Πανελλαδικές 2023: Πτωτική τάση στις βάσεις, τα ρετιρέ «αντέχουν»

Η Εκθεση βάζει έντονα το στίγμα της στις φετινές επι­δό­σεις των περίπου 75.000 υπο­ψη­φίων Γενικών Λυκείων, οι οποίοι διεκ­δι­κούν μια θέση στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση. Καθώς η βαθ­μο­λό­γηση του μαθή­μα­τος της Νεο­ελ­λη­νι­κής Γλώσσας Γενικής Παι­δείας έχει ολο­κλη­ρω­θεί, οι πλη­ρο­φο­ρίες από τα βαθ­μο­λο­γικά κέντρα ανα­φέ­ρουν ότι η γενική εικόνα των επι­δό­σεων είναι λίγο χει­ρό­τερη σε σχέση με το 2022. Παράλ­ληλα έχει λήξει η βαθ­μο­λό­γηση και των γραπτών μαθη­μά­των που εξε­τά­στη­καν τη δεύτερη ημέρα των Πανελ­λα­δι­κών, ενώ προς ολο­κλή­ρωση βαίνει η βαθ­μο­λό­γηση των μαθη­μά­των της τρίτης και της τέταρ­της ημέρας. Τα πρώτα συμπε­ρά­σματα από τις εκτι­μή­σεις για τη συνο­λική εικόνα των γραπτών είναι πως η τάση στις βάσεις εισα­γω­γής ανά επι­στη­μο­νικό πεδίο είναι μάλλον πτωτική, με τα βαθ­μο­λο­γικά ρετιρέ να παρα­μέ­νουν στα ίδια επίπεδα. Βέβαια δεν απο­κλεί­ο­νται αυξο­μειώ­σεις σε κάθε μία από τις βαθ­μο­λο­γι­κές κλί­μα­κες.

Ειδι­κό­τερα, η βία και τα εγκλή­ματα κατά των γυναι­κών, ο φεμι­νι­σμός και ο νεο­φε­μι­νι­σμός, η κοι­νω­νική θέση της γυναί­κας, τα στε­ρε­ό­τυπα για τον ρόλο του άνδρα και οι σχέσεις των φύλων ήταν τα θέματα στα οποία οι υπο­ψή­φιοι εκλή­θη­σαν να απα­ντή­σουν και να ανα­πτύ­ξουν τις απόψεις τους στο μάθημα της Νεο­ελ­λη­νι­κής Γλώσσας και Λογο­τε­χνίας Γενικής Παι­δείας. «Τα θέματα ήταν τα καλύ­τερα της τετρα­ε­τίας. Η δια­βάθ­μιση της δυσκο­λίας τους ήταν ακριβής και επέ­τρεπε να ξεχω­ρί­σουν οι άριστοι από τους καλά προ­ε­τοι­μα­σμέ­νους», ανέφερε στην «Κ» ο φιλό­λο­γος κ. Παύλος Βελι­τζέ­λος. Ομως το θέμα, παρότι επί­καιρο και προ­ε­τοι­μα­σμένο στα φρο­ντι­στή­ρια, μάλλον μπέρ­δεψε τους υπο­ψη­φί­ους καθώς απαι­τούσε κριτική σκέψη και συν­δυα­σμό δια­φο­ρε­τι­κών θεμα­τι­κών ενο­τή­των. Ετσι αρκετοί υπο­ψή­φιοι φαί­νε­ται να μην κατά­φε­ραν να αντα­πο­κρι­θούν όσο θα ήθελαν.

