Ιρις Μαυράκη: Ζητούνται πληροφορίες για το Σανατόριο της Ρόδου

Στη Ρόδο στην καρδιά του νησιού στην Ελεούσα από το 1947 έως το 1970 λει­τούρ­γησε το ‘’Σανατόριο Δωδε­κα­νή­σου Βασί­λισσα Φρειδερίκη’’ για τους φυμα­τι­κούς. Η φθίση, ή λευκή πανώλη, ή το χτικιό θέριζε στην κυριο­λε­ξία και ιδίως μετά τον πόλεμο και την απε­λευ­θέ­ρωση της Δωδε­κα­νή­σου. Xρησιμοποιήθηκε το Σχολείο, στο εγκα­τα­λε­λειμ­μένο Ιταλικό χωριό των Υλο­τό­μων Campochiaro – (Φωτεινό Χωριό) και τα γύρω κτίρια. Πολλοί ήταν εκείνοι στην αρχή, που άφησαν την τελευ­ταία ανάσα τους εκεί, αφού δεν είχαν ακόμα ανα­κα­λυ­φθεί απο­τε­λε­σμα­τικά φάρμακα. Νοση­λεύ­θη­καν παιδιά από την  Παι­δό­πολη της Καλάθου, ασθε­νείς από τη Ρόδο, τα Δωδε­κά­νησα, τη Βόρεια Ελλάδα και το Ψυχια­τρείο της Λέρου.

Παρ’ όλες τις τρο­με­ρές δυσκο­λίες χωρίς ρεύμα τα πρώτα χρόνια αλλά με γεν­νή­τριες και λάμπες θυέλλης, με χωμα­τό­δρομο  που χώριζε σχεδόν το ίδρυμα από την υπό­λοιπη Ρόδο και με χίλιες δυό δυσκο­λίες, έδιναν μάχες για να λει­τουρ­γεί όσο το δυνατόν καλύ­τερα. Μέσα στο Ιδρυμα αλλά και γύρω από αυτό υπήρχε ένας μικρό­κο­σμος, ένα ατέ­λειωτο πήγαιν’ έλα με ιστο­ρίες δρα­μα­τι­κές αλλά και ιστο­ρίες χαράς και αλλη­λεγ­γύης. Φορητός πλα­νό­διος κινη­μα­το­γρά­φος έκανε προ­βο­λές που τις παρα­κο­λου­θού­σαν όλοι, εργα­ζό­με­νοι και ασθε­νείς. Έλληνες της Αυστρα­λίας και της Αμε­ρι­κής έστελ­ναν Δωρεές.

Λόγω του τρο­με­ρού όμως στίγ­μα­τος που υπήρχε και υπάρχει ακόμα πολλοί έκρυβαν το γεγονός ότι είτε οι ίδιοι είτε δικός τους άνθρω­πος είχε νοσήσει ή είχε αφήσει την τελευ­ταία του πνοή εκεί . Στις εφη­με­ρί­δες της εποχής της Ρόδου, ελά­χι­στες οι ειδή­σεις για το Σανα­τό­ριο.  Υπάρχει  ο χώρος ταφής, ξεχα­σμέ­νος 200 μέτρα περίπου από το πρώην Ιταλικό χωριό. Το άψογο Αρχι­τε­κτο­νικό κτι­ριακό συγκρό­τημα  καταρ­ρέει. Τα μνημεία μιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς αντι­στέ­κο­νται στην αδυ­σώ­πητη μανία της φύσης την εγκα­τά­λειψη και το γρα­φειο­κρα­τικό δαίδαλο, βουβοί  μάρ­τυ­ρες μιας εποχής όπου ανθρώ­πι­νες ιστο­ρίες σημά­δε­ψαν γενιές ολό­κλη­ρες. Στο Σανα­τό­ριο της Ρόδου νοση­λεύ­θη­καν 1581 ασθε­νείς μεταξύ αυτών και Έλληνες που είχαν επι­στρέ­ψει μετά τον πόλεμο από άλλες χώρες.  Αρκετοί συνάν­θρω­ποί μας μετά την απο­θε­ρα­πεία τους μετα­νά­στευ­σαν.

Με αφορμή το βιβλίο μου που είναι ένα ιστο­ρικό διήγημα  βασι­σμένο σε ιστο­ρικά στοι­χεία,  έχω ξεκι­νή­σει μία έρευνα συλ­λο­γής αρχείων. Φωτο­γρα­φίες, αντι­κεί­μενα, αρχεία, γράμ­ματα, αλλη­λο­γρα­φία, έγγραφα από υπη­ρε­σίες, μαρ­τυ­ρίες επώ­νυ­μες ή ανώ­νυ­μες, αν κάποιοι είχαν νοση­λευ­θεί, ή δικός τους άνρ­θω­πος ή γνωστός τους, εργαζόμενοι-ες ή, αλλά και για το νεκρο­τα­φείο,  με απώτερο στόχο να γίνει μια Έκθεση, ή ένα Μουσείο Μνήμης. Να σωθούν όχι μόνο οι ιστο­ρίες των συναν­θρώ­πων μας αλλά και τα κτίρια. Αν θελήσει κάποιος να επι­κοι­νω­νή­σει μαζί μου επώνυμα ή ανώνυμα με κάποια πλη­ρο­φο­ρία, αντί­γραφα φωτο­γρα­φιών, εγγρά­φων, αρχείων, αντι­κεί­μενα, μπορεί είτε στο [email protected]  ή στην Ταχυ­δρο­μική διεύ­θυνση Κέν­νε­ντυ 16 – 85133 Ρόδος. Προς: κα. Μαυράκη. Το βιβλίο ‘’To ΧΤΙΚΙΟ ΤΟ ΣΑΝΑΤΟΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΕΟΥΣΑΣ ΣΤΗ ΡΟΔΟ’’ κυκλο­φο­ρεί απο τις Εκδό­σεις ΕΠΙΜΕΤΡΟ την Λογο­τε­χνική Σειρά των Εκδό­σεων ΠΑΠΑΖΗΣΗ.

Ίρις Μαυράκη 5 Δεκεμ­βρίου 2023 Μάν­τσε­στερ Αγγλία.