Kalliope (Καλλιόπη) Βούτζαλη: «Βρίσκομαι σε μια διαρκή αναζήτηση για το φως…»

Η Kalliope (Καλ­λιό­πη) Βού­τζα­λη γεν­νή­θη­κε στη Ρόδο και με­γά­λω­σε στον Πει­ραιά. Είναι πτυ­χιού­χος του τμή­μα­τος Φω­το­γρα­φί­ας και Οπτι­κο­α­κου­στι­κών Τε­χνών, του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής.

Το 2010 πραγ­μα­το­ποί­η­σε την πρα­κτι­κή της άσκη­ση, η οποία έγινε για το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού στο Βυ­ζα­ντι­νό και Χρι­στια­νι­κό Μου­σείο Αθή­νας, στη θέση δια­χεί­ρι­σης σκο­τει­νού θα­λά­μου και Ιστο­ρι­κού Αρ­χεί­ου του Μου­σεί­ου.

Το 2012 έγινε η πρώτη ατο­μι­κή της έκ­θε­ση «Ανα­μνή­σεις από το μέλ­λον» με το Μου­σείο Νε­ο­ελ­λη­νι­κής Τέ­χνης Ρόδου, και το 2014 πραγ­μα­το­ποί­η­σε εθε­λο­ντι­κή κα­τα­γρα­φή του Ιστο­ρι­κού Φω­το­γρα­φι­κού Αρ­χεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου. Τον Μάιο του 2017 ολο­κλή­ρω­σε τη δεύ­τε­ρη ατο­μι­κή της έκ­θε­ση με τίτλο «Things Unsettled» στο Γαλ­λι­κό Κα­τά­λυ­μα της Με­σαιω­νι­κής Πόλης Ρόδου. Τον Οκτώ­βριο του 2018 σε συ­νερ­γα­σία με Ρό­διους καλ­λι­τέ­χνες εγκαι­νιά­στη­κε η φω­το­γρα­φι­κή δου­λειά με τίτλο «Tales Unfold».

Ήταν μέλος της ελ­λη­νι­κής απο­στο­λής με φω­το­γρα­φι­κή συμ­με­το­χή στην πρώτη Biennale Λάρ­να­κας. Η δου­λειά της έχει πα­ρου­σια­στεί στο πε­ριο­δι­κό «Φω­το­γρά­φος» με αφιέ­ρω­μα και εξώ­φυλ­λο τον Ιού­λιο – Αύ­γου­στο του 2019 ενώ δου­λειά της έχει δη­μο­σιευ­τεί στην Vogue.it και Lensculture. Αυτό το χρο­νι­κό διά­στη­μα έχει ανα­λά­βει σε συ­νερ­γα­σία με την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ένα φω­το­γρα­φι­κό project λα­ο­γρα­φι­κού και ιστο­ρι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, ενώ συμ­με­τέ­χει με φω­το­γρα­φι­κά έργα στην ομα­δι­κή έκ­θε­ση του MOMus με τίτλο “The covid-19 Files”. Έργα της αγο­ρά­στη­καν από το Μου­σείο Σύγ­χρο­νης Τέ­χνης Θεσ­σα­λο­νί­κης για την μό­νι­μη συλ­λο­γή του μου­σεί­ου.

• Κυρία Βού­τζα­λη, η κρίση της παν­δη­μί­ας του κο­ρω­νοϊ­ού και τα πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα, υπο­χώ­ρη­σαν. Μετά την δύ­σκο­λη πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας και των εγκλει­σμών, επα­νερ­χό­μα­στε στην ‘κα­νο­νι­κό­τη­τα’. Πώς σας βρήκε η πε­ρα­σμέ­νη διε­τία και πώς επα­νέρ­χε­στε στο πρό­γραμ­μά σας;

