Σοβαρή απειλή οι λαγοκέφαλοι στις ελληνικές θάλασσες – Οι κίνδυνοι για την υγεία

Ο τρό­μος των λα­γο­κέ­φα­λων επέ­στρε­ψε στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες. Το ψάρι που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει δη­λη­τη­ρί­α­ση ή να οδη­γή­σει μέχρι και ακρω­τη­ρια­σμό, τεί­νει να γίνει μό­νι­μο πρό­βλη­μα στα με­σο­γεια­κά ύδατα.

Το διε­θνές επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό Biology, φι­λο­ξε­νεί στη δεύ­τε­ρη έκ­δο­σή του για φέτος, τι­τλο­φο­ρού­με­νη «Ξένοι ει­σβο­λείς στα ύδατα και οι Επι­πτώ­σεις τους στη Βιο­ποι­κι­λό­τη­τα και τις Υπη­ρε­σί­ες των Οι­κο­συ­στη­μά­των», μια με­γά­λη επι­στη­μο­νι­κή ερ­γα­σία από ερευ­νη­τές πα­νε­πι­στη­μί­ων και ερευ­νη­τι­κών κέ­ντρων της Ελ­λά­δας, της Κύ­πρου, της Ιτα­λί­ας, της Τουρ­κί­ας, της Πα­λαι­στί­νης, της Λι­βύ­ης, του Ισ­ρα­ήλ και της Αι­γύ­πτου, για τις επι­πτώ­σεις στην αν­θρώ­πι­νη υγεία από την ει­σβο­λή του λα­γο­κέ­φα­λου (Lagocephalus sceleratus).

Σύμ­φω­να με τα δε­δο­μέ­να από το 2004 έως το 2023 για την πα­ρου­σία του εί­δους στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, όπως συλ­λέ­χθη­καν από ει­δή­σεις στο δια­δί­κτυο, στα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, νο­σο­κο­μεια­κά αρ­χεία και προ­σω­πι­κές συ­νε­ντεύ­ξεις, έχουν κα­τα­γρα­φεί συ­νο­λι­κά 198 πε­ρι­στα­τι­κά, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων 28 επι­θέ­σε­ων και 27 θα­νά­των λόγω κα­τα­νά­λω­σης λα­γο­κέ­φα­λου.

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα της με­λέ­της απο­κα­λύ­πτουν μια ανη­συ­χη­τι­κή τάση: ο αριθ­μός των ανα­φε­ρό­με­νων πε­ρι­στα­τι­κών αυ­ξά­νε­ται με τα χρό­νια, πι­θα­νόν λόγω της πλη­θυ­σμια­κής αύ­ξη­σης των λα­γο­κέ­φα­λων και των κα­λύ­τε­ρων ερ­γα­λεί­ων κα­τα­γρα­φής. Η με­λέ­τη ση­μειώ­νει επί­σης πως τα πε­ρισ­σό­τε­ρα πε­ρι­στα­τι­κά δη­λη­τη­ρί­α­σης συ­νέ­βη­σαν τον χει­μώ­να ενώ οι επι­θέ­σεις ήταν συ­χνό­τε­ρες το κα­λο­καί­ρι.Η Με­σό­γειος, ση­μειώ­νουν οι ερευ­νη­τές, έχει δε­χθεί τη με­γα­λύ­τε­ρη ει­σβο­λή ξε­νι­κών ειδών πα­γκο­σμί­ως, με πάνω από 1.000 κα­τα­γε­γραμ­μέ­να ξένα είδη, με­τα­ξύ αυτών και ο λα­γο­κέ­φα­λος που έχει ξε­χω­ρί­σει ως ση­μα­ντι­κή απει­λή για τα το­πι­κά οι­κο­συ­στή­μα­τα, την αλιευ­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και την αν­θρώ­πι­νη υγεία.

Οι λα­γο­κέ­φα­λοι ανή­κουν στην οι­κο­γέ­νεια Tetraodontidae, έξι από τα δε­κα­τρία είδη της οποί­ας έχουν εντο­πι­στεί στη Με­σό­γειο, όπου βρέ­θη­καν με πέ­ρα­σμα τη Διώ­ρυ­γα του Σουέζ. Το είδος L. sceleratus, που προ­ήλ­θε από την Ερυ­θρά Θά­λασ­σα, κα­τα­γρά­φη­κε για πρώτη φορά στη Με­σό­γειο το 2003 και έχει εξα­πλω­θεί έκτο­τε με τα­χείς ρυθ­μούς σε όλη τη λε­κά­νη, απο­τε­λώ­ντας ένα από τα πιο επι­βλα­βή ξε­νι­κά είδη στην πε­ριο­χή.

