Φεστιβάλ Γρίφων Καστελλορίζου: Εθνικής Σημασίας Επιστημονικό Γεγονός

• Με τη συμ­με­τοχή του ερευ­νητή και διευ­θυ­ντή υπο­λο­γι­στι­κών συστη­μά­των του ΜΙΤ Media Lab και διοι­κητή της Εθνικής Αρχής Κυβερ­νο­α­σφά­λειας στο Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης Μιχάλη Μπλέτσα

Το Καστελ­λό­ριζο, στις 11 με 13 Οκτω­βρίου 2024, για τέταρτη συνεχή χρονιά, θα γίνει το επί­κε­ντρο της επι­στη­μο­νι­κής γνώσης φιλο­ξε­νώ­ντας πρω­τό­τυπα επι­στη­μο­νικά δρώμενα, εκθέ­σεις και εργα­στή­ρια γρίφων, εντυ­πω­σιακά πει­ρά­ματα και δράσεις που συν­δυά­ζουν την επι­στήμη με την τέχνη. Η νέα γνώση γίνεται ένας μεγάλος επι­στη­μο­νι­κός γρίφος που επιζητά την επίλυσή του.

Με στόχο την κατα­νό­ηση σύγ­χρο­νων επι­στη­μο­νι­κών εξε­λί­ξεων και εφαρ­μο­γών, αξιό­λο­γοι ακα­δη­μαϊ­κοί δάσκα­λοι, επι­στή­μο­νες, ερευ­νη­τές, εκπαι­δευ­τι­κοί και καλ­λι­τέ­χνες θα δώσουν, και πάλι, το δικό τους επι­στη­μο­νικό παρών καλύ­πτο­ντας με τις γνώσεις και την εμπει­ρία τους τις απαι­τή­σεις του ξεχω­ρι­στού αυτού φεστι­βάλ. Στο πρό­γραμμα κυριαρ­χούν δρώμενα με άξονα τη Φυσική, Χημεία, Βιο­λο­γία, Ρομπο­τική, Τεχνητή Νοη­μο­σύνη, Περι­βάλ­λον, κ.α.

Οι δια­δρα­στι­κές εκθέ­σεις και παρου­σιά­σεις – δια­φο­ρε­τι­κής κατα­σκευής και επι­νό­η­σης γρίφων που είναι μονα­δι­κές παγκο­σμίως – απο­τε­λούν ένα αξιο­ση­μεί­ωτο γεγονός, το οποίο ενι­σχύ­ε­ται από την παρου­σία του Όσκαρ βαν Ντε­βέ­ντερ, που θεω­ρεί­ται ο κορυ­φαίος κατα­σκευα­στής τρισ­διά­στα­των γρίφων της εποχής, ενώ θα υπάρξει ζωντανή σύνδεση με τον εφευ­ρέτη του πασί­γνω­στου κύβου του Ρούμπικ, τον καθη­γητή Έρνο Ρούμπικ.

2018-2019: Ο Παντα­ζής Χούλης και η Ελένη Γραμ­μα­τι­κο­πού­λου, συνερ­γά­ζο­νται για πρώτη φορά σε δύο μεγάλα επι­στη­μο­νικά Φεστι­βάλ στην Αθήνα.

Στη συνέ­χεια το πάθος και η αγάπη τους για τους γρίφους, το νησί και την επι­κοι­νω­νία της επι­στή­μης οδή­γη­σαν στη διορ­γά­νωση ενός πρω­το­πο­ρια­κού Φεστι­βάλ (2021) – του Φεστι­βάλ Γρίφων Καστελ­λο­ρί­ζου/Παι­γνί­δια Επι­στή­μης.

Το Φεστι­βάλ συμπλη­ρώ­νει φέτος τέσσερα χρόνια ζωής δια­τη­ρώ­ντας την ίδια δυνα­μική και τον ίδιο στόχο: τη διάχυση της επι­στη­μο­νι­κής γνώσης μέσα από μια υψηλού επι­πέ­δου επι­στη­μο­νική διορ­γά­νωση, απο­δει­κνύ­ο­ντας πως ένα νησί μπορεί να δημιουρ­γεί και να εξάγει τον δικό του πολι­τι­σμό.

Για το Φεστι­βάλ μιλούν στη «δ», οι δύο συν­διορ­γα­νω­τές Παντα­ζής Χούλης και Ελένη Γραμ­μα­τι­κο­πού­λου.

