«Γαλάζια Πατρίδα» ή Ελληνική Υφαλοκρηπίδα; Το Νότιο Αιγαίο απαντά

Ο Αγγελος Συρίγος ξεδί­πλωσε την Εθνική Στρα­τη­γική στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου • Ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός στο πλαίσιο της Εθνικής Χωρικής Στρα­τη­γι­κής για τον θαλάσ­σιο χώρο • Μήνυμα εθνικής εγρή­γορ­σης για την υφα­λο­κρη­πίδα και την ΑΟΖ • Θαλάσ­σια σύνορα, εθνικά δικαιώ­ματα και τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις στο μικρο­σκό­πιο • «Η Στρογ­γύλη έχει φωνή, δικαιώ­ματα και στρα­τη­γική σημασία»

Με την παρου­σία του καθη­γητή κ. Άγγελου Συρίγου (καθη­γητή Διε­θνούς Δικαίου & Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής – βου­λευτή Α’ Αθηνών), των βου­λευ­τών της Ν.Δ. κ.κ. Ιωάννη Παππά και Μάνου Κόνσολα, της επί­τι­μου πρό­ξε­νου της Γαλλίας στη Ρόδο, κας Αλίκης Μοσχή, του διοι­κητή της 95 ΑΔΤΕ υπο­στρά­τηγο κ. Σπυ­ρί­δωνα Κογιάννη και των δημάρ­χων Λειψών κ. Φώτη Μάγγο και Χάλκης κ. Άγγελου Φρα­γκάκη, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε η συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου, διά ζώσης, στη Ρόδο.

Ο καθη­γη­τής κ. Άγγελος Συρίγος παρου­σί­ασε τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό στο πλαίσιο της Εθνικής Χωρικής Στρα­τη­γι­κής για το Θαλάσ­σιο Χώρο.

Η πράξη συγκρό­τη­σης της Εθνικής Χωρικής Στρα­τη­γι­κής για τον Θαλάσ­σιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ), με την οποία εξει­δι­κεύ­ε­ται και απο­τυ­πώ­νε­ται σε χάρτη ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός (ΘΧΣ) της χώρας, εκδό­θηκε με πρω­το­βου­λία του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία.

Πρό­κει­ται για μία σημα­ντική πρω­το­βου­λία, καθώς για πρώτη φορά η χώρα μας θέτει τους κανόνες για την οργά­νωση του θαλάσ­σιου χώρου. Ο ΘΧΣ συνιστά ένα ολι­στικό χωρο­τα­ξικό πλαίσιο και απο­τε­λεί απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την επιτυχή ανά­πτυξη γαλά­ζιας και κυκλι­κής οικο­νο­μίας, απο­τυ­πώ­νο­ντας με ευκρί­νεια τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες που μπορούν να πραγ­μα­το­ποιού­νται σε όλες τις θαλάσ­σιες ζώνες της χώρας μας, με σεβασμό στην αδήριτη ανάγκη προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος.

Η προ­σέγ­γιση που ακο­λου­θή­θηκε κατά την εκπό­νηση της ΕΧΣΘΧ συνέ­θεσε συχνά αντι­κρουό­με­νες κοι­νω­νι­κές, οικο­νο­μι­κές, ενερ­γεια­κές και περι­βαλ­λο­ντι­κές παρα­μέ­τρους, προ­κει­μέ­νου να υπη­ρε­τή­σει μια σειρά αλλη­λέν­δε­τους στόχους, όπως η κλι­μα­τική ανθε­κτι­κό­τητα του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος, η βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη, η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς και ιδιαί­τερα των ενάλιων αρχαιο­τή­των, η βελ­τί­ωση και προ­στα­σία των θαλασ­σίων μετα­φο­ρών, η εκμε­τάλ­λευση των ενερ­γεια­κών πόρων της χώρας, η ιχθυο­καλ­λιέρ­γεια και η ενί­σχυση των δια­συ­νο­ρια­κών έργων κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος. Ο ΘΧΣ λαμ­βά­νει υπόψη τις αλλη­λε­πι­δρά­σεις μεταξύ χερ­σαίων και θαλάσ­σιων δρα­στη­ριο­τή­των και απο­δί­δει έμφαση στη δια­βού­λευση και συν­δια­μόρ­φωση των προ­τε­ραιο­τή­των ανά περι­φέ­ρεια, μέσα από τη συγκρό­τηση Θαλάσ­σιων Χωρο­τα­ξι­κών Πλαι­σίων.