Ήταν μια δύ­σκο­λη διε­τία για τις ζωές όλων μας ανε­ξαι­ρέ­τως. Πε­ριο­ρι­σμοί, αβε­βαιό­τη­τα, ανα­σφά­λεια, φόβος είναι λίγα από αυτά που κι εγώ όπως και άλλοι νιώ­σα­με, ζή­σα­με και έπρε­πε να αντι­με­τω­πί­σου­με, ήταν πρω­τό­γνω­ρο για εμάς. Αυτό που προ­σω­πι­κά μου στοί­χι­σε πε­ρισ­σό­τε­ρο ήταν το γε­γο­νός πως δε μπο­ρού­σα να βρεθώ με την οι­κο­γέ­νειά μου, τους φί­λους μου, να τους αγκα­λιά­σω, να φάμε μαζί, να βρε­θού­με στον ίδιο χώρο, αυτού τους εί­δους η αν­θρώ­πι­νη επαφή ήταν και είναι ο πυ­ρή­νας μου, είναι ο τρό­πος να βρί­σκω τις ισορ­ρο­πί­ες μου. Αν και καλ­λι­τε­χνι­κά τα δύο αυτά χρό­νια στο δη­μιουρ­γι­κό κομ­μά­τι της δου­λειάς μου και στον τρόπο με τον οποίο δου­λεύω δεν άλ­λα­ξαν πολλά, καθώς η φω­το­γρα­φία απαι­τεί κά­ποιου εί­δους μο­να­χι­κό­τη­τα και μια συ­νει­δη­τά επι­λεγ­μέ­νη απο­μό­νω­ση και όλα αυτά τα συ­ναι­σθή­μα­τα που πε­ριέ­γρα­ψα πα­ρα­πά­νω τρο­φο­δό­τη­σαν την θε­μα­το­λο­γία μου σε υπερ­θε­τι­κό βαθμό, ωστό­σο στο κομ­μά­τι της πα­ρου­σί­α­σης της δου­λειάς μου με συμ­με­το­χή σε εκ­θέ­σεις επη­ρε­ά­στη­κε ση­μα­ντι­κά. Εγώ όπως και πολ­λοί άλλοι φω­το­γρά­φοι-καλ­λι­τέ­χνες-ει­κα­στι­κοί έπρε­πε να επα­να­συ­στη­θού­με στο κοινό μας σε γκα­λε­ρί, επι­με­λη­τές και μου­σεία. Οι ίδιοι δεν μπο­ρού­σα­με να επι­σκε­φτού­με αυ­τούς τους χώ­ρους διά ζώσης πια και ποτέ δεν κα­τα­λά­βα­με το λόγο για τον οποίο έμει­ναν κλει­στοί τη στιγ­μή που ακόμη και με πε­ριο­ρι­σμούς τα κέ­ντρα δια­σκέ­δα­σης και άλλοι χώροι ήταν προ­σβά­σι­μοι. Τώρα που βρί­σκου­με τους ρυθ­μούς μας σιγά σιγά με την “κα­νο­νι­κό­τη­τα” επα­νέρ­χο­μαι λοι­πόν δυ­να­μι­κά στο πρό­γραμ­μά μου για να μπο­ρέ­σω να κα­λύ­ψω την “παύση”, το “κενό” των δύο αυτών χρό­νων. Ολο­κλη­ρώ­νω την τέ­ταρ­τη ατο­μι­κή μου έκ­θε­ση σε συ­νερ­γα­σία και στή­ρι­ξη της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και του Δήμου Ρόδου ενώ πα­ράλ­λη­λα συμ­με­τέ­χω και θα συμ­με­τά­σχω σε ομα­δι­κές εκ­θέ­σεις και φε­στι­βάλ.

• Πα­ρα­κο­λου­θού­με την πο­ρεία σας στα ει­κα­στι­κά. Έχετε ανα­πτύ­ξει έντο­νη δρα­στη­ριό­τη­τα και εξω­στρέ­φεια με συμ­με­το­χές σε ομα­δι­κές εκ­θέ­σεις σε άλλες πε­ριο­χές της χώρας. Μι­λή­στε μας για τα σχέ­διά σας.

