ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Σε περίοπτη θέση στα σπίτια τα χριστουγεννιάτικα δέντρα – Αργοσβήνει το έθιμο με τα παραδοσιακά καραβάκια

Μαίρη Φώτη 5 λεπτά ανάγνωση
xristougenniatiko-karavi-ethimo-1-2

Στα περισ­σό­τερα σπίτια των Ροδίων βρί­σκο­νται πλέον σε περί­ο­πτη θέση τα χρι­στου­γεν­νιά­τικα δέντρα τα οποία κοσμούν περί­τε­χνα στο­λί­δια και φωτεινά λαμπιό­νια.

Είναι αυτή η εικόνα με την οποία έχουμε συν­δέ­σει την εορ­τα­στική περίοδο και οι νεό­τε­ρες γενιές στα νησιά, δεν γνω­ρί­ζουν πως πρό­κει­ται για ξενό­φερτο έθιμο που αντι­κα­τέ­στησε το παρα­δο­σιακό καρα­βάκι…

Το έθιμο του χρι­στου­γεν­νιά­τι­κου δέντρου ήρθε στην Ελλάδα το 1834, πριν ακόμα δια­δο­θεί στην Αγγλία και στη Γαλλία, όταν στις 24 Δεκεμ­βρίου της χρονιάς εκείνης, στο­λί­στηκε ένα έλατο στο σπίτι του βασιλιά Οθωνα στο Ναύπλιο. Δεν άργησαν οι ευκα­τά­στα­τοι της εποχής, να μιμη­θούν το ξενό­φερτο έθιμο…

Την δεκα­ε­τία του 1930 κάποια αστικά σπίτια στην Ελλάδα άρχισαν να στο­λί­ζουν χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο, ενώ μετα­πο­λε­μικά το έθιμο δια­δό­θηκε ταχύ­τατα τόσο στις πόλεις όσο και στην περι­φέ­ρεια… Μέχρι το 1950, το χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο είχε επι­κρα­τή­σει στα ελλη­νικά σπίτια. Η προ­σπά­θεια να αντι­κα­τα­στα­θεί το χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο με το ελλη­νο­πρε­πέ­στατο καρα­βάκι στα μέσα της δεκα­ε­τίας του 1970 δεν ευο­δώ­θηκε.

Το ελλη­νικό παρα­δο­σιακό στο­λι­σμένο καρα­βάκι απο­τε­λεί παρά­δοση παλαιό­τε­ρων ετών και συμ­βό­λιζε την και­νούρ­για πλεύση του ανθρώ­που στη ζωή, μετά τη γέννηση του Χριστού.

Είναι ένα έθιμο που ξεθω­ριά­ζει πλέον, αλλά παρα­μέ­νει βαθιά ταυ­τι­σμένο με την παρά­δοση της Ελλάδας. Το στό­λι­σμα του καρα­βιού τα Χρι­στού­γεννα, απο­τε­λεί μέρος της ναυ­τι­κής μας παρά­δο­σης, καθώς η χώρα μας είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μένη με τη θάλασσα και τη ναυ­το­σύνη.

Το στο­λι­σμένο καρα­βάκι των Χρι­στου­γέν­νων, το συνα­ντού­σαμε κυρίως στην πρώτη μετα­πο­λε­μική δεκα­ε­τία σε πολλά ελλη­νικά σπίτια καθώς και στα χέρια των παιδιών που έλεγαν τα χρι­στου­γεν­νιά­τικα κάλαντα από πόρτα σε πόρτα κρα­τώ­ντας το στα χέρια τους στο­λι­σμένο με χρω­μα­τι­στά χαρτιά και σχοινιά, το οποίο γέμιζε από γλυκά και χρι­στό­ψωμα από τους γεί­το­νες. Αν και το έθιμο αυτό έχει ατο­νή­σει, κρατάει ακόμα σε κάποια νησιά, από όπου και προ­έρ­χε­ται.

