Αλλάζει πάλι ο νόμος για το κάπνισμα

Να κλείσει τα «παρά­θυρα» της αντι­κα­πνι­στι­κής νομο­θε­σίας που επι­τρέ­πουν να βαπτί­ζο­νται χώροι κατ’ ουσίαν κλει­στοί ως υπαί­θριοι, δια­λύ­ο­ντας τον καπνό που θολώνει το τοπίο για τις ελεγ­κτι­κές αρχές, θα επι­χει­ρή­σει το πρώτο τρίμηνο του 2023 το υπουρ­γείο Υγείας.

Σε συνερ­γα­σία με τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία θα προ­χω­ρή­σει στην επι­και­ρο­ποί­ηση του νόμου για την απα­γό­ρευση του καπνί­σμα­τος σε δύο βασικές κατευ­θύν­σεις:

την ακρι­βέ­στερη περι­γραφή των χώρων όπου απα­γο­ρεύ­ε­ται το κάπνι­σμα, με ενδε­χό­μενη διεύ­ρυνσή τους, καθώς και

τον επα­να­προσ­διο­ρι­σμό των καπνι­κών προ­ϊ­ό­ντων των οποίων η χρήση απα­γο­ρεύ­ε­ται σε κλει­στούς δημό­σιους χώρους, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη όλα τα νέα προ­ϊ­ό­ντα που κυκλο­φο­ρούν.

Ηδη το υπουρ­γείο έχει ξεκι­νή­σει την επε­ξερ­γα­σία των σχε­τι­κών δια­τά­ξεων με στόχο να είναι έτοιμο το νέο θεσμικό πλαίσιο το πρώτο τρίμηνο του 2023. Την ίδια στιγμή σχε­διά­ζο­νται και δράσεις πρό­λη­ψης της καπνι­στι­κής συνή­θειας από τις πολύ μικρές ηλικίες. Ο στόχος είναι τα παιδιά που θα γεν­νη­θούν στην Ελλάδα το 2025 να είναι η πρώτη γενιά που δεν θα καπνί­ζει και δεν θα εκτί­θε­ται στον καπνό.

Οπως ανέφερε στην «Κ» η γενική γραμ­μα­τέας Δημό­σιας Υγείας Ειρήνη Αγα­πη­δάκη, «επε­ξερ­γα­ζό­μα­στε με τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία μια σειρά από δια­τά­ξεις οι οποίες θα κλεί­σουν κενά που έχουμε εντο­πί­σει στο θεσμικό πλαίσιο». Σύμφωνα με την κ. Αγα­πη­δάκη, τα κενά έχουν να κάνουν κυρίως με τον προσ­διο­ρι­σμό των χώρων όπου απα­γο­ρεύ­ε­ται το κάπνι­σμα και κυρίως ποιοι θεω­ρού­νται υπαί­θριοι χώροι των κατα­στη­μά­των εστί­α­σης (καφέ, μπαρ, εστια­τό­ρια), ειδικά όταν «κλεί­νο­νται» με σκέ­πα­στρα, πλε­ξι­γκλάς και άλλα προ­στα­τευ­τικά. Σύμφωνα με τον προη­γού­μενο νόμο, το κάπνι­σμα επι­τρέ­πε­ται σε εξω­τε­ρι­κούς χώρους κατα­στη­μά­των μόνο όταν είναι περι­με­τρικά ανοι­κτοί σε δύο πλευρές του­λά­χι­στον και δεν είναι στε­γα­σμέ­νοι. Αν και έχει γίνει προ­σπά­θεια με υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις και εγκυ­κλί­ους να γίνει πιο λεπτο­με­ρής περι­γραφή του υπαί­θριου χώρου (π.χ. το ύψος που μπορεί να έχουν τα προ­στα­τευ­τικά), οι δια­φο­ρές είναι συχνά δυσ­διά­κρι­τες και δυσχε­ραί­νουν το έργο των ελεγ­κτών.

Ενα από τα σημεία που εξε­τά­ζο­νται στο πλαίσιο της επι­και­ρο­ποί­η­σης του θεσμι­κού πλαι­σίου είναι και ο προσ­διο­ρι­σμός αυτών των προ­ϊ­ό­ντων. Οπως σημειώ­νει η κ. Αγα­πη­δάκη, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι από τον τελευ­ταίο νόμο έως και σήμερα έχουν βγει πολλά νέα καπνικά προ­ϊ­ό­ντα θα πρέπει να προσ­διο­ρι­στεί ακριβώς τι ισχύει για καθένα από αυτά.

