Νέος κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Δημοτικές εκλογές σε μία Κυριακή, αυτοδυναμία 40% και δήμαρχος κοινής αποδοχής

Επα­να­στα­τι­κές αλλαγές ετοι­μά­ζει το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών μέσα από το νέο κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης που φιλο­δο­ξεί για πρώτη φορά στη νεότερη ιστορία τη χώρας να φέρει τομές και να αλλάξει άρδην το σκηνικό στην αυτο­διοί­κηση πρώτου και δευ­τέ­ρου βαθμού.

Μέσα στον Φεβρουά­ριο (2025) θα γίνουν οι τελευ­ταίες αλλαγές, προ­σθή­κες και έλεγχοι του νέου κώδικα που σύμφωνα με την ηγεσία του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών θα απο­τε­λέ­σει το «Άγιο Δισκο­πό­τηρο» για τη λει­τουρ­γία των Περι­φε­ρειών και των Δήμων και τον Μάρτιο θα τεθεί σε δια­βού­λευση.

Πριν λίγες ημέρες ο Υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θοδωρής Λιβά­νιος παρου­σία όλης της ηγεσίας του ΥΠΕΣ έκανε μία πρώτη ενη­μέ­ρωση σε δημάρ­χους οι οποίοι κυριο­λε­κτικά έμειναν άφωνοι με όσα τους απο­κα­λύ­φθη­καν για το περιε­χό­μενο του νέου νόμου που περι­λαμ­βά­νει και πολλές προ­τά­σεις της ΚΕΔΕ που κατα­γρά­φη­καν στο Συνέ­δριο που έγινε το Νοέμ­βριο του 2024 στη Ρόδο.

Γροθιά στην γρα­φειο­κρα­τία 

Ένα από τα βασικά προ­βλή­ματα στη λει­τουρ­γία των Δήμων είναι οι δαι­δα­λώ­δεις δια­δι­κα­σίες, η τερά­στια γρα­φειο­κρα­τία και σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις χαώδεις δια­δι­κα­σίες, μέχρι και παρερ­μη­νείες που προ­κα­λούν σύγχυση όχι μόνο στους πολίτες αλλά και σε θεσμικά όργανα του κράτους.

Όλοι οι νόμοι σε έναν

Για πρώτη φορά ο νέος κώδικας θα συμπε­ρι­λά­βει όλους τους νόμους που ρυθ­μί­ζουν τις λει­τουρ­γίες της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, από το Βασι­λικό Διά­ταγμα του 1958, το νόμο Καρα­μανλή το 1974 αλλά και το νόμο 3274 και 3463 του 2006, το νόμο 3852 του 2010 πιο γνωστός ως «Καλ­λι­κρά­της» αλλά και το νόμο 4555 του 2018 επί ΣΥΡΙΖΑ πιο γνωστός ως «Κλει­σθέ­νης».

Σήμερα χιλιά­δες νόμοι παρα­πέ­μπουν σε παλαιό­τε­ρους νόμους, σε τρο­πο­λο­γίες και για ένα απλό καθη­με­ρινό ζήτημα που μπορεί να απο­σα­φη­νι­στεί και να ρυθ­μι­στεί μέσα σε λίγα λεπτά χρειά­ζο­νται δεκάδες εργα­το­ώ­ρες πολλών υπαλ­λή­λων, χρο­νο­βό­ρες δια­δι­κα­σίες, νομικές παρεμ­βά­σεις για να δοθεί ερμη­νεία. Πολλές φορές γίνο­νται παρερ­μη­νείες που οδηγούν σε λάθη και δια­φω­νίες ανα­κυ­κλώ­νο­ντας τον φαύλο κύκλο της γρα­φειο­κρα­τίας. Ο νέος κώδικας φιλο­δο­ξεί να βάλει τέλος σε όλα αυτά που εμπο­δί­ζουν την απρό­σκο­πτη λει­τουρ­γία των υπη­ρε­σιών. Μεταξύ άλλων με τη βοήθεια της τεχνο­λο­γίας θα είναι εύκολα προ­σβά­σι­μος από όλους και θα ρυθ­μί­ζει όλες τις πτυχές της λει­τουρ­γίας της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

Δήμαρ­χος στην πρώτη Κυριακή

Τομή του νέου κώδικα είναι οι πρω­το­πο­ρια­κές αλλαγές στην εκλογή των δημάρ­χων αλλά και στο τρόπο που θα γίνο­νται οι εκλογές χωρίς να υπάρχει δεύτερη Κυριακή. Σκοπός είναι να βγαίνει ο νέος δήμαρ­χος από την πρώτη Κυριακή και να μην υπάρ­χουν επα­να­λη­πτι­κές εκλογές.

