Σωτ. Σέρμπος: «Το μεγαλύτερο πρόβλημα του Ερντογάν είναι ότι έχει χτυπηθεί ο πυρήνας της αξιοπιστίας του στις ΗΠΑ»

Κύριε Σέρμπο, να ξεκι­νή­σουμε από τις εξε­λί­ξεις με την γείτονα Τουρκία και την συνεχή προ­κλη­τι­κό­τητά της απέ­να­ντι στην χώρα μας. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Στην παρούσα φάση, υπάρχει μια στροφή πολι­τι­κής από τις ΗΠΑ έναντι της Τουρ­κίας. Και αυτό οφεί­λε­ται σε μια σειρά παρα­γό­ντων όσον αφορά στο εύρος της αυτο­νό­μη­σης που πλέον είναι ‘ανεκτό’ από τους ίδιους τους αμε­ρι­κα­νούς, σε αυτό το σημε­ρινό γεω­πο­λι­τικό περι­βάλ­λον (μετά την 24η Φεβρουα­ρίου, οπότε έγινε και η ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία). Το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα για τον Ερντο­γάν και την δια­πραγ­μά­τευσή του, είναι ότι έχει χτυ­πη­θεί ο πυρήνας της αξιο­πι­στίας του, προ­κα­λώ­ντας διάρ­ρηξη ανάμεσα στον ίδιο και στην Δύση. Η περί­πτωση της Σου­η­δίας και της Φιν­λαν­δίας, ουσια­στικά απο­τε­λεί την ‘κορυφή του παγόβουνου’. Αυτό το αντι­λαμ­βά­νο­νται πολύ πιο εύκολα και πολύ πιο έκδηλα, τόσο οι δυτικοί όσο και η διεθνής κοινή γνώμη.

Ασφαλώς όλα αυτά, φιλ­τρά­ρο­νται και μέσα από τις εκλογές στην Τουρκία που για τον Ερντο­γάν έχουμε μια υπαρ­ξιακή διά­σταση –άρα, εργα­λειο­ποιεί εκ νέου την εξω­τε­ρική πολι­τική, όσον αφορά στην σχέση του με την Δύση και ασφαλώς τον παρά­γο­ντα θρη­σκεία και Ισλάμ. Τώρα του δόθηκε μια πρώτης τάξεως ευκαι­ρία, μετά το κάψιμο του Κορα­νίου σε κάποιες χώρες, οπότε παίζει και το ‘αντι-δυτικό’ χαρτί, με ένα αντι-αποικιακό πρόσημο, αφού ο Ερντο­γάν δεν απευ­θύ­νε­ται μόνον στο τουρ­κικό εκλο­γικό σώμα, αλλά ευρύ­τερα στους αρα­βι­κούς πλη­θυ­σμούς, στους μου­σουλ­μα­νι­κούς πλη­θυ­σμούς. Αυτό είναι και μία από τις μεγάλες φιλο­δο­ξίες της Τουρ­κίας. Νομίζω ότι εδώ πρέπει να υπάρχει ένα ισχυρό όπλο εκ μέρους των δυτικών μέχρι να δούμε ποια θα είναι η επόμενη μέρα στην Τουρκία (μετά τις εκλογές). Αντι­λαμ­βά­νε­στε πάντως, πως όλα αυτά απο­τε­λούν και στοι­χεία ανορ­θο­λο­γι­κής πολι­τι­κής εκ μέρους της γεί­το­νος –κι εδώ, είναι ένα λάθος που κάνουμε εδώ στην Ελλάδα, να θεω­ρούμε ότι είναι μια χώρα που λει­τουρ­γεί, ορθο­λο­γικά. Δεν είναι όμως έτσι. Κι αν θέλετε, εξαι­τίας αυτής της πολι­τι­κής της (προ­φα­νώς και γι’ αυτό υπάρχει όλη αυτή η ανα­θε­ω­ρη­τική τάση που υπάρχει) της στερεί και τα πλε­ο­νε­κτή­ματα που θα είχε εάν είχε επι­λέ­ξει μια αλλαγή πορείας –και πάλι όμως, σχε­τι­κής και αλά κάρτ σύμπλευ­σης με την Δύση, όπως το αντι­λαμ­βά­νε­ται η Τουρκία έναντι της αυτο­νο­μίας της. Ωστόσο, στο κομμάτι της αξιο­πι­στίας της, είναι αυτό που κάνει την διαφορά.

Νομίζω πως το ανορ­θο­λο­γικό της κομμάτι εκφρά­ζε­ται στο γεγονός πως η Τουρκία υπερ­τιμά τον εαυτό της, θεω­ρώ­ντας πως θα έχουμε μια περαι­τέρω επι­τα­χυ­νό­μενη δια­δι­κα­σία, σχε­τι­κής υπο­χώ­ρη­σης της Δύσης, οπότε αυτό το κενό της δίνει μεγα­λύ­τερα περι­θώ­ρια να εκβιά­ζει, να ζητά ανταλ­λάγ­ματα κ.λπ. ώστε να κρα­τη­θεί σε μια μεγα­λύ­τερη τροχιά.

Το πιο ενδια­φέ­ρον στοι­χείο όμως, είναι ότι έχουμε μια στροφή πολι­τι­κής από τις ΗΠΑ που περι­μέ­νει όμως τα απο­τε­λέ­σματα των εκλογών.

