Ηλίας Τσέρκης: Οι προκλήσεις και οι λύσεις για ένα βιώσιμο ΕΣΥ

Πρόεδρε, προ­σφά­τως συμ­με­τεί­χατε στη σύνοδο των προ­έ­δρων Ιατρι­κών Συλ­λό­γων Ελλάδος, στην Αλε­ξαν­δρού­πολη, που συνέ­πεσε και με τη συμπλή­ρωση 100 ετών από την ίδρυση του Πανελ­λη­νίου Ιατρι­κού Συλ­λό­γου. Βασικό θέμα συζή­τη­σης ήταν τα οξυμένα προ­βλή­ματα στο σύστημα υγείας που αντι­με­τω­πί­ζουν καθη­με­ρινά ιατροί και ασθε­νείς. Ποιες ήταν οι βασικές παρα­τη­ρή­σεις; Πού εστιά­ζο­νται κυρίως;

Ο Πανελ­λή­νιος Ιατρι­κός Σύλ­λο­γος κα Παμπρή, γιορ­τά­ζει φέτος τα 100 χρόνια από την ίδρυσή του. Στο πλαίσιο των εορ­τα­στι­κών εκδη­λώ­σεων, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 15 Μαρτίου 2025 η 7η σύνοδος προ­έ­δρων Ιατρι­κών Συλ­λό­γων στην Αλε­ξαν­δρού­πολη, σημα­το­δο­τώ­ντας την πρώτη φορά που η εκδή­λωση αυτή διορ­γα­νώ­θηκε στη Θράκη. Στο σημείο αυτό, να σας ενη­με­ρώσω ότι, στις 26-27 Σεπτεμ­βρίου 2025 θα έχουμε την τιμή να φιλο­ξε­νή­σουμε τη σύνοδο προ­έ­δρων των Ιατρι­κών Συλ­λό­γων στη Ρόδο μας.

Στην ως άνω σύνοδο συζη­τή­θη­καν τα προ­βλή­ματα του συστή­μα­τος υγείας, που αντι­με­τω­πί­ζουν καθη­με­ρινά τόσο οι ιατροί όσο και οι ασθε­νείς που εστιά­ζο­νται κυρίως στα εξής σημεία:

Σίγουρα η έλλειψη προ­σω­πι­κού είναι το βασικό, πρό­βλημα διότι υπάρχει σοβαρή υπο­στε­λέ­χωση, τόσο σε ιατρικό όσο και σε νοση­λευ­τικό προ­σω­πικό, σχεδόν σε όλες τις δομές υγείας της χώρας και ειδικά στην περι­φέ­ρεια, όπως είναι τα νησιά μας, γεγονός που οδηγεί σε εξά­ντληση των εργα­ζο­μέ­νων και σε καθυ­στε­ρή­σεις στη φρο­ντίδα των ασθενών.

Οι μεγάλες λίστες ανα­μο­νής και οι καθυ­στε­ρή­σεις στα ραντε­βού για εξε­τά­σεις και επεμ­βά­σεις είναι εκτε­τα­μέ­νες, λόγω περιο­ρι­σμέ­νων πόρων και δυνα­το­τή­των του συστή­μα­τος υγείας γενι­κό­τερα.

Η ανε­παρ­κής χρη­μα­το­δό­τηση του δημό­σιου συστή­μα­τος υγείας έχει ως απο­τέ­λε­σμα τις μειω­μέ­νες υπη­ρε­σίες και τις αυξα­νό­με­νες δυσλει­τουρ­γίες με απο­τέ­λε­σμα η ανάγκη για ιδιω­τική κάλυψη να είναι μία πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Συνεπώς, οι δύσκο­λες συν­θή­κες εργα­σίας λόγω αυξη­μέ­νης ζήτησης, οι χαμηλές αμοιβές και η εργα­σιακή εξου­θέ­νωση, οδηγούν πολλούς επαγ­γελ­μα­τίες υγείας σε παραί­τηση ή μετα­νά­στευση.

