«Μη νομίζετε ότι εδώ έχει γιορτινό κλίμα όπως στις πόλεις»

Στη βορειό­τερη κατοι­κη­μένη περιοχή της Ελλάδας, στο Ορμένιο Εβρου, χωριό στον Δήμο Ορε­στιά­δας, οι γιορ­τι­νές μέρες των Χρι­στου­γέν­νων κυλούν πολύ δια­φο­ρε­τικά. Ο Στράτος Βασι­λειά­δης, ο 38χρονος πρό­ε­δρος της τοπικής κοι­νό­τη­τας, λέει στην «Κ» πως στο Ορμένιο ζουν μόνιμα περίπου 150 γυναί­κες, 120 άνδρες και 30 παιδιά – εξ αυτών, μόνο τρία είναι κάτω των 8 ετών, και για αυτό στην περιοχή ένα θέμα που επα­νέρ­χε­ται διαρκώς στις συζη­τή­σεις τους είναι η υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα. Η πλειο­νό­τητα των κατοί­κων του χωριού είναι άνω των 60 ετών, τονίζει. «Μη νομί­ζετε ότι εδώ έχει γιορ­τινό κλίμα όπως στις πόλεις», δηλώνει, «δεν έχουμε μαγαζιά να κάνουν τζέρ­τζελο». Οποια εορ­τα­στική δρα­στη­ριό­τητα οργα­νώ­νουν στην κοι­νό­τητα αυτές τις μέρες έχει στόχο να δώσει χαρά στα παιδιά, όπως εξηγεί ο κ. Βασι­λειά­δης.

«Βγαί­νουν οι σύλ­λο­γοι και τρα­γου­δούν τα τοπικά κάλαντα – ο σύλ­λο­γος των γυναι­κών τη μια μέρα, η ποδο­σφαι­ρική μας ομάδα, Ακρίτας Ορμε­νίου, την άλλη, που είναι ο πιο ενεργός σύλ­λο­γός μας, στον οποίο βασι­ζό­μα­στε για τη ζωή του χωριού», τονίζει ο ίδιος. Από πέρυσι, όταν ο κ. Βασι­λειά­δης, ο οποίος σπού­δασε μαθη­μα­τι­κός στη Θεσ­σα­λο­νίκη και πρό­σφατα γύρισε στο χωριό ως αγρότης, έγινε πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας, στο Ορμένιο επα­νήλθε και μια ακόμη παρά­δοση. «Τη φωτα­γώ­γηση του χρι­στου­γεν­νιά­τι­κου δέντρου στην πλατεία την ξεκι­νή­σαμε ξανά πέρυσι, έπειτα από χρόνια, βρήκαμε και χορη­γούς, για να πάρουμε δώρα στα παιδιά», δηλώνει στην «Κ».

Στο Ορμένιο, πριν από μερικές μέρες η τοπική κοι­νό­τητα διορ­γά­νωσε γιορτή με χορό, τρα­γούδι και δώρα για τα λίγα παιδιά του χωριού.

Με τη συμβολή των χορηγών αγό­ρα­σαν από ένα δώρο για κάθε παιδί. Τους τα έδωσαν πριν από μερικές μέρες στη γιορτή, όπου είχαν και dj, χόρεψαν, τρα­γού­δη­σαν και άναψαν τα φώτα του δέντρου. Είναι μόνοι τους στο χωριό, τονίζει, σε 50 χιλιό­με­τρα από­σταση από την Ορε­στιάδα, την πρω­τεύ­ουσα του δήμου. Το εορ­τα­στικό κλίμα του χωριού είναι απο­λύ­τως εσω­τε­ρική υπόθεση, εξαρ­τά­ται, όπως και όλα τα άλλα, από τους ίδιους. «Γενικώς είμαστε παρα­τη­μέ­νοι», ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο κ. Βασι­λειά­δης, «όταν είσαι μακριά και δεν έχει πολύ κόσμο, δεν σου δίνουν σημασία».