Το είδος Lagocephalus sceleratus που απα­ντά­ται στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες (Photo: Shutterstock)

Κίν­δυ­νοι από τους λα­γο­κέ­φα­λους

Η τε­τρα­δο­το­ξί­νη (ΤΤΧ), μια ισχυ­ρή νευ­ρο­το­ξί­νη που πε­ριέ­χε­ται στους ιστούς του λα­γο­κέ­φα­λου, μπο­ρεί να απο­βεί θα­να­τη­φό­ρα αν πε­ρά­σει στον αν­θρώ­πι­νο ορ­γα­νι­σμό. Η TTX λει­τουρ­γεί ως ανα­στο­λέ­ας των διαύ­λων να­τρί­ου στα κύτ­τα­ρα, οδη­γώ­ντας σε συμ­πτώ­μα­τα που κυ­μαί­νο­νται από μού­δια­σμα και πα­ρά­λυ­ση έως ανα­πνευ­στι­κή ανε­πάρ­κεια και θά­να­το. Η θα­να­τη­φό­ρα δόση TTX είναι εξαι­ρε­τι­κά χα­μη­λή, με το όριο ασφα­λεί­ας να έχει ορι­στεί στα 10 MU/g TTX (ισο­δύ­να­μο με 2 mg TTX/kg) από τις ια­πω­νι­κές αρχές. Αντι­θέ­τως, η Ευ­ρω­παϊ­κή Αρχή για την Ασφά­λεια των Τρο­φί­μων (EFSA) είναι πιο προ­σε­κτι­κή, το­νί­ζο­ντας την ανά­γκη για αυ­στη­ρούς κα­νο­νι­σμούς.

Εκτός από τη δη­λη­τη­ρί­α­ση, έχουν ανα­φερ­θεί πε­ρι­πτώ­σεις επι­θέ­σε­ων σε αν­θρώ­πους, με απο­τέ­λε­σμα τραυ­μα­τι­σμούς σε επί­πε­δο απλού δα­γκώ­μα­τος έως σο­βα­ρό­τε­ρα πε­ρι­στα­τι­κά με ακρω­τη­ρια­σμούς. Η επι­θε­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά των λα­γο­κέ­φα­λων, ιδιαί­τε­ρα του L. sceleratus, πα­ρα­τη­ρεί­ται κατά τις πε­ριό­δους ανα­πα­ρα­γω­γής τους.

Ο λα­γο­κέ­φα­λος στην Ελ­λά­δα

Η ει­σβο­λή του λα­γο­κέ­φα­λου στα ελ­λη­νι­κά ύδατα έχει εγεί­ρει σο­βα­ρές ανη­συ­χί­ες. Ο εντο­πι­σμός του είδος L. sceleratus για πρώτη φορά στη χώρα μας το 2005 συ­νο­δεύ­τη­κε από με­γά­λες εκ­στρα­τεί­ες ενη­μέ­ρω­σης. Παρά τις προ­σπά­θειες, ανα­φέ­ρο­νται συχνά πε­ρι­στα­τι­κά με λα­γο­κέ­φα­λους, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων επι­θέ­σε­ων και δη­λη­τη­ριά­σε­ων. Πα­ρό­τι στη χώρα μας δεν έχουν κα­τα­γρα­φεί ακόμα θά­να­τοι, η πα­ρου­σία αυτών των ξε­νι­κών ειδών έχει στοι­χί­σει ακρι­βά στην αλιευ­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα.

Η με­λέ­τη υπο­δει­κνύ­ει ότι, αν και οι εκ­στρα­τεί­ες ενη­μέ­ρω­σης είχαν κά­ποια απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, υπάρ­χει ανά­γκη για συ­νε­χή και πιο εκτε­τα­μέ­νη ευαι­σθη­το­ποί­η­ση του πλη­θυ­σμού, με ενη­με­ρω­τι­κές δρά­σεις στο­χευ­μέ­νες προς τους του­ρί­στες και τους νέους κα­τοί­κους, οι οποί­οι εν­δε­χο­μέ­νως αγνο­ούν τους κιν­δύ­νους.

Πηγή: ygeiamou.gr