Δρ Ναπολέων Θ. Βλάσσης: Η διάσταση του προβλήματος των Ναρκωτικών ουσιών

Γράφει Δρ Ναπο­λέων Θ. ΒλάσσηςΥπ/γος Συντο­νι­στής -Διευθυντής Διοί­κη­σης Κολ­λε­γίου Ρόδου, με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα κατά των Ναρ­κω­τι­κών ουσιών

 

« ψάξαμε ανθρώ­πους και βρήκαμε σκιές…»

Κατε­ρίνα Μάτσα

«Μείνε δυνατός, μείνε καθαρός

Μη ναρ­κώ­νεις τα όνειρά σου» ΟΚΑΝΑ

Η 26η Ιουνίου έχει καθιε­ρω­θεί ως Παγκό­σμια ημέρα κατά τη χρήσης και Παρά­νο­μης Δια­κί­νη­σης Ναρ­κω­τι­κών ουσιών. Στη χώρα μας έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί πολλές εκδη­λώ­σεις από ΚΕΘΕΑ, ΟΚΑΝΑ με στόχο : ΜΕΙΝΕ ΚΑΘΑΡΟΣ ΜΕΙΝΕ ΔΥΝΑΤΟΣ ΜΗ ΝΑΡΚΩΝΕΙΣ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΣΟΥ.

«Έψαξα ανθρώ­πους και βρήκα σκιές» μας λέει η εξαι­ρε­τική επι­στή­μο­νας Κατε­ρίνα Μάτσα.

Ποιες είναι αυτές οι σκιές που περι­φέ­ρο­νται γύρω μας και εθε­λο­τυ­φλούμε ;

Πρό­κει­ται για νέους ανθρώ­πους οι οποίοι δεν κατόρ­θω­σαν να απε­ξαρ­τη­θούν, είτε είναι κοι­νω­νικά απο­κλει­σμέ­νοι είτε στιγ­μα­τι­σμέ­νοι (Labeling – Baker).

Είναι γνωστό ότι ένα μέρος των ανθρώ­πων οι οποίοι κάνουν χρήση, θερα­πεύ­ο­νται και εντάσ­σο­νται στο ευρύ­τερο Κοι­νω­νικό σύνολο, ενώ οι υπό­λοι­ποι συνε­χί­ζουν τη χρήση αδυ­να­τώ­ντας να επα­νε­ντα­χθούν στις κοι­νω­νι­κές δομές. Αυτές είναι οι «σκιές» που βλέ­πουμε σε διάφορα σημεία, απαι­τεί­ται περίσ­σευμα ψυχής και κοι­νω­νική ευαι­σθη­σία να αντι­λη­φθείς τι βιώνουν αυτοί οι άνθρω­ποι, χωρίς εργασία, χωρίς κοι­νω­νι­κούς δεσμούς, έχοντας πλήθος οικο­γε­νεια­κών και ατο­μι­κών προ­βλη­μά­των.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ.1 του Ν. 4139/2013 «Ως Ναρ­κω­τικά νοού­νται οι ουσίες με δια­φο­ρε­τική χημική δομή και δια­φο­ρε­τική δράση, στο ΚΝΣ (Κεντρικό Νευρικό Σύστημα) και με κοινά χαρα­κτη­ρι­στικά γνω­ρί­σματα, τη μετα­βολή της νευ­ρι­κής κατά­στα­σης του χρήστη και την πρό­κληση εξάρ­τη­σης δια­φο­ρε­τι­κής φύσης, ψυχική ή και σωμα­τι­κής και ποι­κί­λων βαθμών καθώς και ανα­κού­φιση των χρόνιων πασχό­ντων από τα συμ­πτώ­ματα συγκε­κρι­μέ­νης νόσου για την οποία κρί­νο­νται ιατρικά επι­βε­βλη­μέ­νες. Οι ουσίες υπά­γο­νται

στους πίνακες Α,Β,Γ,Δ (αρ. 1 του Ν3459/2006). Σύμφωνα τον προ­α­να­φε­ρό­μενο Νόμο η κατοχή , δια­κί­νηση, χρήση, καλ­λιέρ­γεια, συγκο­μιδή, διάθεση απα­γο­ρεύ­ε­ται και τιμω­ρεί­ται.

Ανα­φε­ρό­μενη η Μάτσα στους τοξι­κο­μα­νείς, τους θεωρεί ανθρώπους-σκιές, ζωντανούς-νεκρούς, παρουσίες-απουσίες. Αυτο­ε­ξό­ρι­στοι από την ιστορία και τον εαυτό τους, αντι­προ­σω­πεύ­ουν την ήττα, τη χρε­ο­κο­πία του κοι­νω­νι­κού υπο­κει­μέ­νου μέσα σε όρους ιστο­ρι­κής παρακ­μής. Τα ναρ­κω­τικά, όλες δηλαδή οι ψυχό­τρο­ποι ουσίες, έρχο­νται να καλύ­ψουν θεμε­λιακά ελλείμ­ματα στον ψυχισμό του ανθρώ­που. Παίρ­νουν τη θέση μιας αινιγ­μα­τι­κής απου­σίας, της απου­σίας του Άλλου, της αδύ­να­της επι­κοι­νω­νίας.

Ας προ­σεγ­γί­σουμε βασικές έννοιες προ­κει­μέ­νου να κατα­νο­ή­σουμε καλύ­τερα το πρό­βλημα.

Εθισμός : Είναι η κατά­σταση χρόνιας ή περιο­δι­κής δηλη­τη­ρί­α­σης που προ­κα­λεί­ται από την επα­νει­λημ­μένη λήψη ενός φαρ­μά­κου ή μιας ουσίας, είναι μια συμπε­ρι­φορά που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από εξάρ­τηση σε μια συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα αλλά και σε ουσίες.

Εθισμός λοιπόν είναι κάθε συνή­θεια που ακο­λου­θεί­ται εκτός μέτρου από ένα άτομο το οποίο γνω­ρί­ζει ότι δυσκο­λεύ­ε­ται ή αδυ­να­τεί να την περιο­ρί­σει και πολύ περισ­σό­τερο να τη δια­κό­ψει και να την στα­μα­τή­σει.

Η εξάρ­τηση υπο­δη­λώ­νε­ται από την παρου­σία τριών του­λά­χι­στον από τα παρα­κάτω συμ­πτώ­ματα:

· Έντονη επι­θυ­μία χρήσης της ουσίας

· Ανά­πτυξη ανοχής στη χρήση της ουσίας

· Παρου­σία στε­ρη­τι­κού συν­δρό­μου με τη μείωση ή τη διακοπή της χρήσης της ουσίας

· Αφιέ­ρωση σημα­ντι­κού χρόνου γύρω από τη χρήση.

· Εγκα­τά­λειψη σημα­ντι­κών δρα­στη­ριο­τή­των κοι­νω­νι­κών, επαγ­γελ­μα­τι­κών ή ψυχα­γω­γι­κών, λόγω της χρήσης.