Με τον ΘΧΣ και την ΕΧΣΘΧ, η Ελλη­νική Πολι­τεία για πρώτη φορά οριο­θε­τεί λεπτο­με­ρείς χρήσεις των θαλασ­σίων ζωνών της, υλο­ποιώ­ντας την υπο­χρέ­ωση που απορ­ρέει από την Οδηγία 2014/89/ΕΕ και ασκώ­ντας τα δικαιώ­ματα που πηγά­ζουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Ο ίδιος με την βοήθεια προ­τζέ­κτορα έδειξε, αρχικώς, τον τουρ­κικό χάρτη που παρου­σί­ασε η Τουρκία στον ΟΗΕ (η οποία δίνει 6 ναυτικά μίλια χωρίς το Καστελ­λό­ριζο) ενώ μίλησε για την ‘Γαλάζια Πατρίδα’ η οποία ενσω­μα­τώ­νει όλες τις τουρ­κι­κές αντι­λή­ψεις για την περιοχή μας αφού θεωρεί η Τουρκία, ότι είναι δική της η υφα­λο­κρη­πίδα. «Ένα… παιδάκι της Γαλά­ζιας Πατρί­δας είναι και το τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο ενώ εμφα­νί­ζο­νται χάρτες με την αντί­ληψη της Τουρ­κίας που θεωρούν ότι ΔΕΝ τους ενδια­φέ­ρει ότι υπάρ­χουν ενδια­μέ­σως τα νησιά».

Στα όρια που περι­λαμ­βά­νει το τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο περι­λαμ­βά­νο­νται τα όρια της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας ενώ η Ελλάδα, το 2020 υπέ­γραψε συμ­φω­νία με την Αίγυπτο:

«Η θέση της Αιγύ­πτου ήταν ότι δεν ήθελε να βγει ανα­το­λικά της Κνίδου. Επείσθη να το μετα­φέ­ρει αλλά δεν ήθελε να προ­χω­ρή­σει παρα­πέρα αφού θα έπαιρνε την ίδια περιοχή και δεν ήθελε να μπει στην ελλη­νο­τουρ­κική διαμάχη –μια λογική θέση μιας μεγάλης και σοβαρής χώρας. Η συμ­φω­νία αυτή είναι πλήρως αντί­θετη με το τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο. Για μένα η σημα­ντι­κό­τερη πράξη που κάνει η ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική είναι ότι απο­τυ­πώ­νει τα όρια των ελλη­νι­κών θαλασ­σίων ζωνών από την Αλβανία έως το Καστελ­λό­ριζο. Συνεπώς δίνει χωρικά ύδατα στο Καστελ­λό­ριζο ενώ τραβάει μια γραμμή από την Στρογ­γύλη στην οποία δίνει πλήρη επήρεια.

Και σπεύδω να απα­ντήσω: η Στρογ­γύλη δικαιού­ται να έχει υφα­λο­κρη­πίδα λόγω του ό,τι είναι κατοι­κη­μένη περιοχή (υπάρ­χουν κτη­νο­τρό­φοι και αρχαία κατά­λοιπα που είναι σημα­ντικά σημεία). Και βέβαια, η περιοχή αυτή είναι ΑΟΖ. Στην υφα­λο­κρη­πίδα ένα κράτος έχει δικαί­ωμα στον βυθό και στο υπέ­δα­φος ενώ στην ΑΟΖ έχει δικαί­ωμα και στη στήλη του ύδατος. Δεν ξέρουμε αν υπάρ­χουν πετρέ­λαια στο Αιγαίο… αλλά απε­δεί­χθη ότι υπάρχει ένα θαυ­μά­σιο περι­βάλ­λον. Και αυτή τη δυνα­τό­τητά μας την δίνει η ΑΟΖ. Όσον αφορά στο θέμα της ενέρ­γειας υπάρχει ένα εξαι­ρε­τικά ισχυρό αιολικό πεδίο. Είναι στις Κυκλά­δες (2ο στην Ευρώπη μετά την Γαλλία). Οπότε μπορείς να τοπο­θε­τή­σεις θαλάσ­σια αιολικά πάρκα που είναι το μέλλον της ενέρ­γειας –και πιο συμ­φέ­ρον. Το πρό­βλημα είναι η οπτική όχληση. Όσο πιο κοντά είναι στην ακτή, τόσο πιο ενο­χλη­τικό είναι στην παραλία. Όμως, μπορούν να τοπο­θε­τη­θούν τα θαλάσ­σια αιολικά πάρκα χωρίς να δημιουρ­γούν όχληση».