Όλα αυτά, έχουν αντί­κτυπο στην θέση και στον ρόλο της Ελλάδας και στα ίδια τα ελλη­νο­τουρ­κικά αφού η χώρα μας, βγαίνει ξεκά­θαρα ανα­βαθ­μι­σμένη από όλη αυτή την υπόθεση. Όπως είχε πει παλαιό­τερα ο Τζέιμς Μπέικερ* ‘όταν οι τεκτο­νι­κές πλάκες της Ιστο­ρίας μετα­κι­νού­νται, πρέπει κι εσύ να μετα­κι­νη­θείς μαζί τους’! Αυτό λοιπόν, επη­ρε­ά­ζει όλες τις μεγάλες χώρες –πόσω μάλλον τις περι­φε­ρεια­κές δυνά­μεις κ.λπ. Η Ελλάδα όμως έχει απτά οφέλη, αφού επι­στρέ­φει στον χάρτη και πλέον απο­τε­λεί βασικό παρά­γο­ντα της περι­φε­ρεια­κής ισορ­ρο­πίας δυνά­μεων –μεταξύ άλλων και ως ανά­σχεση και ανα­χαί­τιση της ίδιας της Τουρ­κίας, μέχρι του­λά­χι­στον να αλλάξει ρότα, όσον αφορά στο ανα­θε­ω­ρη­τικό της πλαίσιο.

Η αλήθεια είναι πάντως, ότι τα βλέμ­ματα όλων, είναι στραμ­μένα στις εκλογές που θα γίνουν στην Τουρκία. Κατά πόσο θα μπο­ρούσε να… ξεφύγει η προ­κλη­τι­κό­τητα και να έχουμε θερμό επει­σό­διο; Υπάρχει πάντα μία ανη­συ­χία με τον Ερντο­γάν.

Κοι­τάξτε, δεν έχουμε ακόμη όλα τα δεδο­μένα μπροστά μας. Ο Ερντο­γάν θα εκτι­μή­σει τα πιθανά οφέλη αλλά και το πιθανό κόστος εάν προβεί σε κάποια κίνηση (από την ρητο­ρική ένταση σε κάποια πολε­μική επίθεση). Υπάρ­χουν ακόμη αστάθ­μη­τοι παρά­γο­ντες π.χ. οι έρευνες της κοινής γνώμης, η αντι­πο­λί­τευση, τι θα γίνει στη Συρία, οι εξε­λί­ξεις με Σουηδία και Φιν­λαν­δία κ.λπ. Θα εκτι­μή­σει τα νέα δεδο­μένα και βεβαίως, πως θα εξε­λι­χθούν οι σχέσεις του με την Δύση –με περαι­τέρω απο­μό­νωση. Ο Ερντο­γάν όμως, παρα­μέ­νει ο ίδιος και είναι σιβυλ­λι­κός: προ­τι­μούν να τον ανέ­χο­νται, να δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται μαζί του –δηλαδή ο ‘τρελός’ του χωριού. Ωστόσο, με τα μέχρι τώρα δεδο­μένα, δεν είναι στις άμεσες προ­τε­ραιό­τη­τές του ένα ενδε­χό­μενο να επι­τε­θεί στην Ελλάδα. Επι­πλέον, υπάρ­χουν πολλά μηνύ­ματα από όλες τις ισχυρές δυτικές πρω­τεύ­ου­σες (με πρώτες τις ΗΠΑ) που είναι με το μέρος μας.

Πάντως, στις ΗΠΑ υπάρ­χουν διά­φο­ρες φωνές και μάλιστα κάποιοι, επι­λέ­γουν να κρατούν ισορ­ρο­πίες απέ­να­ντι στις απαι­τή­σεις της Τουρ­κίας.

Οι ΗΠΑ έχουν προ­χω­ρή­σει σε μια ‘διαμερισματοποίηση’ των σχέσεών τους με την Τουρκία. Στην Ελλάδα, προ­σλαμ­βά­νουμε τις αμε­ρι­κα­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις μόνο μέσω των ελλη­νο­τουρ­κι­κών. Αυτό είναι ένα σφάλμα. Διότι υπάρχει ένα μεγάλο τρίγωνο που περι­λαμ­βά­νει την Μέση Ανατολή, τον Νότιο Καύκασο και κατ’ επέ­κταση την Κεντρική Ασία, που αυτά όλα είναι θέματα που βρί­σκο­νται πολύ ψηλά στην αμε­ρι­κα­νική ατζέντα. Όμως, επα­να­λαμ­βάνω, είναι σημα­ντικό ότι το παι­χνίδι παί­ζε­ται δια­φο­ρε­τικά (το παι­χνίδι ‘μαστί­γιο και καρότο’ που λένε).

Επα­να­λαμ­βάνω, είναι ακόμη πολύ νωρίς να γνω­ρί­ζουμε τι θα γίνει μετά τις εκλογές στην Τουρκία. Θα ήθελαν μια αλά κάρτ σύμπλευση μεταξύ των δύο χωρών θεω­ρώ­ντας ότι είναι ωφέλιμο και για τις δύο χώρες. Άλλωστε, η Τουρκία είναι μια περι­φε­ρειακή δύναμη, αλλά δεν είναι ακόμη μια υπερ­δύ­ναμη. Να σημειώ­σουμε ότι και η τουρ­κική οικο­νο­μία, παρα­μέ­νει πολύ εξαρ­τη­μένη από την Δύση…

*Τζέιμς Μπέικερ: πρώην κυβερ­νη­τι­κός αξιω­μα­τού­χος και πολι­τική προ­σω­πι­κό­τητα των ΗΠΑ, που υπη­ρέ­τησε ως 61ος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών υπό την Κυβέρ­νηση Τζορτζ Χ.Ο. Μπους, από το 1989 έως το 1992 -μέλος του Ρεπου­μπλι­κα­νι­κού Κόμ­μα­τος.