ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Βίβιαν Λουιζίδου: Η Ρόδος είναι “hot-spot” βιοποικιλότητας

Νατάσα Παμπρή 8 λεπτά ανάγνωση
Βίβιαν Λουιζίδου
Η Ρόδος είναι “hot-spot” βιοποικιλότητας

ΒΙΒΙΑΝ ΛΟΥΙΖΙΔΟΥ

Από τη φοβία των βράχων του ΝΟΡ, η σχέση της Βίβιαν Λουι­ζί­δου με τη θάλασσα εξε­λί­χτηκε σε λατρεία για τη σπάνια βιο­ποι­κι­λό­τητα της Ρόδου. Και ακού­γο­ντας τα τρα­γού­δια του Καβ­βα­δία, η θάλασσα έγινε αφορμή για τις δικές της ανα­ζη­τή­σεις.

Η Ροδί­τισσα βιο­λό­γος μιλάει για την αγάπη της για την φύση, την υπο­θα­λάσ­σια τάφρο και τα κητώδη θηλα­στικά, φάλαι­νες, ζηφιούς, δελ­φί­νια που εντο­πί­ζο­νται σε μεγάλα βάθη -ανοιχτά της Λίνδου- στην απο­κα­λού­μενη λεκάνη της Ρόδου. Εξηγεί την φιλο­πα­τρία των χελωνών caretτa-caretτa, αλλά και τις ανθρώ­πι­νες παρεμ­βά­σεις στις ακτές που απο­προ­σα­να­το­λί­ζουν τα θαλάσ­σια όντα.

Παράλ­ληλα μιλάει για το γκιζάνι που χαρα­κτη­ρί­ζει, ως πρω­τα­θλητή της επι­βί­ω­σης, αλλά και τα «εγκα­τα­λε­λειμ­μένα» χελω­νά­κια γλυκού νερού, που απει­λούν την αυτό­χθονη χλωρίδα και πανίδα, καθώς ρίχνο­νται σε ρέματα και υδα­το­δε­ξα­με­νές του νησιού και τα ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα του Υδρο­βιο­λο­γι­κού Σταθμού Ρόδου του ΕΛΚΕΘΕ.

Ανα­λυ­τικά η συνέ­ντευξη::

Κυρία Λου­ϊ­ζί­δου, να ξεκι­νήσω με μια προ­σω­πική ερώτηση. Είχατε οικο­γε­νεια­κούς δεσμούς με το υγρό στοι­χείο, δηλαδή κάποιος δικός σας ήταν ναυ­τι­κός ή είχε πάθος με τη θάλασσα, για να επι­λέ­ξετε το επάγ­γελμα της θαλάσ­σιας βιο­λό­γου;

Αν εξαι­ρέ­σουμε έναν προ­πάπ­που Συμιακό βου­τη­χτή, λίγα Πει­ραιώ­τικα γονίδια και τα τρα­γού­δια του Καβ­βα­δία, θα έλεγα μάλλον το αντί­θετο… Σχεδόν φοβό­μουν ό,τι ζει ανάμεσα στα βράχια, μετά τη «κλασική βουτιά» όπου μας έριχναν στη θάλασσα στη δεξιά μεριά του ΝΟΡ, πριν φτια­χτεί η πισίνα… Τεταρ­το­ε­τής φοι­τή­τρια Βιο­λο­γίας πια, και έχοντας ερω­τευ­τεί τη Ζωο­λο­γία και την Ωκε­α­νο­γρα­φία, ανα­κοί­νωσα στους γονείς μου ότι θα κάνω τη διπλω­μα­τική μου σε μια μονάδα ιχθυο­καλ­λιέρ­γειας στη Ρόδο. Ένα μικρό σοκ, το έπαθαν. Μονα­χο­κόρη, μονα­χο­παίδι, κατα­λα­βαί­νετε.

