Δεκτή η αγωγή χρησικτησίας δύο κατοίκων της Ιαλυσού κατά του Ελληνικού Δημοσίου

Με την υπ’ αριθμ. 228/2022 απόφαση του Μονο­με­λούς Εφε­τείου Δωδε­κα­νή­σου ευδο­κί­μησε αγωγή χρη­σι­κτη­σίας που άσκησαν δύο κάτοι­κοι της Ιαλυσού κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου.

Πιο συγκε­κρι­μένα, το δικα­στή­ριο απέρ­ριψε την έφεση που άσκησε το Ελλη­νικό Δημόσιο και έκρινε ότι στο πρόσωπο του ημε­δα­πού συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την μετα­γραφή στην ιδιο­κτη­σία του ακι­νή­του του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου στο οποίο ασκεί και ασκούσε πράξεις νομής από 30ετίας.

Πρό­κει­ται μια πρω­τό­τυπη απόφαση, σπάνια, καθώς ο κανόνας θέλει τα ακίνητα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου να μην είναι δει­κτικά χρη­σι­κτη­σίας

Για τα ακίνητα που ανήκουν ή τα διεκ­δι­κεί το Ελλη­νικό Δημόσιο ως ανή­κο­ντα σε αυτό όπως είναι γνωστό δεν μπορεί να προ­βλη­θεί η κτήση της κυριό­τη­τας με χρη­σι­κτη­σία και συνεπώς δεν μπορεί ένας ιδιώτης να ισχυ­ρι­στεί ότι απέ­κτησε την κυριό­τητα ενός ακι­νή­του το οποίο ανήκει στο Ελλη­νικό Δημόσιο.

Σημα­ντική ρωγμή στις δια­τά­ξεις για την προ­στα­σία των δημο­σίων κτη­μά­των επέφερε η διάταξη του άρθρου 4 του Ν. 3127/2003, με την οποία επα­να­φέ­ρε­ται ο θεσμός της κτήσης κυριό­τη­τας με ανε­πί­λη­πτη νομή του βυζα­ντι­νο­ρω­μαϊ­κού δικαίου και ανα­γνω­ρί­ζε­ται δικαί­ωμα κυριό­τη­τας στα αστικά ακίνητα στο νομέα του υπό συγκε­κρι­μέ­νους όρους.

Με το άρθρο 4 του Ν. 3127/2003 “Τρο­πο­ποί­ηση και συμπλή­ρωση των Νόμων 2308/1995 και 2664/1998 για την Κτη­μα­το­γρά­φηση και το Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο και άλλες δια­τά­ξεις” ορί­ζο­νται τα εξής: “Σε ακίνητο που βρί­σκε­ται μέσα σε σχέδιο πόλεως ή μέσα σε οικισμό που προ­ϋ­φί­στα­ται του έτους 1923 ή μέσα σε Οικισμό κάτω των 2.000 κατοί­κων, που έχει οριο­θε­τη­θεί, ο νομέας του θεω­ρεί­ται κύριος έναντι του Δημο­σίου εφόσον: α) νέμεται, μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, αδια­τα­ρά­κτως για δέκα (10) έτη το ακίνητο, με νόμιμο τίτλο από επαχθή αιτία, υπέρ του ίδιου ή του δικαιο­πα­ρό­χου του, που έχει καταρ­τι­σθεί και μετα­γρα­φεί μετά την 23-02-1945, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής βρι­σκό­ταν σε κακή πίστη, ή β) νέμεται, μέχρι την έναρξη ισχύος του Νόμου αυτού, το ακίνητο αδια­τα­ρά­κτως για χρονικό διά­στημα τριάντα (30) ετών, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής βρι­σκό­ταν σε κακή πίστη. Στο χρόνο νομής που ορί­ζε­ται στις περι­πτώ­σεις α’ και β’ προ­σμε­τρά­ται και ο χρόνος νομής των δικαιο­πα­ρό­χων που δια­νύ­θηκε με τις ίδιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Σε κακή πίστη βρί­σκε­ται ο νομέας, εφόσον δεν συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις του άρθρου 1042 του ΑΚ”. “Οι δια­τά­ξεις της προη­γού­με­νης παρα­γρά­φου εφαρ­μό­ζο­νται για ακίνητο εμβαδού μέχρι 2.000 τ.μ.

Για ενιαίο ακίνητο εμβαδού μεγα­λύ­τε­ρου των 2.000 τ.μ., οι δια­τά­ξεις της προη­γού­με­νης παρα­γρά­φου εφαρ­μό­ζο­νται μόνον εφόσον στο ακίνητο υφί­στα­ται κατά την 31-12-2002 κτίσμα που καλύ­πτει ποσοστό του­λά­χι­στον τριάντα τοις εκατό (30%) του ισχύ­ο­ντος συντε­λε­στή δόμησης στην περιοχή” (§ 2).

