Σε πόλη – φάντασμα θα μετατραπεί η Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου

Προ­χω­ρά­ει μέρα με τη μέρα η κα­τα­στρο­φή των κα­τοι­κιών στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη της Ρόδου, λόγω της έλ­λει­ψης χρη­μά­των και της δυ­σκο­λί­ας εκτέ­λε­σης ιδιω­τι­κών έργων. Οι φω­το­γρα­φί­ες που δη­μο­σιεύ­ει σή­με­ρα η «δη­μο­κρα­τι­κή» είναι απο­κα­λυ­πτι­κές και δεί­χνουν ότι οι κα­τα­στρο­φές είναι τόσο με­γά­λες, ώστε να κα­θί­στα­ται αδύ­να­τη η άμεση απο­κα­τά­στα­σή τους. Κι όμως, η έρευ­να έχει δεί­ξει ότι υπάρ­χουν προ­γράμ­μα­τα, αλλά και διε­θνή τα­μεία που υπο­στη­ρί­ζουν οι­κο­νο­μι­κά δρά­σεις για τη συ­ντή­ρη­ση των προ­στα­τευό­με­νων μνη­μεί­ων που συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στη λίστα της ΟΥ­ΝΕ­ΣΚΟ.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, σπί­τια χωρίς τα­βά­νι, τοί­χοι που κρέ­μο­νται στον «αέρα», αντι­στη­ρί­ξεις με πρό­χει­ρα μέσα, είναι η ει­κό­να που κυ­ριαρ­χεί στα πε­ρισ­σό­τε­ρα δρο­μά­κια, του λι­γό­τε­ρο ανε­πτυγ­μέ­νου του­ρι­στι­κά τμή­μα­τος της Με­σαιω­νι­κής Πόλης. Η φθορά, που έχει προ­χω­ρή­σει σε τόσο με­γά­λο πο­σο­στό, απο­δί­δε­ται κυ­ρί­ως στην εγκα­τά­λει­ψη της συ­γκε­κρι­μέ­νης πε­ριο­χής από τους μό­νι­μους κα­τοί­κους, οι οποί­οι με­τοί­κη­σαν σε άλλες συ­νοι­κί­ες της πό­λε­ως και του νη­σιού. Σύμ­φω­να με τις πε­ρι­γρα­φές των ίδιων των κα­τοί­κων, που έχουν απο­μεί­νει και δια­μέ­νουν μό­νι­μα στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη «την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία, οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι έχουν μειω­θεί του­λά­χι­στον κατά 50%. Ολοι φεύ­γουν γιατί είναι δύ­σκο­λη και δα­πα­νη­ρή η συ­ντή­ρη­ση των πα­λαιών κα­τοι­κιών».

Η δυ­σκο­λία στη συ­ντή­ρη­ση και στην ανα­στή­λω­ση των σπι­τιών βρί­σκε­ται στην ανά­γκη να δια­τη­ρη­θούν αναλ­λοί­ω­τα όλα τα αρ­χι­τε­κτο­νι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά των κτι­σμά­των, προ­κει­μέ­νου αυτό με τη σειρά του να συμ­βά­λει στη δια­τή­ρη­ση της γε­νι­κής ει­κό­νας της Με­σαιω­νι­κής Πόλης. Η Αρ­χαιο­λο­γι­κή Υπη­ρε­σία (4η Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των) έχει θέσει πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νους κα­νό­νες για την εκτέ­λε­ση των ερ­γα­σιών και απαι­τεί από όλους με­λέ­τες μη­χα­νι­κών (αν πρό­κει­ται για έργο ανα­στύ­λω­σης), προ­κει­μέ­νου να εγκρί­νει τις ερ­γα­σί­ες. Οι με­λέ­τες κο­στί­ζουν αρ­κε­τά χρή­μα­τα, ενώ απαι­τούν και αρ­κε­τό χρόνο μέ­χρις ότου εγκρι­θούν (ει­δι­κά εάν πρό­κει­ται για έργο που απαι­τεί τη συ­γκα­τά­θε­ση του Το­πι­κού Αρ­χαιο­λο­γι­κού Συμ­βου­λί­ου).

Επι­πρό­θε­τα, στο ήδη βε­βα­ρη­μέ­νο κό­στος της ανα­στύ­λω­σης, θα πρέ­πει να συ­νυ­πο­λο­γι­στούν σειρά από πρό­σθε­τες δα­πά­νες, καθώς στα πε­ρισ­σό­τε­ρα ση­μεία δεν είναι δυ­να­τή η προ­σέγ­γι­ση οχη­μά­των. Πρα­κτι­κά αυτό ση­μαί­νει ότι τα οι­κο­δο­μι­κά υλικά και όλα τα απαι­τού­με­να μη­χα­νή­μα­τα, θα πρέ­πει να με­τα­φερ­θούν με τα χέρια.