Όμως από μικρή επι­ζη­τούσα να είμαι στη φύση, πήγαινα κατα­σκή­νωση, με συνάρ­πα­ζαν τα ντο­κι­μα­ντέρ με την άγρια ζωή, με ενδιέ­φερε η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, συμ­με­τείχα σε καθα­ρι­σμούς παρα­λιών με το Σώμα Ελλη­νί­δων Οδηγών… Δε μπο­ρούσα να δια­νοηθώ, γιατί υπάρ­χουν σκου­πί­δια στις ακτές…

Απα­ντώ­ντας στην ερώτησή σας όμως, υπάρχει άραγε κάποιος Ροδίτης που δεν αγαπάει τη θάλασσα, ή δεν του προ­κα­λεί δέος το ίδιο το κτήριο και η ιστορία του Ενυ­δρείου που χτί­στηκε σχεδόν πριν από 100 χρόνια και λει­τουρ­γεί μέχρι σήμερα…;

Η περιοχή της Ρόδου είναι πλούσια στην ανα­ζή­τηση κητωδών και θαλάσ­σιων οργα­νι­σμών, δεδο­μέ­νου ότι ανα­το­λικά του νησιού έχουμε την Mεγάλη Tάφρο και το δεύτερο βαθύ­τερο σημείο της Μεσο­γείου;

Κυρία Παμπρή, η περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και ειδικά η Ρόδος, έχει σπου­δαία σημασία από άποψη βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, είναι “hot-spot” όπως λέμε χαρα­κτη­ρι­στικά! Η Ελλη­νική Τάφρος, ξεκι­νάει Νοτιο­δυ­τικά της Λίνδου, με το δεύτερο βαθύ­τερο σημείο όλης της Μεσο­γείου, περνάει νότια της Κρήτης και φτάνει στο «φρέαρ των Οινουσ­σών» έξω από τη Πύλο με βάθος περίπου 5 χιλιό­με­τρα! Αυτή η υπο­θα­λάσ­σια Τάφρος είναι πραγ­μα­τικά το αγα­πη­μένο ενδιαί­τημα των μεγάλων θαλάσ­σιων θηλα­στι­κών, των Κητωδών δηλαδή, όπως είναι οι φάλαι­νες φυση­τή­ρες, οι ζιφιοί και τα δελ­φί­νια. Σε όλη αυτή τη περιοχή έχουμε αρκετές κατα­γρα­φές από ομάδες φυση­τή­ρων, ενώ δελ­φί­νια κατα­γρά­φο­νται συχνά γύρω από το νησί μας. Αυτά τα μεγάλα θηλα­στικά, έχουν πνεύ­μο­νες όπως εμείς, επο­μέ­νως βγαί­νουν στην επι­φά­νεια για να ανα­πνεύ­σουν οξυγόνο και έπειτα κατα­δύ­ο­νται 2000 – 3000 μέτρα! Είναι εντυ­πω­σιακό!

Δεν είναι λίγες οι περι­πτώ­σεις που στα νερά μας έχουμε εντο­πί­σει νεκρούς ζηφιούς. Τι ακριβώς συμ­βαί­νει, πόσο ευάλωτα είναι αυτά τα γιγά­ντια κητώδη που εκβρά­ζο­νται νεκρά στις ακτές;

Τα μεγάλα αυτά θηλα­στικά χρη­σι­μο­ποιούν ένα σύστημα ηχο­ε­ντο­πι­σμού, ένα υπο­βρύ­χιο σόναρ δηλαδή για να επι­κοι­νω­νούν μεταξύ τους και να βρί­σκουν τροφή. Κατα­λα­βαί­νετε λοιπόν ότι εκτός από τη ρύπανση των θαλασ­σών και τον εγκλω­βι­σμό σε δίχτυα, άλλος ένας παρά­γο­ντας όχλησης έρχεται να προ­στε­θεί για αυτά τα ζώα. Ο υπο­θα­λάσ­σιος θόρυβος, προ­κα­λεί­ται όχι

