Φόβοι για προσφυγικό «μετασεισμό» – Για δύσκολο Μάρτιο στο Αιγαίο ετοιμάζεται η κυβέρνηση

Το σενάριο της αύξησης των μετα­να­στευ­τι­κών πιέσεων ως απότοκο των τρα­γι­κών συνε­πειών του κατα­στρο­φι­κού σεισμού στην Τουρκία απα­σχο­λεί έντονα την κυβέρ­νηση, που πάντως κατα­γρά­φει παράλ­ληλα με ικα­νο­ποί­ηση τη μετα­στροφή της Αγκυρας, η οποία εμφα­νί­ζε­ται τις τελευ­ταίες ημέρες να χαμη­λώ­νει τους τόνους έναντι της Αθήνας.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης και η κυβέρ­νηση ήταν προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι για ένα «δύσκολο» 2023 στο μέτωπο του μετα­να­στευ­τι­κού, ήδη πριν από το πλήγμα του Εγκέ­λα­δου στην Τουρκία: οι προ­σπά­θειες παρά­νο­μης εισόδου στην Ελλάδα κατέ­γρα­φαν αύξηση από το φθι­νό­πωρο, με το φαι­νό­μενο να επι­τεί­νε­ται το πρώτο δίμηνο του έτους, όχι τόσο στον Εβρο, όπου τα μέτρα φύλαξης απο­δει­κνύ­ο­νται άκρως απο­τε­λε­σμα­τικά, όσο στα θαλάσ­σια σύνορα της χώρας, μολο­νότι και εκεί κατα­γρά­φο­νται σημα­ντι­κές επι­δό­σεις. Οπως λέγεται, όμως, δεν απο­κλεί­ε­ται πλέον η κατά­σταση να επι­δει­νω­θεί.

Είτε, το πιθα­νό­τερο, επειδή λόγω των ακραίων συν­θη­κών δια­βί­ω­σης και της φτώ­χειας που ανα­μέ­νε­ται να προ­κα­λέ­σει ο κατα­στρο­φι­κός σεισμός, ακόμη και σε μεγάλο τμήμα του τουρ­κι­κού και συρια­κού πλη­θυ­σμού, πολλοί πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες μπορεί να επι­χει­ρή­σουν να περά­σουν στην Ελλάδα και μέσω αυτής στην Ευρώπη.

Είτε επειδή, όπως έχει πράξει και στο παρελ­θόν, ο Τούρκος πρό­ε­δρος Ταγίπ Ερντο­γάν θα επι­χει­ρή­σει να εργα­λειο­ποι­ή­σει το μετα­να­στευ­τικό προ­κει­μέ­νου να απο­κο­μί­σει τα μέγιστα δυνατά οφέλη από την Ευρώπη.

Το ορόσημο

Κατά τις ίδιες πηγές, κρίσιμο για τη δια­μόρ­φωση των περαι­τέρω εξε­λί­ξεων μπορεί να απο­δει­χθεί το πρώτο δεκα­πεν­θή­μερο του Μαρτίου. Τότε θα είναι πιο «καθαρή» η εικόνα για το πώς, με πόση ταχύ­τητα και με ποιο βαθμό απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας θα μπο­ρέ­σει ο Τ. Ερντο­γάν να δια­χει­ρι­στεί τα τερά­στια προ­βλή­ματα που άφησε πίσω του το πλήγμα του Εγκέ­λα­δου. Παράλ­ληλα, θα αρχίσει να γίνεται ορατό το ύψος της διε­θνούς βοή­θειας στην οποία μπορεί να προ­σβλέ­πει: ήδη, από τη σου­η­δική προ­ε­δρία και το γραφείο του προ­έ­δρου του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, Σαρλ Μισέλ, βρί­σκε­ται στα σκαριά η διορ­γά­νωση «διά­σκε­ψης δωρητών» για την Τουρκία.

Οπως λέγεται, σε πρώτη φάση μπορεί να δρο­μο­λο­γη­θεί η επί­σπευση εκτα­μί­ευ­σης περίπου 3 δισ. που είχε απο­φα­σι­στεί να δια­τε­θούν στην Αγκυρα για την αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού, αλλά απο­τε­λεί ερώτημα εάν η συγκε­κρι­μένη κίνηση θα κριθεί ως επαρκής από τον Τούρκο πρόεδρο. Τέλος, η ανα­με­νό­μενη βελ­τί­ωση των και­ρι­κών συν­θη­κών, που θα κάνει πιο εύκολες τις από­πει­ρες διέ­λευ­σης μετα­να­στών και προ­σφύ­γων προς την Ελλάδα, ανα­μέ­νε­ται να κατα­δεί­ξει εάν όντως δημιουρ­γεί­ται ένα ισχυρό κύμα πίεσης στα θαλάσ­σια σύνορα της χώρας.

Κατά το ίδιο διά­στημα ανα­μέ­νε­ται ο Ερντο­γάν να λάβει τις τελικές απο­φά­σεις του για τον χρόνο των τουρ­κι­κών εκλογών: εάν δηλαδή θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν στις 14 Μαΐου, όπως είχε ανα­κοι­νώ­σει, εάν θα μετα­φερ­θούν τον Ιούνιο ή εάν θα επι­χει­ρή­σει μέσω μιας «δια­σταλ­τι­κής» ερμη­νείας του τουρ­κι­κού Συντάγ­μα­τος να τις μετα­θέ­σει για αργό­τερα. Εξάλλου, εάν το μετα­να­στευ­τικό απο­τε­λεί τη μία ελλη­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος πτυχή του νέου –μετά τα φονικά Ρίχτερ– τοπίου στην Τουρκία, η δεύτερη είναι πως η τερά­στια δοκι­μα­σία με την οποία βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη η γει­το­νική χώρα θα επη­ρε­ά­σει τις διμε­ρείς σχέσεις.