Οι μεγα­λύ­τε­ροι έλεγαν τα κάλαντα έχοντας μαζί τους ένα φωτι­σμένο καρα­βάκι χει­ρο­ποί­ητο από χαρτί ή ξύλο, που έφτανε μέχρι και τα τρία μέτρα μήκος και στο κατάρτι του είχε μια ελλη­νική σημαία. Τα τελευ­ταία χρόνια, πολλοί Δήμοι, επα­νέ­φε­ραν το έθιμο, στο­λί­ζο­ντας στις πλα­τείες καράβια αντί για έλατα, αλλά στο­λι­σμένα καρα­βά­κια βρί­σκο­νται ακόμα σε κάποια σπίτια, κυρίως στη νησιω­τική Ελλάδα.

Σύμφωνα με την παρά­δοση, το καράβι στο­λι­ζό­ταν επειδή οι Έλληνες είχαν ανέ­κα­θεν δεσμούς με τη θάλασσα, ήδη από τα αρχαία χρόνια. Το καρα­βάκι συμ­βό­λιζε, όχι μόνο την προ­σμονή των παιδιών για αντά­μωση με τους συγ­γε­νείς τους, αλλά και τη δική τους αγάπη για τη θάλασσα. Παράλ­ληλα, μικρά καρα­βά­κια είχαν τον ρόλο και ενός τιμη­τι­κού καλω­σο­ρί­σμα­τος για τους Έλληνες θαλασ­σο­πό­ρους που επέ­στρε­φαν στα σπίτια και στις οικο­γέ­νειές τους, καθώς και τάματος για να είναι ασφα­λείς στα άγρια κύματα.

Και όπως αργο­σβή­νει το έθιμο των στο­λι­σμέ­νων καρα­βιών στα σπίτια, έτσι αργο­σβή­νει και ο πλούτος των ελλη­νι­κών παρα­δο­σια­κών σκαφών… Σήμερα από τα 13.500 και πλέον ελλη­νικά παρα­δο­σιακά σκάφη δια­σώ­ζο­νται περίπου 2.000 σε όλη την Ελλάδα που κι αυτά αργο­σβή­νουν ξεχα­σμένα τα περισ­σό­τερα στα καρ­νά­για ή παρα­τη­μένα στο πέρασμα του χρόνου…

Ο Ελλη­νι­κός Σύν­δε­σμος Παρα­δο­σια­κών Σκαφών έχει επι­δο­θεί σε αγώνα δρόμου για τη διάσωση ενα­πο­μει­νά­ντων ξύλινων παρα­δο­σια­κών ελλη­νι­κών σκαφών, πολλά από τα οποία βρί­σκο­νται στα Δωδε­κά­νησα και στις Κυκλά­δες.

Πρό­κει­ται για μια προ­σπά­θεια που θα ευο­δω­θεί μόνο μέσα από τη συνερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων, πριν μπει “ταφό­πλακα” σε ένα μεγάλο κομμάτι της παρά­δο­σης της Ελλάδας που αργο­σβή­νει.

Ηδη τον Οκτώ­βριο του 2018, ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζη­μάρ­κος, ξεκί­νησε την καμπά­νια #savekaikia ενώ­νο­ντας τη φωνή της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, με όλους εκεί­νους που αγω­νί­ζο­νται να στα­μα­τή­σουν την κατα­στροφή των ξύλινων παρα­δο­σια­κών σκαφών και το έγκλημα που συντε­λεί­ται σε βάρος της ναυ­τι­κής παρά­δο­σης της χώρας.

