Διεθνές συνέδριο από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου : «Πέταξε τα σκουπίδια σου αλλιώς», στα ελληνικά νησιά

Δεν είναι μόνον ο ήλιος και η θάλασσα αυτό που χαρα­κτη­ρί­ζει τα ελλη­νικά νησιά. Τα σκου­πί­δια είναι μια κοινή «πληγή», καθώς έως σήμερα οι αρμό­διοι δεν έχουν κατορ­θώ­σει να τα δια­χει­ρι­στούν ορθώς. Βάσει αυτής της παρα­δο­χής το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου και της ΜΚΟ «Sails for Science», που ασχο­λεί­ται με την αειφόρο ανά­πτυξη των νησιών, διορ­γά­νω­σαν στη Σάμο διεθνές συνέ­δριο με θέμα τη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των στα νησιω­τικά συμπλέγ­ματα – «Πέταξε τα σκου­πί­δια σου… αλλιώς». Επι­στή­μο­νες από όλη την υφήλιο αλλά και εκπρό­σω­ποι της Αυτο­διοί­κη­σης πολλών ελλη­νι­κών νησιών έδωσαν το «παρών», μοι­ρά­στη­καν ανη­συ­χίες, αλλά έθεσαν και στόχους για τη βελ­τί­ωση της κατά­στα­σης μέσω νέων συνερ­γειών.

«Στο Νησί του Πάσχα η ποιό­τητα του πόσιμου νερού είχε επι­βα­ρυν­θεί από την κακο­δια­χεί­ριση των σκου­πι­διών», θυμάται η Petra Campbell, CEO της Pacific Aid Australia, που ξεκί­νησε ένα φιλό­δοξο πρό­γραμμα στα εν λόγω νησιά. «Σε συνερ­γα­σία με τις Αρχές της Ταϊτής σχε­διά­σαμε ένα πρό­γραμμα ορθής δια­χεί­ρι­σης, φέραμε ένα μηχά­νημα που δια­χω­ρί­ζει τα στερεά ανα­κυ­κλώ­σιμα απορ­ρίμ­ματα από τα υπό­λοιπα», διη­γεί­ται η κ. Campbell, «ενη­με­ρώ­σαμε τον πλη­θυ­σμό για τις συνέ­πειες της χρήσης πλα­στι­κής σακού­λας, αλλά­ξαμε τη νομο­θε­σία και δώσαμε κίνητρα για τη χρήση βιο­δια­σπώ­με­νης ή χάρ­τι­νης σακού­λας, κιβω­τίων κ.ά.». Ειδική μέριμνα επέ­δει­ξαν και για τα επι­κίν­δυνα τοξικά από­βλητα. «Σε ειδικά στε­γα­νο­ποι­η­μένα κοντέι­νερ απο­θη­κεύ­ο­νται τώρα οι μπα­τα­ρίες αυτο­κι­νή­των, όπως αντί­στοιχα τα χρη­σι­μο­ποι­η­μένα λάδια αυτο­κι­νή­του και οι μπα­τα­ρίες μόλυ­βδου». Tα χρη­σι­μο­ποι­η­μένα φαρ­μα­κευ­τικά σκευά­σματα οι κάτοι­κοι τα επι­στρέ­φουν στα φαρ­μα­κεία του νησιού και εκείνα με τη σειρά τους στους προ­μη­θευ­τές, ενώ o νοσο­κο­μεια­κός εξο­πλι­σμός κατα­στρέ­φε­ται σύμφωνα με τους υγειο­νο­μι­κούς κανόνες. «Συνιστώ τους κάδους ταχείας κομπο­στο­ποί­η­σης σε όλα τα νησιά με ζεστό κλίμα», κατα­λή­γει η Αυστραλή επι­στή­μων, «όπως, άλλωστε, και τις ανα­κυ­κλώ­σι­μες πάνες για τα μωρά».