Ο εθι­σμέ­νος συνε­χί­ζει τη χρήση των ουσιών ή την κατα­να­γκα­στική συμπε­ρι­φορά, παρόλα τα επι­βλαβή επα­κό­λουθα και προ­σπα­θεί να απο­φεύ­γει συστη­μα­τικά την υπευ­θυ­νό­τητα και την πραγ­μα­τι­κό­τητα, ενώ τείνει να απο­μο­νώ­νει τον εαυτό του από τους άλλους λόγω της ενοχής και του πόνου.

Ανοχή ή Αντοχή

Είναι η κατά­σταση κατά την οποία ο οργα­νι­σμός του χρήστη αντιδρά ήπια στη λήψη ίδιας ποσό­τη­τας, ενώ ταυ­τό­χρονα επι­διώ­κει αύξηση της δόσης, προ­κει­μέ­νου να

πετύχει επί­δραση ίδιου βαθμού. Η αύξηση της δόσης (overdose),προ­κα­λεί κατα­στολή βασικών λει­τουρ­γιών του οργα­νι­σμού και επι­φέ­ρει το θάνατο.

Εξάρ­τηση από ουσίες

Εξάρ­τηση από ουσίες είναι η κατά­σταση από­λυ­του εθισμού, κατά την οποία ένας άνθρω­πος κυριαρ­χεί­ται από την έντονη ανάγκη λήψης της ουσίας. Η Σωμα­τική εξάρ­τηση εμφα­νί­ζε­ται όταν το σώμα του έχει προ­σαρ­μο­στεί στην ουσία και ανα­πτύσ­σει συμ­πτώ­ματα μόλις στα­μα­τή­σει τη χρήση (στε­ρη­τικό σύν­δρομο). To Στε­ρη­τικό σύν­δρομο ή σύν­δρομο στέ­ρη­σης ή σύν­δρομο από­συρ­σης (withdrawal syndrome) περι­λαμ­βά­νει ένα σύνολο σωμα­τι­κών και ψυχο­λο­γι­κών συμ­πτω­μά­των, ποι­κί­λης έντασης, που εμφα­νί­ζο­νται όταν η χρήση μιας ουσίας, η οποία έχει προ­κα­λέ­σει στο άτομο σωμα­τική εξάρ­τηση, δια­κό­πτε­ται ή μειώ­νε­ται σε σημα­ντικό βαθμό.

Η Ψυχο­λο­γική εξάρ­τηση εμφα­νί­ζε­ται όταν ο άνθρω­πος έχει ανάγκη από τη χρήση της ουσίας για να νιώσει καλά, να διώξει το άγχος ή την ψυχική πίεση ή απλά για να νιώθει φυσιο­λο­γι­κός και να αντε­πε­ξέρ­χε­ται στις απαι­τή­σεις της καθη­με­ρι­νής ζωής. Η ψυχο­λο­γική εξάρ­τηση, σε σύγκριση με τη σωμα­τική, είναι πιο σημα­ντική και είναι αυτή που απαιτεί πολύ περισ­σό­τερο χρόνο για να αντι­με­τω­πι­στεί. Δεν δημιουρ­γούν όλες οι ουσίες και τις δυο μορφές εξάρ­τη­σης.

Ποιοι είναι οι λόγοι που οδηγούν στη χρήση και στην εξάρ­τηση;

Η εξάρ­τηση δεν εμφα­νί­ζε­ται ξαφνικά στη ζωή ενός ανθρώ­που. Οι παρά­γο­ντες που συντε­λούν και δημιουρ­γούν προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την εμφά­νισή της ανα­πτύσ­σο­νται τις περισ­σό­τε­ρες φορές κατά την παιδική ηλικία. Αυτή η περί­ο­δος καθο­ρί­ζε­ται άμεσα από την οικο­γέ­νεια, το σχολείο αλλά και από το ευρύ­τερο κοι­νω­νικό περι­βάλ­λον, την παρέα φίλων peers.

Έρευνες δεί­χνουν ότι για την εμφά­νιση της χρήσης, κατά­χρη­σης και εξάρ­τη­σης από ουσίες συμ­βάλ­λουν πολλοί και σύν­θε­τοι παρά­γο­ντες που αλλη­λε­πι­δρούν. Δια­κρί­νο­νται σε τρεις βασικές κατη­γο­ρίες (ο βαθμός συμ­με­το­χής της καθε­μιάς είναι δια­φο­ρε­τι­κός σε κάθε περί­πτωση):

· Το οικο­γε­νειακό, κοι­νω­νικό και πολι­τι­στικό περι­βάλ­λον στο οποίο ζει το άτομο

· Οι βιο­λο­γι­κοί παρά­γο­ντες και η προ­σω­πι­κό­τητα του ατόμου

· Η δράση της ουσίας

Παρά­γο­ντες οι οποίοι δημιουρ­γούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και ωθούν το άτομο στη χρήση

Η δια­θε­σι­μό­τητα των ουσιών- disponibilita – availability

· Ο κοι­νω­νι­κός απο­κλει­σμός

· Η απο­ξέ­νωση

· Η έλλειψη υπο­στη­ρι­κτι­κών κοι­νω­νι­κών δομών

· Ο κατα­να­λω­τι­κός τρόπος ζωής

· Η έντονη πίεση και το άγχος

· Η έλλειψη ευκαι­ριών επαγ­γελ­μα­τι­κής απα­σχό­λη­σης

· Η παρέα με χρήστες ουσιών – subculture

· Το χαοτικό οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον

· Η χρήση και κατά­χρηση ουσιών από τους γονείς

· Η έλλειψη συναι­σθη­μα­τι­κών δεσμών στην οικο­γέ­νεια

· Η βία, η παρα­μέ­ληση, η θυμα­το­πί­ηση οι υπέρ­με­τρες οικο­γε­νεια­κές συγκρού­σεις

· Η ανα­πο­τε­λε­σμα­τική επί­βλεψη από τους γονείς

· Οι υπέρ­με­τρες και μη ρεα­λι­στι­κές προσ­δο­κίες

· Ο ψυχικός πόνος

· Η μοναξιά

· Η χαμηλή αυτο­ε­κτί­μηση

· Η έλλειψη ορίων

· Η προ­σω­πική αβε­βαιό­τητα ως προς τις αξίες, τους στόχους, και τις προ­τε­ραιό­τη­τες

· Η έλλειψη δεξιο­τή­των ζωής (λήψης απο­φά­σεων, αυτο­ε­λέγ­χου, υπευ­θυ­νό­τη­τας, αντί­στα­σης, διεκ­δί­κη­σης κ.ά.)

