Εκλογικά και γεωπολιτικά παιχνίδια

του Σταύ­ρου Λυ­γε­ρού

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα των ευ­ρω­ε­κλο­γών έστε­φαν με επι­τυ­χία τη με­γα­λύ­τε­ρη προ­σπά­θεια της Άγκυ­ρας να συ­σπει­ρώ­σει εκλο­γι­κά και να ελέγ­ξει πο­λι­τι­κά τη μου­σουλ­μα­νι­κή μειο­νό­τη­τα. Η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­νό­τη­τα των μου­σουλ­μα­νι­κών ψήφων κα­τευ­θύν­θη­κε στο τουρ­κό­φρο­νο Κόμμα Ισό­τη­τας Ει­ρή­νης και Φι­λί­ας (ΚΙΕΦ/DEB). Το πα­νελ­λα­δι­κό πο­σο­στό του είναι 0,75% (42.627 ψήφοι), αλλά κα­τέ­κτη­σε την πρώτη θέση στους νο­μούς Ρο­δό­πης (42%) και Ξάν­θης (26%).

Σύμ­φω­να με υπο­λο­γι­σμούς στις αγρο­τι­κές πε­ριο­χές στη Ρο­δό­πη οι μου­σουλ­μά­νοι το ψή­φι­σαν κατά πε­ρί­που 95%, ενώ το αντί­στοι­χο πο­σο­στό στις αστι­κές πε­ριο­χές είναι χα­μη­λό­τε­ρο (πε­ρί­που 65%). Τα αντί­στοι­χα πο­σο­στά στην Ξάνθη είναι ση­μα­ντι­κά μι­κρό­τε­ρα. Όσον αφορά στους μου­σουλ­μά­νους Ρομά, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι μόνο ένας στους τέσ­σε­ρις ψή­φι­σε το τουρ­κό­φρο­νο κόμμα. Το ΚΙΕΦ απέ­τυ­χε πλή­ρως να διεισ­δύ­σει στους μου­σουλ­μά­νους της Δω­δε­κα­νή­σου, όπως και σε μειο­νο­τι­κούς που έχουν με­τοι­κή­σει σε άλλες πε­ριο­χές.

Στό­χος της Άγκυ­ρας ήταν να κάνει επί­δει­ξη δύ­να­μης και να εγ­γρά­ψει υπο­θή­κες. Το μέ­γε­θος της μειο­νό­τη­τας δεν επι­τρέ­πει την υπέρ­βα­ση του ορίου του 3% για την εί­σο­δο στη Βουλή αυ­τό­νο­μου μου­σουλ­μα­νι­κού συν­δυα­σμού. Γι’αυτό και η έμ­φα­ση δί­νε­ται στη με­γι­στο­ποί­η­ση των ανταλ­λαγ­μά­των που μπο­ρεί να απο­σπά­σει ο ελεγ­χό­με­νος από το τουρ­κι­κό προ­ξε­νείο σκλη­ρός πυ­ρή­νας της μειο­νό­τη­τας πα­ζα­ρεύ­ο­ντας τις μου­σουλ­μα­νι­κές ψή­φους με τα ελ­λη­νι­κά κόμ­μα­τα στις επό­με­νες εθνι­κές εκλο­γές.

Στις αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές του 2010 οι αυ­τό­νο­μοι μειο­νο­τι­κοί συν­δυα­σμοί στους δή­μους Ξάν­θης και Κο­μο­τη­νής είχαν απο­τύ­χει να συ­σπει­ρώ­σουν τις μου­σουλ­μα­νι­κές ψή­φους. Είχε κα­τα­στεί σαφές ότι, λόγω των ευ­και­ριών εκλο­γής αλλά και των το­πι­κών και προ­σω­πι­κών αντι­θέ­σε­ων, η συ­σπεί­ρω­ση της μειο­νό­τη­τας σ’αυτού του εί­δους τις εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις ήταν πρα­κτι­κά αδύ­να­τη. Γι’ αυτό και η Άγκυ­ρα επέ­λε­ξε να κάνει επί­δει­ξη δύ­να­μης στις ευ­ρω­ε­κλο­γές. Για το σκοπό αυτό κα­τέ­βα­σαν από το ράφι το κόμμα που είχε ιδρύ­σει ο μα­κα­ρί­της αυ­το­νο­μι­στής Σαδίκ και το έρι­ξαν στη μάχη με σύν­θη­μα «Όλοι μαζί εί­μα­στε πιο δυ­να­τοί». Λόγω των πιέ­σε­ων που τους ασκή­θη­καν, αλλά και επει­δή δεν είχαν ελ­πί­δες εκλο­γής μου­σουλ­μά­νοι πο­λι­τευ­τές και άλλοι πα­ρά­γο­ντες της μειο­νό­τη­τας αρ­νή­θη­καν τη συμ­με­το­χή τους στα ευ­ρω­ψη­φο­δέλ­τια των ελ­λη­νι­κών κομ­μά­των στα οποία ανή­κουν! Και όχι μόνο αυτό. Όλοι σχε­δόν πήγαν στα γρα­φεία του τουρ­κό­φρο­νου ΚΙΕΦ για να δη­λώ­σουν ότι το στη­ρί­ζουν στις ευ­ρω­ε­κλο­γές.

