Όλο το σχέδιο για δίκες – εξπρές

Καταρ­γού­νται τα τριμελή πλημ­με­λειο­δι­κεία και τα πεντα­μελή εφετεία. Χωρίς δικα­στικά συμ­βού­λια η παρα­πο­μπή σε δίκη. Μόνο μία αναβολή ανά υπόθεση. Ποινές σε δικο­μα­νείς

Πακέτο ρυθ­μί­σεων που αλλά­ζουν πολλά στο ποινικό και δικα­στικό μας σύστημα έχει έτοιμο η κυβέρ­νηση, στο πλαίσιο υλο­ποί­η­σης προ­ε­κλο­γι­κών εξαγ­γε­λιών, με στόχο την εμπέ­δωση της νομι­μό­τη­τας αλλά και την επι­τά­χυνση απο­νο­μής της δικαιο­σύ­νης, που κυριαρ­χεί για δεκα­ε­τίες, με δια­λυ­τι­κές για την κοι­νω­νία και το κράτος δικαίου συνέ­πειες. Το νέο νομο­θέ­τημα, που ανα­μέ­νε­ται να δοθεί σε δημόσια δια­βού­λευση τις επό­με­νες ημέρες, απο­τέ­λεσε αντι­κεί­μενο ειδικής σύσκε­ψης υπό τον πρω­θυ­πουργό στο Μέγαρο Μαξίμου με τη συμ­με­τοχή της πολι­τι­κής ηγεσίας του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, που έχει και την ευθύνη της νομο­θε­τι­κής προ­πα­ρα­σκευής. Με το νομο­σχέ­διο επι­χει­ρού­νται μεταρ­ρυθ­μί­σεις σε πολλά πεδία και με πολ­λα­πλές στο­χεύ­σεις, από το πώς θα γίνο­νται οι ποι­νι­κές δίκες γρη­γο­ρό­τερα, πώς θα τιμω­ρού­νται αυστη­ρό­τερα βαριά εγκλή­ματα, πώς θα δικά­ζο­νται οι σοβαρές ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις, τι θα γίνεται με τους εμπρη­στές και με εκεί­νους που προ­κα­λούν επα­νει­λημ­μέ­νως θανα­τη­φόρα τροχαία και, βέβαια, πώς θα εκτί­νο­νται στο εξής οι ποινές.

Ο υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης Γιώργος Φλω­ρί­δης δίνει το στίγμα των αλλαγών, προ­σβλέ­πο­ντας στην ουσία των ρυθ­μί­σεων: «Η αίσθηση της ατι­μω­ρη­σίας πρέπει να πάρει ένα τέλος. Πρέπει να γίνει μια προ­σπά­θεια σιγά σιγά ώστε να γίνει συνεί­δηση ότι η παρά­νομη πράξη, ανάλογα με τη βαρύ­τητά της, θα έχει και την ανάλογη συνέ­πεια. Σήμερα, για παρά­δειγμα, περνάς με κόκκινο, σκο­τώ­νεις δύο ανθρώ­πους και δεν παθαί­νει κανείς τίποτα. Αυτό δημιουρ­γεί τη βεβαιό­τητα σε κάποιους ότι μπορούν να παρα­νο­μούν χωρίς συνέ­πειες. Αν συνε­χί­σουμε έτσι είναι βέβαιο ότι η κοι­νω­νία θα συνα­ντή­σει τα όριά της και δεν θα μπορεί να λει­τουρ­γή­σει. Ο κόσμος έχει κου­ρα­στεί. Θέλουμε να βάλουμε ένα τέλος σε όλο αυτό».

Στο πακέτο των νέων δια­τά­ξεων προ­βλέ­πο­νται ρυθ­μί­σεις με τις οποίες στο εξής σχεδόν όλα τα κακουρ­γή­ματα, κλοπές, ληστείες, υπε­ξαι­ρέ­σεις, πλα­στο­γρα­φίες, απάτες και άλλα, θα τιμω­ρού­νται αυστη­ρό­τερα με μεγα­λύ­τε­ρες ποινές. Από τα 15 χρόνια, που είναι σήμερα οι ποινές για όλα τα σοβαρά εγκλή­ματα, στο εξής ορί­ζο­νται στα 20 χρόνια.

Ιδίως για τους εμπρη­σμούς των δασών, η ποινική μετα­χεί­ριση αλλάζει άρδην. Οσοι βάζουν φωτιά από αμέλεια θα τιμω­ρού­νται από τρία έως πέντε χρόνια φυλακή, ενώ από δόλο έως και ισόβια. Και το σημα­ντι­κό­τερο: Οποια ποινή και αν τους επι­δι­κά­ζε­ται, πάντα θα μπαί­νουν φυλακή· είτε για εμπρη­σμούς από αμέλεια είτε από δόλο. Και επι­πλέον, προ­βλέ­πε­ται πρό­στιμο 180.000 ευρώ για τους εμπρη­στές από δόλο.