Υπάρ­χουν γεω­γρα­φι­κές ανι­σό­τη­τες στην παροχή φρο­ντί­δας, με την περι­φέ­ρεια να αντι­με­τω­πί­ζει μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες σε σχέση με τα αστικά κέντρα. Γενικά, το σύστημα υγείας αντι­με­τω­πί­ζει χρόνια και δομικά προ­βλή­ματα που απαι­τούν συνο­λι­κές και άμεσες παρεμ­βά­σεις.

Στον πρό­σφατο ανα­σχη­μα­τι­σμό, παρέ­μεινε αμε­τα­κί­νη­τος στο χαρ­το­φυ­λά­κιο του Υπουρ­γείου Υγείας ο Άδωνις Γεωρ­γιά­δης. Παράλ­ληλα διάβασα την τελευ­ταία ανα­κοί­νωση του ΠΙΣ, που παρα­θέ­τει στοι­χεία από τη ΔΙΑΥΓΕΙΑ, που απο­δει­κνύ­ουν πως το τελευ­ταίο πεντά­μηνο δημιουρ­γή­θηκε έλλειμα 45 γιατρών στο ΕΣΥ, επειδή υφί­στα­ται αρνη­τικό ισο­ζύ­γιο προσλήψεων-αποχωρήσεων στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Και βεβαίως, πέφτουν «βροχή» οι παραι­τή­σεις από επι­με­λη­τές. Προ­φα­νώς η παρα­μονή Γεωρ­γιάδη «χαρο­ποί­ησε» τον κλάδο;

Με την παρα­μονή του κ. Γεωρ­γιάδη στο Υπουρ­γείο Υγείας, απο­δει­κνύ­ε­ται η εμπι­στο­σύνη του πρω­θυ­πουρ­γού στο πρόσωπό του, σε σχέση με αυτά που έχει ξεκι­νή­σει τόσο στα Νοσο­κο­μεία, στο Εθνικό Συστή­μα­τος Υγείας όσο και στον τομέα του φαρ­μά­κου. Στο σημείο αυτό πρέπει να ξεκα­θα­ρί­σουμε ότι οι Ιατρι­κοί Σύλ­λο­γοι στην Ελλάδα είναι Νομικά Πρόσωπα Δημο­σίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) και λει­τουρ­γούν ως σύμ­βου­λοι της πολι­τείας σε θέματα υγείας. Ο ρόλος τους είναι θεσμι­κός και επι­στη­μο­νι­κός, όχι συν­δι­κα­λι­στι­κός, καθώς δεν εκπρο­σω­πούν τα συμ­φέ­ρο­ντα των γιατρών με τη συν­δι­κα­λι­στική έννοια, όπως οι επαγ­γελ­μα­τι­κές ενώσεις ή τα σωμα­τεία. Οπότε, ως Ιατρι­κός Σύλ­λο­γος οφεί­λουμε να συνερ­γα­στούμε με τον εκά­στοτε υπουργό για να συμ­βά­λουμε ουσια­στικά στη δια­μόρ­φωση πολι­τι­κής υγείας.

Ο κάθε υπουρ­γός κρί­νε­ται από την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά του στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις, με στόχο την ανα­βάθ­μιση του συστή­μα­τος υγείας και οφείλει να συνερ­γα­στεί με τους εκπρο­σώ­πους των ιατρών, προ­κει­μέ­νου να εξορ­θο­λο­γι­στεί το σύστημα υγείας και να γίνει πιο ελκυ­στικό προς τους εργα­ζό­με­νους και θα βελ­τιω­θούν οι παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες υγείας προς τους ασθε­νείς.

Γιατί δεν είναι πλέον ελκυ­στικό το ΕΣΥ, ως εργα­σιακή προ­ο­πτική για τους για­τρούς; Τι λει­τουρ­γεί αρνη­τικά και εμπο­δί­ζει την εξέλιξή του. Η κατά­σταση είναι απο­γοη­τευ­τική καθώς από ό,τι δια­φαί­νε­ται είμαστε ουραγοί σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ σε ό,τι αφορά την ικα­νο­ποί­ηση και την εμπι­στο­σύνη των πολιτών. Τι φταίει;

Η έλλειψη ελκυ­στι­κό­τη­τας του Εθνικού Συστή­μα­τος Υγείας (ΕΣΥ) για τους για­τρούς οφεί­λε­ται σε μία σειρά από δια­χρο­νικά προ­βλή­ματα, τα οποία όχι μόνο απο­θαρ­ρύ­νουν τους νέους επι­στή­μο­νες από το να εντα­χθούν σε αυτό, αλλά οδηγούν και πολλούς ήδη υπη­ρε­τού­ντες στην παραί­τηση ή στη φυγή προς τον ιδιω­τικό τομέα και το εξω­τε­ρικό.