Παντα­ζής Χούλης,

μαθη­μα­τι­κός, ιδρυτής του Μου­σείου Γρίφων Καστελ­λο­ρί­ζου

Το φεστι­βάλ διορ­γα­νώ­νε­ται και απευ­θύ­νε­ται πρω­τί­στως στην τοπική κοι­νω­νία αλλά τα δύο τελευ­ταία χρόνια έχει γίνει πόλος έλξης μαθητών και εκπαι­δευ­τι­κών από γει­το­νικά νησιά, καθώς και από επι­σκέ­πτες που έρχο­νται ειδικά για το Φεστι­βάλ. Yπάρχουν πολλοί λόγοι για επι­σκε­φθεί κάποιος το Φεστι­βάλ Γρίφων Καστελ­λο­ρί­ζου στις 11-13 Οκτω­βρίου 2024.

Ο πιο σημα­ντι­κός είναι αυτό καθ’ αυτό το αντι­κεί­μενό του: οι γρίφοι, που εκτί­θε­νται στο μονα­δικό στην Ελλάδα Μουσείο Γρίφων, ένα ιδιω­τικό μουσείο που περι­λαμ­βά­νει όλα τα είδη τρισ­διά­στα­των γρίφων. Αυτοί οι γρίφοι είναι εκπαι­δευ­τικά παι­χνί­δια.

Μέσω της ομιλίας, η γνώση μετα­δί­δε­ται με μονο­διά­στατα φωνη­τικά κύματα. Μέσω της ανά­γνω­σης βιβλίων, η γνώση μετα­δί­δε­ται με τη δισ­διά­στατη γραφή. Όμως μέσω των γρίφων, η γνώση μετα­δί­δε­ται πιο απο­τε­λε­σμα­τικά, ελκυ­στικά, κατα­νοητά και δια­σκε­δα­στικά με την τρισ­διά­στατη διά­δραση. Ουσια­στικά προ­σεγ­γί­ζουμε τον βέλ­τι­στο τρόπο εκπαί­δευ­σης.

Ένας άλλος λόγος είναι για να απο­λαύ­σει τις δια­δρα­στι­κές εκθέ­σεις και παρου­σιά­σεις γρίφων που είναι μονα­δι­κές παγκο­σμίως. Να τονί­σουμε πως φέτος θα υπάρξει ζωντανή σύνδεση με τον εφευ­ρέτη του πασί­γνω­στου κύβου του Ρούμπικ, τον Έρνο Ρούμπικ. Επίσης θα είναι παρών ο Όσκαρ βαν Ντε­βε­ντερ, ο κορυ­φαίος κατα­σκευα­στής τρισ­διά­στα­των γρίφων της εποχής μας. Ενώ και Έλληνες γρι­φο­λό­γοι θα έρθουν για μια ακόμη φορά με τους δια­φο­ρε­τι­κής κατα­σκευής και επι­νό­η­σης γρίφους τους.

Ένα επίσης ιδιαί­τερα σημα­ντικό γεγονός του φεστι­βάλ είναι η συμ­με­τοχή του κ. Μιχάλη Μπλέτσα, ερευ­νητή και διευ­θυ­ντή υπο­λο­γι­στι­κών συστη­μά­των του ΜΙΤ Media Lab και διοι­κητή της Εθνικής Αρχής Κυβερ­νο­α­σφά­λειας στο Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης. Καθώς η Τεχνητή Νοη­μο­σύνη έχει εγείρει προσ­δο­κίες, ελπίδες αλλά και αγωνίες και φόβου, ο επί­ση­μος προ­σκε­κλη­μέ­νος μας θα δώσει μια ομιλία με τίτλο «Απο­μυ­θο­ποιώ­ντας την Τεχνητή Νοη­μο­σύνη».

Ένας άλλος βασικός λόγος είναι για να πάρει μέρος σε ανα­ρίθ­μητα επι­στη­μο­νικά (και μη) γεγο­νότα με κύριους συντε­λε­στές κατα­ξιω­μέ­νους επι­στή­μο­νες. Στο πρό­γραμμα κυριαρ­χούν δρώμενα με άξονα τη Φυσική, Χημεία, Βιο­λο­γία και άλλους πολλούς κλάδους και φυσικά, (όπως κάθε χρόνο) την Αστρο­πα­ρα­τή­ρηση.

Σε όλα αυτά πρέπει να προ­σθέ­σουμε τις ορεινές περι­η­γή­σεις το Σάββατο και την Κυριακή το πρωί, όπου οι συμ­με­τέ­χο­ντες μπορούν να θαυ­μά­σουν αρχαία μνημεία και σημεία με πανο­ρα­μική θέα.