Μάλιστα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», αρκετοί «κόλ­λη­σαν» στο τρίτο κείμενο, για τα στε­ρε­ό­τυπα για τον ρόλο του άνδρα που δεν γνω­ρί­ζει πώς θα ανα­κοι­νώ­σει την απόλυσή του στην οικο­γέ­νειά του και πώς θα αντα­πο­κρι­θεί στον ρόλο εκείνου που τη συντη­ρεί οικο­νο­μικά. Συγκε­κρι­μένα, αρκετοί εστί­α­σαν στο θέμα της ανερ­γίας. Ωστόσο βοή­θη­σαν τους υπο­ψη­φί­ους οι ανα­κα­τα­τά­ξεις στις μονάδες (στο σύνολο των 100) που παίρ­νουν τα επι­μέ­ρους θέματα, αφού άλλαξε η βαθ­μο­λό­γηση υπέρ συνήθως ευκο­λό­τε­ρων θεμάτων.

Τα συμπε­ρά­σματα

Καθώς στη Νεο­ελ­λη­νική Γλώσσα Γενικής Παι­δείας εξε­τά­ζο­νται οι υπο­ψή­φιοι όλων των κατευ­θύν­σεων, η εικόνα των βαθ­μο­λο­γιών επη­ρε­ά­ζει τις βάσεις σε όλα τα επι­στη­μο­νικά πεδία. Σύμφωνα με τη ροή πλη­ρο­φο­ριών από τα βαθ­μο­λο­γικά κέντρα για τα μαθή­ματα προ­σα­να­το­λι­σμού, και πάντα αφού ληφθεί υπόψη το στάδιο της βαθ­μο­λό­γη­σης, προ­κύ­πτουν τα ακό­λουθα ανά επι­στη­μο­νικό πεδίο:

«Τα θέματα ήταν τα καλύ­τερα της τετρα­ε­τίας. Η δια­βάθ­μιση της δυσκο­λίας τους ήταν ακριβής», λέει στην «Κ» ο φιλό­λο­γος Παύλος Βελι­τζέ­λος.

• Στο 1ο επι­στη­μο­νικό πεδίο σχολών (ανθρω­πι­στι­κών, νομικών και κοι­νω­νι­κών επι­στη­μών) στα Αρχαία οι υπο­ψή­φιοι πήγαν χει­ρό­τερα σε όλη τη βαθ­μο­λο­γική κλίμακα. Φέρεται να τους δυσκό­λεψε ιδιαί­τερα το από­σπα­σμα από τον «Θεάγη» του Πλάτωνα που δόθηκε. Συγκε­κρι­μένα, στο κείμενο είναι απαι­τη­τική η απόδοση στη νέα ελλη­νική βασι­σμένη στην πλήρη κατα­νό­ηση του απο­σπά­σμα­τος. Πολλά σημεία του χρειά­ζο­νταν ελεύ­θερη μετά­φραση για να βγει ορθό νόημα. Στα Λατι­νικά επίσης η γενική εικόνα των επι­δό­σεων είναι ελαφρώς χει­ρό­τερη συγκρι­τικά με το 2022. Στην Ιστορία (το μάθημα του πεδίου με τον μικρό­τερο όγκο βαθ­μο­λο­γη­μέ­νων γραπτών) φαί­νε­ται να πήγαν καλύ­τερα οι υπο­ψή­φιοι στις βαθ­μο­λο­γίες πάνω από 16 – «οι επι­δό­σεις είναι καλύ­τε­ρες από πέρυσι, αλλά όχι όσο θα επέ­τρεπε ο χαμηλός βαθμός δυσκο­λίας των θεμάτων», ανέφερε στην «Κ» βαθ­μο­λο­γη­τής. Στη γενική εικόνα των επι­δό­σεων των υπο­ψη­φίων του πεδίου μάλλον δεν θα παρου­σια­σθούν σημα­ντι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις σε σχέση με πέρυσι.

