Οδηγός επιβίωσης για τις «καυτές» ημέρες

Με τα θερ­μό­με­τρα να χτυ­πούν «κόκ­κι­νο» σε ολό­κλη­ρο τον πλα­νή­τη το κα­λο­καί­ρι, ελέω και των κλι­μα­τι­κών αλ­λα­γών που «θερ­μαί­νουν» ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο τις κα­λο­και­ρι­νές ημέ­ρες και νύ­χτες, το αν­θρώ­πι­νο είδος έχει να αντι­με­τω­πί­σει μια ση­μα­ντι­κή πρό­κλη­ση ενά­ντια στη ζέστη. Διότι οι «καυ­τές» ημέ­ρες δεν συ­νι­στούν μόνο τα­λαι­πω­ρία, μπο­ρούν να απο­βούν θα­να­τη­φό­ρες αν η θερ­μο­κρα­σία του πυ­ρή­να του σώ­μα­τος ανέ­βει πολύ επάνω από τους 40 βαθ­μούς Κελ­σί­ου.

Επι­στή­μο­νες που με­λε­τούν αν­θρώ­πους οι οποί­οι ερ­γά­ζο­νται κάτω από συν­θή­κες… ψη­σί­μα­τος, όπως οι πυ­ρο­σβέ­στες αλλά και οι στρα­τιώ­τες οι οποί­οι μπο­ρεί να χρειά­ζε­ται να περ­πα­τούν επί ημέ­ρες με πλήρη εξο­πλι­σμό υπό συν­θή­κες καύ­σω­να, έχουν δι­δα­χθεί πολλά σχε­τι­κά με το πώς το σώμα δια­χει­ρί­ζε­ται τις υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες. Εκτός από τη βα­σι­κή συμ­βου­λή, που δεν είναι άλλη από το να ενυ­δα­τω­νό­μα­στε σωστά απο­φεύ­γο­ντας πα­ράλ­λη­λα τα σακ­χα­ρού­χα ποτά, την κα­φε­ΐ­νη και το αλ­κο­όλ, ιδού και κά­ποιες άλλες στρα­τη­γι­κές με άκρως επι­στη­μο­νι­κό υπό­βα­θρο ώστε να αντε­πε­ξέλ­θου­με στον ολο­έ­να και πιο καυτό κόσμο μας.

«Οι άν­θρω­ποι έχουν μια κα­τα­πλη­κτι­κή ικα­νό­τη­τα να εγκλι­μα­τί­ζο­νται στις συν­θή­κες θερ­μι­κού στρες» ανα­φέ­ρει ο Μάικλ Σόκα, κα­θη­γη­τής στο Ιν­στι­τού­το Τε­χνο­λο­γί­ας της Τζόρ­τζια στην Ατλά­ντα, ο οποί­ος με­λε­τά το πώς ο πλη­θυ­σμός προ­σαρ­μό­ζε­ται σε ακραί­ες συν­θή­κες. «Γε­νι­κώς εγκλι­μα­τι­ζό­μα­στε στις συν­θή­κες στις οποί­ες εκτι­θέ­με­θα» λέει ο κα­θη­γη­τής και συ­μπλη­ρώ­νει ότι το να περνά κά­ποιος 100 λεπτά την ημέρα σε εξω­τε­ρι­κούς χώ­ρους επί τέσ­σε­ρις ως 10 ημέ­ρες είναι αρ­κε­τό ώστε να βοη­θή­σει το σώμα του να προ­σαρ­μο­στεί στον ζεστό καιρό.

Αυτό βέ­βαια δεν ση­μαί­νει ότι πρέ­πει να περ­νά­με ώρες τα­λαι­πω­ρί­ας κάτω από τον έντο­νο ήλιο. Δια­βά­στε λοι­πόν πώς η με­τά­βα­ση από το δρο­σε­ρό… mode στο καυτό μπο­ρεί να γίνει πιο εύ­κο­λη μέσα από τις ακό­λου­θες επτά στρα­τη­γι­κές:

1. Κρα­τη­θεί­τε σε φόρμα

Φρο­ντί­στε να κά­νε­τε αε­ρο­βι­κή άσκη­ση διότι με αυτόν τον τρόπο αυ­ξά­νε­τε την ικα­νό­τη­τά σας να δια­χει­ρί­ζε­στε τη ζέστη. Οπως λέει η Χέδερ Ράιτ, ερευ­νή­τρια στο Flight Research Lab του Εθνι­κού Ερευ­νη­τι­κού Συμ­βου­λί­ου του Κα­να­δά στην Οτάβα, η οποία με­λε­τά την επί­δρα­ση της ζέ­στης και άλλων στρε­σο­γό­νων πα­ρα­γό­ντων στον ορ­γα­νι­σμό, μια αε­ρο­βι­κή προ­πό­νη­ση μοιά­ζει με μίνι συ­νε­δρία θερ­μι­κού στρες. «Οπως συμ­βαί­νει με τον εγκλι­μα­τι­σμό στη ζέστη, έτσι και με τη γυ­μνα­στι­κή η θερ­μο­κρα­σία του πυ­ρή­να του σώ­μα­τος σε ηρε­μία μειώ­νε­ται». Με τον τρόπο αυτόν εγκλι­μα­τι­ζό­μα­στε πιο εύ­κο­λα στις καυ­τές συν­θή­κες.