Έχει δια­πι­στω­θεί πως οι πολίτες έχουν τη μεγα­λύ­τερη συμ­με­τοχή την πρώτη Κυριακή οπότε και εκλέ­γο­νται οι δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι.

Τη δεύτερη Κυριακή είτε γιατί ατονεί το ενδια­φέ­ρον τους, είτε γιατί δε μπορούν να μετα­κι­νη­θούν, είτε γιατί απο­γοη­τεύ­ο­νται, οι μισοί δεν πηγαί­νουν να ψηφί­σουν.

Εξοι­κο­νό­μηση 250.000.000

Επίσης η κατάρ­γηση των εκλογών τη δεύτερη Κυριακή θα εξοι­κο­νο­μή­σει στο ταμείο του κράτους μέχρι και 250.000.000 Ευρώ.

Πως θα εκλέ­γε­ται ο δήμαρ­χος

Τι προ­βλέ­πει λοιπόν ο νέο κώδικας για το τρόπο εκλογής;

Εάν ο πρώτος συν­δυα­σμός πιάσει ένα συγκε­κρι­μένο ποσοστό (οι ειση­γη­τές του κώδικα προ­σα­να­το­λί­ζο­νται στο 40%) τότε ο νέος δήμαρ­χος έχει αυτο­δυ­να­μία εντός του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου που αρχίζει με τα 3/5 του Σώματος (το 60% των συμ­βού­λων) και αν υπερβεί το 60% λαμ­βά­νει και το ανάλογο ποσοστό σε συμ­βού­λους εντός του Δ.Σ.

Προ­σχέ­διο νέου ψηφο­δελ­τίου με τη δεύτερη επιλογή του υπο­ψη­φίου δημάρ­χου εάν δεν πιαστεί το μέτρο της αυτο­δυ­να­μίας του 40%

Τι γίνεται αν δεν πιάσει το 40%

Η μεγάλη και­νο­το­μία έρχεται όταν ο πρώτος συν­δυα­σμός δεν πιάσει το μέτρο 40%.

Για αυτή την περί­πτωση θα αλλά­ξουν και τα ψηφο­δέλ­τια.

Κάτω από τα ονόματα του συν­δυα­σμού που θα επι­λέ­ξει ο ψηφο­φό­ρος θα υπάρ­χουν και τα ονόματα των υπο­ψή­φιων δημάρ­χων των άλλων συν­δυα­σμών.

Έτσι ο ψηφο­φό­ρος θα ψηφίζει κατ΄ αρχάς τον υπο­ψή­φιο δήμαρχο του συν­δυα­σμού της αρε­σκείας του αλλά στο κάτω μέρος θα έχει τη δυνα­τό­τητα να επι­λέ­ξει και έναν ακόμα από τους άλλους υπο­ψη­φί­ους δημάρ­χους.

Έτσι στην περί­πτωση που δεν πιαστεί το μέτρο του 40% θα επι­κρα­τή­σουν οι δύο πρώτοι υπο­ψή­φιοι με τους ψήφους τους. Σε αυτούς θα προ­στε­θούν οι δεύ­τε­ρες επι­λο­γές των ψηφο­φό­ρων των υπο­λοί­πων συν­δυα­σμών που πλα­σα­ρί­στη­καν στην 3η ή 4η ή 5η θέση και θα προ­στε­θούν στους δύο πρώτους. Αυτός που θα συγκε­ντρώ­σει τους περισ­σό­τε­ρους ψήφους θα εκλεγεί δήμαρ­χος!

Από τον συν­δυα­σμό του εκλε­γέ­ντα δημάρ­χου θα εκλε­γούν κατά τα 3/5 (το 60%) της πλειο­ψη­φίας των Δημο­τι­κών Συμ­βού­λων.

Καταρ­γεί­ται η εκλογή δημο­τι­κών συμ­βού­λων στις Δ.Ε.

