμ­βά­σε­ων και την αντι­με­τώ­πι­ση της αφε­ρεγ­γυό­τη­τας με­τα­ξύ φο­ρέ­ων του Δη­μο­σί­ου.

Η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, έχο­ντας εκτε­λέ­σει τις υπο­χρε­ώ­σεις της στο πλαί­σιο της σύμ­βα­σης, προ­χω­ρά στην υπε­ρά­σπι­ση των απαι­τή­σε­ών της όχι μόνο για τη βιω­σι­μό­τη­τα του έργου αλλά και για τη δια­σφά­λι­ση του δη­μό­σιου συμ­φέ­ρο­ντος.

Αντί­θε­τα, η ΔΕΥΑΡ επι­διώ­κει δι­κα­στι­κή προ­στα­σία ένα­ντι κα­τα­σχέ­σε­ων, χωρίς –κατά την άποψη της Πε­ρι­φέ­ρειας– να πλη­ροί ούτε τις ου­σια­στι­κές ούτε τις δι­κο­νο­μι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Η σύ­γκρου­ση αυτή υπερ­βαί­νει το το­πι­κό εν­δια­φέ­ρον. Θέτει υπό κρίση την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των μη­χα­νι­σμών συ­νερ­γα­σί­ας με­τα­ξύ κρα­τι­κών δομών και την ανά­γκη ύπαρ­ξης σαφών κα­νό­νων συ­νέ­πειας και λο­γο­δο­σί­ας στη δια­χεί­ρι­ση του δη­μο­σί­ου νερού.

Η υπό­θε­ση, ανε­ξαρ­τή­τως της ετυ­μη­γο­ρί­ας του Πρω­το­δι­κεί­ου, απο­τε­λεί ηχηρή υπεν­θύ­μι­ση ότι η αξιο­πι­στία των θε­σμών δο­κι­μά­ζε­ται στην πράξη και κρί­νε­ται από την τή­ρη­ση των δε­σμεύ­σε­ων που οι ίδιοι οι φο­ρείς έχουν ανα­λά­βει.

Πα­ρα­τη­ρή­σεις σε υπό­μνη­μα της Πε­ρι­φέ­ρειας με νόημα

-Είναι αξιο­ση­μεί­ω­το το γε­γο­νός ότι η ΔΕΥΑΡ ισχυ­ρί­ζε­ται πως αμ­φι­σβη­τεί τους λο­γα­ρια­σμούς, χωρίς ποτέ να έχει προ­βεί σε προ­σβο­λή τους στο πα­ρελ­θόν. Επι­πλέ­ον, πα­ρό­τι δη­λώ­νει ότι δεν τους απο­δέ­χε­ται, ταυ­τό­χρο­να ζη­τού­σε από την Πε­ρι­φέ­ρεια να ανα­μεί­νει, προ­κει­μέ­νου να προ­βεί σε ρύθ­μι­ση των οφει­λών αυτών —ρύθ­μι­ση την οποία, όπως υπο­στη­ρί­ζει, ήδη έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει. Με τον τρόπο αυτό, ου­σια­στι­κά ανα­γνω­ρί­ζει το σύ­νο­λο της οφει­λής.

-Ακόμη και για την πρώτη προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση, την οποία η ίδια επαι­νεί, οφεί­λει σή­με­ρα το ποσό των 2.864.869,72 ευρώ. Το ποσό αυτό εξο­φλεί­ται μέσω ρύθ­μι­σης στη ΔΟΥ Ρόδου, με μη­νιαί­ες κα­τα­βο­λές ύψους πε­ρί­που 91.204,40 ευρώ. Για το συ­νο­λι­κό ποσό των 3.885.871,19 ευρώ, η Πε­ρι­φέ­ρεια ανα­γκά­στη­κε να κι­νή­σει μέτρα ανα­γκα­στι­κής εί­σπρα­ξης.

-Η ΔΕΥΑΡ δεν έχει κα­τα­βά­λει ούτε τα ποσά που η ίδια ανα­γνω­ρί­ζει από τους πρώ­τους τέσ­σε­ρις εκ­δο­θέ­ντες λο­γα­ρια­σμούς, με εξαί­ρε­ση το ποσό των 626.596,94 ευρώ, του οποί­ου η τε­λευ­ταία κα­τα­βο­λή πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στις 31/10/2024.

-Η νέα προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση ενερ­γο­ποι­ή­θη­κε με την υπο­γρα­φή νέας ερ­γο­λα­βι­κής σύμ­βα­σης με την εται­ρεία «ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ», που ανα­δεί­χθη­κε εκ νέου ανά­δο­χος. Η προ­γραμ­μα­τι­κή είχε υπο­γρα­φεί προ της ανά­δει­ξης του ανα­δό­χου, αλλά ο σχε­τι­κός δια­γω­νι­σμός είχε ήδη προ­κη­ρυ­χθεί, και η προ­γραμ­μα­τι­κή ήταν ισό­πο­ση με το αντι­κεί­με­νο του δια­γω­νι­σμού.