Με τις δια­τά­ξεις αυτές, που απο­τε­λούν κοινό δίκαιο, το οποίο, καθώς υπα­γο­ρεύ­τηκε από το γενι­κό­τερο συμ­φέ­ρον, ισχύει σε όλη την επι­κρά­τεια, επο­μέ­νως και στη Δωδε­κά­νησο θεσπί­ζε­ται εξαί­ρεση από τον κανόνα ότι επί δημο­σίων κτη­μά­των νομέας κατά πλάσμα του νόμου είναι το Δημόσιο και ότι αυτά είναι ανε­πί­δε­κτα κτη­τι­κής ή απο­σβε­στι­κής παρα­γρα­φής.

Στην από 15-05-2018 αγωγή του οι ενά­γο­ντες εξέ­θε­σαν ότι δυνάμει άτυπης δωρεάς του πατρός τους το έτος 1991 περι­ήλθε σε αυτούς, εξ αδιαι­ρέ­του, τμήμα οικο­πέ­δου εμβαδού 1.342,95 τ.μ, μετά της σε αυτό ευρι­σκο­μέ­νης ισο­γείου οικίας, επι­φά­νειας 96,17 τ.μ και τριών απο­θη­κών συνο­λι­κής αυτών επι­φά­νειας 41,24, που κείται στη θέση “Μπα­μπα­κιές” εντός του οικι­σμού Πλα­τα­νιών, φέρεται δε να ανήκει, σύμφωνα με το Κτη­μα­το­λό­γιο, στο ενα­γό­μενο Ελλη­νικό Δημόσιο, ως διάδοχο του Ιτα­λι­κού Δημο­σίου, πλην όμως το εν λόγω τμήμα ακι­νή­του με τα εντός αυτού ευρι­σκό­μενα κτί­σματα ανήκε αρχικά στη προ­για­γιά των ενα­γό­ντων, η οποία το μετα­βί­βασε λόγω ατύπου δωρεάς στον υιό της (παππού των ενα­γό­ντων), ο οποίος το δώρισε περαι­τέρω ατύπως στον υιό του (πατέρα των ενα­γό­ντων) το έτος 1960, ο δε τελευ­ταίος, περί το έτος 1991, το μετα­βί­βασε, επίσης συνε­πεία ατύπου δωρεάς, στους ενά­γο­ντες κατά ποσοστό εξ αδιαι­ρέ­του σε έκαστο, καθ’ όλο δε το χρονικό διά­στημα της υπ’ αυτών κατοχής του ακι­νή­του, ήτοι πέραν της τρια­κο­ντα­ε­τίας, οι δικαιο­πά­ρο­χοι των ενα­γό­ντων και στη συνέ­χεια και οι ίδιοι οι ενά­γο­ντες, ασκού­σαν επ’ αυτού δια­κα­το­χι­κές πράξεις, συνεχώς και αδια­τά­ρα­κτα, με διάνοια κυρίων και με καλή πίστη.

Επί της άνω αγωγής, το πρω­το­βάθ­μιο Δικα­στή­ριο, το οποίο δίκασε αντι­μω­λία των δια­δί­κων κατά την τακτική δια­δι­κα­σία, εξέδωσε ορι­στική απόφασή του, με την οποία έκανε δεκτή την αγωγή.

Το δικα­στή­ριο έκρινε ότι οι ενά­γο­ντες ποτέ δεν ενο­χλή­θη­καν από οποιον­δή­ποτε και ειδι­κό­τερα από τα όργανα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, εξαι­τίας δε της μακρο­χρό­νιας, αδια­τά­ρα­κτης νομής, τόσο των ιδίων όσο και των δικαιο­πα­ρό­χων τους, ουδέ­ποτε προ­βλη­μα­τί­στη­καν για το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς του ακι­νή­του τους, ενώ το ενα­γό­μενο Ελλη­νικό Δημόσιο ουδέ­ποτε ενδια­φέρ­θηκε για το επίδικο και ουδέ­ποτε ενήρ­γησε υλικές πράξεις επ’ αυτού, ούτε ενό­χλησε τους ενά­γο­ντες ή τους δικαιο­πα­ρό­χους τους, καθι­στώ­ντας γνωστή την κυριό­τητά του.

Ενόψει των ανωτέρω, απο­δεί­χθηκε ότι οι ενά­γο­ντες και οι προ­κά­το­χοί τους, όταν επε­λή­φθη­σαν της νομής του ακι­νή­του ήταν καλής πίστης, καθώς είχαν την πεποί­θηση ότι απέ­κτη­σαν την κυριό­τητα του ακι­νή­του, χωρίς να τους βαρύνει βαριά αμέλεια ότι δεν απέ­κτη­σαν αυτήν, αφού ουδόλως απο­δεί­χθηκε ότι η συμπε­ρι­φορά τους παρε­ξέ­κλινε από αυτήν του μέσου επι­με­λούς ανθρώ­που, ώστε να εμφα­νί­ζε­ται ασυ­νή­θης και να φανε­ρώ­νει πλήρη αδια­φο­ρία τους για τυχόν δικαιώ­ματα τρίτων επί του ακι­νή­του και δη του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου.

Την υπόθεση χει­ρί­στηκε ο δικη­γό­ρος κ. Σάββας Λυρι­στής.