Μία ακόμα σημα­ντική αλλαγή είναι πως προ­τεί­νε­ται η κατάρ­γηση της Δημο­τι­κής Ενό­τη­τας ως ξεχω­ρι­στής διαί­ρε­σης του Δήμου και αυτό­νο­μης εκλο­γι­κής περι­φέ­ρειας για την εκλογή δημο­τι­κών συμ­βού­λων. Ετσι όλοι οι Σύμ­βου­λοι θα εκλέ­γο­νται από  όλη την Επι­κρά­τεια του Δήμου ανάλογα με τους σταυ­ρούς που θα λάβουν συνο­λικά σε όλο τον Δήμο. Και αυτή η αλλαγή θα επι­φέ­ρει πολλές ανα­κα­τα­τά­ξεις καθώς από την έναρξη των Καλ­λι­κρα­τι­κών Δήμων «προ­στα­τεύ­ο­νταν» οι δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι από μικρές Δημο­τι­κές Ενό­τη­τες όμως τώρα θα πρέπει να αντα­γω­νι­στούν όλους τους υπο­ψη­φί­ους από όλο τον Δήμο. Το πνεύμα του νομο­θέτη είναι πως μετά από 18 χρόνια Καλ­λι­κρα­τι­κού Δήμου (2010-2028) έχουν ξεπε­ρα­στεί τα όρια των Δημο­τι­κών Ενο­τή­των.

Ενι­σχύ­ο­νται τα Τοπικά Συμ­βού­λια

Αντί­θετα, την ώρα που χάνο­νται τα προ­νό­μια των δημο­τι­κών συμ­βού­λων των Δημο­τι­κών Ενο­τή­των, ενι­σχύ­ε­ται ο θεσμός των Τοπικών Συμ­βου­λίων όπως άλλωστε είχε δηλώσει σε πρό­σφατη περιο­δεία του στην Ανα­το­λική Αττική ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης.

Δια­χω­ρι­σμός ρόλων Περι­φέ­ρειας και Δήμων

Άλλη αλλαγή αφορά τους δια­κρι­τούς ρόλους μεταξύ της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης Α και Β βαθμού, δηλαδή, μεταξύ των Δήμων (Α βαθμού) και των Περι­φε­ρειών (Β βαθμού) σε θέματα που σήμερα οι ρόλοι τους πολλές φορές ταυ­τί­ζο­νται όπως για παρά­δειγμα η δια­χεί­ριση και ο καθα­ρι­σμός των ρεμάτων που περνάει απο­κλει­στικά στις Περι­φέ­ρειες, η συντή­ρηση του οδικού δικτύου, οδο­φω­τι­σμοί, καθα­ρι­σμοί κ.α.

Μειώ­νο­νται οι υπο­ψή­φιοι

Σίγουρη είναι μείωση των υπο­ψη­φίων δημο­τι­κών συμ­βού­λων. Σήμερα σε έναν δήμο με 35 Δημο­τι­κούς Συμ­βού­λους, κάθε συν­δυα­σμός μπο­ρούσε να κατε­βά­σει μέχρι και 88 υπο­ψη­φί­ους, δηλαδή, προ­σαύ­ξηση 150%. Το ποσοστό αυτό θα μειωθεί πιθα­νό­τητα στο 100%, δηλαδή, οι υπο­ψή­φιοι στο συγκε­κρι­μένο παρά­δειγμα δε θα μπορεί να υπερ­βαί­νουν τους 70.

Δεν αλλάζει ο αριθμός των δήμων και τα όρια τους

Τέλος σε συζη­τή­σεις για αλλαγές των ορίων ορι­σμέ­νων δήμων ή κατάρ­γηση κάποιων άλλων έβαλε ο Θεό­δω­ρος Λιβά­νιος καθώς σύμφωνα με την εισή­γηση θα παρα­μεί­νουν 332 οι Δήμοι σε όλη την Επι­κρά­τεια με τα ίδια γεω­γρα­φικά όρια.

Τέλος στις απο­σπά­σεις Δημο­τι­κών Συμ­βού­λων

Μεγάλη αλλαγή είναι και το τέλος των απο­σπά­σεων των αιρετών καθώς όπως ανα­φέ­ρει το σκε­πτικό του νομο­θέτη «η εκλογή δεν είναι μέσο για από­σπαση αλλά στάση προ­σφο­ράς στα κοινά».

Αυτές και άλλες πολλές αλλαγές φέρνει ο νέος νόμος ο οποίος σύμφωνα με τον Υπουργό Εσω­τε­ρι­κών Θοδωρή Λιβάνιο θα τεθεί σε ανοικτή δια­βού­λευση στα μέσα Μαρτίου και εκεί θα δια­τυ­πω­θούν αντιρ­ρή­σεις και πιθανές προ­τά­σεις για βελ­τιώ­σεις.

Όπως είπε ο ίδιος είναι ένα όνειρο ζωής για όλους τους ανθρώ­πους της αυτο­διοί­κη­σης που χάνο­νται καθη­με­ρινά στα γρα­νά­ζια της γρα­φειο­κρα­τίας και θα βοη­θή­σει τα μέγιστα στην ανά­κτηση της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών στους θεσμούς της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης και θα βελ­τιώ­σει την καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών.

Πηγή: ethnos.gr