Δικηγορικός Σύλλογος Κω: Η ξεχασμένη εξέγερση στη Νομική Σχολή της Αθήνας στις 21 Φεβρουαρίου του 1973

Στην εξέ­γερση στη Νομική Σχολή της Αθήνας στις 21 Φεβρουα­ρίου του 1973 ανα­φέ­ρε­ται με ανα­κοί­νωση του ο Δικη­γο­ρι­κός Σύλ­λο­γος της Κω.

Σε αυτή την εξέ­γερση όπως τονί­ζε­ται δεν επι­κε­ντρώ­νε­ται το ενδια­φέ­ρον παρότι ήταν η αρχή του αγώνα τότε. Η ανα­κοί­νωση ανα­λυ­τικά:

Η επέ­τειος της εξέ­γερ­σης του Πολυ­τε­χνείου είναι ημέρα μνήμης ενός αγώνα για την ελευ­θε­ρία, από ένα λαό που έχει να επι­δεί­ξει πολλούς αντί­στοι­χους στην μακραί­ωνη ιστορία του.

Η εξέ­γερση των φοι­τη­τών στο πολυ­τε­χνείο, που αγκά­λιασε η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία του Ελλη­νι­κού λαού, απο­τέ­λεσε την κορύ­φωση του αγώνα ενα­ντίον του δικτα­το­ρι­κού καθε­στώ­τος, που επέβαλε μια ομάδα στρα­τιω­τι­κών, οι οποίοι ατί­μα­σαν την ιστορία μας και έβλαψαν πολύ­πλευρα τον τόπο.

Η παρα­πάνω εξέ­γερση των φοι­τη­τών, δεν ήταν η μονα­δική εκδή­λωση αντί­θε­σης ενα­ντίον του αυταρ­χι­κού καθε­στώ­τος. Είχε προη­γη­θεί η εξέ­γερση των φοι­τη­τών στην Νομική Σχολή Αθηνών την 21-2-1973, της οποίας την σημασία έχουμε ξεχάσει, αν και ήταν αυτή που είχε σημα­το­δο­τή­σει την αρχή του τέλους της δικτα­το­ρίας.

Θα ήθελα λοιπόν από το βήμα αυτό να θυμίσω την σημα­ντική αυτή εξέ­γερση, τιμώ­ντας όλους όσους συμ­με­τεί­χαν σε αυτήν, παράλ­ληλα με όσους συμ­με­τεί­χαν στην εξέ­γερση του Πολυ­τε­χνείου.

Το χρονικό μας αρχίζει τον Μάιο του 1967, όταν το χου­ντικό καθε­στώς προ­χώ­ρησε στη διάλυση των περισ­σό­τε­ρων νεα­νι­κών πολι­τι­κών οργα­νώ­σεων και στην καθαί­ρεση όλων των διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λίων των φοι­τη­τι­κών συλ­λό­γων, με διο­ρι­σμό νέων, προ­κεί­με­νων στο καθε­στώς. Στο πλαίσιο δε της εκκα­θά­ρι­σης των πανε­πι­στη­μια­κών Ιδρυ­μά­των και της χει­ρα­γώ­γη­σης της παι­δείας, απο­λύ­θη­καν κορυ­φαίοι πανε­πι­στη­μια­κοί δάσκα­λοι. Τα χρόνια που ακο­λού­θη­σαν η Χούντα θεώρησε πλα­νη­μένα ότι είχε φιμώσει το νεανικό κίνημα και ότι υπό το κράτος του φόβου είχε  καθη­λώ­σει τον πιο φιλε­λεύ­θερο λαό στην ιστορία της ανθρω­πό­τη­τας.

Στις αρχές του 1972 η κατά­σταση είναι έκρυθμη. Οι φοι­τη­τι­κές οργα­νώ­σεις αμφι­σβη­τούν με δυνα­μι­κές πλέον δράσεις τα διο­ρι­σμένα από τη δικτα­το­ρία διοι­κη­τικά συμ­βού­λια των συλ­λό­γων τους.  Δια­μαρ­τύ­ρο­νται με κατα­λή­ψεις των σχολών, για τους εγκά­θε­τους που δέχθη­καν να εκπρο­σω­πή­σουν ένα τόσο φιλε­λεύ­θερο χώρο με πρα­ξι­κο­πη­μα­τικό τρόπο. Η Χούντα των συνταγ­μα­ταρ­χών για να κάμψει τις αντι­δρά­σεις των φοι­τη­τών, προ­κή­ρυξε φοι­τη­τι­κές εκλογές τον Νοέμ­βριο του 1972. Σε αυτές τις εκλογές, που η συμ­με­τοχή  των φοι­τη­τών ήταν μαζική, επι­κρά­τη­σαν διοι­κη­τικά σχήματα προ­σκεί­μενα στην δικτα­το­ρία, ύστερα από μια πρω­το­φανή νοθεία του απο­τε­λέ­σμα­τος. Σε πολλές σχολές έγινε εισβολή της ανδρών της ΕΑΤ-ΕΣΑ την ώρα της κατα­μέ­τρη­σης και ύστερα από επει­σό­δια αλλά­χθη­καν οι κάλπες. Σε άλλες η κατα­μέ­τρηση έγινε από μυστι­κούς άνδρες του καθε­στώ­τος, που είχαν εφο­δια­στεί με φοι­τη­τι­κές ταυ­τό­τη­τες, ενώ σε άλλες οι εφο­ρευ­τι­κές επι­τρο­πές εγκα­τέ­λει­ψαν τον χώρο φοβού­με­νοι τις απειλές των ανθρώ­πων της ΕΣΑ.

