Τι αλλάζει στην επαγγελματική εκπαίδευση – Τι προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας

Σε μια συνο­λική ανα­βάθ­μιση όσον αφορά στην Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση και Κατάρ­τιση προχωρά το υπουρ­γείο Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού. Την περα­σμένη Τρίτη ο Κυριά­κος Πιερ­ρα­κά­κης παρου­σί­ασε στο υπουρ­γικό συμ­βού­λιο τη σχετική νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία, η οποία έρχεται να ολο­κλη­ρώ­σει μια κομβική μεταρ­ρύθ­μιση που ξεκί­νησε την προη­γού­μενη τετρα­ε­τία. Εξάλλου, ο εκσυγ­χρο­νι­σμός και η ενί­σχυση της Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης απο­τε­λεί κεντρική εξαγ­γε­λία του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη για τη συνο­λική ανα­βάθ­μιση της Παι­δείας.

Μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουρ­γός Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού Κυριά­κος Πιερ­ρα­κά­κης δήλωσε ότι «στόχος του νέου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου είναι να δημιουρ­γή­σουμε μια απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση και Κατάρ­τιση, η οποία θα βρί­σκε­ται ακόμα πιο κοντά στις ανάγκες της τοπικής οικο­νο­μίας και κοι­νω­νίας. Είναι πολύ σημα­ντικό ότι “πατάμε” πάνω στην πρόοδο που συντε­λέ­στηκε από την προ­κά­τοχό μου, Νίκη Κερα­μέως. Πρό­κει­ται να κινη­θούμε σε τρεις άξονες: στην ενί­σχυση της διάρ­θρω­σης της ΕΕΚ, στην εύρυθμη λει­τουρ­γία και απο­τε­λε­σμα­τική συνερ­γα­σία των Εργα­στη­ρια­κών Κέντρων με τις εκπαι­δευ­τι­κές δομές που εξυ­πη­ρε­τούν και στην επέ­κταση σε όλα τα ΕΠΑΛ των μεταρ­ρυθ­μι­στι­κών ρυθ­μί­σεων που εισή­γα­γαν τα Πρότυπα ΕΠΑΛ».

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες από το υπουρ­γείο Παι­δείας, το σχέδιο νόμου που θα κατα­τε­θεί στη Βουλή των Ελλήνων θα διαρ­θρώ­νε­ται σε έξι κεντρι­κούς πυλώνες παρέμ­βα­σης, με κεντρική στό­χευση τη δημιουρ­γία μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης στρα­τη­γι­κής για την Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση, Κατάρ­τιση και Διά Βίου Μάθηση.

Ειδι­κό­τερα:

Κέντρα Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης (Κ.Ε.Ε.Κ.)

Η ίδρυση των Κ.Ε.Ε.Κ. έρχεται να δημιουρ­γή­σει τις κατάλ­λη­λες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την ανά­πτυξη συνερ­γειών μεταξύ όλων των δομών της Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης και τη σύνδεσή της με την αγορά εργα­σίας και την τοπική οικο­νο­μία. Σε κάθε Κ.Ε.Ε.Κ. θα συνυ­πάρ­χουν και θα αλλη­λε­πι­δρούν, δια­τη­ρώ­ντας την οργα­νική αυτο­τέ­λειά τους, Επαγ­γελ­μα­τι­κές Σχολές Κατάρ­τι­σης (Ε.Σ.Κ.), Επαγ­γελ­μα­τικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ.) και Ινστι­τού­των Επαγ­γελ­μα­τι­κής Κατάρ­τι­σης (Ι.Ε.Κ.), ενώ θα παρέ­χε­ται και παρέ­χε­ται και Μετα­λυ­κειακό Έτος – Τάξη Μαθη­τείας.

Το προ­τει­νό­μενο μοντέλο θα ενθαρ­ρύ­νει τη συνερ­γα­σία μεταξύ των δια­φο­ρε­τι­κών επι­πέ­δων, με στόχο τη βέλ­τι­στη αντα­πό­κριση στις ανάγκες της αγοράς εργα­σίας αλλά και την αποφυγή επι­κα­λύ­ψεων μεταξύ των δια­φο­ρε­τι­κών επι­πέ­δων, οι οποίες δημιουρ­γούν σύγχυση στους μαθητές και οδη­γού­σαν σε εκροές από το σύστημα. Στόχος της παρέμ­βα­σης είναι η ολι­στική προ­σέγ­γιση της μάθησης, οι συνέρ­γειες, η εξοι­κο­νό­μηση πόρων, η και­νο­το­μία και η διάχυση καλών πρα­κτι­κών, η ενί­σχυση της σύζευ­ξης με την αγορά εργα­σίας και την τοπική κοι­νω­νία, με τελικό όφελος για την εθνική οικο­νο­μία και, κυρίως, για τους μαθητές που θα επι­λέ­ξουν την Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση.