Την ίδια άποψη συμ­με­ρί­ζο­νται κάτοι­κοι όλων των περιο­χών που βρί­σκο­νται στις εσχα­τιές της Ελλάδας. Ο Σπύρος Φιλο­κά­λης, πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας των Οθωνών, ενός νησιού του Ιονίου που απο­τε­λεί το δυτι­κό­τερο σημείο της χώρας, λέει στην «Κ» πως η εικόνα του τόπου είναι πολύ δια­φο­ρε­τική τα Χρι­στού­γεννα σε σχέση με το καλο­καίρι. Τον Αύγου­στο στο νησί βρί­σκο­νται μέχρι και 700 άτομα. Ορι­σμέ­νοι είναι ντόπιοι που έρχο­νται για το καλο­καίρι από την Κέρκυρα ή από άλλα μέρη της Ελλάδας και του εξω­τε­ρι­κού. Αλλά οι περισ­σό­τε­ροι είναι περα­στι­κοί που αράζουν στον «παρά­δεισο του Ιονίου» με τα σκάφη τους.

Τον χειμώνα στους Οθωνούς βρί­σκο­νται γύρω στα 50 άτομα, με τους περισ­σό­τε­ρους εξ αυτών να είναι συντα­ξιού­χοι. «Οσοι δου­λεύ­ουν στο νησί κάνουν εργο­λα­βίες ή είναι ψαράδες», ανα­φέ­ρει. Πάντως παιδάκι δεν υπάρχει ούτε ένα. «Είναι πάνω από 10 χρόνια χωρίς παιδιά το νησί», σημειώ­νει ο κ. Φιλο­κά­λης. Παρ’ όλα αυτά, κάνουν ό,τι μπορούν για να φθάσει το πνεύμα των Χρι­στου­γέν­νων και εκεί. Στό­λι­σαν δέντρο στο νησί, στην κεντρική πλατεία. Το βράδυ της παρα­μο­νής έχουν λει­τουρ­γία. Ρίχνουν πυρο­τε­χνή­ματα κι ύστερα μαζεύ­ο­νται παρέες παρέες σε σπίτια συγ­γε­νικά. Οσοι δηλαδή μένουν στο νησί για τις δια­κο­πές των Χρι­στου­γέν­νων. Οι περισ­σό­τε­ροι, συμπλη­ρώ­νει ο κ. Φιλο­κά­λης, τις γιορτές τις περνούν στην Κέρκυρα. Μόνο την περίοδο του κορω­νοϊού είχε πολύ κόσμο στο νησί τα Χρι­στού­γεννα, όταν όλοι έψαχναν κατα­φύ­γιο από την παν­δη­μία.

«Είναι πάνω από 10 χρόνια χωρίς παιδιά το νησί», τονίζει ο Σπύρος Φιλο­κά­λης, πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας των Οθωνών, όπου τον χειμώνα έχει γύρω στα 50 άτομα, κυρίως συντα­ξιού­χους.

Το ανα­το­λι­κό­τερο κατοι­κη­μένο σημείο της Ελλάδας, το γραφικό Καστελ­λό­ριζο με τα πολύ­χρωμα νεο­κλα­σικά αρχο­ντικά, μπορεί να είναι γεω­γρα­φικά απο­κομ­μένο από την υπό­λοιπη χώρα, αλλά του­λά­χι­στον έχει περισ­σό­τε­ρους κατοί­κους τον χειμώνα, κατά βάση λόγω του στρατού. «Ζούμε 600 άτομα εδώ – 200 Καστελ­λο­ρι­ζιοί, 100 αλλο­δα­ποί και οι άλλοι είναι από τον στρατό», λέει στην «Κ» ο δήμαρ­χος του νησιού, Νίκος Ασβέ­στης.

Παρ’ όλα αυτά, τα Χρι­στού­γεννα πολλοί φεύγουν, με προ­ο­ρι­σμό κυρίως την Αθήνα και τη Ρόδο. «Δεν υπάρ­χουν εδώ κατα­στή­ματα ανοιχτά για να δια­σκε­δά­σουν», τονίζει ο δήμαρ­χος. «Στο Καστελ­λό­ριζο», συμπλη­ρώ­νει, «δεν αισθά­νο­νται το κλίμα των Χρι­στου­γέν­νων, καθώς είμαστε ακρο­γω­νιαίος λίθος, έχουμε θερμό κλίμα, είναι σχεδόν καλο­καίρι εδώ». Ωστόσο ο δήμος κάνει ό,τι μπορεί για να υπεν­θυ­μί­ζει στους κατοί­κους ότι είναι Χρι­στού­γεννα. Ενα φωτι­ζό­μενο, κόκκινο έλκηθρο κι ένας τάραν­δος άσπρος από το ψεύτικο χιόνι κοσμούν μια γωνιά του γρα­φι­κού λιμα­νιού. Αλλού υπάρχει μια φωτι­ζό­μενη φάτνη και αστέρια, ένα καρα­βάκι, οι ξύλινες κολόνες που φωτί­ζουν έναν δρόμο του νησιού είναι δια­κο­σμη­μέ­νες από αγγε­λά­κια που κρατούν τρο­μπέ­τες.