Αλλες ενδια­φέ­ρου­σες στρα­τη­γι­κές μάς διδά­σκει ένα πλη­σιέ­στερο νησί, η Μάλτα. «Η δική μας μελέτη απέ­δειξε ότι είναι εφικτό να συμ­με­τά­σχουν τα νοι­κο­κυ­ριά στη ανα­κύ­κλωση, ακόμα και όταν δεν τους δίνεται κανένα οικο­νο­μικό κίνητρο», εξηγεί στην «Κ» η δρ Maria Briguglio από το Πανε­πι­στή­μιο της Μάλτας. «Πριν από επτά χρόνια ξεκι­νή­σαμε την εκστρα­τεία μας “Ανα­κύ­κλωση της Τρίτης”, σύμφωνα με την οποία ζητή­σαμε από τα νοι­κο­κυ­ριά εθε­λο­ντικά κάθε Τρίτη να βάζουν σε ξεχω­ρι­στές τσάντες τα απορ­ρίμ­ματά τους από χαρτί, πλα­στικό και κασ­σί­τερο (τενε­κε­δά­κια)». Επι­ση­μαί­νε­ται ότι σε άλλες χώρες ασκεί­ται οικο­νο­μική πίεση στους κατοί­κους προ­κει­μέ­νου να συμ­με­τά­σχουν στην ανα­κύ­κλωση. Στη Γερ­μα­νία, για παρά­δειγμα, επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο σε όσους δεν «χωρί­ζουν» τα οικιακά τους από­βλητα. Στη Μάλτα, όμως, η οικο­λο­γική αφύ­πνιση του πλη­θυ­σμού επε­τεύ­χθη μέσω της ενη­μέ­ρω­σης και της ενθάρ­ρυν­σης. Και φαί­νε­ται… ότι πέτυχε. «Εκτι­μούμε ότι σήμερα η πλειο­νό­τητα των κατοί­κων που κάνει ανα­κύ­κλωση», υπο­γραμ­μί­ζει η δρ Briguglio, «συνερ­γά­ζε­ται εκούσια με την Τοπική Αυτο­διοί­κηση για την επίλυση του ζητή­μα­τος των σκου­πι­διών».

«Στην Ελλάδα μιλούμε για το ελαιό­λαδο, αλλά σπάνια για τα υπό­λοιπα προ­ϊ­ό­ντα της ελιάς, όπως ο πυρήνας, τα φύλλα, τα κλαδιά του δένδρου, τα οποία ενδέ­χε­ται με την κατάλ­ληλη επε­ξερ­γα­σία να απο­κτή­σουν μεγα­λύ­τερη αξία», επε­σή­μανε ο δρ Σεβα­στια­νός Ρούσσος, που διδά­σκει στο Πανε­πι­στή­μιο Αix Marseille στη Νότια Γαλλία. Η αξιο­ποί­ηση των απο­βλή­των των ελαιο­τρι­βείων είναι πολ­λα­πλή. «Προ­ϋ­πό­θεση, βέβαια, είναι όλες οι δια­δι­κα­σίες να γίνο­νται γρήγορα, γι’ αυτό προ­τρέ­πουμε τα ελαιο­τρι­βεία να χωρο­θε­τού­νται στην καρδιά των ελαιώ­νων και όχι στις πόλεις». Ο ίδιος με την επι­στη­μο­νική του ομάδα εδώ και είκοσι χρόνια αξιο­ποιεί τα υπο­λείμ­ματα των ελαιο­τρι­βείων ως υπό­στρωμα για την καλ­λιέρ­γεια ωφέ­λι­μων μικρο­βίων και μυκήτων, όπως μανι­τά­ρια. «Στην Ελλάδα, όπου οι ιχθυο­καλ­λιέρ­γειες είναι εξαι­ρε­τικά ανε­πτυγ­μέ­νες, θα μπο­ρού­σαμε να αξιο­ποι­ή­σουμε τα υπο­λείμ­ματα ως τροφή για τα ψάρια, αλλά και ευρύ­τερα ως ζωο­τροφή». Παράλ­ληλα, από τον πυρήνα μπορεί να παρα­χθεί θερ­μό­τητα που θα «ζεσταί­νει» τα θερ­μο­κή­πια, από τα φύλλα της ελιάς με τις αντιο­ξει­δω­τι­κές ιδιό­τη­τες καλ­λυ­ντικά και ροφή­ματα. Στο πλαίσιο αυτό, απο­φα­σί­στηκε στη Σάμο η έναρξη ενός πιλο­τι­κού προ­γράμ­μα­τος επε­ξερ­γα­σίας των υπο­λειμ­μά­των ελαιο­τρι­βείων, που θα υλο­ποι­ή­σει το Ινστι­τούτο Sails for Science και το Ινστι­τούτο Méditerranéen de Biodiversité et d’Écologie Marine et Continentale (IMBE) του εν λόγω γαλ­λι­κού πανε­πι­στη­μίου.