Ο ίδιος διευ­κρί­νισε πως υπάρχει νόμος που προ­βλέ­πει ότι σε περί­πτωση που δεν υπάρξει συμ­φω­νία οριο­θε­τή­σεως με γει­το­νι­κές χώρες, το εξω­τε­ρικό όριο της υφα­λο­κρη­πί­δας είναι η εξω­τε­ρική γραμμή. Ο χάρτης απο­τυ­πώ­νει τις υπάρ­χου­σες θαλάσ­σιες ζώνες ακόμη για την κατα­σκευή αλιευ­τι­κών κατα­φυ­γίων, για περιο­χές αλιείας

«Για να μπο­ρέ­σουμε να το κάνουμε δεν πρέπει να δεί­ξουμε ότι το ξεχνάμε. Θεω­ρούμε ότι είναι δικαί­ωμά μας να γίνει» -όπως τόνισε ο κ. Συρίγος.

Επι­κα­λέ­στηκε ακόμη τη συμ­φω­νία του 1932 και το πρω­τό­κολλο που πιάνει όλα τα Δωδε­κά­νησα (συμ­φω­νία με την Ιταλία) μαζί με τη συμ­φω­νία της Αιγύ­πτου ενώ παρου­σί­ασε και το ‘πανόραμα’ των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σεων σε χάρτη.

ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ – ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ – ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

Ακο­λού­θη­σαν οι τοπο­θε­τή­σεις των βου­λευ­τών που συνε­χά­ρη­σαν την πρω­το­βου­λία του περι­φε­ρειάρχη με σημείο αιχμής την εφαρ­μογή του σχεδίου που είναι στο πλαίσιο της εφαρ­μο­γής του Διε­θνούς Δικαίου.

Την ικα­νο­ποί­ησή του εξέ­φρασε ο περι­φε­ρειάρ­χης κ. Γιώργος Χατζη­μάρ­κος ο οποίος επε­σή­μανε ότι: «Η Στρογ­γύλη έχει μια τελείως δια­φο­ρε­τική εικόνα σε σχέση με άλλα χρόνια. Δεν έχει περάσει ούτε μια μέρα που να μην ενδια­φε­ρό­μα­στε για το νησί όπου κάνουμε δημόσια έργα. Το ίδιο συμ­βαί­νει και με τη Ρω». Είπε ακόμη ότι το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Ν.Αιγαίου ζήτησε να χωρο­θε­τη­θούν αιολικά πάρκα από το υπ. Περι­βάλ­λο­ντος και εξέ­φρασε την απορία για τα 6 ναυτικά μίλια (και όχι 12 ν.μ.) για τα οποία δέχεται κριτική η κυβέρ­νηση.

«Εμείς έχουμε επε­κτεί­νει τα χωρικά μας ύδατα μόνο στο Ιόνιο γι αυτό μιλάμε για 6 ν.μ. Όλη η υπό­λοιπη περιοχή παρα­μέ­νει με το παλαιό καθε­στώς. Ο χάρτης απο­τυ­πώ­νει κάτι που υπάρχει. 12ν.μ. στο Αιγαίο και 6ν.μ. στο Ιόνιο. Είναι το πιο ισχυρό χαρτί μας στο Αιγαίο. Υπάρ­χουν 149 κράτη που έχουν δικαί­ωμα για επέ­κταση των χωρικών υδάτων (με όριο 12ν.μ.) Από την άλλη υπάρχει το casus belli από την Τουρκία. Γιατί αυτό; Επειδή η Ελλάδα έχει τώρα, το 43% ενώ στα 12ν.μ. θα έχει το 72% του Αιγαίου και η Τουρκία θα πάει μόλις στα 8,7% στο Αιγαίο. Είναι μια σοβαρή απειλή που δεν μπορείς να πεις ότι δεν την λαμ­βά­νεις υπόψη σου. Προ­χω­ράς όμως με α. ισχυρές Ένοπλες Δυνά­μεις β. ισχυ­ρούς συμ­μά­χους γ. διπλω­μα­τία», δίδο­ντας διευ­κρι­νι­στι­κές απα­ντή­σεις.