Η έλ­λει­ψη χρη­μά­των και αδειών είναι οι δύο πα­ρά­γο­ντες που οδη­γούν το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της Με­σαιω­νι­κής Πόλης σε κα­τα­στρο­φή. Μά­λι­στα, η κα­τα­στρο­φή δεν προ­χω­ρά­ει με αρ­γούς ρυθ­μούς, αλλά επι­τα­χύ­νε­ται διαρ­κώς, καθώς οι ακραί­ες βρο­χο­πτώ­σεις των τε­λευ­ταί­ων ετών έχουν πολ­λα­πλα­σιά­σει το μέ­γε­θος της φθο­ράς σε πάρα πολ­λές ξε­χα­σμέ­νες κα­τοι­κί­ες.

Υπάρ­χουν τα­μεία

για να χρη­μα­το­δο­τη­θούν

οι ιδιώ­τες

Η Με­σαιω­νι­κή Πόλη της Ρόδου έχει συ­μπε­ρι­λη­φθεί στον κα­τά­λο­γο των μνη­μεί­ων πα­γκό­σμιας πο­λι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της ΟΥ­ΝΕ­ΣΚΟ από τη δε­κα­ε­τία του ’80. Η εξέ­λι­ξη αυτή της έχει προσ­δώ­σει αίγλη, υπο­χρε­ώ­σεις, αλλά και προ­νό­μια, που μέχρι σή­με­ρα δεν φαί­νε­ται, όμως, να έχουν αξιο­ποι­η­θεί.

Με­τα­ξύ των προ­νο­μί­ων, είναι η άμεση άντλη­ση κε­φα­λαί­ων από το Τα­μείο Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς (World Heritage Fund), το οποίο κάθε χρόνο δια­θέ­τει εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για δρα­στη­ριό­τη­τες συ­ντή­ρη­σης των μνη­μεί­ων της ΟΥ­ΝΕ­ΣΚΟ. Το συ­γκε­κρι­μέ­νο Τα­μείο αντλεί τους πό­ρους του από τις συν­δρο­μές των κρα­τών μελών του Ορ­γα­νι­σμού, καθώς και από δω­ρε­ές που γί­νο­νται από άλ­λους διε­θνείς ορ­γα­νι­σμούς και πο­λυ­ε­θνι­κές εται­ρεί­ες. Μόνο στη διάρ­κεια του πε­ρα­σμέ­νου έτους, το συ­γκε­κρι­μέ­νο τα­μείο διέ­θε­σε 44 εκα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια για έργα συ­ντή­ρη­σης κτη­ρί­ων των μνη­μεί­ων πα­γκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς. Το σπου­δαίο είναι ότι τα χρή­μα­τα αυτά δεν αφο­ρού­σαν μόνο δη­μό­σια κτή­ρια (διότι αυτά συ­ντη­ρού­νται από εθνι­κούς πό­ρους), αλλά και ιδιω­τι­κά κτή­ρια και κα­τοι­κί­ες.

Η αί­τη­ση προς το Τα­μείο Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς απο­τε­λεί μια απλή δια­δι­κα­σία (η οποία ολο­κλη­ρώ­νε­ται στην αγ­γλι­κή γλώσ­σα) και από τη στιγ­μή που υπο­βλη­θεί, τότε δί­νε­ται απά­ντη­ση εντός τριών μηνών.

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι τα χρή­μα­τα που χο­ρη­γεί το συ­γκε­κρι­μέ­νο Τα­μείο για κάθε πε­ρί­πτω­ση δεν είναι αρ­κε­τά, όμως είναι δωρεά και μπο­ρούν να κα­λύ­ψουν πλή­ρως το κό­στος εκ­πό­νη­σης μιας με­λέ­της και εκτέ­λε­σης μι­κρής κλί­μα­κας ερ­γα­σιών.

Ταυ­τό­χρο­να, μέσα από την ΟΥ­ΝΕ­ΣΚΟ προ­ω­θού­νται δρά­σεις και πο­λι­τι­κές που υιο­θε­τού­νται από την Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση, η οποία με τη σειρά της κατά και­ρούς ανα­κοι­νώ­νει επι­δο­τού­με­να προ­γράμ­μα­τα που αφο­ρούν τις πό­λεις – μνη­μεία.