2. Ανα­ζη­τή­στε το πρά­σι­νο

Οποιος μέσα στην καρ­διά του κα­λο­και­ριού συ­νε­χί­ζει να βρί­σκε­ται στην πόλη (και εί­μα­στε πολ­λοί) μπο­ρεί να επι­βε­βαιώ­σει ότι μόλις πα­τή­σει το πόδι του στην άσφαλ­το έχο­ντας βγει από έναν κλι­μα­τι­ζό­με­νο χώρο αι­σθά­νε­ται ένα καυτό κύμα να του κόβει την ανάσα – ακόμη και αν είναι νύχτα. «Ενοχο» για αυτή τη δυ­σφο­ρία είναι το φαι­νό­με­νο της θερ­μι­κής νη­σί­δας που κυ­ριαρ­χεί στις τσι­με­ντου­πό­λεις: τα κτί­ρια, τα πε­ζο­δρό­μια και οι δρό­μοι κάτω από τον ήλιο μπο­ρεί να αγ­γί­ξουν θερ­μο­κρα­σί­ες 10-32 βαθ­μούς Κελ­σί­ου υψη­λό­τε­ρες σε σύ­γκρι­ση με τη θερ­μο­κρα­σία του αέρα. Πα­γι­δεύ­ουν μά­λι­στα τη ζέστη και την απο­δί­δουν τη νύχτα κά­νο­ντας την ατμό­σφαι­ρα αφό­ρη­τη ακόμη και όταν ο ήλιος έχει πλέον δύσει.

Και επει­δή αυτά τα «θερ­μι­κά νησιά» δεν έχουν καμία σχέση με τις όμορ­φες δρο­σε­ρές Κυ­κλά­δες, επι­βάλ­λε­ται να βρού­με τις «οά­σεις» μέσα στις θερ­μι­κές νη­σί­δες. Και αυτές δεν είναι άλλες από τους χώ­ρους πρα­σί­νου (όταν και όπου υπάρ­χουν), κυ­ρί­ως όταν πε­ριέ­χουν δέ­ντρα που κά­νουν σκιά. Τα φυτά μπλο­κά­ρουν τον ήλιο αλλά πα­ράλ­λη­λα απο­τε­λούν «ζω­ντα­νά κλι­μα­τι­στι­κά». «Οταν ένα φυτό παίρ­νει υγρα­σία από το έδα­φος και την απο­βάλ­λει μέσω των φύλ­λων του λει­τουρ­γεί ως κλι­μα­τι­στι­κό και υγρα­ντή­ρας» εξη­γεί ο Σταν Κοξ, γε­ω­πό­νος στο Ιν­στι­τού­το Land στο Κάν­σας.

3. Ξε­κου­ρα­στεί­τε (αρ­κε­τά)

Νιώ­θε­τε ότι σκάτε; Οχι μόνο πρέ­πει να ανα­ζη­τή­σε­τε αμέ­σως τη σκιά ή ένα κλι­μα­τι­ζό­με­νο δω­μά­τιο αλλά απαι­τεί­ται να ξε­κου­ρα­στεί­τε στις δρο­σε­ρές συν­θή­κες για με­γα­λύ­τε­ρο διά­στη­μα από ό,τι νο­μί­ζα­τε, συμ­βου­λεύ­ει η δρ Ράιτ. «Χρειά­ζε­ται αρ­κε­τός χρό­νος προ­τού η θερ­μο­κρα­σία του πυ­ρή­να του σώ­μα­τος αρ­χί­σει να μειώ­νε­ται. Μικρά δια­λείμ­μα­τα στη δρο­σιά συ­νή­θως δεν είναι αρ­κε­τά για να κά­νουν τη δια­φο­ρά».

Και αυτό διότι ακόμη και αν ξε­φύ­γε­τε από τη… λαί­λα­πα, η θερ­μο­κρα­σία του πυ­ρή­να του σώ­μα­τος θα συ­νε­χί­ζει να ανε­βαί­νει για κά­ποιο διά­στη­μα προ­τού μειω­θεί ξανά. Για τον λόγο αυτόν χρειά­ζε­ται να ξε­κου­ρά­ζε­στε σε δρο­σε­ρό χώρο επί του­λά­χι­στον 15 λεπτά ώστε να μειω­θεί η θερ­μο­κρα­σία του σώ­μα­τος αλλά και το στρες που έχει υπο­στεί το καρ­διαγ­γεια­κό σύ­στη­μα εξαι­τί­ας της ζέ­στης, υπο­γραμ­μί­ζει η δρ Ράιτ.

