Υπ. Παιδείας: Τι προβλέπει το νομοσχέδιο για τον σχολικό εκφοβισμό

Στην επέ­κταση και εμβά­θυνση των δράσεων για την αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου της ενδο­σχο­λι­κής βίας και του σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού στο­χεύει το υπουρ­γείο Παι­δείας, με την εισα­γωγή ενός ειδικού, στο­χευ­μέ­νου νομο­σχε­δίου.

Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό πότε θα τεθεί σε δια­βού­λευση το εν λόγω σχέδιο νόμου, δεδο­μέ­νης και της πολι­τι­κής συγκυ­ρίας (ήταν προ­γραμ­μα­τι­σμένο να παρου­σια­στεί στο υπουρ­γικό συμ­βού­λιο της Παρα­σκευής που ανα­βλή­θηκε), ωστόσο κύκλοι του υπουρ­γείου υπο­γραμ­μί­ζουν τη σημασία της νομο­θε­τι­κής αυτής πρω­το­βου­λίας για τη σχολική και μη ζωή.

Τι προ­βλέ­πει το νομο­σχέ­διο

Το νομο­σχέ­διο για την Πρόληψη και Αντι­με­τώ­πιση της Ενδο­σχο­λι­κής Βίας και του Σχο­λι­κού Εκφο­βι­σμού, μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Ζούμε Αρμο­νικά ΜΑΖΙ, Σπάμε τη Σιωπή!», προ­βλέ­πει τα εξής μέτρα:

διπλα­σια­σμός αριθμού ψυχο­λό­γων και κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών που υπη­ρε­τούν στα σχολεία,

θεσμο­θέ­τηση Συμ­βού­λου Σχο­λι­κής Ζωής σε κάθε σχολική μονάδα δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης,

ενδυ­νά­μωση υπο­στη­ρι­κτι­κών φορέων -όπως τα Κέντρα Διε­πι­στη­μο­νι­κής Αξιο­λό­γη­σης, Συμ­βου­λευ­τι­κής και Υπο­στή­ρι­ξης (ΚΕΔΑΣΥ)- με αύξηση του συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού,

συνερ­γα­σία με αρμό­διους φορείς για στο­χευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις στα σχολεία,

εισα­γωγή των Εργα­στη­ρίων Δεξιο­τή­των στο υπο­χρε­ω­τικό ωρο­λό­γιο πρό­γραμμα από το νηπια­γω­γείο μέχρι και το Γυμνά­σιο

τα προ­γράμ­ματα «Ημε­ρο­λό­για Εκφο­βι­σμού» (για μαθητές Γυμνα­σίου) και «Σχολική Δια­με­σο­λά­βηση: Πρόληψη και Επίλυση της Ενδο­σχο­λι­κής Βίας» (για μαθητές από ΣΤ’ Δημο­τι­κού και άνω),

επι­μορ­φώ­σεις σε πάνω από 125.000 εκπαι­δευ­τι­κούς σε σχετικά θέματα,

τα 166 Νέα Προ­γράμ­ματα Σπουδών και τα νέα σχολικά εγχει­ρί­δια που θα τα συνο­δεύ­ουν καλ­λιερ­γούν το πνεύμα κατά της βίας και των δια­κρί­σεων (π.χ. μέσα από τα κείμενα στα μαθή­ματα της Γλώσσας και της Λογο­τε­χνίας).

Το πρό­γραμμα «Ζούμε Αρμο­νικά ΜΑΖΙ, Σπάμε τη Σιωπή!» συμπλη­ρώ­νει τις παρα­πάνω δράσεις και ταυ­τό­χρονα απο­τε­λεί, σύμφωνα με κύκλους του υπουρ­γείου Παι­δείας, «μια πολυ­πα­ρα­γο­ντική, οργα­νω­μένη και εξει­δι­κευ­μένη απά­ντηση του ΥΠΑΙΘ σε φαι­νό­μενα ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού».