· Η έλλειψη επι­κοι­νω­νίας

· Η αδυ­να­μία δια­χεί­ρι­σης έντονων συναι­σθη­μά­των και ματαιώ­σεων ,frustration

· Η πολύ έντονη παρορ­μη­τι­κό­τητα – impulsive

· Η ανία, η πλήξη

· Η ανα­ζή­τηση διαρ­κούς ευτυ­χίας και ευχα­ρί­στη­σης

· Η αρχική χρήση ουσιών κατά την προ­ε­φη­βεία

· Η σχολική απο­τυ­χία σε σταθερή βάση

· Η πρόωρη αντι­κοι­νω­νική συμπε­ρι­φορά – antisocial behavior

Παρά­γο­ντες που απο­τρέ­πουν το άτομο – deterence and prevention factors

Προ­σω­πι­κές δεξιό­τη­τες του ατόμου (αυτοπεποίθηση-αυτοεκτίμηση, αυτο­έ­λεγ­χος, ανα­γνώ­ριση, έκφραση και δια­χεί­ριση έντονων συναι­σθη­μά­των, στο­χο­θέ­τηση κ.λπ.)

· Κοι­νω­νι­κές δεξιό­τη­τες του ατόμου (επι­κοι­νω­νία, συνερ­γα­σία, αντί­σταση, υπευ­θυ­νό­τητα, επίλυση προ­βλη­μά­των, κριτική σκέψη και λήψη απο­φά­σεων, κοι­νω­νική ευαι­σθη­σία κ.λπ.)

· Ασφά­λεια και στα­θε­ρό­τητα

· Συναι­σθη­μα­τική στα­θε­ρό­τητα

· Ενή­λι­κες και συνο­μή­λι­κοι φίλοι: θετικά πρότυπα ζωής

· Στα­θε­ροί οικο­γε­νεια­κοί δεσμοί – bonds

· Υπο­στη­ρι­κτικά δίκτυα γύρω από το άτομο και την οικο­γέ­νεια

· Ύπαρξη στόχων και ιδα­νι­κών που δίνουν όραμα για τη ζωή αθλη­τι­σμός κοι­νω­νική προ­σφορά και δρα­στη­ριό­τη­τες

· Ισχυροί δεσμοί με τους θεσμούς κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης, όπως η οικο­γέ­νεια, το σχολείο

· Δυνα­τό­τη­τες ένταξης και ενσω­μά­τω­σης

· Δέσμευση στο σχολείο – commitment

· Σχολική επι­τυ­χία και συμ­με­τοχή στα σχολικά δρώμενα

· Ευκαι­ρίες για συμ­με­τοχή των νέων σε δρα­στη­ριό­τη­τες της τοπικής κοι­νό­τη­τας

· Οικο­νο­μική και κοι­νω­νική στα­θε­ρό­τητα

· Μειω­μένη πρό­σβαση στις ουσίε

Απο­τε­λέ­σματα

Τα απο­τε­λέ­σματα της χρήσης ναρ­κω­τι­κών εξαρ­τώ­νται κυρίως από τη δόση, τον τρόπο χορή­γη­σης, προη­γού­μενη έκθεση στην ουσία και τις προσ­δο­κίες του χρήστη. Εκτός από την χρήση τους σε κλινικό περι­βάλ­λον για την αντι­με­τώ­πιση του πόνου, του βήχα και της οξείας διάρ­ροιας, τα ναρ­κω­τικά προ­κα­λούν μια γενική αίσθηση ευφο­ρίας και μειώ­νουν την ένταση, το άγχος και την επι­θε­τι­κό­τητα.

Η χρήση ναρ­κω­τι­κών συν­δέ­ε­ται συχνά με ποι­κι­λία παρε­νερ­γειών, οι οποίες περι­λαμ­βά­νουν ζάλη, κνησμό, αϋπνία, αδυ­να­μία συγκέ­ντρω­σης, απάθεια, μειω­μένη φυσική δρα­στη­ριό­τητα, συστολή ή δια­στολή της κόρης ανα­λό­γως της χορη­γού­με­νης ουσίας, δια­στολή των υπο­δό­ριων αιμο­φό­ρων αγγείων, με απο­τέ­λε­σμα κοκ­κί­νι­σμα του προ­σώ­που και του λαιμού, δυσκοι­λιό­τητα, ναυτία, εμετό και, κυρίως, κατα­στολή της ανα­πνευ­στι­κής λει­τουρ­γίας. Καθώς η δόση αυξά­νε­ται, τα υπο­κει­με­νικά, αναλ­γη­τικά και τοξικά απο­τε­λέ­σματα γίνο­νται πιο έντονα.

Ανάμεσα στους κιν­δύ­νους της απρό­σε­κτης ή υπερ­βο­λι­κής χρήσης ναρ­κω­τι­κών είναι ο αυξα­νό­με­νος κίν­δυ­νος μολύν­σεων, ασθε­νειών και θανάτου από υπερ­βο­λική δόση overdose. Πυώδεις μολύν­σεις σε δέρμα, πνεύ­μο­νες και εγκέ­φαλο, ενδο­καρ­δί­τιδα, ηπα­τί­τιδα και AIDS, είναι από τις επι­πλο­κές που συνα­ντώ­νται συχνά σε άτομα τα οποία μοι­ρά­ζο­νται σύριγ­γες ή ανα­πνέ­ουν το ναρ­κω­τικό. Γίνεται εκτε­τα­μένη συζή­τηση σχετικά με τους κιν­δύ­νους από τις ουσίες που χρη­σι­μο­ποιού­νται στην αραίωση των ναρ­κω­τι­κών που πωλού­νται στους δρόμους, π.χ. ταλκ, απορ­ρυ­πα­ντι­κές σκόνες και άλλες δια­λυ­τι­κές ουσίες.

Σκο­τει­νός Αριθμός της Εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας – Παρά­νομη Δια­κί­νηση Ναρ­κω­τι­κών – Είναι γνωστό ότι πίσω από την παρά­νομη δια­κί­νηση κρύ­βο­νται τερά­στια συμ­φέ­ρο­ντα οικο­νο­μι­κής φύσης, εμπλέ­κο­νται ομάδες, καρτέλ ακόμη και κράτη ολό­κληρα. Σύμφωνα με έρευνες οι διω­κτι­κές αρχές είναι σε θέση να αντι­με­τω­πί­σουν μόνο το 18% – 20% του συνόλου της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας η οποία είναι φανερή (ληστείες, κλοπές, ανθρω­πο­κτο­νίες, εγκλή­ματα κατά της Γενε­τή­σιας σφαίρας). Στην περί­πτωση της χρήσης και δια­κί­νη­σης της Ναρ­κω­τι­κών οι Εγκλη­μα­το­λό­γοι έχουν κατα­λή­ξει στο συμπέ­ρα­σμα ότι επι­κρα­τεί ο «Σκο­τει­νός Αριθμός ». Δηλαδή κανένας δεν είναι σε θέση να προσ­διο­ρί­σει τις ποσό­τη­τες που κυκλο­φο­ρούν παρά­νομα σ’ένα συγκε­κρι­μένο τόπο. Πιο ανα­λυ­τικά, πόση ποσό­τητα Κάν­να­βης έχει εισα­χθεί, πόση ηρωίνη, πόσες κοκαϊνη , ποια είναι η ποσό­τητα των XTC μεταμ­φε­τα­μί­νες;. Στο τέλος της δια­δρο­μής βλέ­πουμε μόνο τα απο­τε­λέ­σματα δηλαδή θανά­τους από τα Ναρ­κω­τικά. Σε περί­πτωση εντο­πι­σμού και συλ­λή­ψης μιας μεγάλης ποσό­τη­τας, αυτή απο­τε­λεί ποσοστό 18-20% το οποίο δύνα­νται να εντο­πί­σουν οι Διω­κτι­κές αρχές.( Όπως στην περιοχή μας το Τμήμα Δίωξης έχει να επι­δεί­ξει μεγάλες επι­τυ­χίες τώρα και δια­χρο­νικά).