Το έμ­με­σο πλην σαφές μή­νυ­μά τους ήταν ότι όλες οι μου­σουλ­μα­νι­κές ψήφοι πρέ­πει να κα­τευ­θυν­θούν στο μειο­νο­τι­κό κόμμα. Το ίδιο μή­νυ­μα έστει­λαν η ενερ­γός συμ­με­το­χή του Τούρ­κου προ­ξέ­νου στην προ­ε­κλο­γι­κή εκ­στρα­τεία του ΚΙΕΦ, καθώς και η προ­βο­λή του από την τουρ­κι­κή τη­λε­ό­ρα­ση. Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της προ­ε­κλο­γι­κής εκ­στρα­τεί­ας όμως έγινε στα τζα­μιά.

Η Σα­μπι­χά και το προ­ξε­νείο

Τη στοί­χι­ση πίσω από τις επι­τα­γές του τουρ­κι­κού προ­ξε­νεί­ου έσπα­σε η συμ­με­το­χή της Ρομά ακτι­βί­στριας Σα­μπι­χά στο ευ­ρω­ψη­φο­δέλ­τιο του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Γι’αυτό και αμέ­σως εκ­δη­λώ­θη­κε λυσ­σα­λέα αντί­δρα­ση όχι μόνο από το βου­λευ­τή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στην Ξάνθη Ζεϊ­μπέκ, αλλά και συ­νο­λι­κά από τη Νο­μαρ­χια­κή Επι­τρο­πή του κόμ­μα­τος η οποία έχει συ­νη­θί­σει να ασκεί το­πι­κή πο­λι­τι­κή και να δίνει εκλο­γι­κές μάχες λαμ­βά­νο­ντας κα­θο­ρι­στι­κά υπόψη τις επι­θυ­μί­ες του τουρ­κι­κού προ­ξε­νεί­ου.

Η συ­νέ­χεια είναι γνω­στή. Αν και η Κε­ντρι­κή Επι­τρο­πή είχε εγκρί­νει με ευ­ρεία πλειο­ψη­φία την υπο­ψη­φιό­τη­τα της Σα­μπι­χά, η Κου­μουν­δού­ρου όχι μόνο την έκοψε, αλλά την αντι­με­τώ­πι­σε, μά­λι­στα, με αν­θρω­πο­φα­γι­κό τρόπο. Η αυ­το­κρι­τι­κή του Τσί­πρα στην τη­λε­ο­πτι­κή συ­νέ­ντευ­ξή του στον Alpha ήταν ένα πα­ρή­γο­ρο ση­μά­δι, το οποίο όμως δεν είχε πρα­κτι­κή αξία. Ο Χρι­στό­που­λος, που δη­μο­σί­ως δή­λω­σε ότι ερ­γά­στη­κε για να κοπεί η Σα­μπι­χά και που χα­ρα­κτή­ρι­σε τη μου­σουλ­μα­νι­κή μειο­νό­τη­τα «ένα ενιαίο συ­μπα­γές πράμα», πα­ρέ­μει­νε στο ευ­ρω­ψη­φο­δέλ­τιο, επι­βε­βαιώ­νο­ντας την ισχύ της εθνο­μη­δε­νι­στι­κής πτέ­ρυ­γας. Ας ση­μειω­θεί ότι η Νο­μαρ­χια­κή Επι­τρο­πή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, που είχε χα­λά­σει τον κόσμο για την υπο­ψη­φιό­τη­τα της Σα­μπι­χά, είχε προ­τεί­νει εν­θέρ­μως την υπο­ψη­φιό­τη­τα (για το Πε­ρι­φε­ρεια­κό Συμ­βού­λιο) του δε­δη­λω­μέ­νου Τούρ­κου εθνι­κι­στή Κουρτ, ο οποί­ος υπε­ρη­φα­νεύ­ε­ται για τις σχέ­σεις του με τον αρ­χη­γό των Γκρί­ζων Λύκων.