μόνο από πλοία αλλά και από τις εξο­ρύ­ξεις για υδρο­γο­νάν­θρα­κες και υπο­βρύ­χιες στρα­τιω­τι­κές ασκή­σεις. Φαντα­στείτε το σπίτι σας να ήταν δίπλα σε ένα εργο­τά­ξιο που λει­τουρ­γεί μέρα-νύχτα. Στις πόσες μέρες θα είχατε πονο­κέ­φαλο και εκνευ­ρι­σμό; Το ίδιο συμ­βαί­νει και με τους ζηφιούς που λόγω του θορύβου απο­προ­σα­να­το­λί­ζο­νται και εκβρά­ζο­νται στην ακτή. Φυσικά, είχαμε και τη περί­πτωση του ζιφιού στη παραλία της Κρε­μα­στής πριν 2 χρόνια που στο στομάχι του βρέ­θη­καν 15 κιλά πλα­στι­κές σακού­λες… Στο συγκε­κρι­μένο περι­στα­τικό, εξαι­ρε­τικά σημα­ντική ήταν η συνερ­γα­σία του ΥΣΡ με το Ερευ­νη­τικό Κέντρο Διά­σω­σης και Περί­θαλ­ψης Κητωδών «ΑΡΙΩΝ», ενός οργα­νι­σμού με τερά­στια και πολύ­χρονη εμπει­ρία στην αντι­με­τώ­πιση τέτοιων περι­στα­τι­κών, τη Κτη­νια­τρική Σχολή του Α.Π.Θ. καθώς και η κτη­νια­τρική υπο­στή­ριξη από τον ντόπιο κτη­νί­α­τρο κ. Πανα­γιώτη Μαργιέ.

Διάβασα πρό­σφατα ότι η χελώνα, επι­στρέ­φει μετά από 20 χρόνια εκεί που γεν­νή­θηκε για να ωoτοκήσει. Τι ακριβώς συμ­βαί­νει όταν έχουμε μετα­βολή της ακτής;

Οι θαλάσ­σιες χελώνες, εμφα­νί­ζουν έντονη φιλο­πα­τρία, δηλαδή με κάποιο τρόπο που ακόμα η επι­στήμη δεν έχει πλήρως απο­κρυ­πτο­γρα­φή­σει, θα περά­σουν περίπου 20 χρόνια κολυ­μπώ­ντας στην ανοιχτή θάλασσα και μετά θα επι­στρέ­ψουν στην ίδια παραλία στην οποία γεν­νή­θη­καν για να κάνουν και αυτές τα αυγά τους. Αν βρουν χώρο δηλαδή… Οι ακτές μας έχουν αλλάξει, τόσο λόγω ανθρώ­πι­νων δρα­στη­ριο­τή­των (ομπρέ­λες, beach bar, προ­βλή­τες, τρο­χο­φόρα κλπ) αλλά και λόγω διά­βρω­σης.

Φέτος είχαμε ένα περι­στα­τικό με μια χελώνα Caretta caretta η οποία βρέθηκε μέσα σε κάτι μπο­στά­νια στο Μαν­δρικό, αρκετά μέτρα από την ακτή! Πιθανόν, λόγω διά­βρω­σης, είχε μικρύ­νει η παραλία, όμως το ζώο ψάχνο­ντας για το κατάλ­ληλο σημείο για να γεν­νή­σει, κατέ­ληξε να βρεθεί ανάμεσα στις ντο­μα­τιές!!!

H κατα­στρο­φική πυρ­κα­γιά της Ρόδου έχει πλήξει ανε­πα­νόρ­θωτα το περι­βάλ­λον του νησιού μας. Έχουμε μείωση στο γκιζάνι που απο­τε­λεί ένα μονα­δικό είδος που ζει απο­κλει­στικά στα ρέματα, φράγ­ματα και λίμνες του νησιού;

Το γκιζάνι απει­λεί­ται πολύ περισ­σό­τερο από την αλό­γι­στη χρήση νερού και τη κλι­μα­τική αλλαγή, που κάνει τα καλο­καί­ρια μας όλο και πιο θερμά και τους χει­μώ­νες άνυ­δρους… Βέβαια θεω­ρεί­ται πρω­τα­θλη­τής της επι­βί­ω­σης γιατί απο­θέ­τει τα αυγά του κάτω από πέτρες και ανάμεσα στην παρυ­δά­τια βλά­στηση όπου συγκρα­τεί­ται λίγη υγρασία, μέχρι την επόμενη βροχερή περίοδο όπου θα μπο­ρέ­σουν τα αυγά να εκκο­λα­φθούν με ασφά­λεια.