Η σχέση με τη Δύση

Στην Αθήνα έχει κατα­γρα­φεί ως θετική εξέλιξη το γεγονός ότι μετά τον κατα­στρο­φικό σεισμό η Αγκυρα έχει χαμη­λώ­σει τους τόνους, με τον Τούρκο υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου να ανα­φέ­ρε­ται μάλιστα στην προ­ο­πτική μιας «νέας σελίδας» με την Ελλάδα. Ομως, με δεδο­μένο τον άκρως απρό­βλε­πτο πολι­τικά χαρα­κτήρα του κ. Ερντο­γάν και την τερά­στια εσω­τε­ρική πίεση με την οποία βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος ο Τούρκος πρό­ε­δρος, είναι προ­φα­νές πως ο κ. Μητσο­τά­κης εξε­τά­ζει όλα τα ενδε­χό­μενα. Μια σαφέ­στερη εικόνα για την προ­σέγ­γιση και τις περαι­τέρω κινή­σεις της τουρ­κι­κής πλευράς θα υπάρχει σε κάθε περί­πτωση από αύριο, καθώς ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Αντονι Μπλίν­κεν έρχεται στην Αθήνα, αφού θα έχει επι­σκε­φθεί την τουρ­κική πρω­τεύ­ουσα.

Το «καλό» –και ενδε­χο­μέ­νως επι­κρα­τέ­στερο– σενάριο είναι ο Τούρκος πρό­ε­δρος, με δεδο­μένο ότι έχει απόλυτη ανάγκη τη δυτική στήριξη προ­κει­μέ­νου να δια­χει­ρι­στεί το τερά­στιο οικο­νο­μικό κόστος των κατα­στρο­φών, να επι­λέ­ξει μια τακτική χαμηλών τόνων διαρ­κείας και έναντι της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Να εγκα­τα­λεί­ψει, με άλλα λόγια, τη ρητο­ρική των «Ταϊφούν» και του «θα έρθουμε ξαφνικά ένα βράδυ».

Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν βεβαίως ευπρόσ­δε­κτη από την ελλη­νική πλευρά, που δεν απο­κλείει και κάποια «ανα­βί­ωση» των διμερών επαφών κυρίως σε επίπεδο υπουρ­γών Αμυνας, δηλαδή των Νίκου Πανα­γιω­τό­που­λου και Χου­λουσί Ακάρ, ενώ σταθερά ανοι­κτός παρα­μέ­νει και ο δίαυλος μεταξύ των Ελένης Μπούρα και Ιμπραήμ Καλίν. Αντι­θέ­τως, μέχρι τις εκλογές στις δύο χώρες δεν προ­βλέ­πε­ται κάποια συνά­ντηση κορυφής των κ. Μητσο­τάκη και Ερντο­γάν. Πρώτον, είναι σαφές πως το αμέσως επόμενο διά­στημα προ­τε­ραιό­τητα για τον Τούρκο πρόεδρο απο­τε­λεί το εσω­τε­ρικό της χώρας του, ενώ με την πολι­τική ρευ­στό­τητα που εκ των πραγ­μά­των δημιουρ­γεί η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος στις δύο χώρες, ένα τετ α τετ δεν επρό­κειτο να έχει σε καμία περί­πτωση απτά απο­τε­λέ­σματα, ενώ θα μπο­ρούσε να απο­δει­χθεί και αντι­πα­ρα­γω­γικό λόγω της γνωστής ατζέ­ντας Ερντο­γάν.

Η 9η Απρι­λίου

Η αβε­βαιό­τητα ως προς τον χρόνο διε­ξα­γω­γής των τουρ­κι­κών εκλογών σε καμία περί­πτωση δεν μετα­βάλ­λει τον πολι­τικό σχε­δια­σμό του κ. Μητσο­τάκη, που –εάν δεν συμβεί κάτι «έκτακτο»– προ­βλέ­πει τη διάλυση της Βουλής στις 10 Μαρτίου και τη διε­νέρ­γεια των πρώτων εκλογών της απλής ανα­λο­γι­κής στις 9 Απρι­λίου. Κυβερ­νη­τικά στελέχη σημειώ­νουν πως εάν η στροφή της Αγκυρας στους χαμη­λούς τόνους παγιω­θεί, θα συνιστά κέρδος, καθώς οι εκλογές στην Ελλάδα θα διε­ξα­χθούν χωρίς εξω­τε­ρι­κούς περι­σπα­σμούς, ενώ θα αντι­με­τω­πι­στεί και ο «σκό­πε­λος» της υπη­ρε­σια­κής κυβέρ­νη­σης που, ως γνωστόν, θα σχη­μα­τι­στεί μεταξύ πρώτης και δεύ­τε­ρης κάλπης. Επίσης, τυχόν μετά­θεση των τουρ­κι­κών εκλογών για κάποιους μήνες ενδε­χο­μέ­νως θα δια­σφα­λί­σει «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο κατά την κρίσιμη για τον του­ρι­σμό θερινή περίοδο.

Στον αντί­ποδα, η παρά­ταση της πολι­τι­κής εκκρε­μό­τη­τας στην Τουρκία καθιστά αδύνατη μια ουσια­στική συζή­τηση για την υπέρ­βαση των προ­βλη­μά­των στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, που ενδε­χο­μέ­νως θα απο­τε­λούσε ρεα­λι­στικό στόχο εάν οι κ. Μητσο­τά­κης και Ερντο­γάν λάμ­βα­ναν την άνοιξη νωπή και ισχυρή νέα εντολή δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Πηγή kathimerini.gr