• Στο 2ο επ. πεδίο (θετικών και τεχνο­λο­γι­κών επι­στη­μών) τα Μαθη­μα­τικά έκαναν την έκπληξη, όπως και το 2020. Στο ιδιαί­τερα δύσκολο και καθο­ρι­στικό αυτό μάθημα για την εισα­γωγή στις πολυ­τε­χνι­κές σχολές, οι μαθητές φέτος πήγαν καλύ­τερα σε σχέση με το 2022. Βέβαια, περίπου το 30% των γραπτών είναι κάτω από τη βάση. Από την άλλη, μειώ­θη­καν τα γραπτά πάνω από 18, αλλά υπάρχει συσ­σώ­ρευση στις βαθ­μο­λο­γίες 16-18. Αντί­θετα, λίγο χει­ρό­τερη εμφα­νί­ζε­ται να είναι η εικόνα των επι­δό­σεων στη Φυσική, ενώ στα ίδια επίπεδα κινού­νται οι επι­δό­σεις στη Χημεία (το μάθημα του πεδίου με τα λιγό­τερα βαθ­μο­λο­γη­μένα γραπτά).

• Για το 3ο επ. πεδίο (υγείας και ζωής) την έκπληξη για την πορεία των βάσεων στα βαθ­μο­λο­γικά ρετιρέ των ιατρι­κών σχολών φαί­νε­ται ότι θα κάνει η Βιο­λο­γία. Οι φετινοί υπο­ψή­φιοι έχουν χει­ρό­τε­ρες επι­δό­σεις σε σχέση με πέρυσι, ενώ το ίδιο συμ­βαί­νει και στη Φυσική. Αντί­θετα, στη Χημεία οι επι­δό­σεις εμφα­νί­ζο­νται να είναι στα ίδια επίπεδα με το 2022. Εάν οι εκτι­μή­σεις επα­λη­θευ­θούν, τότε θα έχουμε ελαφρά υπο­χώ­ρηση των βάσεων εισα­γω­γής στις περι­ζή­τη­τες σχολές, όπως οι ιατρι­κές.

• Στο 4ο επ. πεδίο (οικο­νο­μίας και πλη­ρο­φο­ρι­κής) οι επι­δό­σεις στο μάθημα της Οικο­νο­μίας είναι μάλλον χει­ρό­τε­ρες από πέρυσι. Βέβαια, τη βαθ­μο­λό­γηση «στιγ­μα­τί­ζει» η λάθος απά­ντηση που λαμ­βά­νε­ται ως σωστή, διότι βασί­ζε­ται σε άστοχη δια­τύ­πωση του σχο­λι­κού εγχει­ρι­δίου. Αντί­θετα, όποιοι υπο­ψή­φιοι έκαναν την ώρα του δια­γω­νί­σμα­τος μαθη­μα­τι­κούς υπο­λο­γι­σμούς απά­ντη­σαν σωστά μεν στο ερώτημα, αλλά όχι με βάση το σχολικό βιβλίο. Αυτοί χάνουν μονάδες, εκτός κι αν ο βαθ­μο­λο­γη­τής δεχθεί τη γενική οδηγία της Κεντρι­κής Επι­τρο­πής Εξε­τά­σεων ότι κάθε απά­ντηση επαρκώς τεκ­μη­ριω­μένη είναι σωστή. Οι επι­δό­σεις στην Πλη­ρο­φο­ρική είναι στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, ενώ καλύ­τερα τα πήγαν οι υπο­ψή­φιοι στα Μαθη­μα­τικά, χωρίς όμως να είναι ενθαρ­ρυ­ντικό ότι δύο στα τρία γραπτά θα είναι κάτω από τη βάση του 10.

Πάντως, ανε­ξάρ­τητα από τις επι­δό­σεις των υπο­ψη­φίων, ένα στοι­χείο που θα επη­ρε­ά­σει την πορεία των βάσεων είναι ο αριθμός των υπο­ψη­φίων σε κάθε επι­στη­μο­νικό πεδίο. Η κατα­νομή των υπο­ψη­φίων ανά πεδίο αλλάζει τα τελευ­ταία χρόνια. Παρα­τη­ρούμε μια «πόλωση». Οι καλοί μαθητές επι­λέ­γουν το 3ο πεδίο και οι πιο αδύ­να­μοι το 4ο πεδίο, με απο­τέ­λε­σμα το 1ο και το 2ο πεδίο να έχουν μείωση υπο­ψη­φίων, και άρα να καλύ­πτο­νται όλο και περισ­σό­τε­ρες θέσεις τους (σχεδόν όλες στο 2ο), με απο­τέ­λε­σμα οι ελά­χι­στες βάσεις εισα­γω­γής να υπο­χω­ρούν.