Σύμφωνα με ανε­πί­σημη ενη­μέ­ρωση από το υπουρ­γείο, το πρό­γραμμα απευ­θύ­νε­ται σε μαθητές, γονείς, εκπαι­δευ­τι­κούς, και στελέχη εκπαί­δευ­σης, με στόχο την πρόληψη, αντι­με­τώ­πιση και προ­στα­σία παιδιών και εφήβων από κάθε μορφή βίας και σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού και την δημιουρ­γία ασφαλών, συμπε­ρι­λη­πτι­κών, και υγειών σχο­λι­κών κοι­νο­τή­των και εκπαι­δευ­τι­κών περι­βαλ­λό­ντων ικανών να προ­ά­γουν την αρμο­νική ψυχο­κοι­νω­νική ανά­πτυξη και πρόοδο όλων των μαθητών/τριών και εκπαι­δευ­μέ­νων. Το πρό­γραμμα χρη­μα­το­δο­τεί­ται μέσω εθνικών πόρων που έχει δια­θέ­σει το ΥΠΑΙΘ.

Δημιουρ­γού­νται ομάδες δράσης για την αντι­με­τώ­πιση της σχο­λι­κής βίας

Σε επίπεδο σχο­λι­κής μονάδας, ο διευ­θυ­ντής μαζί με έναν εκπαι­δευ­τικό που ορί­ζε­ται από εκείνον (στην Πρω­το­βάθ­μια Εκπαί­δευση) ή τον σύμ­βουλο σχο­λι­κής ζωής (στη Δευ­τε­ρο­βάθ­μια Εκπαί­δευση) θα είναι υπεύ­θυ­νοι αντι­με­τώ­πι­σης της σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού και θα λει­τουρ­γούν ως σημείο ανα­φο­ράς και ενη­μέ­ρω­σης για θέματα σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού. Θα υλο­ποιούν εκπαι­δευ­τι­κές δράσεις και προ­γράμ­ματα ευαι­σθη­το­ποί­η­σης στη σχολική μονάδα τους και θα επι­λαμ­βά­νο­νται περι­στα­τι­κών ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού, σε άμεση επι­κοι­νω­νία με την τετρα­μελή Ομάδα Δράσης της Διεύ­θυν­σης στην οποία υπά­γο­νται.

Σε επίπεδο Διεύ­θυν­σης Εκπαί­δευ­σης, θα λει­τουρ­γή­σουν τετρα­με­λείς Ομάδες Δράσης, απο­τε­λού­με­νες από τον Διευ­θυ­ντή Εκπαί­δευ­σης, έναν Σύμ­βουλο Εκπαί­δευ­σης, έναν ψυχο­λόγο και έναν κοι­νω­νικό λει­τουργό ώστε να υπάρχει επο­πτεία του προ­γράμ­μα­τος σε τοπικό επίπεδο. Οι Ομάδες Δράσης θα συντάσ­σουν ετήσιες εκθέ­σεις με τις παρα­τη­ρή­σεις και τα συμπε­ρά­σματά τους για τα περι­στα­τικά ενδο­σχο­λι­κής βίας που έλαβαν χώρα μαζί με τις προ­τά­σεις τους και θα τις υπο­βάλ­λουν στον Περι­φε­ρειακό Διευ­θυ­ντή Εκπαί­δευ­σης, ο οποίος θα ενη­με­ρώ­νει τακτικά το ΥΠΑΙΘ, εξα­σφα­λί­ζο­ντας τη χάραξη μελ­λο­ντι­κής πολι­τι­κής ενάντια στην ενδο­σχο­λική βία βάσει δεδο­μέ­νων.