Όλα αυτά υπήρ­χαν και εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν ως άμεσα δια­θέ­σι­μα ερ­γα­λεία, αρκεί να υπάρ­χουν οι κα­τάλ­λη­λες δομές που θα βοη­θή­σουν τους ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη να τα εκ­με­ταλ­λευ­τούν. Τα χρή­μα­τα είναι αρ­κε­τά και ο στό­χος της ανα­στύ­λω­σης και της ανα­ζω­ο­γό­νη­σης της Με­σαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου ίσως μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί πιο εύ­κο­λα απ’ ό,τι μπο­ρούν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι να εκτι­μή­σουν.

Πολλά ακί­νη­τα

έχουν πε­ρά­σει σε ξένα χέρια

Οι με­τρη­τές της ΔΕΗ και της ΔΕΥΑΡ για τη Με­σαιω­νι­κή Πόλη της Ρόδου πα­ρου­σιά­ζουν μια πε­ριο­χή που σφύ­ζει από ζωή. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ωστό­σο, είναι εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή. Τα μεν κα­τα­στή­μα­τα είναι στο σύ­νο­λό τους του­ρι­στι­κά, οπότε στη διάρ­κεια του χει­μώ­να πα­ρα­μέ­νουν κλει­στά, τα δε σπί­τια έχουν αρ­χί­σει να περ­νά­νε σε χέρια αλ­λο­δα­πών ιδιο­κτη­τών.

Η «δη­μο­κρα­τι­κή» έχει κάνει εκτε­νή ρε­πορ­τάζ για το εν­δια­φέ­ρον των αλ­λο­δα­πών να απο­κτή­σουν ένα σπίτι στη συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ριο­χή. Εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει όμως, και το γε­γο­νός πως από τους με­τρη­τές της ΔΕΥΑΡ προ­κύ­πτει ότι πε­ρισ­σό­τε­ρα από 400 σπί­τια της Με­σαιω­νι­κής Πόλης ανή­κουν σε ξέ­νους ιδιο­κτή­τες. Ιτα­λοί, Βέλ­γοι, Αγ­γλοι, Γερ­μα­νοί, όλοι έχουν αγο­ρά­σει από ένα κομ­μά­τι της σπου­δαί­ας αυτής πε­ριου­σί­ας της Ρόδου. Αγο­ρά­ζουν τα σπί­τια, τα συ­ντη­ρούν και κα­τό­πιν τα σφρα­γί­ζουν. Τα σπί­τια αυτά πα­ρα­μέ­νουν κλει­στά στη διάρ­κεια του χει­μώ­να και ανοί­γουν μόνο για το κα­λο­καί­ρι, όσο διαρ­κεί η σεζόν, για να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ως του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα.

Το γε­γο­νός αυτό συμ­βάλ­λει ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο στην εγκα­τά­λει­ψη της πε­ριο­χής από τους μό­νι­μους κα­τοί­κους, καθώς στη διάρ­κεια του χει­μώ­να οι δρό­μοι είναι πιο σκο­τει­νοί, πιο μο­να­χι­κοί και μοιά­ζουν επι­κίν­δυ­νοι.

«SOS» από τους κα­τοί­κους

Ο τε­λευ­ταί­ος φούρ­νος που έψηνε ψωμί για τις ανά­γκες των κα­τοί­κων της Με­σαιω­νι­κής Πόλης έκλει­σε πριν από οκτώ χρό­νια. Από τότε μέχρι σή­με­ρα οι ανά­γκες τους κα­λύ­πτο­νται μόνο από πρα­τή­ρια άρτου που υπο­λει­τουρ­γούν και κά­ποια στιγ­μή ίσως κλεί­σουν. Οι κά­τοι­κοι της ιδιαί­τε­ρης αυτής πόλης εκ­πέ­μπουν, μέσω της «δη­μο­κρα­τι­κής», ένα τε­λευ­ταίο “SOS” προς πάσα κα­τεύ­θυν­ση, προ­κει­μέ­νου να υπάρ­ξει σο­βα­ρή ενα­σχό­λη­ση των αρ­μο­δί­ων με τα ζη­τή­μα­τά τους. Η συ­ντή­ρη­ση των κα­τοι­κιών, η θέ­σπι­ση ει­δι­κών μέ­τρων για τις επι­χει­ρή­σεις, θέ­μα­τα που αφο­ρούν στην κα­θα­ριό­τη­τα, στη δια­χεί­ρι­ση της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας είναι απα­ραί­τη­το να επι­λυ­θούν. Σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, θα έρθει μια χρο­νι­κή στιγ­μή στο προ­σε­χές μέλ­λον που ολό­κλη­ρη η Με­σαιω­νι­κή Πόλη της Ρόδου, στους μήνες του χει­μώ­να, θα με­τα­τρέ­πε­ται σε πόλη – φά­ντα­σμα.