ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Μεσόγειος, hot spot της κλιματικής αλλαγής – «Η τροπικοποίησή της είναι γεγονός!»

news room 4 λεπτά ανάγνωση
θάλασσα

Θέρ­μανση των υδάτων και µάλιστα µε πιο γρή­γο­ρους ρυθµούς από τον παγκόσµιο ωκεανό. Ενί­σχυση της ήδη αυξηµένης αλα­τό­τη­τας, άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας, μείωση της οξυ­γό­νω­σης των βαθύ­τε­ρων στρω­μά­των και ενί­σχυση της οξί­νι­σης των νερών με αρνη­τι­κές συνέ­πειες στα πολύ­τιμα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα. Η κλι­μα­τική απορ­ρύθ­μιση επη­ρε­ά­ζει ήδη σημα­ντικά τη Μεσό­γειο Θάλασσα, αυτό το υπέροχο όσο και ευαί­σθητο ημί­κλει­στο οικο­σύ­στημα, όπως κατέ­δει­ξαν οι ειση­γή­σεις στο σχετικό Φόρουμ Δια­λό­γου, που διορ­γά­νωσε το Εθνικό Δίκτυο για την Κλι­μα­τική Αλλαγή CLIMPACT.

«Η Μεσό­γειος είναι ένα hot spot της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας των θαλάσ­σιων υδάτων γίνεται με πιο γρή­γο­ρους ρυθμούς απ’ ό,τι γενι­κό­τερα. Μελέτη του ευρω­παϊ­κού προ­γράμ­μα­τος Copernicus, που συν­δυά­ζει δορυ­φο­ρι­κές παρα­τη­ρή­σεις με μαθη­μα­τικά μοντέλα, έχει υπο­λο­γί­σει αύξηση της μέσης θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας κατά 2,09 βαθμούς Κελσίου από το 1982-2020, με τάση ανόδου 0,054° C το έτος. Η εκτί­μηση αυτή αφορά συγκε­κρι­μένα την περιοχή βόρεια του Ηρα­κλείου Κρήτης και συμπί­πτει απόλυτα με τα δεδο­μένα που λαμ­βά­νει επί τόπου από το 2007 και μετά ο ωκε­α­νο­γρα­φι­κός σταθμός του δικού μας Συστή­μα­τος “Ποσει­δών”, που βρί­σκε­ται ποντι­σμέ­νος 25 μίλια βόρεια του Ηρα­κλείου», λέει στην «Κ» ο δρ Αρι­στο­μέ­νης Καρα­γε­ώρ­γης, διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Ωκε­α­νο­γρα­φίας του Ελλη­νι­κού Κέντρου Θαλασ­σίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

«Είναι πολύ σημα­ντικό το γεγονός της επι­βε­βαί­ω­σης των εκτι­μή­σεων του Copernicus για τη θερ­μο­κρα­σία με τα δεδο­μένα που συγκε­ντρώ­νουν οι σταθμοί του “Ποσει­δώνα” σε Ηρά­κλειο, Πύλο, Αθω και Μύκονο, που παρου­σιά­σαμε φέτος. Βεβαίως οι χρο­νο­σει­ρές του “Ποσει­δώνα” είναι μικρό­τε­ρες, καθώς οι μετρή­σεις ξεκί­νη­σαν αρκετά αργό­τερα», συμπλη­ρώ­νει ο κ. Καρα­γε­ώρ­γης. Με την ταύτιση των ευρη­μά­των των δύο συστη­μά­των δια­μορ­φώ­νε­ται μια αξιό­πι­στη βάση δεδο­μέ­νων και ενι­σχύ­ε­ται η αξιο­πι­στία των μετρή­σεων και των δύο συστη­μά­των.

Τα συμπε­ρά­σματα του Φόρουμ Δια­λό­γου που διορ­γά­νωσε το Εθνικό Δίκτυο CLIMPACT – Μεγάλη αύξηση της αλα­τό­τη­τας, ξενικά είδη πιέζουν τα αυτό­χθονα βορειό­τερα.

Συνο­λικά στη Μεσό­γειο αυξά­νε­ται η θερ­μο­κρα­σία των υδάτων, αλλά όχι με ομοιό­μορφο τρόπο. Σε άλλες περιο­χές η άνοδος είναι πιο έντονη, σε άλλες λιγό­τερο, ενώ υπάρ­χουν και σημεία (πολύ λίγα) όπου κατα­γρά­φε­ται μείωση της θερ­μο­κρα­σίας. «Σύμφωνα με σχετική μελέτη, ψύχρανση σημειώ­νε­ται στο βόρειο Αιγαίο και στη νότια Αδρια­τική, χωρίς να μπο­ρούμε να εξη­γή­σουμε ακόμα τις αιτίες», σημειώ­νει ο διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Ωκε­α­νο­γρα­φίας.