Σε κεντρικό επίπεδο, θα συστα­θεί επι­τροπή εμπει­ρο­γνω­μό­νων που έχει την ευθύνη για την επο­πτεία και την επι­μέ­λεια του προ­γράμ­μα­τος, καθώς και τη συνα­γωγή σχε­τι­κών συμπε­ρα­σμά­των. Η επι­τροπή θα ανα­λά­βει την εκπό­νηση ειδικών πρω­το­κόλ­λων πρό­λη­ψης και χει­ρι­σμού φαι­νο­μέ­νων ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού. Με αυτόν τον τρόπο επι­τυγ­χά­νε­ται η επι­στη­μο­νική αρτιό­τητα του προ­γράμ­μα­τος.

Τέλος, το νομο­σχέ­διο προ­βλέ­πει την θεσμική κατο­χύ­ρωση δυνα­τό­τη­τας συνερ­γα­σίας μεταξύ φορέων και δομών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται κατά της ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού.

Ανα­πτύσ­σε­ται πλατ­φόρμα για ανα­φο­ρές περι­στα­τι­κών βίας, ακόμα και ανώνυμα

Η πλατ­φόρμα έχει ανα­πτυ­χθεί από το Ινστι­τούτο Τεχνο­λο­γίας Υπο­λο­γι­στών και Εκδό­σεων (ΙΤΥΕ) ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ σε συνερ­γα­σία με την κεντρική επι­τροπή εμπει­ρο­γνω­μό­νων. Σε αυτήν, οι μαθητές θα μπορούν να ανα­φέ­ρουν περι­στα­τικά συμπλη­ρώ­νο­ντας την ειδικά δια­μορ­φω­μένη φόρμα κατα­γρα­φής περι­στα­τι­κού ΑΝΩΝΥΜΑ ή επώνυμα, ενώ οι γονείς θα μπορούν να ανα­φέ­ρουν περι­στα­τικά επώνυμα.

Θα δοθεί έτσι η δυνα­τό­τητα σε περισ­σό­τερα θύματα σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού να μιλή­σουν και να υπο­στη­ρι­χθούν. Θα απαι­τεί­ται η σύνδεση με κωδι­κούς Πανελ­λη­νίου Σχο­λι­κού Δικτύου (για μαθητές) ή Taxis (για γονείς).

Η πλατ­φόρμα θα περιέ­χει επίσης πρω­τό­κολλα δια­χεί­ρι­σης περι­στα­τι­κών, καλές πρα­κτι­κές, καθώς και στο­χευ­μένο ενη­με­ρω­τικό υλικό προς ενη­μέ­ρωση της εκπαι­δευ­τι­κής κοι­νό­τη­τας, τους γονείς και το ευρύ­τερο κοινό, λει­τουρ­γώ­ντας έτσι ως κεντρι­κός ψηφια­κός κόμβος του ΥΠΑΙΘ κατά της ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού.

Η αναφορά θα απο­στέλ­λε­ται στην:

Ομάδα Δράσης όπου απο­δέ­κτες των ανα­φο­ρών θα είναι οι Υπεύ­θυ­νοι Αντι­με­τώ­πι­σης της Σχο­λι­κής Βίας και Εκφο­βι­σμού της οικείας σχο­λι­κής μονάδας που θα μπορούν να επι­λη­φθούν αμέσως των περι­στα­τι­κών αυτών,

Ομάδα Δράσης της αρμό­διας Δ/νση Εκπαί­δευ­σης.

Σε περί­πτωση αδυ­να­μίας επί­λυ­σης του ζητή­μα­τος σε επίπεδο σχο­λείου, η σχολική ομάδα δράσης κατα­φεύ­γει στην αρμόδια ομάδα της Δ/νσης Εκπαί­δευ­σης για υπο­στή­ριξη.

Τέλος, θα δίνεται η δυνα­τό­τητα στον ανα­φέ­ρο­ντα να παρα­κο­λου­θή­σει την πορεία της ανα­φο­ράς του μέσω της ειδικά δια­μορ­φω­μέ­νης πλατ­φόρ­μας.

Συστη­μα­τι­κές επι­μορ­φώ­σεις εκπαι­δευ­τι­κών

Το Ινστι­τούτο Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ) θα ανα­πτύ­ξει νέο και εμπλου­τι­σμένο υλικό για την επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών.