Για την ίδρυση ενός Κ.Ε.Ε.Κ. θα πρέπει να συνυ­πάρ­χουν στον ίδιο χώρο (campus) του­λά­χι­στον μία δομή εκπαί­δευ­σης, μία δομή κατάρ­τι­σης κι ένα εργα­στη­ριακό κέντρο (Ε.Κ.), ενώ θα δοθεί έμφαση σε πρό­σθετα κρι­τή­ρια, όπως οι χώροι διδα­σκα­λίας, οι υλι­κο­τε­χνι­κές υπο­δο­μές, η προ­σβα­σι­μό­τητα για ΑμεΑ και η εγγύ­τητα με μέσα μετα­φο­ράς. Προ­βλέ­πε­ται ότι με βάση τις υφι­στά­με­νες δομές, μπορούν αν ιδρυ­θούν περίπου 60 Κ.Ε.Ε.Κ. (23 περι­πτώ­σεις συγκρο­τη­μά­των με ημε­ρή­σιο/α ΕΠΑ.Λ., Ι.Ε.Κ. και Ε.Κ. και 37 περι­πτώ­σεις συγκρο­τη­μά­των με ημε­ρή­σιο/α και εσπε­ρινό ΕΠΑ.Λ., Ι.Ε.Κ. και Ε.Κ.).

Περαι­τέρω, τα Γραφεία Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Στα­διο­δρο­μίας (Γ.Ε.Α.Σ.) ανα­βαθ­μί­ζο­νται και θα απο­τε­λούν οργα­νική μονάδα κάθε Κ.Ε.Ε.Κ., εξυ­πη­ρε­τώ­ντας όλες τις επί μέρους μονάδες που το απαρ­τί­ζουν, ενώ θα αυξηθεί και η στε­λέ­χωσή τους.

Διάχυση και­νο­το­μιών Προ­τύ­πων Επαγ­γελ­μα­τι­κών Λυκείων Π.ΕΠΑ.Λ.

Γενι­κεύ­ο­νται σε όλα τα ΕΠΑ.Λ. οι ειδικές προ­βλέ­ψεις των Π.ΕΠΑ.Λ.. Έτσι, από το σχολικό έτος 2024-2025 θα απο­τε­λούν κανόνα για όλα τα ΕΠΑ.Λ. της χώρας θεσμοί και λει­τουρ­γίες όπως η Επι­τροπή Συντο­νι­σμού του Πρό­τυ­που Επαγ­γελ­μα­τι­κού Λυκείου, η πρα­κτική άσκηση των μαθητών, η εφαρ­μογή νέων προ­γραμ­μά­των σπουδών και η εναρ­μό­νισή τους με τις ανάγκες της τοπικής οικο­νο­μίας, η δημιουρ­γία εικο­νι­κών ή μη επι­χει­ρή­σεων.

Είναι αυτο­νό­ητο ότι τα Π.ΕΠΑ.Λ. θα συνε­χί­σουν να υφί­στα­νται και να λει­τουρ­γούν ως κύτταρα και­νο­το­μίας, εντάσ­σο­ντας στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους και εξε­λίσ­σο­ντας ακόμα περισ­σό­τε­ρες πρα­κτι­κές που στα­διακά θα καθιε­ρώ­νο­νται για όλα τα ΕΠΑ.Λ.. Εξάλλου, η λογική της θεσμο­θέ­τη­σης των Π.ΕΠΑ.Λ εστιά­ζει στην ανά­δειξη και την εξαγωγή καλών πρα­κτι­κών στην Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση και Κατάρ­τιση.

Ανα­δια­μόρ­φωση των Εργα­στη­ρια­κών Κέντρων (Ε.Κ.)