Είδη Ναρ­κω­τι­κών ουσιών

Κάνναβη Η κάνναβη ή κάν­να­βις είναι γένος φυτών στο οποίο ταξι­νο­μού­νται συνήθως τρία δια­κριτά είδη φυτών: Κάνναβη η ήμερη (Cannabis sativa),[1] Ινδική κάνναβη (Cannabis indica) και Κάνναβη ruderalis (Cannabis ruderalis).[2] Αυτά τα είδη είναι ενδο­γενή στην Κεντρική Ασία αλλά και την Ινδική υπο­ή­πειρο.[3] Η κύρια ψυχο­δρα­στική ουσία της κάν­να­βης είναι η Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη, γνωστή ως THC.[4][5] Είναι ένα από τα 483 χημικά που είναι γνωστό ότι υπάρ­χουν στο φυτό κάν­να­βης[6] συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων του­λά­χι­στον 84 άλλων καν­να­βι­νοει­δών,[7][8] της καν­να­βι­διό­λης (CBD), της καν­να­βι­νό­λης (CBN) και της τετραϋ­δρο­καν­να­βι­βα­ρί­νης (THCV), μεταξύ πολλών άλλων, οι οποίες πιστεύ­ε­ται ότι οδηγούν σε δια­φο­ρε­τικά απο­τε­λέ­σματα από εκείνα της THC και μόνο.[8] Η χρήση κάν­να­βης έχει βρεθεί ότι σημειώ­νε­ται ήδη από τη τρίτη χιλιε­τία π.Χ. τη σύγ­χρονη εποχή, έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για ψυχα­γω­γι­κούς, θρη­σκευ­τι­κούς ή πνευ­μα­τι­κούς, και φαρ­μα­κευ­τι­κούς σκοπούς. Τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) εκτί­μη­σαν ότι το 2004 περίπου το 4% του παγκό­σμιου ενή­λι­κου πλη­θυ­σμού (162 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι) κάνουν χρήση κάν­να­βης ετησίως και περίπου 0,6% (22,5 εκα­τομ­μύ­ρια) την χρη­σι­μο­ποιούν σε καθη­με­ρινή βάση.[10]

Επι­στη­μο­νι­κές ανα­λύ­σεις έχουν εντο­πί­σει του­λά­χι­στον 6.000 ίδιες χημικές ουσίες στον καπνό μαρι­χουά­νας, όπως υπάρ­χουν στον καπνό.] Δημο­σί­ευση από το ίδρυμα British Lung Foundation το 2012, με ανάγκη για περαι­τέρω έρευνα προς από­δειξη και ισχύ των απο­τε­λε­σμά­των, όπως επι­ση­μαί­νει το NHS (National Health Service) της Αγγλίας ανα­φέ­ρει τα παρα­κάτω: η πίσσα από τσι­γα­ρι­λί­κια κάν­να­βης περιέ­χει 50% περισ­σό­τε­ρες τοξίνες που προ­κα­λούν καρκίνο από τα τσιγάρα που κατα­σκευά­ζο­νται από καπνό. Μόνο 3 τσι­γα­ρι­λί­κια κάν­να­βης μπορεί να προ­κα­λέ­σουν την ίδια βλάβη στους πνεύ­μο­νες όπως ένα ολό­κληρο πακέτο των 20 τσι­γά­ρων.

Το 81% των χρηστών ηρωίνης έχουν ξεκι­νή­σει από την κάνναβη.

Σύμφωνα με μελέτη του 2024, που δημο­σιεύ­τηκε στο περιο­δικό Journal of the American Heart Association, η καθη­με­ρινή κατα­νά­λωση της κάν­να­βης μπορεί να προ­κα­λέ­σει καρ­διο­αγ­γειακά προ­βλή­ματα και αύξηση του κιν­δύ­νου εμφά­νι­σης στε­φα­νιαίας καρ­δια­κής νόσου ή εγκε­φα­λι­κού επει­σο­δίου.

Στην Ελλάδα Το ΚΕΘΕΑ υπο­λο­γί­ζει ότι περίπου οι 13 στους 100 μαθητές έχουν κάνει χρήση κάν­να­βης, με το ποσοστό αυτό ωστόσο να πρό­κει­ται για μέσο όρο και να μην απο­τε­λεί κανόνα για κάθε περιοχή ή είδος σχο­λείου (π.χ. δημόσια-ιδιωτικά).

Οπιοειδή –

Ηρωίνη παρά­γε­ται από το όπιο είναι εξαι­ρε­τικά εθι­στική, προ­κα­λεί έντονη εξάρ­τηση ονο­μά­ζε­ται πρέζα και παρα­μύθα. Χρήστες ηρωίνης που βρί­σκο­νταν «down» κάτω, έπαιρ­ναν κοκαΐνη για να «ανέβουν»

Μορφίνη

Προ­κα­λεί εξάρ­τηση ενώ χρη­σι­μο­ποιεί­ται και στην αναι­σθη­σιο­λο­γία.

Κοκαΐνη παρά­γε­ται από τα φύλλα της Κόκας στη Λατι­νική Αμερική και δια­τί­θε­ται στη Ευρώπη σε κύκλους καθόσον η τιμή είναι ακριβή. Προ­κα­λεί ισχυρή ψυχο­λο­γικά εξάρ­τηση.

Πατέρας χρήστης αφού είχε κάνει χρήση ηρωίνης στη συνέ­χεια κοκαΐνη για να συνέλ­θει μας είπε : «πάρτε με στην παραλία έχω τρε­λα­θεί φοβάμαι μη σκοτώσω το παιδί μου».

Συν­θε­τι­κές Ουσίες

ΧΤC, Κρακ, Αμφε­τα­μί­νες, Μεταμ­φε­τα­μί­νες, είναι διε­γερ­τι­κές ουσίες προ­κα­λούν έντονη επι­θε­τι­κό­τητα, Ναρ­κω­τικά του Βιασμού Date rape

L.S.D. απώλεια ,χρόνου, χρώ­μα­τος , χώρου (έχουν σημειω­θεί θάνατοι από την επι­θε­τική διάθεση και πτώσεις από τα μπαλ­κό­νια σε δήθεν άδειες πισίνες).