-Από κάθε λο­γα­ρια­σμό αφαι­ρού­νται:

α) η έκ­πτω­ση που πα­ρεί­χε ο ανά­δο­χος,

β) η δα­πά­νη προ­αί­ρε­σης (ύψους 4.167.649,04 ευρώ) που αφορά τον πέμ­πτο χρόνο της ερ­γο­λα­βι­κής σύμ­βα­σης και είναι εν­δε­χό­με­νο να μην ενερ­γο­ποι­η­θεί,

γ) οι ζη­μιές από φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές και πε­ρι­πτώ­σεις ανω­τέ­ρας βίας,

δ) τα ποσά που αφο­ρούν στη μη λει­τουρ­γία του νό­τιου υδρα­γω­γεί­ου, για τα οποία έχουν ήδη λη­φθεί σχε­τι­κές απο­φά­σεις του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου (αριθμ. 178/2023 και 109/2024).

Η δια­φο­ρά κό­στους της δεύ­τε­ρης προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης σε σχέση με την πρώτη οφεί­λε­ται:

α) στη μι­σθο­λο­γι­κή επι­βά­ρυν­ση,

β) στη γή­ραν­ση του εξο­πλι­σμού, καθώς τα πρώτα έτη κα­λύ­πτο­νταν από εγ­γύ­η­ση,

γ) στη ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση της τιμής των χη­μι­κών προ­ϊ­ό­ντων.

-Οι ερ­γα­σί­ες βελ­τι­στο­ποί­η­σης δεν απο­τε­λούν νέα προ­σθή­κη στη δεύ­τε­ρη σύμ­βα­ση. Αντι­θέ­τως, πε­ρι­λαμ­βά­νο­νταν και στην πρώτη, με μη­νιαίο κό­στος 24.000 ευρώ, ένα­ντι 18.000 ευρώ που προ­βλέ­πει η τρέ­χου­σα σύμ­βα­ση.

-Το έργο δεν χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Πρό­γραμ­μα Δη­μο­σί­ων Επεν­δύ­σε­ων.

-Η ΔΕΥΑΡ έχει εγ­γρά­ψει στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του έτους 2025 πί­στω­ση ύψους 6.889.139,31 ευρώ για την πλη­ρω­μή της προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης προς την Πε­ρι­φέ­ρεια.

-Σύμ­φω­να με τον Κώ­δι­κα Εί­σπρα­ξης Δη­μο­σί­ων Εσό­δων (ΚΕΔΕ), η κα­τά­σχε­ση εις χεί­ρας τρί­του δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται μόνο σε ενέρ­γειες της ΑΑΔΕ, αλλά μπο­ρεί να επι­βλη­θεί και από άλ­λους δη­μό­σιους φο­ρείς, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των Νο­μι­κών Προ­σώ­πων Δη­μο­σί­ου Δι­καί­ου (ΝΠΔΔ). Η κα­τά­σχε­ση θε­ω­ρεί­ται συ­ντε­λε­σμέ­νη και ολο­κλη­ρώ­νε­ται απο­κλει­στι­κά με την επί­δο­ση στον τρίτο, δη­λα­δή στο πι­στω­τι­κό ίδρυ­μα, χωρίς να απαι­τεί­ται κοι­νο­ποί­η­ση στον καθού.

-Οι δια­τά­ξεις του ΚΕΔΕ εφαρ­μό­ζο­νται και για την εί­σπρα­ξη απαι­τή­σε­ων των ΝΠΔΔ. Σύμ­φω­να με την ΠΟΛ 1066/2017, όταν το Δη­μό­σιο προ­βαί­νει σε κα­τά­σχε­ση χρη­μα­τι­κής απαί­τη­σης εις χεί­ρας τρί­του, επέρ­χε­ται ανα­γκα­στι­κή εκ­χώ­ρη­ση αυτής της απαί­τη­σης προς το Δη­μό­σιο. Ο τρί­τος (π.χ. τρά­πε­ζα) θε­ω­ρεί­ται πλέον οφει­λέ­της του Δη­μο­σί­ου, εκτός εάν υπο­βά­λει νο­μί­μως αρ­νη­τι­κή δή­λω­ση. Κατά συ­νέ­πεια, στην πα­ρού­σα πε­ρί­πτω­ση, η κα­τά­σχε­ση θε­ω­ρεί­ται νο­μι­κά ολο­κλη­ρω­μέ­νη.