4. Αφή­στε τον ιδρώ­τα στο δέρμα σας

Το αν­θρώ­πι­νο σώμα έχει εξε­λι­χθεί ώστε να αντε­πε­ξέρ­χε­ται στη ζέστη στέλ­νο­ντας πε­ρισ­σό­τε­ρο αίμα στην επι­φά­νεια του δέρ­μα­τος ώστε να «δια­σπεί­ρει» την εσω­τε­ρι­κή θερ­μό­τη­τά του καθώς και μέσω του ιδρώ­τα. Και οι δύο δια­δι­κα­σί­ες είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές στους γυ­μνα­σμέ­νους αν­θρώ­πους και σε όσους έχουν εγκλι­μα­τι­στεί σωστά στη ζέστη. Προ­κει­μέ­νου να εκ­με­ταλ­λευ­θεί­τε πλή­ρως αυτά τα «εν­σω­μα­τω­μέ­να» συ­στή­μα­τα του ορ­γα­νι­σμού, το κα­λύ­τε­ρο που έχετε να κά­νε­τε είναι να αφή­σε­τε επάνω σας τον ιδρώ­τα επι­τρέ­πο­ντάς του έτσι να εξα­τμι­στεί από το δέρμα σας, γε­γο­νός που θα σας δρο­σί­σει, λέει ο δρ Σόκα. Για γρή­γο­ρο αί­σθη­μα δρο­σιάς βυ­θί­στε τα χέρια σας σε κρύο νερό ως τους αγκώ­νες, συμ­βου­λεύ­ει ο ει­δι­κός. Αυτό το τρυκ που χρη­σι­μο­ποιεί­ται συχνά από πυ­ρο­σβέ­στες καθώς και από το στρα­τιω­τι­κό προ­σω­πι­κό «τραβά» απο­τε­λε­σμα­τι­κά και τα­χέ­ως τη ζέστη από το σώμα καθώς τα χέρια έχουν με­γά­λη ανα­λο­γία επι­φά­νειας προς όγκο.

5. Βγάλ­τε τις πρί­ζες

Ακόμη και ένας απλός λαμ­πτή­ρας πυ­ρα­κτώ­σε­ως μπο­ρεί να ανε­βά­σει τη θερ­μο­κρα­σία σε έναν χώρο. Προ­τι­μή­στε φθο­ρί­ζο­ντες λαμ­πτή­ρες καθώς και φω­το­διό­δους (LED) που εκλύ­ουν συ­γκρι­τι­κά πολύ λι­γό­τε­ρη θερ­μό­τη­τα. Αλλά και οι συ­σκευ­ές – από υπο­λο­γι­στές και τη­λε­ο­ρά­σεις ως τα «έξυ­πνα» κι­νη­τά – απο­τε­λούν πολύ ισχυ­ρές πηγές θερ­μό­τη­τας, οπότε κλεί­στε τες ή βγάλ­τε τες από την πρίζα όταν δεν τις χρειά­ζε­στε.

6. Δρο­σί­στε το σπίτι σας

Διά­φο­ρες προ­σεγ­γί­σεις μπο­ρούν να σας βοη­θή­σουν να δρο­σί­σε­τε τον χώρο σας με ελά­χι­στη ή και κα­θό­λου ενέρ­γεια. Βάλτε σκί­α­στρα στα νότια πα­ρά­θυ­ρα, ανοίξ­τε τα πα­ρά­θυ­ρα τη νύχτα ώστε να επι­τρέ­ψε­τε στον πιο δρο­σε­ρό αέρα να μπει στους χώ­ρους και κλεί­στε τα πα­ρά­θυ­ρα προ­τού ο ήλιος ανέ­βει ψηλά. Χρη­σι­μο­ποι­ή­στε ανε­μι­στή­ρες (κυ­ρί­ως ορο­φής) για να εξα­σφα­λί­σε­τε ότι ο αέρας κυ­κλο­φο­ρεί εντός του χώρου.

7. Επι­σκε­φθεί­τε τους δρο­σε­ρούς δη­μό­σιους χώ­ρους

Ο κλι­μα­τι­σμός «τρώει» ενέρ­γεια αλλά αυ­ξά­νει την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα. Με­λέ­τες έχουν δεί­ξει ότι όσο η θερ­μο­κρα­σία ανε­βαί­νει τόσο η πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα πέ­φτει. Και, πώς να το κά­νου­με, τί­πο­τα δεν είναι κα­λύ­τε­ρο από το κλι­μα­τι­στι­κό στην… πά­τα­ξη της υγρα­σί­ας, ση­μειώ­νει ο κ. Κοξ. Οσοι χρειά­ζε­ται να δου­λέ­ψουν μια καυτή ημέρα και δεν έχουν άλλες επι­λο­γές θα ήταν καλό να επι­σκε­φθούν μια δη­μό­σια βι­βλιο­θή­κη ή ένα κλι­μα­τι­ζό­με­νο καφέ ώστε να κα­τα­φέ­ρουν να ολο­κλη­ρώ­σουν τη δου­λειά τους και να έχουν έτσι μετά πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο χωρίς άγχος για… βόλ­τες στον ήλιο.

Πηγή Το Βήμα