Και πριν την παν­δη­μία είχα λάβει μέρος σε εκ­θέ­σεις σε Ελ­λά­δα και εξω­τε­ρι­κό, δου­λειά μου είχε πα­ρου­σια­στεί στην ψη­φια­κή μορφή της Ιτα­λι­κής Vogue και προ­σω­πι­κό προ­φίλ της δου­λειάς μου στο lensculture. Είχα λάβει μέρος στην πρώτη Μπιε­νά­λε Λάρ­να­κας και είχα πα­ρου­σιά­σει τρεις ατο­μι­κές εκ­θέ­σεις με τη στή­ρι­ξη του Μου­σεί­ου Νε­ο­ελ­λη­νι­κής Τέ­χνης Δήμου Ρόδου, της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και του Κα­τα­λύ­μα­τος της Γαλ­λί­ας. Την πε­ρί­ο­δο του εγκλει­σμού… γιατί μόνον έτσι μπορώ να πε­ρι­γρά­ψω όλο αυτό που ζή­σα­με, σαν έναν εγκλει­σμό, έγινε κάτι το οποίο πι­στεύω πως και άλλα μου­σεία θα έπρε­πε να πρά­ξουν. Υπήρ­ξε ένα open call από το MOMUS, το Μου­σείο Φω­το­γρα­φί­ας Θεσ­σα­λο­νί­κης. Έπρα­ξαν γρή­γο­ρα, σφυγ­μο­μέ­τρη­σαν το τι συμ­βαί­νει, τι βιώ­νου­με και θέ­λη­σαν να κά­νουν μια ομα­δι­κή έκ­θε­ση και να στη­ρί­ξουν καλ­λι­τέ­χνες. Έτσι λοι­πόν ήρθε η συμ­με­το­χή μου στην έκ­θε­ση «Anthropause” the covid-19 files, με επι­με­λη­τή τον Ηρα­κλή Πα­παϊ­ω­άν­νου. Η έκ­θε­ση αυτή στην συ­νέ­χεια έφερε την αγορά του έργου μου από το Μου­σείο Σύγ­χρο­νης Τέ­χνης Θεσ­σα­λο­νί­κης για την μό­νι­μη συλ­λο­γή. Αυτή την πε­ρί­ο­δο όλες οι αγο­ρές και οι δω­ρε­ές του μου­σεί­ου πα­ρου­σιά­ζο­νται σε μια με­γά­λη έκ­θε­ση που κλεί­νει τον Νο­έμ­βριο, το «Κοινό Κτήμα».

Φω­το­γρα­φι­κά έργα μου πα­ρου­σιά­στη­καν στο πλαί­σιο του φε­στι­βάλ «Μικρό Πα­ρί­σι των Αθη­νών» και στην Myro Gallery στη Θεσ­σα­λο­νί­κη. Ετοι­μά­ζω την τέ­ταρ­τη ατο­μι­κή μου έκ­θε­ση για την οποία θα μά­θε­τε σύ­ντο­μα, με στή­ρι­ξη της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και του Δήμου Ρόδου, μια έκ­θε­ση που ευ­ελ­πι­στού­με πέρα από τη Ρόδο και την Αθήνα να πα­ρου­σια­στεί σε όλα τα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου για την οποία θα εκ­δο­θεί και ένα φω­το­γρα­φι­κό λεύ­κω­μα.

• Τι ανα­ζη­τά­τε μέσα από την καλ­λι­τε­χνι­κή σας δου­λειά; Ποια μη­νύ­μα­τα θέ­λε­τε να πε­ρά­σε­τε;

