Καρκίνος: Ερευνα Ελλήνων επιστημόνων ανοίγει τον δρόμο για εξατομικευμένη θεραπεία

Μια πρω­το­πο­ριακή έρευνα για τον εντο­πι­σμό και την απο­μό­νωση των γηρα­σμέ­νων κυτ­τά­ρων, με επι­κε­φα­λής τον καθη­γητή Ιατρι­κής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και του βρε­τα­νι­κού πανε­πι­στη­μίου Dundee, Βασίλη Γορ­γούλη, ανοίγει τον δρόμο για την εξα­το­μι­κευ­μένη θερα­πεία του καρ­κί­νου.

Η κυτ­τα­ρική γήρανση (cellular senescence) είναι ένας μηχα­νι­σμός από­κρι­σης των κυτ­τά­ρων στο στρες και άλλα τοξικά και εν δυνάμει καρ­κι­νο­γόνα ερε­θί­σματα. Τα κύτταρα στα­μα­τούν να πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται και αλλάζει το γονι­δί­ωμά τους προ­κει­μέ­νου να μην περάσει στην επόμενη γενιά η βλάβη που έχει υποστεί το γενε­τικό υλικό του. Ωστόσο, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις τα κύτταρα αυτά δεν απο­μα­κρύ­νο­νται από τον οργα­νι­σμό και μπορούν εν δυνάμει να οδη­γή­σουν στη δημιουρ­γία νεο­πλα­σμα­τι­κής νόσου ή άλλων ασθε­νειών, όπως αυτο­ά­νοσα νοσή­ματα.

Κατά την πολύ­χρονη ερευ­νη­τική πορεία του, ο κ. Γορ­γού­λης εστιά­ζει το ενδια­φέ­ρον του στο θεμε­λιώ­δες ερώτημα πώς τα κύτταρα αντι­δρούν σε ερε­θί­σματα που προ­κα­λούν βλάβες στο γονι­δί­ωμα. Μέσα από προη­γού­με­νες δημο­σιεύ­σεις σε διεθνή επι­στη­μο­νικά περιο­δικά, όπως το Nature, το Science και το Cancer Cell, έχει παρου­σιά­σει μεταξύ άλλων το δυνα­μικό μοντέλο καρ­κι­νο­γέ­νε­σης, που έχει καθιε­ρω­θεί ως ένα από τα κύρια μοντέλα για την κατα­νό­ηση και θερα­πεία του καρ­κί­νου. Επίσης, με την έρευνά του έχει συμ­βά­λει στην ανα­τροπή της άποψης ότι η κυτ­τα­ρική γήρανση είναι μια μη ανα­στρέ­ψιμη κατά­σταση αδρά­νειας του κυτ­τά­ρου και στην καθιέ­ρωση της κυτ­τα­ρι­κής γήραν­σης ως θεμε­λιώ­δους χαρα­κτη­ρι­στι­κού του καρ­κί­νου.

Στο επί­κε­ντρο της πρό­σφα­της έρευνας που διεξήγε μαζί με τους συνερ­γά­τες του τέθηκε ο προ­βλη­μα­τι­σμός ότι μέχρι σήμερα τα γηρα­σμένα κύτταρα εντο­πί­ζο­νταν μόνο στα βιο­πα­θο­λο­γικά εργα­στή­ρια κατά την κυτ­τα­ρική καλ­λιέρ­γεια και δεν υπήρχε η δυνα­τό­τητα της απο­μό­νω­σής τους.

Η και­νο­τό­μος χημική ένωση GLF16

Ως απά­ντηση, η ομάδα των Ελλήνων ερευ­νη­τών δημιούρ­γησε μια και­νο­τόμο χημική ένωση – αντι­δρα­στή­ριο (GLF16) με τη βοήθεια της οποίας εντο­πί­ζο­νται τα γηρα­σμένα κύτταρα απευ­θείας στον ανθρώ­πινο οργα­νι­σμό, όπως και σε ζωντα­νούς ιστούς.

«Εφόσον εντο­πί­σουμε πού βρί­σκε­ται η βλάβη με τα γηρα­σμένα κύτταρα, μπο­ρούμε μετά να ανα­πτύ­ξουμε τεχνο­λο­γία για να τα εξου­δε­τε­ρώ­σουμε και η εξου­δε­τέ­ρωσή τους γίνεται με μια ομάδα φαρ­μά­κων που λέγο­νται σενο­λυ­τικά φάρμακα», εξηγεί ο Βασίλης Γορ­γού­λης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Μετά τη δημιουρ­γία του αντι­δρα­στη­ρίου, οι ερευ­νη­τές το ενσω­μά­τω­σαν σε ένα νανο­σω­μα­τί­διο, προ­κει­μέ­νου να το εισά­γουν στον οργα­νι­σμό και αυτό να εντο­πί­σει τα γηρα­σμένα κύτταρα, μέσω της ουσίας λιπο­φου­σκί­νης που περιέ­χουν. Με τη μέθοδο αυτή οι ερευ­νη­τές κατά­φε­ραν όχι μόνο τον εντο­πι­σμό αλλά και την απο­μό­νωση των γηρα­σμέ­νων κυτ­τά­ρων.

Αυτή η απο­μό­νωση θα βοη­θή­σει στην κατα­στροφή τους χωρίς να επη­ρε­ά­ζο­νται τα υγιή κύτταρα. Έτσι, θα μπορεί να παρέ­χε­ται στον ασθενή εξα­το­μι­κευ­μένη θερα­πεία μειώ­νο­ντας τον κίνδυνο υπο­τρο­πών και παρε­νερ­γειών. Επό­με­νος ερευ­νη­τι­κός στόχος του κ. Γορ­γούλη και των συνερ­γα­τών του, «που θα είναι μεγάλη επα­νά­σταση στο πεδίο», όπως εξηγεί ο ίδιος, είναι να συν­δέ­σουν τα σενο­λυ­τικά φάρμακα με το αντι­δρα­στή­ριο που συνέ­θε­σαν, να τα ενσω­μα­τώ­σουν μέσα στο νανο­σω­μα­τί­διο και να το χορη­γή­σουν στον ανθρώ­πινο οργα­νι­σμό, «ώστε να εντο­πί­σουμε και να κατα­στρέ­ψουμε αυτές τις εστίες των γηρα­σμέ­νων κυτ­τά­ρων που έχουν άμεση σχέση με τη δυσλει­τουρ­γία του οργα­νι­σμού».

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