Ελένη Γραμ­μα­τι­κο­πού­λου, συν­διορ­γα­νώ­τρια του Φεστι­βάλ Επι­κοι­νω­νία της επι­στή­μης

Θα ήθελα να ανα­φερθώ κυρίως στο «γιατί ένα φεστι­βάλ και μάλιστα γρίφων γίνεται στο Καστελ­λό­ριζο».

Πρό­κει­ται για ένα εθνικής σημα­σίας επι­στη­μο­νικό γεγονός, διορ­γα­νώ­νε­ται για 4η χρονιά στο νησί και το 2022 μετα­φέρ­θηκε στην Πάτρα και Αθήνα – στο Καπνερ­γο­στά­σιο σε συνερ­γα­σία με τη Βιβλιο­θήκη της Βουλής -προσελκύοντας το έντονο ενδια­φέ­ρον και την αθρόα συμ­με­τοχή του κοινού, κάθε ηλικίας.

Αφορμή στάθηκε η γνω­ρι­μία μου με τον Πανταζή Χούλη (μαθη­μα­τικό, παθια­σμένο γρι­φο­λόγο και ιδρυτή του Μου­σείου Γρίφων), ο οποίος με χαρά δέχτηκε την πρότασή μου για τη διορ­γά­νωση σειράς δράσεων για τα παιδιά του Καστελ­λό­ρι­ζου που γρήγορα όμως εξε­λί­χτηκε σε ένα μεγάλο φεστι­βάλ. το 1ο Φεστι­βάλ Γρίφων (2021) με απρό­σμενη επι­τυ­χία.

Σήμερα το 4ο φεστι­βάλ Γρίφων/Παι­γνίδα Επι­στή­μης έγινε θεσμός. Το φεστι­βάλ καλύ­πτει πολλές θεμα­τι­κές, προ­σελ­κύει εξαι­ρε­τι­κούς επι­στή­μο­νες, πολλοί εξ αυτών διε­θνούς ακτι­νο­βο­λίας καθώς και νέους ερευ­νη­τές που παρου­σιά­ζουν πρω­τό­τυπα εργα­στή­ρια και επι­στη­μο­νικά δρώμενα με διά­δραση και «φρε­σκάδα».

Το πρό­γραμμα περι­λαμ­βά­νει ένα σύνολο δράσεων που συν­δυά­ζουν την επι­στήμη με την τέχνη και δίνουν την ευκαι­ρία σε όλους να σκε­φτούν, να πει­ρα­μα­τι­στούν, να κατα­νο­ή­σουν και να προ­σεγ­γί­σουν δύσκο­λες επι­στη­μο­νι­κές έννοιες με τρόπο απλό και εύληπτο.

Καθώς όμως το φεστι­βάλ απευ­θύ­νε­ται κυρίως στους μαθητές του νησιού θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν, πριν από το φεστι­βάλ και κατά το διά­στημα 8-11/10 το πρωί, πρω­τό­τυπα εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα στο σχολείο, που συν­δυά­ζουν τη γνώση με το παι­γνίδι.

Σε αυτή την κρίσιμη περίοδο, κατά την οποία το νησιω­τικό σύμπλεγμα Μεγί­στης βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο σημα­ντι­κών γεω­πο­λι­τι­κών εξε­λί­ξεων και σε συν­δυα­σμό με την αδήριτη ανάγκη στή­ρι­ξης του πλη­θυ­σμού των απο­μα­κρυ­σμέ­νων περιο­χών της χώρας μας, το Φεστι­βάλ ενι­σχύει το ηθικό των κατοί­κων και προ­βάλ­λει, με τον καλύ­τερο δυνατό τρόπο, την ελλη­νι­κό­τητα της περιο­χής.

Εύλογα κανείς θα μπο­ρούσε να ισχυ­ρι­σθεί πως πρό­κει­ται για ένα δυσα­νά­λογο –ως προς το μέγεθος του νησιού– επι­στη­μο­νικό γεγονός, το οποίο κάλ­λι­στα θα μπο­ρούσε να «σταθεί» σε οποια­δή­ποτε μεγα­λού­πολη της Ελλάδος

Όμως ακριβώς αυτό προ­σπα­θεί να ανα­δεί­ξει πως Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα, Θεσ­σα­λο­νίκη και οι άλλες μεγάλες πόλεις, αλλά οι ακρι­τι­κές περιο­χές που οφεί­λουμε να στη­ρί­ζουμε, να τις αντι­με­τω­πί­ζουμε ισάξια και με σεβασμό καλ­λιερ­γώ­ντας τους ελπίδα και προ­ο­πτική.