Γιώργος Καββαθάς, Πρόεδρος ΓΣΒΕΕ: «Αναμένουμε ένα άλλο μίγμα πολιτικών για τις μικρές επιχειρήσεις….»

Να ξεκι­νή­σουμε από την εκλογή της νέας κυβέρ­νη­σης. Θα ήθελα το σχόλιό σας. Ποιες είναι οι προσ­δο­κίες του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου από την επα­νε­κλογή της ΝΔ και του Κυριά­κου Μητσο­τάκη;

Αισίως φτάσαμε σε μία προ­ε­κλο­γική και εκλο­γική περίοδο που κράτησε περισ­σό­τε­ρους από 4 μήνες. Δυστυ­χώς, σε όλο αυτό το διά­στημα πολύ λίγα συζη­τή­θη­καν ουσια­στικά γύρω από τα προ­βλή­ματα των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων, ή για τα μεγάλα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα, όπως η οικο­νο­μία που είναι το κυριό­τερο κατά την άποψή μου, γιατί αφορά είτε μισθω­τούς, είτε επαγ­γελ­μα­τίες, είτε μεγάλες επι­χει­ρή­σεις. Νομίζω ότι ασχο­λη­θή­καμε με επου­σιώδη και αφήσαμε τα ουσιώδη. Η πορεία της οικο­νο­μίας, η κατά­σταση των επι­χει­ρή­σεων, ιδίως των μικρό­τε­ρων, το ιδιω­τικό χρέος, η επίμονη ακρί­βεια σε πρώτες ύλες και ενέρ­γεια, το επι­σφα­λές εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών είναι παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν την κατά­σταση του επι­χει­ρείν και χρήζουν ενδια­φέ­ρο­ντος από τη νέα κυβέρ­νηση. Με βάση τις έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ το 2022 το κόστος ενέρ­γειας των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων αυξή­θηκε μεσο­σταθ­μικά κατά 76%, το κόστος προ­μή­θειας πρώτων υλών και εμπο­ρευ­μά­των κατά 43,5% και το κόστος καυ­σί­μων οχη­μά­των κατά 57,8%. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τελειώ­νουμε με την ρήτρα δια­φυ­γής, τελειώ­νουμε με την επι­δο­μα­τική προ­σέγ­γιση και μπαί­νουμε σε ένα πλαίσιο υπο­χρέ­ω­σης για πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα.

Η οικο­νο­μία φαί­νε­ται από τους δείκτες να πηγαί­νει καλά, αλλά το ανα­πτυ­ξιακό όφελος δεν δια­χέ­ε­ται ανα­λο­γικά στις επι­χει­ρή­σεις, καθώς έχουμε επι­ση­μά­νει από καιρό το έλλειμμα οικο­νο­μι­κής δημο­κρα­τίας στη χώρα. Στην ελεύ­θερη οικο­νο­μία προ­φα­νώς θα υπάρ­χουν επι­χει­ρή­σεις που είναι επι­τυ­χη­μέ­νες και άλλες που δεν τα πηγαί­νουν τόσο καλά. Αν όμως οι επι­χει­ρή­σεις αντι­με­τω­πί­ζο­νται με δια­φο­ρε­τι­κούς όρους, που ευνοούν τους μεγά­λους εις βάρος των μικρών, τότε δια­μορ­φώ­νο­νται συν­θή­κες στρε­βλού αντα­γω­νι­σμού. Αν συνε­χί­σουμε να αφή­νουμε τους «μικρούς» χωρίς πρό­σβαση στη χρη­μα­το­δό­τηση και στην εξει­δι­κευ­μένη πλη­ρο­φό­ρηση, χωρίς στο­χευ­μένα κίνητρα για ανά­πτυξη συνερ­γα­σιών (clusters), χωρίς μηχα­νι­σμούς παρέμ­βα­σης και υπο­στή­ρι­ξης, χωρίς δυνα­τό­τητα ενδυ­νά­μω­σης του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού τους, τότε προ­φα­νώς θα έχουμε μία μίζερη και προ­βλη­μα­τική εικόνα την οποία είχαμε προ­βλέ­ψει επειδή ακριβώς δεν κάναμε τίποτα για να την αλλά­ξουμε.