Οι προσ­δο­κί­ες της Κου­μουν­δού­ρου, ότι με τη θυσία της Σα­μπι­χά ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ θα δια­τη­ρού­σε τα πο­σο­στά του στη μειο­νό­τη­τα και στις ευ­ρω­ε­κλο­γές δια­ψεύ­στη­καν. Τα πο­σο­στά του στη Ρο­δό­πη και την Ξάνθη κα­τα­βα­ρα­θρώ­θη­καν, όταν πα­νελ­λα­δι­κά κα­τά­κτη­σε την πρω­τιά. Η μα­ζι­κή με­τα­κί­νη­ση στο τουρ­κό­φρο­νο ΚΙΕΦ απέ­δει­ξε ότι η εκλο­γι­κή επιρ­ροή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στους μου­σουλ­μά­νους ήταν δοτή και κα­θό­λου πα­γιω­μέ­νη.

Η υπό­θε­ση Σα­μπι­χά λει­τούρ­γη­σε σαν κα­τα­λύ­της για να τε­θούν ευ­ρύ­τε­ρα ερω­τή­μα­τα σχε­τι­κά με τον τρόπο που η Κου­μουν­δού­ρου αντι­λαμ­βά­νε­ται το εθνι­κό συμ­φέ­ρον και, βε­βαί­ως, για την ικα­νό­τη­τά της να χει­ρι­στεί τα εθνι­κά θέ­μα­τα. Όταν ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ είχε πο­σο­στό της τά­ξε­ως του 4% δεν είχαν με­γά­λη ση­μα­σία τα όσα έλε­γαν τα στε­λέ­χη του. Τώρα όμως που ζητά από τους Ελ­λη­νες να του εμπι­στευ­τούν τη δια­κυ­βέρ­νη­ση, οι εθνο­μη­δε­νι­στι­κές αντι­λή­ψεις κό­στι­σαν πολύ και σε ψή­φους και σε πο­λι­τι­κή εμπι­στο­σύ­νη. Μια ματιά στα εκλο­γι­κά πο­σο­στά του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ στη Μα­κε­δο­νία και στο χρι­στια­νι­κό πλη­θυ­σμό της Θρά­κης το απο­δει­κνύ­ει.

Στη Θράκη όμως δεν παί­ζε­ται μόνο ένα παι­χνί­δι κομ­μα­τι­κής αριθ­μη­τι­κής. Παί­ζε­ται κι ένα επι­κίν­δυ­νο για τα εθνι­κά συμ­φέ­ρο­ντα παι­χνί­δι. Το κα­τα­δει­κνύ­ει η δή­λω­ση Ερ­ντο­γάν στα τέλη του 2013 «Η Θράκη είναι η ζω­ντα­νή ιστο­ρία της Τουρ­κί­ας και η εκ­πρό­σω­πος του ιστο­ρι­κού πα­ρελ­θό­ντος της στην Ευ­ρώ­πη». Οι Τούρ­κοι επι­διώ­κουν να με­τα­τρέ­ψουν τη μου­σουλ­μα­νι­κή μειο­νό­τη­τα σε γε­ω­πο­λι­τι­κό έρει­σμα, με στόχο την έμ­με­ση πλην σαφή απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας στην πε­ριο­χή.