Βρί­σκο­μαι σε μια διαρ­κή ανα­ζή­τη­ση για το φως και πώς αυτό λει­τουρ­γεί στις σπου­δαί­ες φω­το­γρα­φί­ες αγα­πη­μέ­νων φω­το­γρά­φων και στους κλα­σι­κούς πί­να­κες των με­γά­λων της τέ­χνης. Πώς αυτό αγκα­λιά­ζει και ανα­δει­κνύ­ει σι­λου­έ­τες και φι­γού­ρες, σκη­νές και πόσο ση­μα­ντι­κό είναι στο να θέσει τη βάση για την ατμό­σφαι­ρα ολό­κλη­ρου του έργου η μίας ει­κό­νας, είτε πρό­κει­ται για το αβά­στα­χτο φως στα πορ­τρέ­τα ιθα­γε­νών στις φω­το­γρα­φί­ες του Σε­μπα­στιάο Σαλ­γκά­δο, είτε για το μα­λα­κό φως στα αυ­το­πορ­τρέ­τα του Ρέ­μπραντ. Αν και δου­λεύω στην σκη­νο­θε­τη­μέ­νη φω­το­γρα­φία, conseptual photography, θέλω πάντα να αιχ­μα­λω­τί­ζω την ευά­λω­τη και εύ­θραυ­στη στιγ­μή που πα­γώ­νει στο φακό.

Μέσα από την δου­λειά μου επι­χει­ρώ από τη μια μεριά να έρθω σε επαφή με μνή­μες και με αγα­πη­μέ­νους που δεν υπάρ­χουν πια, με επο­χές που έχουν φύγει που μου προ­κα­λούν νο­σταλ­γία και προ­σμο­νή με συ­ναι­σθή­μα­τα που φο­βά­μαι να αντι­με­τω­πί­σω και όμως υπάρ­χουν και είναι έκ­δη­λα σε κάθε ει­κό­να και από την άλλη υπάρ­χουν οι ει­κό­νες που λει­τουρ­γούν σαν κοι­νω­νι­κό σχό­λιο στα όσα συμ­βαί­νουν γύρω μας με απί­στευ­τους ρυθ­μούς και με μια σκλη­ρό­τη­τα που εξα­πλώ­νε­ται γύρω μας και ισο­πε­δώ­νει τον τρόπο που αντι­δρού­με και δε­χό­μα­στε ερε­θί­σμα­τα. Μέσα από τις ει­κό­νες μου, προ­σκα­λώ το θεατή να βρει τα κοινά ση­μεία τα κοινά βιώ­μα­τα, να υπάρ­χει μια ταύ­τι­ση χωρίς να χρεια­στεί να ανταλ­λά­ξου­με λέ­ξεις χωρίς να γνω­ρι­ζό­μα­στε, να τον φέρω σε επαφή με όλα τα απλά, τα αν­θρώ­πι­να, τα κα­θη­με­ρι­νά, το μο­να­δι­κό φάρ­μα­κο στην ασχή­μια γύρω μας.

• Κατά την άποψή σας, η Ρόδος έχει όλα τα εχέγ­γυα για να ανα­δει­χθεί ο πο­λι­τι­στι­κός χα­ρα­κτή­ρας και η πο­λι­τι­στι­κή προ­σω­πι­κό­τη­τά της;