«Τις γιορτές νιώ­θουμε ακόμη πιο απο­κομ­μέ­νοι και είναι μέρες χαράς, για αυτό οι περισ­σό­τε­ροι φεύγουν από το νησί – αλλά όσα παιδιά μένουν εδώ λένε τα κάλαντα, πάνε στα σπίτια, είναι δύσκο­λος εδώ ο χει­μώ­νας», λέει ο κ. Ασβέ­στης. «Για να παρα­μεί­νει ο κόσμος στο νησί», τονίζει, «θα πρέπει του χρόνου να ετοι­μά­σουμε την αίθουσα των πολι­τι­στι­κών εκδη­λώ­σεων».

Στη Γαύδο στό­λι­σαν σε κάθε γωνιά, προ­σπα­θώ­ντας να είναι έντονο το εορ­τα­στικό κλίμα.

Νοι­κο­κυ­ριά με ένα άτομο

Και στη Γαύδο στό­λι­σαν όσο μπο­ρού­σαν – λευκά, θερμά λαμπά­κια κοσμούν πολλά από τα κτίρια του νησιού, βάρκες, σπίτια, πόρτες και παρά­θυρα, δέντρα αληθινά και ψεύτικα. «Προ­σπα­θούμε να δημιουρ­γή­σουμε χρι­στου­γεν­νιά­τικο πνεύμα – οι άνθρω­ποι που είναι απο­μο­νω­μέ­νοι, μόνοι τους, έχουν μια παρα­πάνω ανάγκη να νιώσουν τη φρο­ντίδα του δήμου», ανα­φέ­ρει στην «Κ» η δήμαρ­χος Λίλιαν Στε­φα­νάκη. Κάποιοι από τους περίπου 60 μόνι­μους κατοί­κους φτιά­χνουν κου­ρα­μπιέ­δες και μελο­μα­κά­ρονα – δια­τη­ρούν ορι­σμένα έθιμα, τονίζει η κ. Στε­φα­νάκη. Αλλά τα περισ­σό­τερα νοι­κο­κυ­ριά απο­τε­λού­νται από ένα άτομο, συμπλη­ρώ­νει. «Είναι περί­εργη περί­ο­δος για εμάς τα Χρι­στού­γεννα – το νησί το καλο­καίρι έχει μέχρι και 3.000 άτομα τον Αύγου­στο, τώρα όσοι είναι εδώ βρί­σκο­νται μεταξύ τους στα καφε­νεία που είναι ανοιχτά». Τα τέσσερα παιδιά του νησιού –δύο πηγαί­νουν στο δημο­τικό και άλλα δύο στο γυμνά­σιο– θα βγουν να πουν τα κάλαντα σε όλα τα σπίτια με τη δασκάλα τους, όπως κάθε χρόνο.

Αλλά φέτος υπάρ­χουν και άλλες δυσκο­λίες. Ο παπάς του νησιού είναι άρρω­στος και συζη­τούν αν θα έρθει κάποιος από την Κρήτη για τη λει­τουρ­γία. «Δεύ­τε­ρον και σημα­ντι­κό­τερο, παλεύ­ουμε με το μετα­να­στευ­τικό», λέει στην «Κ» η κ. Στε­φα­νάκη, καθώς οι αφίξεις συνε­χί­ζο­νται σταθερά. «Πέρα από τις δυσκο­λίες της απο­μό­νω­σης, η ατμό­σφαιρα δεν γίνεται να είναι εορ­τα­στική», δηλώνει. Τις προη­γού­με­νες μέρες ανα­σύρ­θη­καν σοροί μετα­να­στών από τη θάλασσα. Κάθε άκρο της χώρας, συμπλη­ρώ­νει η δήμαρ­χος, θέλει τη δική του φρο­ντίδα. «Χρειά­ζε­ται στο­χευ­μένη στρα­τη­γική για να κρα­τη­θεί το νησί και οι κάτοι­κοί του», τονίζει, «προ­σπα­θούμε να κρα­τή­σουμε το νοτιό­τερο άκρο της χώρας ζωντανό».

Πηγή: kathimerini.gr