Τέλος, η βαθ­μο­λό­γηση των γραπτών κινεί­ται γρήγορα λόγω της αύξησης των βαθ­μο­λο­γι­κών κέντρων μετά την παν­δη­μία. Η ανα­κοί­νωση των βαθμών ανα­μέ­νε­ται στα τέλη Ιουνίου.

Οταν οι άριστοι δεν ξεχω­ρί­ζουν από τους καλούς, «χαλάει» η συνταγή

Μπορεί οι υπο­ψή­φιοι να προ­τι­μούν τα εύκολα θέματα στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις και να χαί­ρο­νται με τους πολύ καλούς βαθμούς που παίρ­νουν, ελπί­ζο­ντας ότι θα τους εξα­σφα­λί­σουν το εισι­τή­ριο για την υψη­λό­βαθμη σχολή της αρε­σκείας τους, αλλά προσοχή: μπορεί να πάθουν… ψυχρο­λου­σία κατά την ανα­κοί­νωση των βάσεων εισα­γω­γής. Και αυτό διότι δεν εισά­γο­νται όσοι έχουν υψηλούς βαθμούς, αλλά εκείνοι με τα περισ­σό­τερα μόρια μέχρι να συμπλη­ρω­θούν οι θέσεις.

Ειδι­κό­τερα, όπως ανέφερε στην «Κ» ο μαθηματικός-αναλυτής Στράτος Στρα­τη­γά­κης, «τα πολύ εύκολα θέματα δημιουρ­γούν συνω­στι­σμό υπο­ψη­φίων στις υψηλές βαθ­μο­λο­γίες, με απο­τέ­λε­σμα να μην ξεχω­ρί­ζουν οι άριστοι από τους πολύ καλούς. Είναι απα­ραί­τη­τος αυτός ο δια­χω­ρι­σμός, ώστε οι άριστοι να εισα­χθούν στις περι­ζή­τη­τες σχολές, αφού οι θέσεις σ’ αυτές είναι περιο­ρι­σμέ­νες». Ενδει­κτικά, οι θέσεις στην Ιατρική για υπο­ψη­φί­ους από το γενικό λύκειο είναι 800 σε όλα τα τμήματα της χώρας και 49 για τους υπο­ψη­φί­ους από τα ΕΠΑΛ. Τα θέματα των Πανελ­λα­δι­κών πρέπει να είναι τέτοια ώστε να ξεχω­ρί­σουν οι πρώτοι 1.000 που θα εισα­χθούν σε αυτές. Στη Χημεία, για τις σχολές επι­στη­μών υγείας, πάνω από 18 έγραψαν 2.246 υπο­ψή­φιοι το 2022 και πάνω από 19, 1.073 υπο­ψή­φιοι. Για τις Ιατρι­κές χρεια­ζό­ταν στη Χημεία βαθμός μεγα­λύ­τε­ρος του 19 το 2022, που δεν είναι σωστό, διότι η επι­τυ­χία ή η απο­τυ­χία κρί­νε­ται από ένα μικρο­λα­θάκι, πολλές φορές καθόλου σημα­ντικό.