Έτσι ξεκί­νησε μια ορι­στική ρήξη της νεο­λαίας με το καθε­στώς των Συνταγ­μα­ταρ­χών που πήρε την πρώτη δυνα­μική της υπό­σταση στα γεγο­νότα της Νομικής και κορυ­φώ­θηκε στα γεγο­νότα του Πολυ­τε­χνείου.

Η εξέ­γερση στην Νομική Σχολή οργα­νώ­νε­ται στις  21 Φεβρουα­ρίου 1973 από τις επι­τρο­πές αγώνα των φοι­τη­τών, που συστά­θη­καν επί τούτου. 4.000 φοι­τη­τές κατα­λαμ­βά­νουν το κτήριο της Νομικής Σχολής Αθηνών και καλούν τον λαό να συμπα­ρα­στα­θεί στον αγώνα τους. Τα αίτια ήταν πολλά, την αφορμή όμως απο­τέ­λεσε το νομο­θε­τικό διά­ταγμα 1347/1973, σύμφωνα με το οποίο το υπουρ­γείο εθνικής Άμυνας θα μπο­ρούσε να ανα­κα­λεί αναι­τιο­λό­γητα τις ανα­βο­λές στρά­τευ­σης των φοι­τη­τών. Γύρω από το κτίριο της νομικής, εκτός από φοι­τη­τές όλων των σχολών, συγκε­ντρώ­θηκε και απλός κόσμος.

Η κατά­ληψη διήρ­κεσε μία ημέρα. Την επόμενη, οι φοι­τη­τές απο­χώ­ρη­σαν από το κτήριο, με την βοήθεια του κόσμου που ήταν συγκε­ντρω­μέ­νος  και επι­χεί­ρησε να απο­τε­λέ­σει μια ασπίδα προ­στα­σίας των φοι­τη­τών. Παρ’ όλα αυτά, κατά τη διάρ­κεια της απο­χώ­ρη­σης πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συγκρού­σεις, με απο­τέ­λε­σμα να συλ­λη­φθούν αρκετοί και να οδη­γη­θούν στα μπου­ντρού­μια της ΕΑΤ-ΕΣΑ. Στην συνέ­χεια ακο­λού­θη­σαν άλλες δύο κατα­λή­ψεις του κτηρίου της Νομικής, λιγό­τερο οργα­νω­μέ­νες από την πρώτη, οι οποίες κατε­στά­λη­σαν πολύ γρήγορα. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο το γεγονός ότι η χούντα, από την πρώτη στιγμή της άνομης θητείας της, έβαλε στο στό­χα­στρο το φοι­τη­τικό κίνημα. Ένα κίνημα που είχε ανα­πτυ­χθεί ιδιαί­τερα στη δεκα­ε­τία του ’60 και ήταν εμπνευ­σμένο από αντί­στοιχα κινή­ματα νεο­λαίων της Ευρώπης. Το φοι­τη­τικό κίνημα  και οι οργα­νώ­σεις της νεο­λαίας μας κατά την περίοδο της επτα­ε­τίας εξε­λί­χθη­καν σε έναν πολύ σημα­ντικό θύλακα αντί­στα­σης, που καθό­ρισε τις εξε­λί­ξεις  στο δημόσιο βίο.

Η εξέ­γερση της Νομικής ήταν η πρώτη οργα­νω­μένη αντί­δραση στο καθε­στώς και η πρώτη σημα­ντική αφύ­πνιση της κοινής γνώμης που  ο απόηχός της έφτασε σε κάθε σημείο της Ελλάδας. Ήταν η αρχή των μαζικών αντι­δι­κτα­το­ρι­κών κινη­το­ποι­ή­σεων. Η χούντα πλέον είχε να δια­χει­ρι­στεί μια νέα κατά­σταση. Βρι­σκό­ταν μπροστά σε μια ανα­πό­φευ­κτη ανα­μέ­τρηση με την νεολαία της χώρας. Μια ανα­μέ­τρηση, με τις πιο γόνιμες πολι­τι­κές δυνά­μεις του τόπου. Και αυτόν τον δρόμο, άνοιξε η εξέ­γερση της Νομικής. Πολλοί ιστο­ρι­κοί θεωρούν ότι όσα ακο­λού­θη­σαν, όπως το κίνημα στο Ναυτικό, οι μαζικές συλ­λή­ψεις από το χου­ντικό καθε­στώς, το πείραμα Μαρ­κε­ζίνη, η εξέ­γερση στο Πολυ­τε­χνείο, η χούντα Ιωαν­νίδη, είχαν ως αφε­τη­ριακό σημείο τις κατα­λή­ψεις της Νομικής.

Σήμερα λοιπόν, σε μια εποχή που οι κοι­νω­νίες των ανθρώ­πων, ταλα­νί­ζο­νται από ακραία πολι­τικά κινή­ματα και δοκι­μά­ζο­νται σοβαρά οι αντοχές των δημο­κρα­τιών πανε­θνικά, η εξέ­γερση της Νομικής Σχολής και φυσικά η από­το­κος αυτής, ευρύ­τερη εξέ­γερση του Πολυ­τε­χνείου, θα γεμί­ζουν πάντα με οξυγόνο τους αγώνες των λαών για δημο­κρα­τία.