Τα κενά αυτά δυσκο­λεύ­ουν τους ελέγ­χους και θολώ­νουν και την εφαρ­μογή του νόμου. «Οταν είναι σαφές το θεσμικό πλαίσιο και γνω­ρί­ζεις πού απα­γο­ρεύ­ε­ται και πού επι­τρέ­πε­ται, είναι πιο εύκολο να ακο­λου­θή­σεις τους κανόνες», επι­ση­μαί­νει η κ. Αγα­πη­δάκη, η οποία προ­σθέ­τει ότι θα πρέπει να εξε­τα­σθεί συνο­λικά και το επι­χει­ρη­σιακό μέρος των ελέγχων ώστε αυτοί να γίνο­νται πιο συντο­νι­σμένα.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία που δημο­σιο­ποί­ησε η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία, τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο διε­νήρ­γησε σε όλη την επι­κρά­τεια περισ­σό­τε­ρους από 25.000 ελέγ­χους σε κατα­στή­ματα υγειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος για την αντι­κα­πνι­στική νομο­θε­σία βεβαιώ­νο­ντας πάνω από 1.300 παρα­βά­σεις, σε καπνί­ζο­ντες και υπευ­θύ­νους των επι­χει­ρή­σεων. Επίσης, την εβδο­μάδα 31 Δεκεμ­βρίου 2022 έως 8 Ιανουα­ρίου 2023 η ΕΛ.ΑΣ. πραγ­μα­το­ποί­ησε 9.100 ελέγ­χους, κατά τη διάρ­κεια των οποίων κατα­γρά­φη­καν 815 παρα­βά­σεις της αντι­κα­πνι­στι­κής νομο­θε­σίας. Πολύ λιγό­τε­ρους ελέγ­χους, σε ανα­λο­γία και του αριθμού των στε­λε­χών τους, διε­νερ­γούν οι άλλες Αρχές. Οι ελεγ­κτές των Περι­φε­ρειών πραγ­μα­το­ποί­η­σαν πέρυσι 11.270 ελέγ­χους, βεβαιώ­νο­ντας 247 παρα­βά­σεις και κατα­λο­γί­ζο­ντας πρό­στιμα 119.800 ευρώ, και το 2021 38.000 ελέγ­χους (328 πρό­στιμα και 34.800 ευρώ). Οι ελεγ­κτές της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας πέρυσι (έως και το τέλος Νοεμ­βρίου) διε­νήρ­γη­σαν 3.334 ελέγ­χους, βεβαιώ­νο­ντας πρό­στιμα ύψους 151.000 ευρώ. Τους περισ­σό­τε­ρους ελέγ­χους διε­νήρ­γη­σαν το 2021: 7.900 έλεγχοι και 265.000 ευρώ πρό­στιμα.

Το 2021 τα έσοδα από τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν για παρα­βά­σεις των δια­τά­ξεων για το κάπνι­σμα αλλά και των δια­τά­ξεων για τη διάθεση προ­ϊ­ό­ντων καπνού και αλκο­ο­λού­χων ποτών σε ανη­λί­κους άγγιξαν το 1.920.000 ευρώ, ενώ αντί­στοιχο ποσό εισπρά­χθηκε και το 2020 (1.907.000 ευρώ). Μικρό­τερα ποσά εισπρά­χθη­καν τα προη­γού­μενα έτη (1.420.000 ευρώ το 2019, 1.340.500 ευρώ το 2018 και 980.735 ευρώ το 2017), ωστόσο αξίζει να σημειω­θεί ότι τον Νοέμ­βριο του 2019 «ξανάρ­χισε» με νέο θεσμικό πλαίσιο, πιο «τσου­χτερά πρό­στιμα» και περισ­σό­τε­ρους ελέγ­χους η αντι­κα­πνι­στική νομο­θε­σία.