Θα απα­ντή­σω δίχως σκέψη πως όχι, όχι ακόμη. Εδώ έχου­με έναν φαύλο κύκλο. Η Ρόδος σε θέ­μα­τα πο­λι­τι­σμού, είναι δυ­στυ­χώς οι άν­θρω­ποι που βρί­σκο­νται σε θέ­σεις που αφο­ρούν τον πο­λι­τι­σμό (με κά­ποιες ελά­χι­στες αλλά ση­μα­ντι­κές εξαι­ρέ­σεις) και δεν γνω­ρί­ζουν πώς να τον προ­ά­γουν, ή να τον πα­ρά­γουν και δυ­στυ­χώς δεν δέ­χο­νται να συ­νερ­γα­στούν με αν­θρώ­πους οι οποί­οι γνω­ρί­ζουν. Βρι­σκό­μα­στε πολύ πίσω σε βα­σι­κά θέ­μα­τα σε σχέση με άλλες πό­λεις που διορ­γα­νώ­νουν εκ­θέ­σεις, φε­στι­βάλ καθ’ όλη τη διάρ­κεια του χρό­νου και καλ­λι­τε­χνι­κά δρώ­με­να με κά­λε­σμα για συμ­με­το­χές που δεν πε­ριο­ρί­ζο­νται μόνο σε το­πι­κό επί­πε­δο. Και εδώ να ση­μειω­θεί πως μια πλη­θώ­ρα εκ­δη­λώ­σε­ων δε ση­μαί­νει αυ­τό­μα­τα πως πα­ρά­γε­ται πο­λι­τι­σμός, είναι ένα έτοι­μο ‘προιόν’ το οποίο αγο­ρά­ζε­ται, δεν δη­μιουρ­γεί­ται όπως θα έπρε­πε από κοι­νού με τους καλ­λι­τέ­χνες και τον δήμο ή την πε­ρι­φέ­ρεια. Αι­σθά­νο­μαι πως δυ­σκο­λευό­μα­στε να εντο­πί­σου­με την δια­φο­ρά, ανά­με­σα σε του­ρι­σμό και πο­λι­τι­σμό. Πο­λι­τι­σμός ‘είναι το σύ­νο­λο της υλι­κής και άυλης δη­μιουρ­γί­ας ενός λαού με σκοπό την κά­λυ­ψη των ανα­γκών του’ και οι ανά­γκες μας δεν είναι να επαν­δρώ­σου­με απλώς ξε­νο­δο­χεία ή να χτί­σου­με και­νού­ρια και να γε­μί­σου­με το νησί από άκρη ως άκρη με κα­φε­τέ­ριες και εστια­τό­ρια. Πο­λι­τι­σμός είναι να δη­μιουρ­γή­σου­με μια ταυ­τό­τη­τα με από κοι­νού επι­τεύγ­μα­τα που θα κρα­τή­σουν στο πέ­ρα­σμα του χρό­νου.

Τα ει­κα­στι­κά υπο­φέ­ρουν σε με­γά­λο βαθμό σε σχέση με τις μου­σι­κές πα­ρα­στά­σεις και τα μου­σι­κο­χο­ρευ­τι­κά δρώ­με­να, που και αυτά βλέ­που­με στην πλειο­ψη­φία τους να λαμ­βά­νουν χώρα την πε­ρί­ο­δο του κα­λο­και­ριού, της σεζόν όπως λέμε και τι ακο­λου­θεί; Ενας άγο­νος καλ­λι­τε­χνι­κά χει­μώ­νας. Με ένα Εθνι­κό Θέ­α­τρο κλει­στό εδώ και χρό­νια που φι­λο­ξε­νού­σε χο­ρω­δια­κά και μου­σι­κά φε­στι­βάλ και εκ­δη­λώ­σεις από όλο τον κόσμο, με χώ­ρους οι οποί­οι δί­νο­νται σε μό­νι­μες εκ­θέ­σεις επ’ αό­ρι­στον και με άλ­λους τό­σους που πα­ρα­μέ­νουν κλει­στοί. Η μο­να­δι­κή λύση λοι­πόν είναι να βγού­με όλοι εμείς προς τα έξω σε ανα­ζή­τη­ση πο­λι­τι­σμού και τέ­χνης. Μόνον εκεί μπο­ρού­με να βρού­με ερε­θί­σμα­τα, να έρ­θου­με σε επαφή με άλ­λους καλ­λι­τέ­χνες, μόνο εκεί έχου­με να επι­λέ­ξου­με ανά­με­σα σε πολλά πού θα πάμε τι θα δούμε. Με λυπεί πολύ αυτό το γε­γο­νός γιατί αγαπώ τον τόπο μου. Αγαπώ τη Ρόδο, είναι η έδρα μου, το σπίτι μου. Υπάρ­χει υλικό στη Ρόδο, υπάρ­χουν άν­θρω­ποι που δου­λεύ­ουν αδιά­κο­πα, που γεν­νούν ιδέες και δη­μιουρ­γούν μικρά καλ­λι­τε­χνι­κά κα­τα­φύ­για. Όμως έχου­με ανά­γκη πε­ρισ­σό­τε­ρα.