Η χαμηλή εμπι­στο­σύνη και ικα­νο­ποί­ηση των πολιτών στο ΕΣΥ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οφεί­λε­ται στα ίδια προ­βλή­ματα που κάνουν το σύστημα μη ελκυ­στικό για τους για­τρούς.

Αφενός, οι μεγάλες ανα­μο­νές για ραντε­βού και χει­ρουρ­γεία κυρίως λόγω της έλλει­ψης προ­σω­πι­κού, αφε­τέ­ρου η υπο­στε­λέ­χωση και οι ελλεί­ψεις σε σύγ­χρονο εξο­πλι­σμό δημιουρ­γούν στους πολίτες την πεποί­θηση ότι παρέ­χο­νται στο δημόσιο σύστημα υγείας υπη­ρε­σίες χαμη­λό­τε­ρης ποιό­τη­τας. Κατόπιν τούτων, αρκετοί από τους συμπο­λί­τες μας ανα­γκά­ζο­νται να προ­σφύ­γουν στον ιδιω­τικό τομέα για ταχύ­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση, κάτι που αυξάνει τις ανι­σό­τη­τες.

Είναι άξιο ανα­φο­ράς ότι οι μισθοί των γιατρών στο ΕΣΥ είναι από τους χαμη­λό­τε­ρους στην Ευρώπη, με απο­τέ­λε­σμα να μην αντα­πο­κρί­νο­νται στο επίπεδο της εκπαί­δευ­σής τους, των απαι­τή­σεων και, βέβαια, είναι αντι­στρό­φως ανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της ευθύνης που απορ­ρέει κατά την άσκηση της ιατρι­κής.

Οι αμοιβές στον ιδιω­τικό τομέα ή στο εξω­τε­ρικό είναι πολ­λα­πλά­σιες, κάνο­ντας τη μετα­νά­στευση δελε­α­στική επιλογή. Ένα άλλο μείζον θέμα αφορά στην απο­ζη­μί­ωση των εφη­με­ριών, καθότι είναι ανε­παρ­κής, ενώ πολλές φορές καθυ­στε­ρούν οι πλη­ρω­μές.

Το σίγουρο είναι ότι οι διαρ­θρω­τι­κές αλλαγές γίνο­νται απο­σπα­σμα­τικά και δεν δίνουν λύση στα βαθιά προ­βλή­ματα του συστή­μα­τος. Εν κατα­κλείδι, αν δεν γίνουν ουσια­στι­κές αλλαγές, το ΕΣΥ κιν­δυ­νεύει να υπο­βαθ­μι­στεί ακόμη περισ­σό­τερο, μετα­τρέ­πο­ντας την υγεία από δημόσιο αγαθό σε πολυ­τέ­λεια για λίγους. Ενδει­κτικά αναφέρω τις εξής ενέρ­γειες που πρέπει άμεσα να νομο­θε­τη­θούν:

• Αύξηση των μισθών και παροχή κινή­τρων παρα­μο­νής στο ΕΣΥ.

• Βελ­τί­ωση των εργα­σια­κών συν­θη­κών, με προ­σλή­ψεις γιατρών και νοση­λευ­τών.

• Ενί­σχυση της χρη­μα­το­δό­τη­σης και των υπο­δο­μών.

• Δια­φα­νείς και ταχύ­τε­ρες δια­δι­κα­σίες εξέ­λι­ξης των γιατρών.

• Ενσω­μά­τωση της και­νο­το­μίας και της εκπαί­δευ­σης στο ΕΣΥ.