Τα Εργα­στη­ριακά Κέντρα παρου­σιά­ζουν γρα­φειο­κρα­τικά προ­βλή­ματα, τα οποία παρε­μπο­δί­ζουν τη βέλ­τι­στη λει­τουρ­γία τους. Για τον σκοπό αυτό, με το νέο σχέδιο νόμου οι Υπεύ­θυ­νοι Τομέων των Ε.Κ. αντι­κα­θί­στα­νται από τους Τομε­άρ­χες των ΕΠΑ.Λ./Π.ΕΠΑ.Λ., ώστε η θεωρία και το εργα­στή­ριο να θεω­ρού­νται και να απο­τε­λούν ενιαία μαθη­σιακή ενότητα, όπως επι­τάσ­σει η σύγ­χρονη εκπαι­δευ­τική πρα­κτική. Επι­πλέον, ο αριθμός των Υπο­διευ­θυ­ντών κάθε Ε.Κ. θα εξαρ­τά­ται από το πλήθος των εργα­στη­ρίων και των μονάδων που εξυ­πη­ρε­τεί και, τέλος, η συνευ­θύνη στα εργα­στη­ριακά μαθή­ματα θα δια­τυ­πω­θεί ρητώς στο καθη­κο­ντο­λό­γιο των εκπαι­δευ­τι­κών.

Ενί­σχυση του περι­φε­ρεια­κού σκέλους της δια­κυ­βέρ­νη­σης της Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης

Ακόμα, σύμφωνα με το επι­κεί­μενο νομο­σχέ­διο, ανα­βαθ­μί­ζε­ται ο ρόλος και η λει­τουρ­γία των κατά τόπους Συμ­βου­λίων Σύν­δε­σης με την Παρα­γωγή και την Αγορά Εργα­σίας (Σ.Σ.Π.Α.Ε.). Πιο συγκε­κρι­μένα, προ­βλέ­πε­ται η ενί­σχυση των γνώσεων και των δεξιο­τή­των των μελών τους μέσα από, σχε­τι­κές με τις αρμο­διό­τη­τές τους επι­μορ­φώ­σεις, η υπο­στή­ριξή τους από εμπει­ρο­γνώ­μο­νες, ενώ ανα­μέ­νε­ται και η ανα­βάθ­μισή τους σε Συλ­λο­γικό Όργανο με Γραμ­μα­τεία και έδρα, όπως ισχύει στην περί­πτωση του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης (Κ.Σ.Ε.Ε.Κ.).

Ανα­βάθ­μιση των Ι.Ε.Κ.

Μέσα από ένα συνο­λικό rebranding, επι­διώ­κε­ται τα Ι.Ε.Κ. να απο­κτή­σουν έναν εξαι­ρε­τικά διευ­ρυ­μένο ρόλο σε ό,τι αφορά στην ενεργό δια­σύν­δεση των καταρ­τι­ζό­με­νων και των απο­φοί­των τους με την αγορά εργα­σίας σε τοπικό, περι­φε­ρειακό και κλαδικό επίπεδο. Σύμφωνα με τον νέο νόμο, κάθε δομή θα διαρ­θρώ­νε­ται σε δύο τομείς: τον Τομέα Επαγ­γελ­μα­τι­κής Κατάρ­τι­σης και τον Τομέα Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Συμ­βου­λευ­τι­κής.

Ο Τομέας Επαγ­γελ­μα­τι­κής Κατάρ­τι­σης θα παρέχει προ­γράμ­ματα επαγ­γελ­μα­τι­κής κατάρ­τι­σης, εστιά­ζο­ντας ταυ­τό­χρονα στην ανα­βάθ­μιση των δεξιο­τή­των και την επι­και­ρο­ποί­ηση των γνώσεων. Αντί­στοιχα, ο Τομέας Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Συμ­βου­λευ­τι­κής θα προ­σφέ­ρει στους καταρ­τι­ζό­με­νους τόσο υπη­ρε­σίες καθο­δή­γη­σης και συμ­βου­λευ­τι­κής σε θέματα επαγ­γελ­μα­τι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού και στα­διο­δρο­μίας, όσο και υπη­ρε­σίες δια­σύν­δε­σης, παρα­κο­λού­θη­σης και υπο­στή­ρι­ξης της στα­διο­δρο­μίας μετά την απο­φοί­τησή τους.