Άρα νομίζω ότι έχουμε τη θεμιτή προσ­δο­κία να ανα­μέ­νουμε ένα άλλο ή έστω ένα δια­φο­ρο­ποι­η­μένο μίγμα πολι­τι­κών για τις μικρές επι­χει­ρή­σεις, με εστίαση σε αυτούς τους τομείς που σας περιέ­γραψα.

Πρό­σφατα μιλή­σατε για απο­κλει­σμό των μικρών επι­χει­ρή­σεων από τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία. Δώστε μας μια εικόνα, τι συμ­βαί­νει;

Επίσημα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών κατα­δει­κνύ­ουν ότι ούτε 50.000 επι­χει­ρή­σεις δεν έχουν πρό­σβαση σε τρα­πε­ζικό δανει­σμό. Από τις έρευνες κλί­μα­τος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ γνω­ρί­ζουμε ότι τα προ­γράμ­ματα χρη­μα­το­δό­τη­σης (ΕΣΠΑ) αφορούν στο 6% των επι­χει­ρή­σεων και έχουμε ένα Εθνικό Σχέδιο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας που φτιά­χτηκε με αμιγή προ­σα­να­το­λι­σμό τους μεγά­λους παίχτες της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και τη διευ­κό­λυνση των εξα­γο­ρών και των συγ­χω­νεύ­σεων. Είχαμε το πολύ θετικό παρά­δειγμα της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής που δεν εφαρ­μό­στηκε στο ταμείο ανά­καμ­ψης σε ένα ποσοστό π.χ. του 30% των δανείων, ώστε να κατευ­θύ­ναμε περίπου 12,5 δισε­κα­τομ­μύ­ρια στη μικρο­με­σαία, μικρή και πολύ μικρή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα.

Μετά την κρίση της παν­δη­μίας της Covid, οι μικρές επι­χει­ρή­σεις έχουν επα­νέλ­θει στην ‘κανονικότητα’ ή θα λέγατε ότι πάσχουν από κάποιο long-covid syndrome;

Η εμφά­νιση του πλη­θω­ρι­σμού από τα μέσα του 2021 και μετά, ο οποίος αρχικά τρο­φο­δο­τή­θηκε από την υπέρ­με­τρη αύξηση των διεθνών τιμών ενέρ­γειας και τη δια­τά­ραξη των εφο­δια­στι­κών αλυ­σί­δων, εντά­θηκε περαι­τέρω λόγω των δυσμε­νών γεω­πο­λι­τι­κών εξε­λί­ξεων, δημιουρ­γώ­ντας νέες προ­κλή­σεις και δοκι­μά­ζο­ντας τις προ­ο­πτι­κές δυνα­μι­κής ανά­καμ­ψης. Περαι­τέρω, το κόστος λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων αυξή­θηκε σημα­ντικά, ενώ όπως είναι επόμενο ο υψηλός πλη­θω­ρι­σμός απο­μεί­ωσε τα πραγ­μα­τικά εισο­δή­ματα και κατ’ επέ­κταση την αγο­ρα­στική δύναμη των κατα­να­λω­τών.

Παρόλα αυτά η κατά­σταση των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων φαί­νε­ται πως έχει στα­θε­ρο­ποι­η­θεί παρου­σιά­ζο­ντας σημάδια ανά­καμ­ψης, προ­φα­νώς λόγω του πλήρους ανοίγ­μα­τος της οικο­νο­μίας, της καλής του­ρι­στι­κής περιό­δου, των μέτρων που έχουν ληφθεί για στήριξη της οικο­νο­μίας και των ευρύ­τε­ρων πολι­τι­κών μείωσης των φορο­λο­γι­κών βαρών. Όπως προ­κύ­πτει από τις έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, ο δείκτης οικο­νο­μι­κού κλί­μα­τος των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων μετά την καθί­ζηση που υπέστη το 2020 στις 20,1 μονάδες από τις 66,4 που βρι­σκό­ταν προ παν­δη­μίας, ανήλθε στις 46,3 στο πρώτο εξάμηνο του 2021, στις 52,4 στο δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους. Ενι­σχύ­θηκε ελαφρώς στις 54,3 μονάδες στο πρώτο εξάμηνο του 2022 και περαι­τέρω στο δεύτερο εξάμηνο του 2022 ξεπερ­νώ­ντας το προ παν­δη­μίας επίπεδο καθώς δια­μορ­φώ­θηκε στις 69,5 μονάδες. Ωστόσο, σημα­ντικά προ­βλή­ματα παρα­μέ­νουν λόγω της μακράς περιό­δου των δια­δο­χι­κών και παράλ­λη­λων κρίσεων.