«Οι Τούρκοι, μας αντι­λαμ­βά­νο­νται ως απειλή. Αυτό δεν ξεπερ­νιέ­ται… Και δεν θέλουν τα πλοία τους να περνούν μέσα από τα δικά μας ύδατα. Θεωρούν ότι είμαστε το χαϊ­δε­μένο παιδί της Ευρώπης κ.λπ. Η βασική της θέση είναι: ό,τι είναι γύρω από την Τουρκία και είναι νησί, δεν έχει δικαιώ­ματα. Δεν έχει νομική στήριξη. Το ίδιο λέει και η Ρωσία και η Κίνα –ως προη­γού­με­νες αυτο­κρα­το­ρίες με άλλες απαι­τή­σεις όπως π.χ. 1000 ν.μ. κ.λπ.».

Είπε ακόμη ότι σημειώ­θη­καν καθυ­στε­ρή­σεις για την παρου­σί­αση του χάρτη (του­λά­χι­στον από το 2011) για μια σειρά από λόγους κυρίως λόγω των αντι­δρά­σεων της γεί­το­νος.

Ο κ. Νικη­φό­ρος Παπα­νι­κό­λας πάντως, εξέ­φρασε την απορία εάν είναι σημα­ντική η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στα μικρά νησιά για να του απα­ντή­σει ο κ. Συρίγος λέγο­ντας: «Στα Δ/σα έχετε 1.200 νησιά (οτι­δή­ποτε είναι πάνω από την επι­φά­νεια της θάλασ­σας). Από αυτά, κρίσιμα νησιά είναι η Ρω, η Χήνα και η Στρογ­γύλη που σχε­τί­ζο­νται με υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ. Τα άλλα νησιά υπερ­κα­λύ­πτο­νται από τα χωρικά ύδατα που υπάρ­χουν. Εάν ποτέ πάμε στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης, είναι σημα­ντικό χαρτί».

Σε ερώτηση σχετικά με την πόντιση του καλω­δίου εντός ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας είπε ότι «Κρατώ την δήλωση του πρω­θυ­πουρ­γού ότι το καλώδιο θα μπει. Σε άλλες εποχές που ποντί­στη­καν καλώδια, η Τουρκία δεν αντέ­δρασε. Επίσης, έχει τα εξής πλε­ο­νε­κτή­ματα: α. χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ε.Ε. β. έχει συμ­φέ­ρον και η Γαλλία (το τοπο­θε­τεί γαλλική εται­ρεία) και γ. δια­συν­δέει Ελλάδα – Κύπρο – Ισραήλ ενώ έχει αμφί­δρομο χαρα­κτήρα. Συνεπώς αυτά είναι πολύ σημα­ντικά και πρέπει να προ­χω­ρή­σει».

Ο περι­φε­ρειάρ­χης έκανε αναφορά στη σημασία του χωρο­τα­ξι­κού του του­ρι­σμού των νησιών μας και στα έργα που κάνει η ΠΝΑι ακόμη και για τα πιο μικρά όπως η Ρω και επι­κα­λέ­στηκε την απόφαση του Π.Σ. να στη­ρί­ξει την τοπο­θέ­τηση ανε­μο­γεν­νη­τριών.

«Η Τουρκία προ­σπα­θεί να ξανα­φτιά­ξει ένα νέο περι­βάλ­λον και να ακυ­ρώ­σει ό,τι υπήρξε μέχρι σήμερα. Προ­σπα­θεί να βάλει από το… παρά­θυρο, θέματα κυριαρ­χίας. Γι αυτό είναι στρα­τη­γι­κής σημα­σίας η πόντιση του καλω­δίου, καθώς θεω­ρεί­ται βέβαιο ότι η Τουρκία θα αντι­δρά­σει –δεν ξέρουμε με ποιους τρόπους…»

Είπε πάντως ότι για τα Δ/σα ΔΕΝ υπάρχει περι­θώ­ριο καμίας αμφι­σβή­τη­σης καθώς είναι όλα απο­λύ­τως ξεκα­θα­ρι­σμένα.