• Αντι­λαμ­βά­νο­μαι ότι στο «χει­ρουρ­γικό κρεβάτι» του ΠΙΣ τέθηκαν όλα τα προ­βλή­ματα. Έχετε εικόνα σε τι οφεί­λε­ται η εκκρε­μό­τητα εδώ και έναν χρόνο ως προς τον ορισμό της αξιο­λό­γη­σης διοι­κη­τών στα νοσο­κο­μεία, που επι­βάλ­λε­ται να δια­θέ­τουν και γνώσεις μάνα­τζμεντ;

Η εκκρε­μό­τητα στον ορισμό της αξιο­λό­γη­σης των διοι­κη­τών νοσο­κο­μείων, οφεί­λε­ται σε διά­φο­ρους παρά­γο­ντες. Παρά τις προ­θέ­σεις για αυστη­ρό­τερα και αξιο­κρα­τικά κρι­τή­ρια επι­λο­γής, όπως η κατοχή μετα­πτυ­χια­κών τίτλων στη διοί­κηση, τα οικο­νο­μικά ή την πλη­ρο­φο­ρική, η εφαρ­μογή αυτών των κρι­τη­ρίων αντι­με­τω­πί­ζει καθυ­στε­ρή­σεις.

Επι­πλέον, η δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης και αντι­κα­τά­στα­σης διοι­κη­τών απαιτεί χρόνο, καθώς περι­λαμ­βά­νει προ­κη­ρύ­ξεις θέσεων, αξιο­λο­γή­σεις υπο­ψη­φίων και δια­δι­κα­σίες επι­λο­γής, γεγονός που συμ­βάλ­λει στην καθυ­στέ­ρηση της πλήρους εφαρ­μο­γής των νέων κρι­τη­ρίων.

Πάντως, δεν απο­κλεί­ε­ται σε ορι­σμένα νοσο­κο­μεία ο δια­γω­νι­σμός να χαρα­κτη­ρι­στεί άγονος. Αυτό οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι στις τελικές λίστες κατα­λή­γουν οι ίδιοι υπο­ψή­φιοι, γεγονός που περιο­ρί­ζει τη δυνα­τό­τητα κάλυψης των δια­θέ­σι­μων θέσεων, καθώς κάθε υπο­ψή­φιος μπο­ρούσε να επι­λέ­ξει έως πέντε νοσο­κο­μεία ενδια­φέ­ρο­ντος.

Σε περι­πτώ­σεις όπου δεν μπορούν να καλυ­φθούν οι θέσεις, ο δια­γω­νι­σμός θα πρέπει να επα­να­προ­κη­ρυ­χθεί, οδη­γώ­ντας σε ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες καθυ­στε­ρή­σεις στη στε­λέ­χωση των νοσο­κο­μείων.

Παράλ­ληλα, το ισχύον νομικό πλαίσιο – ο γνωστός «νόμος Κερα­μέως» – δεν επι­τρέ­πει τον διο­ρι­σμό των επό­με­νων στη λίστα με βάση τη βαθ­μο­λο­γία τους, κάτι που επι­τεί­νει τα προ­βλή­ματα.

Πάντως στον νομό μας ήδη ανα­κοι­νώ­θη­καν οι νέοι διοι­κη­τές με το νέο σύστημα. Για το Νοσο­κο­μείο της Κω είναι ο κ. Νικό­λαος Φανιός και στο Νοσο­κο­μείο της Καρ­πά­θου η κα Θάλεια-Βασιλική Μηνα­κούλη (η οποία εμφα­νι­ζό­ταν και στην τριάδα για το Γ.Ν. Ρόδου). Οπότε, απο­μέ­νει να δούμε ποιος θα επι­λε­γεί για το Νοσο­κο­μείο της Ρόδου από τα ενα­πο­μεί­να­ντα δύο ονόματα, τη νυν διοι­κή­τρια του Νοσο­κο­μείου Χίου κα. Ελένη Καντα­ράκη και τον κ. Χρήστο Τσαχρή ο οποίος εμφα­νί­ζε­ται και στις σχε­τι­κές λίστες για τα νοσο­κο­μεία Μυτι­λή­νης, Λήμνου, Σάμου – Ικαρίας.