Ωστόσο, μια σημα­ντική απειλή για το γκιζάνι αλλά και άλλα είδη του γλυκού νερού είναι τα «εγκα­τα­λε­λειμ­μένα» κατοι­κί­δια, όπως τα χελω­νά­κια γλυκού νερού. Αυτές οι νερο­χε­λώ­νες, ζουν πολλά χρόνια και μεγα­λώ­νουν αρκετά σε μέγεθος, επο­μέ­νως δύσκολα μπορεί κάποιος να τα συντη­ρή­σει στο σπίτι του ή σε ένα δια­μέ­ρι­σμα. Δυστυ­χώς, πολύ συχνά εγκα­τα­λεί­πο­νται σε ρέματα και υδα­το­δε­ξα­με­νές του νησιού με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για την αυτό­χθονη χλωρίδα και πανίδα! Ειδικά στο Ροδίνι, ο μεγάλος πλη­θυ­σμός ξενικών νερο­χε­λώ­νων, στα­διακά εκτο­πί­ζει τα δικά μας είδη.

Υπάρχει σε εξέλιξη ερευ­νη­τικό πρό­γραμμα του ΕΛΚΕΘΕ που τρέχει στην περιοχή μας; Δηλαδή το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης, επεν­δύει στην έρευνα;

Το Ελλη­νικό Κέντρο Θαλασ­σίων Ερευνών, στο οποίο υπά­γε­ται ο Υδρο­βιο­λο­γι­κός Σταθμός Ρόδου και Ενυ­δρείο, «τρέχει» διάφορα ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα αυτή τη περίοδο. Μόλις πρό­σφατα ολο­κλη­ρώ­θηκε το πρό­γραμμα «EXPLIAS» για την διε­ρεύ­νηση αξιο­ποί­η­σης παρα­γώ­γων από λαγο­κέ­φα­λους. Ταυ­τό­χρονα, στο Πλαίσιο της Θαλάσ­σιας Στρα­τη­γι­κής και της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα, παρα­κο­λου­θεί­ται η Οικο­λο­γική Ποιό­τητα των Υδάτων, στην οποία συμ­με­τέχω στις ανα­λύ­σεις βένθους, δηλαδή των μικρών οργα­νι­σμών που ζουν ανάμεσα στους κόκκους της άμμου και ουσια­στικά μας δεί­χνουν σε τί οικο­λο­γική κατά­σταση είναι τα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα (π.χ. επι­βά­ρυνση από ρύπανση, εισχώ­ρηση ξενικών ειδών κλπ.)

Και περνάμε στην αναμ­φί­βολα πιο αγα­πη­μένη μου δρα­στη­ριό­τητα: η Περι­βαλ­λο­ντική Εκπαί­δευση! Ο Υδρο­βιο­λο­γι­κός Σταθμός Ρόδου, έχει επεν­δύ­σει τα τελευ­ταία χρόνια στην ευαι­σθη­το­ποί­ηση των πολιτών μέσα από σεμι­νά­ρια, καθα­ρι­σμούς παρα­λιών, εκπαι­δευ­τι­κές περι­η­γή­σεις για σχολεία και ενή­λι­κες. Η έρευνα είναι σημα­ντική, όμως η διάχυση των απο­τε­λε­σμά­των, η αφύ­πνιση και ευαι­σθη­το­ποί­ηση των πολιτών σε περι­βαλ­λο­ντικά ζητή­ματα είναι επι­τα­κτική!

Μόνο το α’ εξάμηνο του 2024, έχουν παρα­κο­λου­θή­σει τις εκπαι­δευ­τι­κές περι­η­γή­σεις περισ­σό­τερα από 1200 άτομα, δια­φό­ρων ηλικιών και εκπαι­δευ­τι­κών βαθ­μί­δων. Για τη καλο­και­ρινή περίοδο, έχουμε εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα για θερινά σχολεία καθώς και περι­βαλ­λο­ντι­κές δράσεις για παιδιά με αφη­γή­σεις οικο­λο­γι­κών παρα­μυ­θιών και κατα­σκευές με ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά!