«Αυτό που είναι αναμ­φι­σβή­τητο είναι η μεγα­λύ­τερη αλα­τό­τητα της Μεσο­γείου σε όλη την έκτασή της, αν και πάλι με δια­φο­ρε­τι­κούς ρυθμούς, λόγω αυξη­μέ­νης εξά­τμι­σης, συνέ­πεια των ενι­σχυ­μέ­νων θερ­μο­κρα­σιών», εξηγεί ο κ. Καρα­γε­ώρ­γης. Ποιες είναι οι συνέ­πειες όλων αυτών;

Τα θερ­μό­τερα ύδατα δημιουρ­γούν ευνοϊκό περι­βάλ­λον για την επέ­κταση των ξενικών ειδών, μεταξύ αυτών και εκείνων που λει­τουρ­γούν χωρο­κα­τα­κτη­τικά και εξο­ρί­ζουν τα παλιό­τερα είδη. Εργα­σίες που παρου­σιά­στη­καν στο Φόρουμ, όπως του κ. Στέλιου Κατσα­νε­βάκη, καθη­γητή στο Τμήμα Ωκε­α­νο­γρα­φίας και Θαλασ­σίων Βιο­ε­πι­στη­μών στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, κατέ­δει­ξαν τη ραγδαία αλλαγή των ιχθυα­λιευ­μά­των και των θαλάσ­σιων πλη­θυ­σμών στη λεκάνη της Λεβα­ντί­νης και τις ανη­συ­χη­τι­κές τάσεις στις θάλασ­σες της νότιας Ελλάδας. «Η τρο­πι­κο­ποί­ηση της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου είναι γεγονός!» υπο­γράμ­μισε η κ. Στέλλα Ψαρρά, ερευ­νή­τρια του ΕΛΚΕΘΕ. «Αυτό­χθονα είδη μετα­κι­νού­νται από τον Νότο προς τον Βορρά, ενώ αλλό­χθονα ή ξενικά είδη τρο­πι­κής προ­έ­λευ­σης μπαί­νουν στη λεκάνη και εγκα­θί­στα­νται».

Υπάρ­χουν όμως και άλλες συνέ­πειες. Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας των υδάτων ενι­σχύει τη στρω­μά­τωση των θαλασ­σών. Ο θαλάσ­σιος κύκλος ζωής στη­ρί­ζε­ται στην ανά­μειξη των υδάτων, όταν τα πιο θερμά νερά που είναι ελα­φρύ­τερα και βρί­σκο­νται στην επι­φά­νεια, ανα­μει­χθούν λόγω των κυμάτων με τα κατώ­τερα στρώ­ματα. «Εάν είναι αρκετά μεγάλο το στρώμα των θερμών νερών μπορεί να μη “σπάσει” και να μην ανα­μει­χθεί με τα νερά που βρί­σκο­νται πιο βαθιά. Αυτό όμως θα δημιουρ­γή­σει πρό­βλημα στην οξυ­γό­νωση των βαθύ­τε­ρων στρω­μά­των άρα και των έμβιων οργα­νι­σμών που βρί­σκο­νται εκεί. Μπορεί να εμφα­νι­στούν φαι­νό­μενα ανοξίας και κατα­στρο­φής οργα­νι­σμών», τονίζει ο κ. Καρα­γε­ώρ­γης.

Ενί­σχυση της έρευνας

Παρά τα βήματα που έχουν γίνει στην έρευνα, πολλά πεδία παρα­μέ­νουν άγνωστα. «Δεν γνω­ρί­ζουμε ακόμα πολλά για τη βιο­λο­γία των θαλάσ­σιων οργα­νι­σμών, για το πολύ­τιμο φυτο­πλαγ­κτόν και το ζωο­πλαγ­κτόν, για το πώς αντι­δρούν στις κλι­μα­τι­κές αλλαγές», παρα­δέ­χε­ται ο κ. Καρα­γε­ώρ­γης. Υπάρ­χουν όμως ανη­συ­χη­τικά σημάδια. Λόγω υψηλών εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου είναι αυξη­μέ­νες οι ποσό­τη­τες διο­ξει­δίου του άνθρακα, που «κατα­πί­νο­νται» από τον παγκό­σμιο ωκεανό. «Ομως η αυξη­μένη είσοδος CO2 στη θάλασσα τρο­πο­ποιεί τη χημική σύνθεσή της, το pH. Δεν γνω­ρί­ζουμε συνο­λικά τις συνέ­πειες. Εχουμε δει όμως πως ορι­σμέ­νοι μικρο­σκο­πι­κοί οργα­νι­σμοί παρου­σιά­ζουν, λόγω της αυξη­μέ­νης παρου­σίας CO2, σημάδια αλλοί­ω­σης της σκε­λε­τι­κής τους δομής, των ασβε­στο­λι­θι­κών τους στοι­χείων», σημειώ­νει ο διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Ωκε­α­νο­γρα­φίας. Μέσα σε αυτές τις συν­θή­κες είναι πολύ σημα­ντικό να ενι­σχυ­θεί η θαλάσ­σια έρευνα και ειδικά οι ωκε­α­νο­γρα­φι­κοί σταθμοί. Για να μπορούν να εξα­χθούν συμπε­ρά­σματα απαι­τού­νται συνε­χείς χρο­νο­σει­ρές, χωρίς αυτές δεν βγαίνει νόημα. Μεγάλες δια­κο­πές δεν μπορούν να ανα­πλη­ρω­θούν, οι μέρες φεύγουν και δεν γυρνούν. Κι όμως το σύστημα «Ποσει­δών» είναι από τον Οκτώ­βριο του 2021 χωρίς χρη­μα­το­δό­τηση, καθώς έληξε το πρό­γραμμα ΕΣΠΑ που το στήριζε! Το χρη­μα­το­δο­τεί εκ των ενόντων το ΕΛΚΕΘΕ, αλλά μέχρι πότε;

Πηγή kathimerini.gr

Γιάννης Ελαφρός

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.