Νέα Ουσίες Κάθε χρόνο εκτι­μά­ται ότι κυκλο­φο­ρούν στο «παρά­νομο» Δια­δί­κτυο περισ­σό­τε­ρες από 20 ουσίες Ναρ­κω­τι­κές για τις οποίες λαμ­βά­νε­ται γνώση μόνο 4 η 5

ΜΕΦΕΔΡΟΝΗ

SPICE

H Μεφε­δρόνη είναι συν­θε­τική Ψυχό­τροπη ουσία διε­γερ­τική του κεντρι­κού νευ­ρι­κού συστή­μα­τος (Κ.Ν.Σ.).

Κυκλο­φο­ρεί στο Δια­δί­κτυο με ονο­μα­σίες και μορφές:Miaow, 4-MMC,Meph, Topcat. Εμφα­νί­στηκε το 2008 και έχει μεγάλη απήχηση στους νέους. Υπάρχει αναφορά χρήσης από 12 χρονα παιδιά.

Η Μεφε­δρόνη δια­φη­μί­ζε­ται ως :άλατα για το μπάνιο, λιπά­σματα για φυτά με την επι­σή­μανση δήθεν… να μη κατα­να­λώ­νε­ται από ανθρώ­πους.

Προ­κα­λούν σημα­ντι­κές βλάβες στον εγκέ­φαλο ενώ έχουν ανα­φερ­θεί θάνατοι στο εξω­τε­ρικό.

Η ουσία Naphyrone είναι γνωστή ως O-2482 NRG-1, και ως naphthylpyrovalerone. Προ­έρ­χε­ται από τη ναρ­κω­τική ουσία pyrovalerone η οποία έχει τριπλή δράση και προ­κα­λεί διέ­γερση.

Θερα­πεία

Οι Θερα­πυ­τι­κές Κοι­νό­τη­τες Theraputy Comunities ξεκί­νη­σαν το 1987 από τον πρωρ­γάτη Αμε­ρι­κανό Dav Diets τον οποίον γνώρισε ο υπο­γρά­φων σε σεμι­νά­ριο στην Αθήνα

Στο ΚΕΘΕΑ βλέπουν την εξάρ­τηση ως σύμ­πτωμα βαθύ­τε­ρων προ­βλη­μά­των και υπο­στη­ρί­ζουμε κάθε άνθρωπο ολο­κλη­ρω­μένα. Για αυτό και η θερα­πεία αρχίζει, αλλά δεν τελειώ­νει με τη διακοπή της χρήσης. Η θερα­πεία δεν είναι ένα μεμο­νω­μένο επει­σό­διο, αλλά μια μακρά δια­δι­κα­σία βαθιάς προ­σω­πι­κής αλλαγής, μέσα από την οποία μπορεί κανείς να απο­κτή­σει επί­γνωση και να τρο­πο­ποι­ή­σει μοτίβα σκέψης, μορφές συμπε­ρι­φο­ράς, συναι­σθη­μα­τι­κές αντι­δρά­σεις, αξίες και αντι­λή­ψεις που τον οδηγούν στη χρήση ή συν­δέ­ο­νται με αυτήν. Τελικός στόχος είναι το χτίσιμο ενός νέου τρόπου ζωής, μακριά από ουσίες, ώστε να ξανα­γί­νει ο άνθρω­πος λει­τουρ­γι­κός και παρα­γω­γι­κός στην οικο­γέ­νεια, τη δουλειά και την κοι­νω­νία.

Η βασική θερα­πευ­τική προ­σέγ­γιση που εφαρ­μό­ζει το ΚΕΘΕΑ είναι η ψυχο­κοι­νω­νική προ­σέγ­γιση των θερα­πευ­τι­κών κοι­νο­τή­των, ένα από το πιο σημα­ντικά μοντέλα διεθνώς για την επί­τευξη της απε­ξάρ­τη­σης και την επα­νέ­νταξη στην κοι­νω­νία.

Τα μέλη των θερα­πευ­τι­κών κοι­νο­τή­των δεν είναι «ασθε­νείς» που υπο­βάλ­λο­νται παθη­τικά σε θερα­πεία υπό την επί­βλεψη «ειδικών». Συμ­με­τέ­χουν εθε­λού­σια σε ένα δομη­μένο και ασφαλές περι­βάλ­λον αυτο­βο­ή­θειας και αλλη­λο­βο­ή­θειας. Εκεί τους προ­σφέ­ρο­νται συνε­χείς ευκαι­ρίες και στήριξη, ώστε να αντι­με­τω­πί­σουν τις ρίζες της εξάρ­τη­σής τους, να ανα­λά­βουν στα­διακά την ευθύνη για τη ζωή τους και να ανα­κτή­σουν τον έλεγχο της συμπε­ρι­φο­ράς τους. Οι θερα­πευ­τι­κές κοι­νό­τη­τες του ΚΕΘΕΑ δεν χορη­γούν φαρ­μα­κευ­τι­κές ή υπο­κα­τά­στα­τες ουσίες για την αντι­με­τώ­πιση της εξάρ­τη­σης.

Η ναλο­ξόνη

Η ναλο­ξόνη είναι η ουσία που μπορεί κυριο­λε­κτικά να αντι­στρέ­ψει τις επι­δρά­σεις που έχει ένα οπιοει­δές (όπως η ηρωίνη) στον οργα­νι­σμό και χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε περι­πτώ­σεις υπερ­βο­λι­κής δόσης αυτού με σκοπό να επα­να­φέ­ρει στην ζωή τον άνθρωπο σε κίνδυνο.

Χρη­σι­μο­ποιεί­ται συνήθως για να αντι­με­τω­πι­στεί η ανα­πνευ­στική ανε­πάρ­κεια που προ­κα­λεί­ται από την υπερ­δο­σο­λο­γία οπιοει­δών. Επίσης, μπορεί να συν­δυα­στεί σε ένα χάπι με οπιοει­δές ώστε να μειω­θούν οι παρε­νέρ­γειες της υπερ­δο­σο­λο­γίας. Όταν χορη­γεί­ται ενδο­φλέ­βια, η δράση της αρχίζει εντός δύο λεπτών, ενώ σε ενδο­μυ­ϊκή χορή­γηση εντός πέντε λεπτών. Μια άλλη οδός χορή­γη­σης είναι η χορή­γηση με σπρέι στη μύτη. Η δράση της ναλο­ξό­νης διαρκεί περίπου μισή με μία ώρα. Απαι­τού­νται πολ­λα­πλές δόσεις, καθώς η διάρ­κεια δράσης των περισ­σό­τε­ρων οπιοει­δών είναι μεγα­λύ­τερη από αυτή της ναλο­ξό­νης.

Η χορή­γηση σε άτομα με εθισμό σε οπιοειδή μπορεί να προ­κα­λέ­σουν συμ­πτώ­ματα στέ­ρη­σης, όπως ανη­συ­χία, ναυτία, εμετούς, ταχυ­καρ­δία και εφί­δρωση. Για την αποφυγή του

στε­ρη­τι­κού συν­δρό­μου, μπορούν να δοθούν μικρές δόσεις κάθε λίγα λεπτά μέχρι να επι­τευ­χθεί η επι­θυ­μητή δράση. Η ναλο­ξόνη είναι μη εκλε­κτι­κός αντα­γω­νι­στής των υπο­δο­χέων των οπιοει­δών και δρα ανα­στρέ­φο­ντας την κατα­στολή του κεντρι­κού νευ­ρι­κού συστή­μα­τος και του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος που προ­κα­λούν τα οπιοειδή.

