Ταλαιπωρήθηκαν αφάνταστα γιατί θεωρήθηκαν «ύποπτοι»

Δυό­μι­σι ώρες πέ­ρα­σαν στην Υπο­διεύ­θυν­ση Ασφα­λεί­ας Ρόδου, λόγω προ­σα­γω­γής τους, από υπερ­βάλ­λο­ντα ζήλο τρα­πε­ζι­κών και αστυ­νο­μι­κών υπαλ­λή­λων, δύο Ρο­δί­τες, ηλι­κί­ας 24 και 25 ετών, που είχαν την ατυ­χία να μην φέ­ρουν μαζί τους, τις ταυ­τό­τη­τές τους!

Ως πο­λί­τες ζη­τού­με όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρη αστυ­νό­μευ­ση κι αυτό είναι το σωστό, αφού θέ­λου­με να ζούμε σε μια ευ­νο­μού­με­νη χώρα, όπου δεν θα είναι όλα «ξέ­φρα­γο αμπέ­λι». Πού στα­μα­τούν, όμως, τα δι­καιώ­μα­τα ενός ελέγ­χου και πού αρ­χί­ζουν τα δι­καιώ­μα­τα του πο­λί­τη;

Λίγο-πολύ, όλοι μας έχου­με βρε­θεί, σε πε­ρι­πτώ­σεις ελέγ­χων, με το αυ­το­κί­νη­τό μας, σε μπλό­κο, που διε­νερ­γεί η Τρο­χαία ή η Αστυ­νο­μία.

Από την επαφή μας με τα αστυ­νο­μι­κά όρ­γα­να μπο­ρού­με να έχου­με είτε καλές εμπει­ρί­ες, είτε κακές. Η εμπει­ρία έχει απο­δεί­ξει, ότι άλ­λο­τε συ­να­ντά­με άψογη συ­μπε­ρι­φο­ρά από την πλευ­ρά των αστυ­νο­μι­κών ορ­γά­νων και άλ­λο­τε υπάρ­χουν πε­ρι­πτώ­σεις, όπου ο αστυ­νο­μι­κός έλεγ­χος αγ­γί­ζει τα όρια της κα­τά­χρη­σης εξου­σί­ας.

Το σί­γου­ρο είναι, πως ο κάθε πο­λί­της έχει δι­καί­ω­μα να τύχει άψο­γης συ­μπε­ρι­φο­ράς.

Οι τυ­χαί­οι έλεγ­χοι για την “εξα­κρί­βω­ση των στοι­χεί­ων ταυ­τό­τη­τας” είναι, όπως όλοι ξέ­ρου­με, μια συ­νή­θης πρα­κτι­κή της αστυ­νο­μί­ας στην Ελ­λά­δα.

Η νο­μι­μό­τη­τα της πρα­κτι­κής αυτής είναι αμ­φί­βο­λη. Το ζή­τη­μα της νο­μι­μό­τη­τας αυτής της πρα­κτι­κής δεν έχει ρυθ­μι­στεί με τυ­πι­κό νόμο και η αστυ­νο­μία βα­σί­ζει τον ισχυ­ρι­σμό, περί νο­μι­μό­τη­τας των δρά­σης της, στις ρυθ­μί­σεις του Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος 141/91.

Ωστό­σο, η επι­βο­λή του ελέγ­χου σε πρό­σω­πα με κρι­τή­ριο την εξω­τε­ρι­κή τους εμ­φά­νι­ση, τα φυ­σιο­γνω­μι­κά τους στοι­χεία ή απλώς την πα­ρου­σία τους σε συ­γκε­κρι­μέ­νο χώρο εγεί­ρει δι­καιο­λο­γη­μέ­νη υπό­νοια για δυ­σμε­νή δια­κρι­τι­κή με­τα­χεί­ρι­ση σε βάρος πο­λι­τών λόγω των πο­λι­τι­κών τους από­ψε­ων (δια­δη­λω­τές), των εν­δυ­μα­το­λο­γι­κών τους επι­λο­γών, της εθνι­κής τους κα­τα­γω­γής (με­τα­νά­στες), της φυλής τους (τσιγ­γά­νοι) κλπ, και επο­μέ­νως πα­ρα­βιά­ζει τη συ­νταγ­μα­τι­κή αρχή της ίσης με­τα­χεί­ρι­σης των πο­λι­τών από τη διοί­κη­ση.