Παρά την ανα­προ­σαρ­μογή στο επίδομα σε άγονες και νησιω­τι­κές περιο­χές για 51 θέσεις ιατρών εκδη­λώ­θηκε ενδια­φέ­ρον μόνον για 18 εξ αυτών. Είναι ενδει­κτικό αυτό που συμ­βαί­νει στην Κω, όπου δεν υπάρχει καμία πρό­σληψη στις ανα­γκαίες ειδι­κό­τη­τες. Πώς το ερμη­νεύ­ετε, καθώς η πολι­τεία υπο­στη­ρί­ζει ότι δίνο­νται κίνητρα;

Το γεγονός ότι παρά την αύξηση του επι­δό­μα­τος υπήρξε ενδια­φέ­ρον μόνο για 18 από τις 51 θέσεις ιατρών σε άγονες και νησιω­τι­κές περιο­χές, δείχνει ότι τα κίνητρα που δίνει η πολι­τεία δεν είναι επαρκή για να προ­σελ­κύ­σουν για­τρούς σε αυτές τις θέσεις.

Η κατά­σταση στην Κω, όπου δεν υπήρξε καμία πρό­σληψη στις ανα­γκαίες ειδι­κό­τη­τες, είναι χαρα­κτη­ρι­στική.

Εκτιμώ ότι παρά την αύξηση του επι­δό­μα­τος και το συνο­λικό πακέτο απο­δο­χών, ο νομός μας δεν είναι αντα­γω­νι­στι­κός σε σχέση με άλλες επι­λο­γές στην Ελλάδα ή στο εξω­τε­ρικό. Επίσης, οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης στις απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές (πρό­σβαση σε υπο­δο­μές, κόστος ζωής, εκπαί­δευση παιδιών, κοι­νω­νική ζωή) μπορεί να απο­τρέ­πουν τους για­τρούς από το να επι­λέ­ξουν αυτές τις θέσεις.

Σε πολλά νησιά και άγονες περιο­χές, τα νοσο­κο­μεία και τα κέντρα υγείας λει­τουρ­γούν με ελλεί­ψεις σε προ­σω­πικό, εξο­πλι­σμό και υπο­στή­ριξη, καθι­στώ­ντας το έργο των γιατρών ιδιαί­τερα δύσκολο.

Οι γιατροί, ειδικά οι νεό­τε­ροι, μπορεί να απο­φεύ­γουν τις θέσεις αυτές επειδή δεν προ­σφέ­ρουν προ­ο­πτι­κές εξει­δί­κευ­σης, έρευνας ή καριέ­ρας σε μεγα­λύ­τερα νοσο­κο­μεία.

Άρα, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικο­νο­μικό. Η πολι­τεία θα πρέπει να εξε­τά­σει μία συνο­λική στρα­τη­γική που περι­λαμ­βά­νει καλύ­τε­ρες συν­θή­κες εργα­σίας, πρό­σθετα κίνητρα (π.χ. μονι­μό­τητα, στέγαση, φορο­λο­γικά οφέλη), και ενί­σχυση των δομών υγείας για να κατα­στή­σει αυτές τις θέσεις πιο ελκυ­στι­κές.

Τέλος, είναι εξόχως σημα­ντικό το θέμα της δια­σύν­δε­σης των δομών υγείας με ένα σύστημα αερο­δια­κο­μι­δών για τα επεί­γο­ντα και σοβαρά περι­στα­τικά, όπως το Εθνικό Κέντρο Επι­χει­ρή­σεων Υγείας (Ε.Κ.ΕΠ.Υ) Νησιών του Αιγαίου. Είναι μία πρόταση του Ιατρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου που βρίσκει σύμ­φω­νους και τους άλλους επτά Ιατρι­κούς Συλ­λό­γους του Αιγαίου, διότι η αερο­δια­κο­μιδή είναι καθη­με­ρινό φαι­νό­μενο για τα νησιά μας.

Η δημιουρ­γία αυτής της υπη­ρε­σίας με οικο­νο­μική και διοι­κη­τική αυτο­τέ­λεια θα απο­τε­λέ­σει ένα επι­πρό­σθετο ισχυρό κίνητρο, ενι­σχύ­ο­ντας το αίσθημα ασφά­λειας των υπη­ρε­τού­ντων ιατρών, διότι θα συμ­βά­λει, έτσι, στην έγκαιρη δια­κί­νηση των περι­στα­τι­κών που χρήζουν δια­κο­μι­δής.