Από την άλλη, το 2020 στο ίδιο μάθημα έγραψαν πάνω από 19 μόλις 235 υπο­ψή­φιοι και πάνω από 18 μόλις 740 υπο­ψή­φιοι. Το 18 ήταν υπε­ραρ­κετό εκείνη τη χρονιά για την εισα­γωγή στην Ιατρική. Πιο λογικό ήταν το απο­τέ­λε­σμα το 2021, όταν 617 υπο­ψή­φιοι ξεπέ­ρα­σαν το 19 και 1.957 υπο­ψή­φιοι το 18. Βαθμός λίγο κάτω από το 19 στη Χημεία ήταν αρκετός για την επι­τυ­χία. Αυτό είναι το λογικό, διότι οι Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις απο­τε­λούν ένα δια­γω­νι­σμό συμπλή­ρω­σης θέσεων και όχι μια εξέταση πιστο­ποί­η­σης γνώσεων. Αντί­στοιχα φαι­νό­μενα παρα­τη­ρού­νται και σε άλλα μαθή­ματα. Στα Μαθη­μα­τικά των Οικο­νο­μι­κών, βλέ­πουμε ότι μόλις 94 υπο­ψή­φιοι έγραψαν πάνω από 18 το 2017, ενώ το 2021 ο αριθμός των υπο­ψη­φίων που έγραψαν πάνω από 18 ήταν 644. Πιο λογική κατα­νομή ήταν αυτή του 2021.

Οι λεπτές ισορ­ρο­πίες στην επιλογή θεμάτων και στη βαθ­μο­λό­γηση, με το βλέμμα στις περι­ζή­τη­τες σχολές.

Από την άλλη, τα πολύ δύσκολα θέματα «ισο­πε­δώ­νουν» τους άρι­στους και τους πολύ καλούς υπο­ψη­φί­ους σε πολύ χαμηλές βαθ­μο­λο­γίες, μη επι­τρέ­πο­ντας και πάλι στους άρι­στους να ξεχω­ρί­σουν και να κατα­λά­βουν τις θέσεις στις περι­ζή­τη­τες σχολές.

Το πρό­βλημα που έχουν οι θεμα­το­δό­τες είναι μεγάλο. Οπως παρα­τη­ρεί ο κ. Στρα­τη­γά­κης, «πρέπει να δημιουρ­γή­σουν θέματα πρω­τό­τυπα, που να επι­τυγ­χά­νουν την ομαλή κατα­νομή των υπο­ψη­φίων στη βαθ­μο­λο­γική κλίμακα. Ενα άλλο πρό­βλημα των θεμα­το­δο­τών είναι ότι πρέπει να κρα­τή­σουν τις ισορ­ρο­πίες στις βαθ­μο­λο­γίες των μαθη­μά­των που καθο­ρί­ζουν τις βαθ­μο­λο­γίες στα μαθή­ματα των κοινών σχολών, για να μη δημιουρ­γού­νται αδικίες». Χαρα­κτη­ρι­στικά, οι υπο­ψή­φιοι του 2ου και του 3ου πεδίου διεκ­δι­κούν θέσεις σε 45 τμήματα που είναι κοινά στο 2ο και το 3ο πεδίο. Τα τρία από τα τέσσερα εξε­τα­ζό­μενα μαθή­ματα είναι κοινά: Γλώσσα, Φυσική και Χημεία. Η διαφορά είναι στα Μαθη­μα­τικά και στη Βιο­λο­γία. Για να μην υπάρχει αδικία για τους υπο­ψη­φί­ους από το ένα ή το άλλο πεδίο, πρέπει η βαθ­μο­λο­γία σε Βιο­λο­γία και Μαθη­μα­τικά να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντινή. Ενδει­κτικά από το 2020 και μετά παρα­τη­ρούμε ότι ο αριθμός των υπο­ψη­φίων που γράφουν πάνω από 17 στη Βιο­λο­γία και στα Μαθη­μα­τικά των Θετικών Σπουδών είναι παρό­μοιος σε αριθμό, ενώ πριν από το 2020 η από­κλιση ήταν πολύ μεγα­λύ­τερη, με απο­κο­ρύ­φωμα το 2017, όταν 4.187 υπο­ψή­φιοι έγραψαν πάνω από 17 στη Βιο­λο­γία έναντι μόλις 1.580 στα Μαθη­μα­τικά.

Πηγή kathimerini.gr