Προ­βλή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την εκτί­ναξη του ιδιω­τι­κού χρέους, αλλά και των οφειλών προς το Δημόσιο και τα ασφα­λι­στικά ταμεία, κάνο­ντας επι­τα­κτική την ανάγκη δια­μόρ­φω­σης ενός ολι­στι­κού πλέγ­μα­τος ρυθ­μί­σεων και πραγ­μα­τι­κής προ­στα­σίας των αδύ­να­μων κατα­θέ­το­ντας προ­τά­σεις για τη ρεα­λι­στική ρύθμιση των οφειλών συνο­λικά προς το δημόσιο και τις τρά­πε­ζες.

Στο πλαίσιο αυτό οι προ­τά­σεις της ΓΣΕΒΕΕ εστιά­ζο­νται σε:

• Νέα ρύθμιση 120 δόσεων στην οποία να μπορούν να εντα­χθούν όλες οι ληξι­πρό­θε­σμες ασφα­λι­στι­κές οφειλές, ιδίως εκείνες που δημιουρ­γή­θη­καν κατά τη διάρ­κεια της υγειο­νο­μι­κής και ενερ­γεια­κής κρίσης. Για να είναι απο­τε­λε­σμα­τική η ρύθμιση θα πρέπει να προ­βλε­φθεί δια­γραφή των προ­στί­μων και λοιπών προ­σαυ­ξή­σεων, καθώς και απο­μεί­ωση της βασικής οφειλής για τις οφειλές που δημιουρ­γή­θη­καν κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας.

• Ανα­στολή κάθε είδους εισπρα­κτι­κών και ανα­γκα­στι­κών μέτρων από το ΚΕΑΟ για όσο διά­στημα διαρκεί η ενερ­γειακή κρίση.

• Επίλυση των σοβαρών προ­βλη­μά­των στις πλη­ρω­μές των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών και των οφειλών που δημιουρ­γεί ο τρόπος με τον οποίο εξο­φλού­νται, ιδιαί­τερα μετά τη σύσταση του ΚΕΑΟ και τη μετα­φορά σε αυτό των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών. Η πλη­ρο­φό­ρηση της επι­χεί­ρη­σης και ο τρόπος εξό­φλη­σης των οφει­λό­με­νων ποσών στην ηλε­κτρο­νική πλατ­φόρμα του ΕΦΚΑ είναι ανα­γκαίο να πραγ­μα­το­ποιεί­ται κατ’ αντι­στοι­χία με τον τρόπο που γίνεται στο myAADE.

Στην εστίαση, παρα­μέ­νουν αρκετά κενά σε όλη τη χώρα. Ποια θα ήταν η ενδε­δειγ­μένη λύση;