Στο προ­σε­χές, μάλιστα, μέλλον ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νω­θεί η ανταλ­λαγή τεχνο­γνω­σίας μεταξύ μιας γερ­μα­νι­κής πόλης και των νησιών Σάμου, Ικαρίας και Φούρνων σε θέματα περι­βάλ­λο­ντος, του­ρι­σμού και πολι­τι­σμού. «Ιδιαί­τερη υπο­στή­ριξη θα δοθεί στη δια­χεί­ριση των μη ανα­κυ­κλώ­σι­μων απο­βλή­των, δεδο­μέ­νου ότι από το 2020 η Ευρω­παϊκή Ενωση θα απα­γο­ρεύ­σει τους ΧΥΤΑ», σημειώ­νει ο Sven Wagner από το Sails for Science. «Θα κλη­θούμε, επο­μέ­νως, να στρα­φούμε στην παρα­γωγή ενέρ­γειας από τα από­βλητα ή -διαφορετικά- στην ανταλ­λα­κτική οικο­νο­μία».

Η «συστρά­τευση» των κατοί­κων της Τήνου έδωσε εντυ­πω­σιακά απο­τε­λέ­σματα

Καλές πρα­κτι­κές στη δια­χεί­ριση των σκου­πι­διών έρχο­νται από την Τήνο και τη δρα­στή­ρια Κοι­νω­νική Συνε­ται­ρι­στική Επι­χεί­ρηση (ΚΟΙΝΣΕΠ) «Καλλονή – Κελλιά». «Εδώ και τριάντα χρόνια η Τοπική Αυτο­διοί­κηση, παρά τα τότε δια­θέ­σιμα εθνικά και κοι­νο­τικά κον­δύ­λια, δεν είχε βρει λύση στο πρό­βλημα των σκου­πι­διών στο νησί μας», ανέφερε στην παρου­σί­ασή του ο Δημή­τρης Πολι­τό­που­λος, πρό­ε­δρος της ΚΟΙΝΣΕΠ. Από τον Αύγου­στο του 2012 έως τον Ιούνιο του 2013 η Κοι­νω­νική Συνε­ται­ρι­στική Επι­χεί­ρηση με τα δώδεκα μέλη έκανε όλα τα προ­πα­ρα­σκευα­στικά βήματα: όρισε το κατα­στα­τικό της, συνέ­ταξε επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο, ανα­ζή­τησε χορη­γούς, ενη­μέ­ρωσε την τοπική κοι­νω­νία. Τον Ιούλιο της περα­σμέ­νης χρονιάς ξεκί­νησε τη χωρο­θέ­τηση κέντρου περι­συλ­λο­γής ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών έκτασης 250 τ.μ. στα περί­χωρα της Χώρας της Τήνου.

Η συνο­λική επέν­δυση -που περι­λαμ­βά­νει μεταλ­λικά κοντέι­νερ, ζυγαριά ακρι­βείας, πρέσα και καθα­ρι­στή πρέσας, επτά ντε­πό­ζιτα και εκατόν πενήντα πλα­στικά βαρέλια για τη συλλογή του τηγα­νέ­λαιου, ειδικό καρότσι για τις μετα­φο­ρές υλικών, μία αντλία για το μαγει­ρικό λάδι και δέκα μεταλ­λικά κλουβιά για την ενα­πό­θεση των ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών- έφτασε χάρη στις πολ­λα­πλές χορη­γίες μόλις τις 20.000 ευρώ, ενώ δημιούρ­γησε μία μόνιμη και μία εποχική θέση εργα­σίας. Τα απο­τε­λέ­σματα, ωστόσο, περίπου στον έναν χρόνο λει­τουρ­γίας είναι εντυ­πω­σιακά και ενδει­κτικά της «στρά­τευ­σης» των Τηνια­κών. Εως το τέλος του Αυγού­στου 2014 συνε­λέ­γη­σαν 14 τόνοι χαρτιού, 15 τόνοι γυαλιού, 13.000 αλου­μι­νέ­νια κου­τά­κια, 4 τόνοι πλα­στι­κές σακού­λες, 160.000 πλα­στικά μπου­κά­λια, 20 τόνοι τηγα­νέ­λαιο. Τα ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά δια­χω­ρί­ζο­νται ανά κατη­γο­ρία και απο­στέλ­λο­νται στην Αθήνα σε μονάδες ανα­κύ­κλω­σης και σε βιο­μη­χα­νία χάρτου.

Καθη­με­ρινή