Το «σπάσιμο» των ξύλινων αλιευ­τι­κών σκαφών ξεκί­νησε από το 1996, οπότε τέθηκε σε ισχύ, με πρω­το­βου­λία της Ε.Ε., η νομο­θε­σία για τον περιο­ρι­σμό της υπε­ρα­λί­ευ­σης, μέσω της επι­δό­τη­σης της από­συρ­σης της αλιευ­τι­κής αδείας . Από τότε, χιλιά­δες αλιείς παρέ­δω­σαν την άδειά τους και τα καΐκια τους κατα­στρά­φη­καν. Μέσα σε λίγα χρόνια, η Ελλάδα έχασε το μεγα­λύ­τερο μέρος του αλιευ­τι­κού της στόλου, που ήταν και ο μεγα­λύ­τε­ρος στην Ευρώπη. Χιλιά­δες σκούνες, περά­ματα, τρε­χα­ντή­ρια, καΐκια, μπρίκια, γολέτ­τες , βαρ­κα­λά­δες, τσερ­νί­κια έχουν λιώσει κάτω από τους βρα­χί­ο­νες μιας μπουλ­ντό­ζας.

Μαζί με τα παρα­δο­σιακά σκαριά, χάνο­νται και οι έμπει­ροι καρα­βο­μα­ρα­γκοί των ταρ­σα­νά­δων, το επάγ­γελμα των οποίων είναι μονα­δικό και ανα­ντι­κα­τά­στατο.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Ελλη­νι­κού Συν­δέ­σμου Παρα­δο­σια­κών Σκαφών, από τα περίπου 14.500 έχουν κατα­στρα­φεί τα 12.500 κατά τα τελευ­ταία 20 χρόνια.

Ο Σύν­δε­σμος, ιδρύ­θηκε το έτος 1999 με την επω­νυ­μία «Φίλοι Παρα­δο­σια­κών Σκαφών» και έδρα τον Πειραιά από τους λάτρεις της παρα­δο­σια­κής ναυ­πη­γι­κής και των καρ­νά­γιων μία πρω­το­βου­λία του Γεωρ­γίου Ανω­με­ρίτη που ήταν και ο πρώτος πρό­ε­δρός του και του Μανώλη Ψαρρού του μετέ­πειτα προ­έ­δρου.

Με βάση το κατα­στα­τικό, στους σκοπούς και τους στόχους είναι η διάσωση των ελλη­νι­κών ξύλινων παρα­δο­σια­κών σκαφών, η συντή­ρησή τους, η κατα­σκευή και η ναυ­πή­γηση νέων, πάντοτε με τα σχέδια των καρα­βο­μα­ρα­γκών που δόξασαν το επάγ­γελμά τους με σκάφη τα οποία μπορούν να ταξι­δεύ­ουν ακόμα και όταν ο κυμα­τι­σμός του Αιγαίου Πελά­γους είναι υψηλός.

Ενώ υπήρξε η αποδοχή όλων για τη συνέ­χιση του έργου του Συν­δέ­σμου το 2002 μεγι­στο­ποι­ή­θηκε το πρό­βλημα της κατα­στρο­φής των αλιευ­τι­κών παρα­δο­σια­κών ξύλινων σκαφών με εντολή Ευρω­παϊ­κής Ενώσεως και με σοβαρή οικο­νο­μική απο­ζη­μί­ωση των ιδιο­κτη­τών των αλιευ­τι­κών σκαφών. Κάπως έτσι άρχισε ο αφα­νι­σμός του μεγα­λύ­τε­ρου αλιευ­τι­κού στόλου της Ευρώπης και μάλιστα ανορ­θό­δοξα, αφού αντί να αρχί­σουν από τα κατε­στραμ­μένα σκαριά που βρί­σκο­νται στους πυθ­μέ­νες των ελλη­νι­κών θαλασ­σών και των συρό­με­νων αλιευ­τι­κών εργα­λείων, η «επι­χεί­ρηση» ξεκί­νησε από την κατα­στροφή κατά προ­τε­ραιό­τητα του παρά­κτιου στόλου με τελικό απο­τέ­λε­σμα να έχουν κατα­στρα­φεί περισ­σό­τερα από 13.500 αλιευ­τικά ξύλινα παρα­δο­σιακά σκάφη! Σε λίγα χρόνια αν δεν υπάρ­ξουν άμεσες λύσεις, τα τρε­χα­ντή­ρια, τα καΐκια, οι γολέτ­τες, θα υπάρ­χουν μόνο σε φωτο­γρα­φίες και σε μου­σειακό υλικό.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.