Πως έχει όμως η υπό­θε­ση;

Φοι­τη­τής σε σχολή ηχο­λη­πτών έχει στη­θεί για 20 λεπτά της ώρας πε­ρί­που κοντά σε ΑΤΜ κε­ντρι­κής τρά­πε­ζας στον κέ­ντρο της Ρόδου και ανα­μέ­νει κα­τά­θε­ση χρη­μά­των από την αδελ­φή του στο λο­γα­ρια­σμό του προ­κει­μέ­νου να κάνει ανά­λη­ψη.

Δο­κι­μά­ζει με την κάρτα του δύο – τρείς φορές και δεν βλέ­πει να του έχουν κα­τα­τε­θεί τα χρή­μα­τα.

Στο ση­μείο με­τα­βαί­νει και φίλος του, υπάλ­λη­λος σε ψη­το­πω­λείο και πε­ρι­μέ­νει μαζί του για να ανα­λά­βει τα χρή­μα­τα και να πάνε για καφέ.

Οι τρα­πε­ζι­κοί υπάλ­λη­λοι θε­ω­ρούν ύπο­πτες τις κι­νή­σεις τους και ενη­με­ρώ­νουν σχε­τι­κά την ΕΛ.ΑΣ. Στην πλα­τεία Κύ­πρου με­τα­βαί­νουν δύο μη­χα­νές με 4 αστυ­νο­μι­κούς, ενώ σπεύ­δουν και δύο αστυ­νο­μι­κοί με έναν πρώην δη­μο­τι­κό αστυ­νο­μι­κό.

Οι δύο νε­α­ροί υπο­βάλ­λο­νται, σύμ­φω­να με όσα έγι­ναν γνω­στά, σε σω­μα­τι­κό έλεγ­χο, αφού τους ζη­τή­θη­κε πρώτα η ταυ­τό­τη­τά τους αλλά δεν την έφε­ραν για να την επι­δεί­ξουν. Από τον σω­μα­τι­κό έλεγ­χο, που έγινε μπρο­στά στα μάτια δε­κά­δων πε­ρα­στι­κών, δεν προ­κύ­πτει τί­πο­τε, ενώ ακο­λου­θεί έλεγ­χος στο αυ­το­κί­νη­το του πρώ­του σε μικρή από­στα­ση από το ση­μείο.

Οι δύο νε­α­ροί είναι σα­στι­σμέ­νοι και ενο­χλη­μέ­νοι, διότι δε­κά­δες πε­ρα­στι­κοί ήταν πα­ρό­ντες στις έρευ­νες.

Η τα­λαι­πω­ρία δεν στα­μα­τά όμως εκεί:

Οδη­γού­νται στην Υπο­διεύ­θυν­ση Ασφα­λεί­ας Ρόδου και αφού γί­νε­ται έλεγ­χος στα τερ­μα­τι­κά και δεν προ­κύ­πτουν εκ­κρε­μό­τη­τες σε βάρος τους, ανα­γκά­ζο­νται να πε­ρι­μέ­νουν ακόμη δύο ώρες, προ­κει­μέ­νου να ολο­κλη­ρώ­σει έρευ­να στο ΑΤΜ η τρά­πε­ζα για να δια­πι­στώ­σει ότι δεν υπήρ­ξε η οποια­δή­πο­τε ύπο­πτη συ­ναλ­λα­γή.

Τε­λι­κώς αφέ­θη­καν ελεύ­θε­ροι και έχουν πλέον να δι­η­γού­νται πως για κά­ποιες ώρες της μέρας, ένιω­σαν ως οιω­νοί κα­τη­γο­ρού­με­νοι και έτυ­χαν σχε­τι­κής με­τα­χεί­ρι­σης.

Η αστυ­νο­μία δι­καιο­λο­γεί την πρα­κτι­κή της “πα­τώ­ντας” στις δια­τά­ξεις του ΠΔ 141/91, που εκ­δό­θη­κε όταν η πο­λι­τι­κή εξου­σία δια­βε­βαί­ω­νε τους αστυ­νο­μι­κούς ότι “το κρά­τος είστε εσείς”.