Η δια­σφά­λιση της προ­στα­σίας από το παθη­τικό κάπνι­σμα των πολιτών εντάσ­σε­ται στο γενι­κό­τερο πλαίσιο των δράσεων δημό­σιας υγείας για το κάπνι­σμα που σχε­διά­ζει το υπουρ­γείο, με πρω­ταρ­χικό στόχο τα παιδιά που θα γεν­νη­θούν το 2025 να είναι η πρώτη γενιά Ελλήνων που δεν θα καπνί­ζει και δεν θα εκτί­θε­ται στο κάπνι­σμα. Οπως επι­ση­μαί­νει η κ. Αγα­πη­δάκη, σχε­διά­ζο­νται μια σειρά από δράσεις σε συνερ­γα­σία με την επι­τροπή του υπουρ­γείου Υγείας για το κάπνι­σμα, την Επι­τροπή Εμπει­ρο­γνω­μό­νων για τη Δημόσια Υγεία και την Ελλη­νική Αντι­καρ­κι­νική Εται­ρεία, που στο­χεύ­ουν σε όλα τα επίπεδα της πρό­λη­ψης.

Ο πρώτος άξονας των δράσεων είναι η ενη­μέ­ρωση των παιδιών από το νηπια­γω­γείο για τους κιν­δύ­νους του καπνί­σμα­τος και με τη λογική ότι το κάπνι­σμα είναι εκτός μόδας. «Ξέρετε, ένα μικρό παιδί στη Σκωτία είναι σε θέση με πολύ απλά λόγια να σας πει τι προ­κα­λεί το κάπνι­σμα. Στο πλαίσιο αυτό θέλουμε να αξιο­ποι­ή­σουμε τις καλύ­τε­ρες πρα­κτι­κές που έχουν εφαρ­μο­στεί σε άλλες χώρες για την πρόληψη του καπνί­σμα­τος από τις πολύ μικρές ηλικίες. Θέλουμε η γενιά που θα γεν­νη­θεί το 2025 να μην καπνί­σει και να μην εκτεθεί στον καπνό. Να είναι η πρώτη free smoking generation στην Ελλάδα», τονίζει. Σημειώ­νε­ται ότι τα τελευ­ταία χρόνια είναι σε εξέλιξη σχετικό πρό­γραμμα για παιδιά και εφήβους του Ιδρύ­μα­τος Μπε­χράκη με πολύ καλά απο­τε­λέ­σματα. Η προ­σπά­θεια πλέον είναι η ενη­μέ­ρωση να γίνεται από μικρό­τε­ρες ηλικίες θεσμικά, συντο­νι­σμένα και σε όλη την επι­κρά­τεια, με τη συνερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων.

Νέες υπη­ρε­σίες

Ο δεύ­τε­ρος άξονας αφορά την παροχή βοή­θειας στους καπνι­στές ώστε να δια­κό­ψουν το κάπνι­σμα (δευ­τε­ρο­γε­νής πρόληψη). Η παρέμ­βαση θα ξεκι­νάει από τον προ­σω­πικό γιατρό, ο οποίος θα αξιο­λο­γεί την υγεία και τις καπνι­στι­κές συνή­θειες του ατόμου και θα το ενη­με­ρώ­νει για τις φαρ­μα­κευ­τι­κές επι­λο­γές και τις δια­θέ­σι­μες υπη­ρε­σίες που υπάρ­χουν (ιατρεία δια­κο­πής καπνί­σμα­τος), οι οποίες θα το βοη­θή­σουν να απαλ­λα­γεί από αυτή τη συνή­θεια. Παράλ­ληλα θα δοθεί έμφαση στο να δημιουρ­γη­θεί ένα πλέγμα υπη­ρε­σιών στον δημόσιο τομέα για τους καπνι­στές που επι­θυ­μούν να δια­κό­ψουν το τσιγάρο.

Τέλος, σε ό,τι αφορά την τρι­το­γενή πρόληψη το υπουρ­γείο Υγείας, σε συνερ­γα­σία με την Ελλη­νική Αντι­καρ­κι­νική Εται­ρεία και την Επι­τροπή Εμπει­ρο­γνω­μό­νων για τη Δημόσια Υγεία, επε­ξερ­γά­ζε­ται πρό­γραμμα για τον προ­συμ­πτω­μα­τικό έλεγχο του καρ­κί­νου του πνεύ­μονα –η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των περι­στα­τι­κών αφορά καπνι­στές– σε συγκε­κρι­μέ­νες ομάδες πλη­θυ­σμού που εκτι­μά­ται ότι δια­τρέ­χουν μεγα­λύ­τερο κίνδυνο για να ανα­πτύ­ξουν τη νόσο. Οι δράσεις αυτές έχουν εντα­χθεί στο πρό­γραμμα Δημό­σιας Υγείας Σπύρος Δοξιά­δης και εκτι­μά­ται ότι η εφαρ­μογή τους θα ξεκι­νή­σει εντός του έτους.

Πηγή kathimerini.gr