«Στρα­τη­γι­κό βάθος»

Η ρη­το­ρι­κή αυτή δεν είναι σκόρ­πιες κου­βέ­ντες. Είναι ορ­γα­νι­κή συ­νι­στώ­σα της νε­ο­ο­θω­μα­νι­κής στρα­τη­γι­κής. Πίσω από τον κομψό όρο «στρα­τη­γι­κό βάθος» κρύ­βε­ται η επι­δί­ω­ξη της Τουρ­κί­ας να ανα­δει­χθεί σε κέ­ντρο και ηγε­μό­να του με­τα­ο­θω­μα­νι­κού χώρου. Οι Ερ­ντο­γάν και Ντα­βού­το­γλου πραγ­μα­το­ποιούν κάθε χρόνο πολ­λές επι­σκέ­ψεις υφαί­νο­ντας ένα δί­κτυο σχέ­σε­ων και θε­σμών συ­νερ­γα­σί­ας στη Μέση Ανα­το­λή, στα Βαλ­κά­νια και στον Καύ­κα­σο.

Τον Οκτώ­βριο 2009, μι­λώ­ντας στο Σε­ρά­γε­βο, ο Ντα­βού­το­γλου είχε πει ότι τα Βαλ­κά­νια κατά την πε­ρί­ο­δο της Οθω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας ήταν «πρό­τυ­πο συ­νερ­γα­σί­ας σε όλους τους το­μείς… Επι­θυ­μού­με μια νέα Βαλ­κα­νι­κή, που θα θε­με­λιώ­νε­ται στις πο­λι­τι­κές αξίες, στην οι­κο­νο­μι­κή αλ­λη­λε­ξάρ­τη­ση, στη συ­νερ­γα­σία και στην πο­λι­τι­στι­κή αρ­μο­νία. Όλα αυτά εξα­σφα­λί­ζο­νταν στα οθω­μα­νι­κά Βαλ­κά­νια… Εμείς θα ανα­βιώ­σου­με την εποχή αυτή. Τα οθω­μα­νι­κά Βαλ­κά­νια ήταν μια επι­τυ­χη­μέ­νη ιστο­ρία και τώρα πρέ­πει να ανα­γεν­νη­θούν».

Ο Τούρ­κος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δεν είναι αφε­λής για να ορα­μα­τί­ζε­ται την ανα­γέν­νη­ση της Οθω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας. Προ­σπα­θεί να οι­κο­δο­μή­σει ένα πε­ρι­φε­ρεια­κό σύ­στη­μα, στο κέ­ντρο του οποί­ου -και σε ρόλο ηγε­μό­να- θα είναι η Τουρ­κία. Για να προ­ω­θή­σει τη στρα­τη­γι­κή αυτή εξι­δα­νι­κεύ­ει την Οθω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρία και την πα­ρου­σιά­ζει σαν κα­θο­ρι­στι­κό και ρυθ­μι­στι­κό πα­ρά­γο­ντα της ιστο­ρι­κής εξέ­λι­ξης της ευ­ρύ­τε­ρης πε­ριο­χής. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, επεν­δύ­ει με ιδε­ο­λο­γι­κο-ιστο­ρι­κό πε­ρί­βλη­μα γε­ω­πο­λι­τι­κούς στό­χους.

Η νε­ο­ο­θω­μα­νι­κή δι­πλω­μα­τία με τίτλο «Μη­δε­νι­κά προ­βλή­μα­τα με τους γεί­το­νες» ήταν ένα όχημα για προ­βο­λή ήπιας ισχύ­ος, για δια­πραγ­μα­τεύ­σεις από πλε­ο­νε­κτι­κή θέση και, εντέ­λει, για διευ­θε­τή­σεις οι οποί­ες θα επέ­τρε­παν στην Τουρ­κία να ανα­δει­χθεί σε ηγε­μό­να στο με­τα­ο­θω­μα­νι­κό χώρο. Η δι­πλω­μα­τία αυτή τε­λι­κώς έχει βαλ­τώ­σει. Η Άγκυ­ρα δεν απέ­τυ­χε μόνο να κλεί­σει πα­ρα­δο­σια­κά μέ­τω­πα της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής και να δια­μορ­φώ­σει όρους ηγε­μο­νί­ας στην πε­ριο­χή. Έχει, επι­πλέ­ον, εμπλα­κεί βαθιά στις το­πι­κές αντι­θέ­σεις όχι ως επι­διαι­τη­τής όπως επι­θυ­μού­σε, αλλά ως μέρος του προ­βλή­μα­τος.

EΠΙ­ΚΑΙ­ΡΑ