Τα πράγ­μα­τα είναι, ωστό­σο, πε­ρισ­σό­τε­ρο ξε­κά­θα­ρα όταν – παρά την επί­δει­ξη της αστυ­νο­μι­κής ταυ­τό­τη­τας – τα αστυ­νο­μι­κά όρ­γα­να επι­μέ­νουν “να πε­ρά­σου­με μια βόλτα και από το τμήμα”.

Η δια­τύ­πω­ση του άρ­θρου 74 παρ. 15 πε­ρί­πτ. θ΄ του ΠΔ 141/91 είναι η ακό­λου­θη: «το αρ­μό­διο όρ­γα­νο οδη­γεί στο αστυ­νο­μι­κό κα­τά­στη­μα για εξέ­τα­ση άτομα τα οποία στε­ρού­νται στοι­χεί­ων απο­δει­κτι­κών της ταυ­τό­τη­τάς τους ή τα οποία, εξαι­τί­ας του τόπου, του χρό­νου, των πε­ρι­στά­σε­ων και της συ­μπε­ρι­φο­ράς τους δη­μιουρ­γούν υπό­νοιες διά­πρα­ξης εγκλη­μα­τι­κής ενέρ­γειας».

Επο­μέ­νως, η επί­δει­ξη δελ­τί­ου αστυ­νο­μι­κής ταυ­τό­τη­τας θα έπρε­πε να απαλ­λάσ­σει τον ελεγ­χό­με­νο από το εν­δε­χό­με­νο προ­σα­γω­γής για πρό­σθε­τη εξα­κρί­βω­ση στοι­χεί­ων,

«[…] αφού το αντί­θε­το επι­τρέ­πε­ται μόνον αν η συ­μπε­ρι­φο­ρά του (και όχι απλώς ο τόπος, ο χρό­νος ή οι πε­ρι­στά­σεις) κινεί υπό­νοιες».

Οι υπό­νοιες, ωστό­σο, της διά­πρα­ξης κά­ποιου αδι­κή­μα­τος θα πρέ­πει να είναι συ­γκε­κρι­μέ­νες και η αστυ­νο­μία φέρει το βάρος να απο­δεί­ξει τη συν­δρο­μή των στοι­χεί­ων που δι­καιο­λο­γούν τον πε­ριο­ρι­σμό του (ση­μα­ντι­κό­τε­ρου) ατο­μι­κού δι­καιώ­μα­τος, δη­λα­δή της προ­σω­πι­κής ελευ­θε­ρί­ας.

Δια­φο­ρε­τι­κά, υπάρ­χει πε­ρί­πτω­ση κα­τά­χρη­σης εξου­σί­ας και πα­ρά­νο­μης κα­τα­κρά­τη­σης, δη­λα­δή η αστυ­νο­μία δια­πράτ­τει ποι­νι­κό αδί­κη­μα.

Στην πράξη, όταν η αστυ­νο­μία – παρά την επί­δει­ξη της αστυ­νο­μι­κής μας ταυ­τό­τη­τας – επι­μέ­νει να μας οδη­γή­σει στο τμήμα, η λο­γι­κή λέει ότι είναι σκο­πι­μό­τε­ρη η κό­σμια δια­μαρ­τυ­ρία προς απο­φυ­γή πε­ραι­τέ­ρω εμπλο­κών, όπως η απαγ­γε­λία κα­τη­γο­ρί­ας για απεί­θεια, αντί­στα­ση κατά της αρχής, εξύ­βρι­ση κλπ. Οι αστυ­νο­μι­κοί έλεγ­χοι οπωσ­δή­πο­τε είναι απα­ραί­τη­τοι, προ­κει­μέ­νου να επι­βάλ­λε­ται η τάξη και να προ­ω­θεί­ται η ασφά­λεια των πο­λι­τών. Όμως δεν είναι λίγες οι πε­ρι­πτώ­σεις που αστυ­νο­μι­κοί, δεί­χνουν υπερ­βάλ­λο­ντα ζήλο, πα­ρα­βιά­ζο­ντας θε­με­λιώ­δη ατο­μι­κά δι­καιώ­μα­τα (κάτι που επι­βε­βαιώ­νει και ο Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη), χωρίς αυτό να χα­ρα­κτη­ρί­ζει το σύ­νο­λο της Ελ­λη­νι­κής Αστυ­νο­μί­ας.