Οι δίκες για εμπρη­σμούς θα γίνο­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα και οι δια­δι­κα­σίες μέχρι τη δίκη προ­βλέ­πο­νται σύντο­μες. Το ίδιο θα ισχύει και για τα επι­κίν­δυνα τροχαία ατυ­χή­ματα, θανα­τη­φόρα, που έχουν προ­κλη­θεί από παρα­βί­αση κόκ­κι­νου ή από άλλες σοβαρές παρα­βά­σεις του ΚΟΚ: θα έχουν ειδική μετα­χεί­ριση, οι δράστες θα μπαί­νουν φυλακή και οι δίκες θα διε­ξά­γο­νται γρήγορα.

«Η αίσθηση της ατι­μω­ρη­σίας πρέπει να πάρει ένα τέλος», λέει ο Γιώργος Φλω­ρί­δης, δίνο­ντας τον τόνο για τις επερ­χό­με­νες μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

Με άλλες ρυθ­μί­σεις του νομο­σχε­δίου, επι­χει­ρεί­ται ένα γερό συμ­μά­ζεμα των δικα­στι­κών δια­δι­κα­σιών που προ­κα­λούν την καθυ­στέ­ρηση της απο­νο­μής της ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης. Ετσι, προ­βλέ­πε­ται πως όλα τα πλημ­με­λή­ματα, πλην ελα­χί­στων εξαι­ρέ­σεων, όπως παρα­βά­σεις καθή­κο­ντος, θα δικά­ζο­νται στο εξής από έναν μόνο δικαστή, μιας και τα Τριμελή Πλημ­με­λειο­δι­κεία καταρ­γού­νται. Οι ρυθ­μί­σεις στο­χεύ­ουν στην εξοι­κο­νό­μηση ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, δικα­στών και εισαγ­γε­λέων, αλλά και στην ταχύ­τερη εκδί­καση των υπο­θέ­σεων.

Στην ίδια λογική, τα περισ­σό­τερα κακουρ­γή­ματα στο εξής θα εκδι­κά­ζο­νται από έναν δικαστή (Μονο­με­λές Δικα­στή­ριο), αφού μειώ­νο­νται δρα­στικά τα Τριμελή και καταρ­γού­νται εντελώς τα Πεντα­μελή Εφετεία, τα οποία μετα­τρέ­πο­νται πλέον σε Τριμελή Δικα­στή­ρια.

Το σημα­ντι­κό­τερο όμως είναι πως μεταξύ ανά­κρι­σης και δίκης, στις δια­δι­κα­σίες, δικα­στικά συμ­βού­λια, προ­τά­σεις εισαγ­γε­λέων και λοιπά, «μπαίνει μαχαίρι» με την κατάρ­γησή τους σε πολλά εγκλή­ματα και την παρα­πο­μπή των κατη­γο­ρου­μέ­νων σε δίκη μετά την ανά­κριση με σύντο­μες δια­δι­κα­σίες.

Μηνύ­σεις στο αρχείο

Το ίδιο σύντο­μες προ­βλέ­πο­νται οι δικα­στι­κές δια­δι­κα­σίες και στο στάδιο των μηνύ­σεων. Οσες είναι προ­δή­λως αβά­σι­μες, αστή­ρι­κτες και χωρίς τεκ­μη­ρί­ωση –όπως δυστυ­χώς συμ­βαί­νει σήμερα με χιλιά­δες μηνύ­σεις– θα τις βάζει στο αρχείο ο εισαγ­γε­λέας με συνο­πτική αιτιο­λο­γία και δεν θα απα­σχο­λούν, όπως συμ­βαί­νει μέχρι σήμερα, περαι­τέρω το δικα­στικό σύστημα.

Αν, μάλιστα, πρό­κει­ται για «επαγ­γελ­μα­τίες μηνυτές», δηλαδή δικο­μα­νείς (που δεν είναι λίγοι), τότε θα ασκεί­ται ποινική δίωξη για ψευδή κατα­μή­νυση και θα επι­βάλ­λο­νται πρό­στιμα!

Μόνο στην Αθήνα, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία, από το 2018 έως το 2022 έχουν κατα­τε­θεί 700.000 μηνύ­σεις. Στο πλαίσιο περιο­ρι­σμού του φαι­νο­μέ­νου, επα­να­κάμ­πτει το παρά­βολο (100 ευρώ) για κάθε μήνυση, όπως ίσχυε πριν καταρ­γη­θεί επί κυβέρ­νη­σης ΣΥΡΙΖΑ. Του μέτρου εξαι­ρού­νται ειδικές κοι­νω­νι­κές κατη­γο­ρίες που δεν δια­θέ­τουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα.