Πρόληψη

Η έννοια της πρό­λη­ψης ανα­φέ­ρε­ται στο σύνολο των μέτρων πριν από την εκδή­λωση μιας συμπε­ρι­φο­ράς. Η πρόληψη της ουσιο­ε­ξάρ­τη­σης αφορά την αντι­με­τώ­πιση των παρα­γό­ντων που κάνουν ευάλωτο το άτομο και την ενί­σχυση των παρα­γό­ντων που το ενδυ­να­μώ­νουν και το προ­στα­τεύ­ουν, συμ­βάλ­λο­ντας στην αποφυγή ή στην αναβολή της έναρξης της χρήσης ουσιών και της εμφά­νι­σης της εξάρ­τη­σης.

Οι παρεμ­βά­σεις πρό­λη­ψης ποι­κί­λουν και απευ­θύ­νο­νται στην κοι­νό­τητα (περι­βαλ­λο­ντική και καθο­λική πρόληψη), καθώς και σε ευά­λω­τες ομάδες (επι­κε­ντρω­μένη πρόληψη) και άτομα (ενδε­δειγ­μένη πρόληψη). Η πρό­κληση για την πρόληψη είναι να υλο­ποιού­νται οι κατάλ­λη­λες παρεμ­βά­σεις για κάθε ομάδα-στόχος και σε κάθε πλαίσιο (σχολείο, οικο­γέ­νεια, κοι­νό­τητα), οι οποίες να είναι επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μέ­νες και να καλύ­πτουν σε ικα­νο­ποι­η­τικό βαθμό τον πλη­θυ­σμό. Η πρόληψη στην Ελλάδα υλο­ποιεί­ται κυρίως από το πανελ­λα­δικό δίκτυο των 75 Κέντρων Πρό­λη­ψης των Εξαρ­τή­σεων και της Προ­α­γω­γής της Ψυχο­κοι­νω­νι­κής Υγείας που λει­τουρ­γούν στο πλαίσιο της συνερ­γα­σίας του ΟΚΑΝΑ με την Τοπική Αυτο­διοί­κηση και τοπι­κούς φορείς. Παρεμ­βά­σεις πρό­λη­ψης για τη της χρήσης ουσιών υλο­ποιού­νται επίσης από το Υπουρ­γείο Παι­δείας και Θρη­σκευ­μά­των, στο πλαίσιο της υλο­ποί­η­σης των Προ­γραμ­μά­των Αγωγής Υγείας σε σχολεία της Πρω­το­βάθ­μιας και της Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης. Επι­πλέον, παρεμ­βά­σεις πρό­λη­ψης πραγ­μα­το­ποιούν και άλλοι κυβερ­νη­τι­κοί ή μη κυβερ­νη­τι­κοί φορείς από το χώρο των εξαρ­τή­σεων, της υγείας κτλ. Στους φορείς αυτούς συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται το ΚΕΘΕΑ (Δίκτυο Υπη­ρε­σιών Πρό­λη­ψης και Έγκαι­ρης Παρέμ­βα­σης), η Μονάδα Απε­ξάρ­τη­σης 18 ΑΝΩ / ΨΝΑ, το Πρό­γραμμα Εναλ­λα­κτι­κής Θερα­πείας Εξαρ­τη­μέ­νων Ατόμων / ΨΝΘ, η Κίνηση ΠΡΟΤΑΣΗ για έναν άλλο τρόπο ζωής και το Πρό­γραμμα Προ­α­γω­γής Αυτο­βο­ή­θειας.

Ακο­λου­θούν στοι­χεία ερευνών του ΕΚΤΕΠΝ 2023

Εθνικού Κέντρου τεκ­μη­ρί­ω­σης και πλη­ρο­φό­ρη­σης για τα Ναρ­κω­τικά

Ναρ­κω­τικά και Παρα­βα­τι­κό­τητα

( περιέ­χο­νται στη Διδα­κτο­ρική Δια­τριβή του Δρα Βλάσση Ναπο­λέ­ο­ντα )

Ετήσιες Εκθέ­σεις ΕΚΤΕΠΝ

Μια από τις πλέον σημα­ντι­κές έρευνες για τη μελέτη του φαι­νο­μέ­νου των ναρ­κω­τι­κών στη χώρα μας διε­νερ­γεί­ται από το ΕΚΤΕΠΝ σε ετήσια βάση.

α) Επι­δη­μιο­λο­γική έρευνα έτους 20011

Από τα ευρή­ματα προ­έ­κυ­ψαν τα ακό­λουθα στοι­χεία: Μεταξύ 1984-1998 παρα­τη­ρή­θηκε αύξηση των νεαρών χρηστών κάν­να­βης. Το 40% των ανη­λί­κων θεωρούν πως η χρήση κάν­να­βης είναι ακίν­δυνη ή ελαφρά επι­κίν­δυνη.

Σύμφωνα με στοι­χεία έρευνας του 1998 δια­πι­στώ­θηκε ότι: Το 3,4% των εφήβων ηλικίας 12-17 ετών είχαν ή εξα­κο­λου­θούν να έχουν επαφή με κάποιες ουσίες. Το 81% των εφήβων που έχουν δοκι­μά­σει ουσίες, προ­τι­μούν την κάνναβη και ακο­λου­θούν τα εισπνε­ό­μενα. Όσο αυξάνει η ηλικία αυξάνει και η χρήση. Το 21% των εφήβων δήλωσε ότι έχουν κάνει χρήση μια φορά στη ζωή τους. Το 43,2% των εφήβων θεωρεί πως οι χρήστες κάν­να­βης πάσχουν από ψυχο­λο­γικά προ­βλή­ματα.

β) Έρευνα του ΕΠΙΨΥ 2 το 2002

Το ΕΠΙΨΥ πραγ­μα­το­ποί­ησε το 2002 πανελ­λή­νια έρευνα για τη «Συμπε­ρι­φορά υγείας των μαθητών». Η έρευνα επα­να­λαμ­βά­νε­ται κάθε 4ετία στο πλαίσιο του H.B.S.C. (Health Behavior in School-Aged), Διε­θνούς ερευ­νη­τι­κού Προ­γράμ­μα­τος του Π.Ο.Υ., με σκοπό την πλη­ρέ­στερη κατα­νό­ηση της συμπε­ρι­φο­ράς των μαθητών σε θέματα που αφορούν την οικο­γέ­νεια, το σχολείο, τις παρέες και τη χρήση ουσιών. Η έρευνα διε­νερ­γή­θηκε σε δείγμα

3.884 μαθητών ΣΤ΄ Δημο­τι­κού και Γυμνα­σίου (11,5 ετών έως 15,5 ετών).

Από τα στοι­χεία της έρευνας προ­έ­κυψε ότι:

-Το 11% των μαθητών έχει δοκι­μά­σει κάποια ουσία.