Αμεσος στόχος είναι η επι­μόρ­φωση των Ομάδων Δράσης των Διευ­θύν­σεων Εκπαί­δευ­σης και των Υπεύ­θυ­νων Αντι­με­τώ­πι­σης της Σχο­λι­κής Βίας και Εκφο­βι­σμού των σχο­λι­κών μονάδων μέσα στο πρώτο έτος λει­τουρ­γίας του προ­γράμ­μα­τος.

Ενδο­σχο­λική Βία και Εκφο­βι­σμός σε Ελλάδα και εξω­τε­ρικό

Μερικά από τα δεδο­μένα που έχουν κατα­γρα­φεί για το φαι­νό­μενο κατα­δει­κνύ­ουν τη σημασία στο­χευ­μέ­νων δράσεων ήδη από τις πρώτες σχο­λι­κές τάξεις.

Σύμφωνα με πανελ­λα­δική έρευνα που διε­ξή­χθη για το Χαμό­γελο του Παιδιού (2022), βασικές αιτίες που οι νέοι (16-20 ετών) απο­δί­δουν την πυρο­δό­τηση του εκφο­βι­σμού είναι η δια­φο­ρε­τι­κό­τητα και συγκε­κρι­μένα η δια­φο­ρε­τική εθνι­κό­τητα (85%), σεξουα­λική ταυ­τό­τητα (82%) και νοητική ικα­νό­τητα (82%).

Επίσης, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, μόνο 40% όσων δέχθη­καν εκφο­βι­σμό σε παιδική ηλικία ζήτησαν βοήθεια, με τους γονείς να απο­τε­λούν πρώτη επιλογή στο 18%, και τους καθη­γη­τές στο 6%.

Η λεκτική επίθεση και ο συναι­σθη­μα­τι­κός εκβια­σμός απο­τε­λούν τους πρώτους συνειρ­μούς τους έννοιας «εκφο­βι­σμός» για 8 στους 10 Έλληνες.

Επι­πλέον, σύμφωνα με την Εθνική Ερευνα του Ελλη­νι­κού Κέντρου Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου του ΙΤΕ για δια­δι­κτυα­κές συνή­θειες (2021-2022), μόνο το 35% των παιδιών που έπεσε θύμα δια­δι­κτυα­κού εκφο­βι­σμού απευ­θύν­θηκε σε κάποιον ενήλικα για βοήθεια, .

Σε διεθνές επίπεδο, σύμφωνα με στοι­χεία της UNESCO επί του θέματος:

Παγκο­σμίως, 1 στους 3 μαθητές έχει υπάρξει θύμα σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού από συμ­μα­θη­τές του τον τελευ­ταίο μήνα. Ειδι­κό­τερα την Ευρώπη, το η ανα­λο­γία είναι 1 στους 4 μαθητές.

Παγκο­σμίως, το ποσοστό μαθητών που υφί­στα­ται σχολική βία μειώ­νε­ται με την ηλικία, με τα μεγα­λύ­τερα ποσοστά ωστόσο να κατα­γρά­φο­νται μεταξύ 10-15 ετών.

Μόνο σε 5 χώρες έχει μειωθεί το ποσοστό των μαθητών που είναι θύμα σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού και σωμα­τι­κής βίας.

Μεταξύ του 2015 και του 2018, παρα­τη­ρή­θηκε αύξηση στα παιδιά που είναι δέκτες σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού κατά 4%, κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Τέλος, σύμφωνα με στοι­χεία του ΠΟΥ, τα αγόρια τείνουν να εκφο­βί­ζουν άλλους περισ­σό­τερο από τα κορί­τσια, ενώ περίπου 1 στα 12 αγόρια (8%) δήλωσε ότι είχαν εκφο­βί­σει άλλους του­λά­χι­στον 2-3 φορές τους τελευ­ταί­ους δύο μήνες, σε σύγκριση με 1 στα 20 κορί­τσια (5%).

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