Ψηφιο­ποί­ηση Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης

Τέλος, σε ό,τι αφορά στην αξιο­ποί­ηση των ψηφια­κών εργα­λείων, ο νέος νόμος ανα­μέ­νε­ται να καθιε­ρώ­σει τη λει­τουρ­γία της Ψηφια­κής Πύλη Ενη­μέ­ρω­σης των Γρα­φείων Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Στα­διο­δρο­μίας (Γ.Ε.Α.Σ.). Εκεί, κάθε ενδια­φε­ρό­με­νος θα μπορεί να βρει τις ειδι­κό­τη­τες που προ­σφέ­ρει η κάθε εκπαι­δευ­τική δομή, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για την Πρα­κτική Άσκηση και τη Μαθη­τεία και στα­τι­στικά στοι­χεία για την επαγ­γελ­μα­τική εξέλιξη και απο­κα­τά­σταση των απο­φοί­των.

Κυρίως, όμως, η πλατ­φόρμα πρό­κει­ται να λει­τουρ­γή­σει ως σημείο τομής μεταξύ προ­σφο­ράς και ζήτησης, ώστε αφενός οι μαθητές, καταρ­τι­ζό­με­νοι και από­φοι­τοι και αφε­τέ­ρου οι επι­χει­ρή­σεις να ανα­ζη­τούν και να παρέ­χουν θέσεις για πρα­κτική άσκηση, μαθη­τεία και μόνιμη εργασία. Παράλ­ληλα, η Πύλη θα παρέχει πλήρες εκπαι­δευ­τικό υλικό, ενώ, τέλος, μέσω αυτής θα πραγ­μα­το­ποιού­νται και όλες οι δια­δι­κα­σίες γύρω από την αξιο­λό­γηση των δομών.

Ενί­σχυση των αλλαγών του 2020

Όπως ήδη ανα­φέρ­θηκε, η νέα νομο­θε­τική ρύθμιση έρχεται να ενι­σχύ­σει τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που καθιε­ρώ­θη­καν με τον νόμο 4763/2020, και ο οποίος εισή­γαγε απα­ραί­τη­τες αλλαγές στο σύστημα δια­κυ­βέρ­νη­σης της επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης, κατάρ­τι­σης και διά βίου μάθησης. Ανάμεσα στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που εισή­χθη­σαν περι­λαμ­βά­νε­ται η καθιέ­ρωση του Εθνικού Συστή­μα­τος Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης (ΕΣΕΕΚ) στα επίπεδα 3 (ΕΣΚ & ΕΠΑΣ Μαθη­τείας ΔΥΠΑ), 4 (ΕΠΑΛ & Λύκεια ΕΝΕΕΓΥΛ), 5 (ΙΕΚ & Μετα­λυ­κειακό έτος – Τάξη Μαθη­τείας των ΕΠΑΛ) του Εθνικού Πλαι­σίου Προ­σό­ντων και ο μετα­σχη­μα­τι­σμός της Γενικής Γραμ­μα­τείας Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης & Κατάρ­τι­σης και Διά Βίου Μάθησης, η οποία επι­φορ­τί­στηκε με τον σχε­δια­σμό, τον συντο­νι­σμό, την προ­ώ­θηση και τη δια­μόρ­φωση των προ­τά­σεων πολι­τι­κής ΕΕΚ & ΔΒΜ. Επι­πλέον καθιε­ρώ­θη­καν τόσο το Κεντρικό Συμ­βού­λιο Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης και Κατάρ­τι­σης (ΚΣΕΕΚ), όσο και Συμ­βού­λιο Σύν­δε­σης με την Παρα­γωγή και την Αγορά Εργα­σίας (ΣΣΠΑΕ).

Ακόμα, βάσει ν. 4763/2020 προ­βλε­πό­ταν η λει­τουρ­γία Γρα­φείων Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Στα­διο­δρο­μίας (Γ.Ε.Α.Σ.) στα ΙΕΚ, ο ρόλος των οποίων ανα­μέ­νε­ται να ανα­βαθ­μι­στεί με βάση το επι­κεί­μενο νομο­σχέ­διο.

Όσον αφορά στις Επαγ­γελ­μα­τι­κές Σχολές Κατάρ­τι­σης (Ε.Σ.Κ.) που ξεκί­νη­σαν την περα­σμένη τετρα­ε­τία, θα ενθαρ­ρυν­θεί η ίδρυση περισ­σό­τε­ρων. Ήδη έγινε μνεία ότι απο­τι­μά­ται θετικά η λει­τουρ­γία των Προ­τύ­πων Επαγ­γελ­μα­τι­κών Λυκείων, με τα επόμενα βήματα να περι­λαμ­βά­νουν την υλο­ποί­ηση της πρό­βλε­ψης του νόμου 4763 για την πρα­κτική άσκηση και τα Κέντρα Επι­μόρ­φω­σης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