Επίσης καταρ­γού­νται οι πολλές ανα­βο­λές στις ποι­νι­κές δίκες. Επι­τρέ­πε­ται μόνο μία για όλους τους παρά­γο­ντες της δίκης, δικη­γό­ρους, κατη­γο­ρου­μέ­νους, και μία δεύτερη μόνο για λόγους υγείας, που βεβαιώ­νο­νται από δημόσιο νοσο­κο­μείο.

Πέραν των ρυθ­μί­σεων για επί­σπευση των δικα­στι­κών δια­δι­κα­σιών, το νομο­σχέ­διο επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο την ποινική συν­διαλ­λαγή, ένα θεσμό που (στα χαρτιά) ισχύει από χρόνια, αλλά χωρίς ουσια­στική πρόοδο, καθώς εξέ­λει­παν τα ανα­γκαία ουσια­στικά κίνητρα. Εκτι­μά­ται πως με τις νέες δια­τά­ξεις ο θεσμός θα λει­τουρ­γή­σει απο­τε­λε­σμα­τικά και στη χώρα μας, όπως, εξάλλου, συμ­βαί­νει σε πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες.

Πριν ακόμη ασκηθεί ποινική δίωξη, στο στάδιο της εισαγ­γε­λι­κής έρευνας, ο ελεγ­χό­με­νος πολίτης θα μπορεί να ζητήσει δια­πραγ­μά­τευση από τον εισαγ­γε­λέα, να απο­δε­χθεί δηλαδή την ενοχή του και να συμ­φω­νή­σει σε πλαίσιο ποινής, οπότε η υπόθεση να κλείσει χωρίς τα περαι­τέρω. Αντί­στοιχα, πρω­το­βου­λία για δια­πραγ­μά­τευση μπορεί να πάρει και ο εισαγ­γε­λέας. Στο στάδιο της επι­βο­λής ποινών, οι μετα­βο­λές είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντι­κές. Με άλλα λόγια, αλλάζει το σύστημα που ισχύει μέχρι σήμερα και πλέον η φυλακή θα είναι ο κανόνας και όχι η εξαί­ρεση για τα σοβαρά εγκλή­ματα. Μάλιστα, προ­βλέ­πε­ται ότι για όλα τα κακουρ­γή­ματα ο χρόνος που ο κατα­δι­κα­σθείς θα μένει στη φυλακή, θα είναι δύο με τρία χρόνια παρα­πάνω απ’ ό,τι μέχρι σήμερα.

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του νομο­σχε­δίου, στο εξής όσοι κατα­δι­κά­ζο­νται για οποιο­δή­ποτε αδίκημα (σε βαθμό πλημ­με­λή­μα­τος) σε ποινή τρία χρόνια και άνω, θα πηγαί­νουν κατευ­θείαν φυλακή. Το δικα­στή­ριο δεν θα δίνει ούτε ανα­στολή ούτε θα μετα­τρέ­πει την ποινή σε χρη­μα­τική.

Οι ποινές θα ανα­στέλ­λο­νται μόνον αν δεν υπάρχει υπο­τροπή, δηλαδή δεν έχει κι άλλες αμε­τά­κλη­τες κατα­δί­κες ο κατη­γο­ρού­με­νος, όταν η κατα­δίκη είναι έως ένα χρόνο. Αν κάποιος κατα­δι­κα­στεί σε ποινή από ένα έως δύο χρόνια ή θα πλη­ρώ­νει (χρη­μα­τική ποινή) ή θα εργά­ζε­ται στο πρό­γραμμα κοι­νω­φε­λούς εργα­σίας. Σε περί­πτωση που η ποινή του είναι από δύο έως τρία χρόνια, θα μπαίνει φυλακή ένα διά­στημα (από 30 ημέρες έως 6 μήνες) και το υπό­λοιπο ή θα το πλη­ρώ­νει ή θα εργά­ζε­ται.

Κοι­νω­φε­λής εργασία

Σημα­ντική και­νο­το­μία απο­τε­λεί η κοι­νω­φε­λής εργασία κατα­δι­κα­σμέ­νων σε μικρές ποινές για πλημ­με­λή­ματα. Το πρό­γραμμα είναι έτοιμο και όπως δηλώνει στην «Κ» ο υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης Ιωάννης Μπούγας, έχει ήδη δημιουρ­γη­θεί ειδική πλατ­φόρμα, όπου έχουν δηλώσει ενδια­φέ­ρον και εγγρα­φεί για να υπο­δε­χθούν κατα­δι­κα­σθέ­ντες για εργασία 1.500 φορείς – νοσο­κο­μεία, ιδρύ­ματα, δήμοι κ.ά. Επίσης έχει οριστεί η σύσταση επι­τρο­πής με δικα­στι­κούς και ειδι­κούς με επι­κε­φα­λής εισαγ­γε­λέα Εφετών, η οποία θα έχει την ευθύνη της υλο­ποί­η­σης του προ­γράμ­μα­τος, εξηγεί ο κ. Μπούγας.

Πηγή kathimerini.gr

Ιωάννα Μάνδρου