Τον χειμώνα που μας πέρασε, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σε συνερ­γα­σία με τη ΚΟΙΝ.ΣΕΠ «Για τη Φύση» ειδικά σεμι­νά­ρια για ξενο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λους ώστε αυτοί να ενη­με­ρω­θούν για τα σπάνια και για τα δυνη­τι­κώς επι­βλαβή θαλάσ­σια είδη που μπορεί να βρουν στις παρα­λίες των ξενο­δο­χείων που εργά­ζο­νται. Απόρ­ροια αυτής της δράσης είναι η άμεση κινη­το­ποί­ηση σε περι­πτώ­σεις ωοτο­κίας θαλάσ­σιων χελωνών όπου το ίδιο το προ­σω­πικό των ξενο­δο­χείων κάνει περί­φραξη των φωλιών μετά από συνεν­νό­ηση με τους επι­στή­μο­νες του Σταθμού φυσικά. Η συμ­με­τοχή των πολιτών σε δράσεις προ­στα­σίας, έχει θεα­μα­τικά απο­τε­λέ­σματα! Ανα­τρέξτε στα πρό­σφατα παρα­δείγ­ματα εκκό­λα­ψης στην παραλία του Ενυ­δρείου και της Τσα­μπί­κας, όπου οι εκεί εργα­ζό­με­νοι ενη­μέ­ρω­σαν το Σταθμό, συμ­με­τεί­χαν στη σήμανση και προ­στα­σία των φωλιών ενώ μερικοί πολύ τυχεροί πολίτες είδαν τα χελω­νά­κια να μπαί­νουν στη θάλασσα!

Ήδη από τις αρχές του ο Υ.Σ.Ρ. μελετά εντα­τικά τα ξενικά είδη που εμφα­νί­ζο­νται στις ακτές της Ρόδου. Ο συν­δυα­σμός της γεω­γρα­φι­κής θέσης του νησιού, των θαλάσ­σιων ρευ­μά­των και της αύξησης της θερ­μο­κρα­σίας, καθώς και η μετα­φορά οργα­νι­σμών με τα έρματα των πλοίων μάς έχουν δώσει μπόλικη δουλειά! Ολοένα και περισ­σό­τερα τροπικά είδη εισέρ­χο­νται στη Μεσό­γειο μέσω της Διώ­ρυ­γας του Σουέζ. Κάποια από αυτά δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα, όπως πρό­σφατα με τις γιγά­ντιες μέδου­σες που εμφα­νί­στη­καν στη Ρόδο και ο Σταθμός παρα­κο­λου­θούσε στενά.

Πρό­σφατα, ολο­κλη­ρώ­θηκε η κατα­γραφή της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας στα εκβο­λικά συστή­ματα του νησιού όπου εκτός από τη χλωρίδα και την πανίδα δυστυ­χώς κατα­γρά­ψαμε μεγάλη επι­βά­ρυνση του περι­βάλ­λο­ντος από απορ­ρίμ­ματα.

Το τελευ­ταίο κομμάτι με το οποίο ασχο­λού­μα­στε εντα­τικά αυτή την περίοδο είναι η παρα­κο­λού­θηση της ωοτο­κίας των θαλάσ­σιων χελωνών στις ακτές της Ρόδου, οπότε περνάμε αρκετές μέρες (ενίοτε και νύχτες!) στο πεδίο. Οι χελώνες βγαί­νουν τις βρα­δι­νές ώρες για να γεν­νή­σουν, ενώ και τα νεαρά χελω­νά­κια βγαί­νουν από τις φωλιές το ξημέ­ρωμα. Η κατα­γραφή ωοτο­κίας γίνεται φέτος πιο συστη­μα­τικά καθώς ξεκί­νησε συνερ­γα­σία με το Σύλλογο Προ­στα­σίας Θαλάσ­σιας Χελώνας «ΑΡΧΕΛΩΝ».

Φυσικά όλα τα παρα­πάνω, δε θα ήταν εφικτά χωρίς την ομαδική προ­σπά­θεια των συνα­δέλ­φων επι­στη­μό­νων του Σταθμού που φυσικά δε πρέπει να παρα­λεί­ψουμε να ανα­φέ­ρουμε: κ. Μανώλης Αράπης, κ. Κων­στα­ντί­νος Καλα­εν­τζής, κ. Μάκης Κον­δυ­λά­τος και κ. Δημή­τρης Μαυ­ρου­λέας, καθώς και ο προϊ­στά­με­νος του Σταθμού κ. Γιώργος Χατήρης που έχει και το γενικό συντο­νι­σμό.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.