-Σε σχέση με το φύλο τα αγόρια εμφα­νί­ζουν διπλά­σιο ποσοστό εμπει­ρίας με κάποια ουσία (15,2% τα αγόρια και 7,1% ) τα κορί­τσια.

-Το 27,2% των χρηστών, έχει πει­ρα­μα­τι­στεί και με άλλη ουσία.

-Η πλέον δια­δε­δο­μένη ουσία είναι τα εισπνε­ό­μενα (κόλες glue, δια­λύ­τες, ακετόνη, νέφτι) με ποσοστό 6,4% και ακο­λου­θεί η κάνναβη με ποσοστό 5,2%.

-Η ηλικία έναρξης της χρήσης έγινε μετά την συμπλή­ρωση του 12ου έτους, όπως και στο κάπνι­σμα.

-Το «έκσταση» (X.T.C.) έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από το 1,7%.

γ ) Έρευνα στα πλαίσια του ESPAD3 το 2003

Το ΕΠΙΨΥ στα πλαίσιο του ESPAD (The European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs), (Πανευ­ρω­παϊκή Έρευνα) πραγ­μα­το­ποί­ησε έρευνα σε δείγμα 4.909 μαθητών για το 1999 και 3.775 μαθητών το 2003, ηλικίας 16-17 ετών.

Από τα στοι­χεία της έρευνας προ­έ­κυ­ψαν τα εξής στοι­χεία:

-Το 2003 το 14,9% των μαθητών ανέφερε ότι έχει κάνει χρήση κάποιας ουσίας.

-Μεταξύ των δύο φύλων, διπλά­σιο και πλέον ποσοστό των αγοριών (20,9%), έναντι ποσο­στού 9,3% των κορι­τσιών, δηλώνει εμπει­ρία στη χρήση παρά­νο­μων ουσιών το 2003. -Μεταξύ του1999 και του 2003 παρα­τη­ρεί­ται αύξηση του ποσο­στού επι­κρά­τη­σης της χρήσης ουσιών από 13,3% το 1999 σε 14,9% το 2003.

-Το 14% δηλώνει ότι έχει κάνει του­λά­χι­στον μια φορά χρήση κάν­να­βης. Παρου­σιά­ζο­νται αυξη­τι­κές τάσεις το 2003 με το 1999 σε σχέση με τη χρήση κοκα­ΐ­νης κατά 15%, L.S.D., 9,5% και «έκσταση» 8,7%.

Σημα­ντικά είναι τα ευρή­ματα συγκρι­τι­κής εξέ­τα­σης των στοι­χείων ΕΚΤΕΠΝ με τα στοι­χεία της H.B.S.C. σε Πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο. Όσον αφορά τη χρήση κάν­να­βης, το ποσοστό επι­κρά­τη­σης των Ελλήνων μαθητών τοπο­θε­τεί­ται σημα­ντικά κάτω από το Διεθνή Μέσο Όρο. Ο Δ.Μ.Ο. κινεί­ται στο 22,8%, ενώ για τους Έλληνες μαθητές το ποσοστό είναι της τάξης του 5,2%.

δ) Έρευνα του ΕΠΙΨΥ 4 το 2004

Το Ερευ­νη­τικό Πανε­πι­στη­μιακό Ινστι­τούτο Ψυχικής Υγιει­νής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) διε­νήρ­γησε πανελ­λή­νια έρευνα με χρη­μα­το­δό­τηση του ΟΚΑΝΑ, στην οποία συμ­με­τεί­χαν 8.457 έφηβοι μαθητές, ηλικίας 14-17 ετών, και η οποία απο­τε­λεί επα­νά­ληψη έρευνας του 1984, σε δείγμα 10.814 μαθητών και του 1993 σε δείγμα 10.543 μαθητών καθώς και του 1998 σε δείγμα 8.557 μαθητών.

ι. Όσον αφορά το κάπνι­σμα, προ­έ­κυψε ότι το 54% των μαθητών έχει καπνί­σει μια φορά το 2003. Το 28,7% καπνί­ζει μισό πακέτο την ημέρα.

ιι. Όσον αφορά τη χρήση ουσιών το 13,4% το 2003 κάνει χρήση εισπνε­ό­με­νων. Το 3,9% κάνει χρήση ηρε­μι­στι­κών χαπιών χωρίς συνταγή. Ένας στους δέκα έκανε χρήση, έστω και μια φορά, κάποιας ουσίας, ενώ στην ηλικία των 17 ετών το ποσοστό αυξή­θηκε στο 19,8%. Η κάνναβη είναι η πιο δια­δε­δο­μένη ουσία σε ποσοστό 9,5%, και ακο­λου­θεί το έκσταση με ποσοστό 2%.

ιιι. Από τη δια­χρο­νική μελέτη των στοι­χείων προ­έ­κυψε ότι: Την περίοδο 1984-1998 ενώ αρχικά φαί­νε­ται μια αύξηση, το διά­στημα 1998-2003 παρα­τη­ρεί­ται ύφεση. Τα αγόρια εμφα­νί­ζουν υψη­λό­τερο ποσοστό σε σχέση με τα κορί­τσια. Σε σύγκριση με άλλες χώρες, οι Έλληνες μαθητές εμφα­νί­ζουν χαμη­λό­τερο ποσοστό και από το Μ.Ο. Αντί­θετα, το ποσοστό των μαθητών που απο­κτούν χρήση εισπνε­ο­μέ­νων είναι μεγα­λύ­τερο από το Μ. Ο. διεθνώς σε ποσοστό 15% έναντι 10% του Μ. Ο.

ε) Έρευνα ΕΚΤΕΠΝ5 2005

Στην έρευνα παρα­τί­θε­νται πολύ σημα­ντικά στοι­χεία από μακρο­χρό­νιες έρευνες:

ι. Από στοι­χεία ερευνών του ΕΠΙΨΥ για την εικο­σα­ε­τία 1984-2003 προ­κύ­πτει ότι το φαι­νό­μενο της χρήσης ουσιών παρου­σί­ασε αρχικά μικρή αύξηση από το 1984 (4,9%) μέχρι το 1993 (5,3%) και ακο­λού­θως τρι­πλα­σιά­στηκε μέχρι το 1998 (σε 15,2%). Ωστόσο, κατά το διά­στημα από 1998-2003 η χρήση ουσιών εμφα­νί­ζει τάσεις μείωσης από 15,2% στο 10%.

ιι. Οι χρήστες κάν­να­βης από το 1984 έως το 1998 τρι­πλα­σιά­στη­καν (από 3,8% σε 12,5% το 1998).

ιιι. Σε Ευρω­παϊκό Επίπεδο η Ελλάδα τοπο­θε­τεί­ται μεταξύ των χωρών με το χαμη­λό­τερο ποσοστό στην επι­κρά­τηση της χρήσης. Οι χώρες με το υψη­λό­τερο ποσοστό χρήσης είναι: η Τσεχία, η Ελβετία, η Ιρλαν­δία, οι Η.Π.Α., όπου το 1/3 έχει κάνει χρήση.

