Οι πεταλούδες της Ρόδου θα προσφέρουν και φέτος ένα μοναδικό θέαμα

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΔΙΤΕΣ Η Κοιλάδα των Πετα­λού­δων είναι κάτι σαν την Ακρό­πολη για τους Αθη­ναί­ους, τον Λευκό Πύργο για τους Θεσ­σα­λο­νι­κείς ή το Μπούρ­τζι για τους Ναυ­πλιώ­τες: ήταν και θα είναι πάντα εκεί. Δεν πρό­κει­ται, δηλαδή, για ένα σημείο που θα επι­σκε­φθούν συχνά, επειδή το θεωρούν κάπως δεδο­μένο – κι επειδή σίγουρα κάποτε είχαν πάει εκδρομή με τους γονείς τους ή ακόμα και με το σχολείο.

Το πάρκο όμως, εδώ και δεκα­ε­τίες, από τα ‘60s κι έπειτα, απο­τε­λεί ίσως το πιο διάσημο και ξακου­στό αξιο­θέ­ατο του νησιού και βρί­σκε­ται στην κορυφή της λίστας των σημείων ενδια­φέ­ρο­ντος για κάθε του­ρί­στα, απ’ όπου κι αν προ­έρ­χε­ται.

Στο έκτασης 600 στρεμ­μά­των πάρκο, που απέχει 26 χιλιό­με­τρα από την πόλη της Ρόδου, στη βορειο­δυ­τική πλευρά του νησιού, και είναι γεμάτο με ρυάκια, ποτα­μά­κια (παρα­κλά­δια του ποταμού Πελε­κά­νου που ρέει μέσα από την κοιλάδα), λίμνες, ακόμα και μικρούς καταρ­ρά­κτες, γέφυρες, πλα­κό­στρωτα μονο­πά­τια και εντυ­πω­σιακά δροσερή, πυκνή βλά­στηση, συνα­ντάς τη νυχτο­πε­τα­λούδα Panaxia quadripunctaria (Πετα­λούδα η τετρα­γω­νό­στι­κτος), είδος που δια­θέ­τει τρι­γω­νικό σχήμα και φτερά σε κόκκινο, κίτρινο και μαύρο χρώμα και μετα­να­στεύει εκεί κάθε χρόνο από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμ­βριο για να ανα­πα­ρα­χθεί. Η πολύ μεγάλη συγκέ­ντρωσή της σε έναν συγκε­κρι­μένο βιότοπο είναι σπάνιο φαι­νό­μενο, γι’ αυτό και η ομώνυμη κοιλάδα είναι τόσο ξακου­στή.

Συνήθως κατά τη διάρ­κεια της ημέρας το είδος, επειδή είναι νυκτό­βιο, κοι­μά­ται ή ανα­παύ­ε­ται πάνω σε κορμούς, σε φύλλα ή γύρω από τις ρίζες των δέντρων και σε βράχια δίπλα στο νερό, σε μικρές απο­στά­σεις, ανά­παυση πολύ σημα­ντική για την επι­βί­ωσή του. Οι θηλυκές πετα­λού­δες συνήθως ξεκου­ρά­ζο­νται στο πάνω μέρος των δέντρων, ενώ τα αρσε­νικά παρα­μέ­νουν σε χαμη­λό­τερα σημεία, πιο κοντά στο έδαφος.

Η Panaxia quadripunctaria περνάει από τέσσερα στάδια (αυγό, προ­νύμφη/κάμπια, νύμφη/χρυ­σα­λίδα και ενήλικο άτομο) στον κύκλο ζωής της προτού φτάσει στην πλήρη μετα­μόρ­φωσή της. Τον Ιούνιο, οι περισ­σό­τε­ρες ενή­λι­κες πετα­λού­δες που ζουν στο κάτω μέρος της κοι­λά­δας κινού­νται προς τα υψη­λό­τερα τμήματα, μέχρι να ανα­χω­ρή­σουν τον Σεπτέμ­βριο προς άλλους βιό­το­πους.

Η νυχτο­πε­τα­λούδα Panaxia quadripunctaria (Πετα­λούδα η τετρα­γω­νό­στι­κτος).

Συνήθως κατά τη διάρ­κεια της ημέρας το είδος, επειδή είναι νυκτό­βιο, κοι­μά­ται ή ανα­παύ­ε­ται πάνω σε κορμούς, σε φύλλα ή γύρω από τις ρίζες των δέντρων και σε βράχια δίπλα στο νερό, σε μικρές απο­στά­σεις, ανά­παυση πολύ σημα­ντική για την επι­βί­ωσή του. Οι θηλυκές πετα­λού­δες συνήθως ξεκου­ρά­ζο­νται στο πάνω μέρος των δέντρων, ενώ τα αρσε­νικά παρα­μέ­νουν σε χαμη­λό­τερα σημεία, πιο κοντά στο έδαφος.

Οι πετα­λού­δες κοι­μού­νται ώστε να μπορούν να δια­τη­ρή­σουν την ενέρ­γειά τους για το επερ­χό­μενο ζευ­γά­ρωμα και τη μετα­νά­στευσή τους. Γι’ αυτό το πάρκο έχει αυστη­ρούς κανόνες που οφεί­λουν να ακο­λου­θούν όλοι οι επι­σκέ­πτες: η ησυχία και ο σεβα­σμός στο οικο­σύ­στημα είναι επι­βε­βλη­μένα στοι­χεία, που κάνουν την επί­σκεψη μια ακόμα πιο ξεχω­ρι­στή εμπει­ρία.

Η ησυχία είναι σημα­ντική, καθώς περί­ερ­γοι ήχοι όπως σφυ­ρίγ­ματα, χει­ρο­κρο­τή­ματα ή φωνές, που τους αντι­λαμ­βά­νο­νται ως υπε­ρή­χους από νυχτε­ρί­δες, ή οποια­δή­ποτε άλλη βίαιη ανθρω­πο­γε­νής προ­σπά­θεια να μετα­κι­νη­θούν έχει ως απο­τέ­λε­σμα να νιώθουν απειλή και να προ­σπα­θούν να ξεφύ­γουν. Έτσι πολλές πεθαί­νουν από εξά­ντληση, σοκ ή συντριβή πάνω σε βράχους και δέντρα, με απο­τέ­λε­σμα τη στα­διακή μείωση του πλη­θυ­σμού τους τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες.

Πέρα όμως από τη μονα­δι­κό­τητα της πανίδας, στην οποία δεσπό­ζει η συγκε­κρι­μένη πετα­λούδα, και η χλωρίδα του πάρκου είναι ξεχω­ρι­στή, καθώς εδώ απα­ντά­ται το δέντρο Liquidambar orientalis, γνωστό ως ζητιά, είδος που ευδο­κι­μεί σε λιγοστά σημεία της Ευρώπης. Θεω­ρη­τικά η ρητίνη που εκκρί­νουν τα συγκε­κρι­μένα δέντρα καθώς και η ιδανική υγρασία του πάρκου λει­τουρ­γούν ελκυ­στικά για τις πετα­λού­δες, γι’ αυτό επι­στρέ­φουν κάθε χρόνο στον βιότοπο.

Το άρθρο δημο­σιεύ­θηκε στην έντυπη LiFO.

Αλέ­ξαν­δρος Δια­κο­σάβ­βας