Μεταξύ των προ­βλη­μά­των που έχει κλη­ρο­δο­τή­σει η παν­δη­μική κρίση ιδιαί­τερα σε συγκε­κρι­μέ­νους όπως ο κλάδος της εστί­α­σης είναι και οι κενές θέσεις εργα­σίας. Όπως προ­έ­κυψε από τα ευρή­ματα έρευνας που έγινε από το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, στον κλάδο της εστί­α­σης τον Ιούλιο του 2022, εκείνη την περίοδο το 78,6% των επι­χει­ρή­σεων του κλάδου είχαν κενές θέσεις εργα­σίας. Από τις επι­χει­ρή­σεις αυτές το 14,7% είχε 1 κενή θέση εργα­σίας, το 52% είχε 2 κενές θέσεις εργα­σίας, το 14% είχε 3 κενές θέσεις εργα­σίας και το 19,3% είχε περισ­σό­τε­ρες από 3 κενές θέσεις εργα­σίας. Κατά μέσο όρο οι επι­χει­ρή­σεις του κλάδου στην αρχή του καλο­και­ριού του 2022 είχαν 2 ως 3 κενές θέσεις εργα­σίας με απο­τέ­λε­σμα να αντι­με­τω­πί­σουν σοβαρές δυσκο­λίες λει­τουρ­γίας στο 100% της δυνα­μι­κό­τη­τάς τους. Το πρό­βλημα παρα­μέ­νει και το 2023 όπου σύμφωνα με μελέτη του ΕΜΠ στον του­ρι­σμό – επι­σι­τι­σμό οι ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού εκτι­μώ­νται στις 80.000.

Ως σημα­ντι­κό­τε­ροι παρά­γο­ντες της έλλει­ψης προ­σω­πι­κού στην εστίαση, σύμφωνα με την παρα­πάνω έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, θεω­ρού­νται η αλλαγή επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας πρώην εργα­ζό­με­νων λόγω παν­δη­μίας, η επι­δο­μα­τική πολι­τική της κυβέρ­νη­σης και η μετα­νά­στευση εργα­ζο­μέ­νων σε άλλες χώρες επίσης λόγω της παν­δη­μίας.

Τούτων δοθέ­ντων, είναι προ­φα­νές ότι εξαι­τίας της παν­δη­μίας -και ειδικά στην εστίαση που παρέ­μεινε σε σκληρή ανα­στολή λει­τουρ­γίας του­λά­χι­στον για 9 μήνες- υπήρξε μαζική φυγή εργα­τι­κού δυνα­μι­κού στο εξω­τε­ρικό ή αλλαγή επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας (πχ για delivery). Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό, σύμφωνα με στοι­χεία του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, πως οι εργα­ζό­με­νοι στον κλάδο των ταχυ­με­τα­φο­ρών το 2022 είχαν αυξηθεί κατά 26% σε σχέση με το 2019 (προ παν­δη­μίας). Επι­πλέον, η μείωση της ανερ­γίας από 17% που ήταν προ παν­δη­μίας κοντά στο 10% σήμερα απο­τε­λεί έναν επι­πρό­σθετο παρά­γο­ντα δυσκο­λίας εξεύ­ρε­σης προ­σω­πι­κού καθώς η αγορά εργα­σίας έχει αρχίσει να παρου­σιά­ζει σημάδια σχε­τι­κής στε­νό­τη­τας. Προς επίρ­ρωση, στον κλάδο της εστί­α­σης οι εργα­ζό­με­νοι το 2022 ήταν 7% περισ­σό­τε­ροι (262 χιλιά­δες το 2022 από 245 χιλιά­δες το 2019).

Σε αυτό το πλαίσιο θεω­ρούμε ως ανα­γκαία βήματα προ­γράμ­ματα δημιουρ­γίας νέων θέσεων εργα­σίας από τον ΟΑΕΔ με επι­δό­τηση του μη μισθο­λο­γι­κού κόστους, ώστε οι επι­χει­ρή­σεις να μπο­ρέ­σουν να προ­σφέ­ρουν υψη­λό­τε­ρες αμοιβές, καθώς και δια­κρα­τι­κές συμ­φω­νίες για την «εισα­γωγή» εργα­ζο­μέ­νων από τρίτες χώρες ώστε να απα­σχο­λη­θούν στους κλάδους εκεί­νους (όπως η εστίαση) που παρου­σιά­ζουν τις μεγα­λύ­τε­ρες ελλεί­ψεις και του­λά­χι­στον να λυθεί βρα­χυ­πρό­θε­σμα το άμεσο πρό­βλημα έλλει­ψης προ­σω­πι­κού που υπάρχει.