ιν. Ο αριθμός των νεαρών χρηστών κάτω των 20ετών που έχουν πεθάνει από χρήση ουσιών το 2005 ανήλθε σε 14, σε ποσοστό 4,9%.

ν.Η κάνναβη είναι η πλέον δια­νε­μό­μενη ουσία σε ποσοστό 19,8% στους έφηβους ηλικίας 17-18 ετών.

νι.Η χρήση ουσιών είναι διπλά­σια στην Αθήνα (12,8%) και στη Θεσ­σα­λο­νίκη (12,6%) σε σχέση με άλλες πόλεις άνω των 10.000 κατοί­κων (ποσοστό 8,2%) και με ημια­στι­κές ημια­γρο­τι­κές περιο­χές με ποσοστό 6,7%.

στ) Από μελέτη στοι­χείων του Δ.Π.Α6. σε 3.556 μαθητές προ­έ­κυψε ότι το 6,3% των μαθητών έχει κάνει χρήση ουσιών, συγκε­κρι­μένα το 12,6% των μαθητών Τεχνι­κών Λυκείων και το 6,8% των μαθητών Γενικών Λυκείων. Ενώ ποσοστό 9,1% ανέφερε ότι φίλοι τους πρό­τει­ναν να δοκι­μά­σουν ουσίες.

ζ) Έρευνα στις «συμ­μο­ρίες ανη­λί­κων» και στη χρήση ουσιών

Σύμφωνα με στοι­χεία της έρευνας του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, που διε­νερ­γή­θηκε το 2003 σε δείγμα 355 δραστών και 317 αδι­κη­μά­των υπό την επο­πτεία του Κουράκη7 και με συμ­με­τοχή των Π. Ζάγουρα και Μ. Γαλανού, δια­πι­στώ­θηκε ότι:

– Σε ποσοστό 41,2% οι ομάδες ανη­λί­κων απο­τε­λού­νται από δύο νεαρά άτομα.

– Σε ποσοστό 45,9%, ο ανή­λι­κος δράστης δια­πράτ­τει μόνος του παρα­βα­τι­κές πράξεις.

– Σε ποσοστό 91,8%, οι παρα­βα­τι­κές ομάδες έχουν μέλη ίδιας εθνι­κό­τη­τας.

– Το 46,2% των μελών των ομάδων είναι αλλο­δα­ποί (κυρίως Αλβανοί) και το 53,8% Έλληνες.

– Το 87,9% ήταν αγόρια.

-Οι παρα­βα­τι­κές ομάδες στην Ελλάδα έχουν περι­στα­σιακό χαρα­κτήρα και εκδη­λώ­νουν συμπε­ρι­φο­ρές στο πλαίσιο αθλη­τι­κών συνα­ντή­σεων ή για από­κτηση χρη­μά­των για να «αγο­ρά­σουν τη δόση τους» ή δια­πράτ­τουν βαν­δα­λι­σμούς στα σχολεία.

η) Έρευνες αυτο­ο­μο­λο­γού­με­νης εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας

α)Το Εργα­στή­ριο Εγκλη­μα­το­λο­γίας και Δικα­στι­κής Ψυχια­τρι­κής του Τμή­μα­τος Νομικής Θράκης 8, υπό την επο­πτεία της Μπεζέ, διε­νήρ­γησε έρευνα (1980) σε σχολεία της Αθήνας, της Καλα­μά­τας, της Κέρ­κυ­ρας, της Χαλ­κί­δας, της Θεσ­σα­λο­νί­κης, της Κρήτης, της Κατε­ρί­νης και των Γιαν­νι­τσών, σε δείγμα μαθητών ηλικίας 14-15 και 16-17 ετών (αγόρια – κορί­τσια).

Από τα ευρή­ματα προ­έ­κυ­ψαν τα ακό­λουθα στοι­χεία:

i) Η προ­σφορά κάν­να­βης και λήψη χαπιών είναι πιο δια­δε­δο­μένη στην

Αθήνα και την Καλα­μάτα.

ii) Η χρήση ναρ­κω­τι­κών εμφα­νί­ζε­ται μεγα­λύ­τερη στη Θεσ­σα­λο­νίκη παρά στην Αθήνα. iii) Σημειώ­νο­νται περισ­σό­τε­ρες κλοπές στην Αθήνα.

iv) Όσον αφορά τις αξίες νέων: το 49,7% των αγοριών και το 40,2% των κορι­τσιών θεωρούν ως το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα την ανεργία. Το χρήμα απο­τε­λεί ανα­γκαίο μέσο επι­τυ­χίας.

v) Το τρί­πτυχο της νεα­νι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας (βία – κλοπή – ναρ­κω­τικά) στην πραγ­μα­τι­κό­τητα κρύβει την επιλογή και τις αξίες των «μεγάλων» (λατρεία σώματος, ανα­ζή­τηση χρή­μα­τος, φυγή στην περι­πέ­τεια)9.

Το παιδί θύμα μετα­τρέ­πε­ται σε παιδί θύτη, πράγμα το οποίο αυξάνει τις ευθύνες των ενη­λί­κων και της κοι­νω­νίας.

β) Η πρώτη έρευνα στην ιστορία της κυπρια­κής εκπαί­δευ­σης διε­νερ­γή­θηκε το έτος 2000 και είχε ως στο­χο­θε­σία την κατα­γραφή και απο­τύ­πωση της νεα­νι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας μαθητών δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Το δείγμα της έρευνας απο­τέ­λε­σαν 1327 μαθητές (585 αγόρια και 742 κορί­τσια) δημό­σιων σχο­λείων που φοι­τού­σαν τη σχολική χρονιά 1999-2000 στη Β και Γ γυμνα­σίου και στην Α και Β λυκείου. Για να επι­τευ­χθούν οι στόχοι της έρευνας χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε ερω­τη­μα­το­λό­γιο αυτο­ο­μο­λο­γού­με­νης παρα­βα­τι­κό­τη­τας

βασι­σμένο σε σχετικό όργανο συλ­λο­γής δεδο­μέ­νων που κατήρ­τισε η Μπεζέ 10. Από τη μελέτη των βασικών στοι­χείων της έρευνας προ­έ­κυ­ψαν τα ακό­λουθα:

– ποσοστό 22,5% των μαθητών του δείγ­μα­τος κάνουν χρήση τσι­γά­ρου στους χώρους του σχο­λείου.

– ποσοστό 8,2% του πλη­θυ­σμού του δείγ­μα­τος κάνουν χρήση χαπιών και άλλων ναρ­κω­τι­κών ουσιών για να βρεθούν σε κατά­σταση ευφο­ρίας.

– ποσοστό 3,5% των μαθητών κάνουν χρήση ηρε­μι­στι­κών χαπιών μέσα στο σχολείο ή κατά τις νυχτε­ρι­νές εξόδους (2,9%).

Η κατα­νά­λωση ηρε­μι­στι­κών γίνεται κυρίως από τα κορί­τσια.