Η νέα βίβλος της Αυτοδιοίκησης

Η νέα αυτο­διοι­κη­τική… βίβλος δεν είναι απλώς η συλλογή, κατα­γραφή και ορθο­λο­γική ταξι­νό­μηση των διά­σπαρ­των νομο­θε­τη­μά­των περί αρμο­διο­τή­των των δήμων και περι­φε­ρειών. Τα 356 άρθρα του σχεδίου Ενιαίου Κώδικα της Αυτο­διοί­κη­σης (μπο­ρείτε να τον δια­βά­σετε εδώ) τον οποίο κατάρ­τισε το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και έστειλε στη Βουλή για επε­ξερ­γα­σία στην αρμόδια υπο­ε­πι­τροπή, μόλις μία ημέρα πριν από τη λήξη των εργα­σιών της ολο­μέ­λειας, εμπε­ριέ­χουν και το ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο δράσης των τοπικών αρχών.

Στο πλαίσιο των μνη­μο­νια­κών δεσμεύ­σεων αλλά και των μέτρων που ψηφί­στη­καν στο μεσο­πρό­θε­σμο από την κυβέρ­νηση, οι δήμοι και οι περι­φέ­ρειες γίνο­νται με σαφή­νεια πεδίο υλο­ποί­η­σης της κυβερ­νη­τι­κής και κοι­νο­τι­κής πολι­τι­κής, απο­κτώ­ντας και τα θεσμικά εργα­λεία προ­κει­μέ­νου να «τρέξουν» το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020.

Το προ­τει­νό­μενο σχέδιο Ενιαίου Κώδικα Αυτο­διοί­κη­σης έρχεται οκτώ χρόνια μετά την έναρξη της ισχύος του Κώδικα Δήμων και Κοι­νο­τή­των το 2006 και τέσσερα χρόνια μετά τον «Καλ­λι­κράτη». Με αυτά «πλοηγό», η κυβέρ­νηση φιλο­δο­ξεί μέσα σε 200 σελίδες:

– Να κωδι­κο­ποι­ή­σει τη νομο­θε­σία που αφορά δήμους και περι­φέ­ρειες, με δεδο­μένη την κατά καιρούς πληθώρα νομο­θε­τη­μά­των, είτε συστη­μα­τι­κού είτε απο­σπα­σμα­τι­κού χαρα­κτήρα,

– Και «να ανα­βαθ­μί­σει έτι περαι­τέρω τη θέση των ΟΤΑ στο πολιτικό-διοικητικό σύστημα της χώρας, με όραμα την εναρ­μό­νιση με το ευρω­παϊκό κεκτη­μένο, κάτι που επι­τάσ­σει άλλωστε και το νέο Εθνικό Στρα­τη­γικό Πλαίσιο Ανα­φο­ράς (ΕΣΠΑ) για την προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2014-2020».

Δια­τά­ξεις που καταρ­γού­νται

Η ομάδα των ειδικών που εργά­στηκε για τον νέο Κώδικα έδωσε έμφαση στην ανα­λυ­τική παρά­θεση των αρμο­διο­τή­των των δήμων και περι­φε­ρειών, προ­κει­μέ­νου να είναι ευχερής ο εντο­πι­σμός τους, αλλά και στην «ανα­δια­τύ­πωση και απο­σα­φή­νιση ορι­σμέ­νων εξ αυτών, ώστε να απο­φεύ­γο­νται οι παρερ­μη­νείες και κατά συνέ­πεια η πλημ­με­λής εφαρ­μογή τους, εξαι­τίας της γενικής ή αόρι­στης περι­γρα­φής τους».

Ωστόσο, προ­χώ­ρησε και σε καταρ­γή­σεις δια­τά­ξεων που ίσχυαν.

Οσον αφορά τη λει­τουρ­γία του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου, καταρ­γεί­ται η Επι­τροπή Δια­βού­λευ­σης. Κι αυτό, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην ειση­γη­τική έκθεση, «λόγω της δυσχέ­ρειας στη συγκρό­τησή της, αλλά και της δυστο­κίας που παρου­σί­αζε η λει­τουρ­γία της που πολλές φορές την καθι­στούσε υπο­χεί­ρια των δια­φό­ρων παρα­τά­ξεων». Σύμφωνα με τους εμπνευ­στές του σχεδίου, «ανα­χαι­τί­ζε­ται» έτσι η γρα­φειο­κρα­τική δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σεων για μείζονα ζητή­ματα, όπως είναι η κατάρ­τιση των επι­χει­ρη­σια­κών προ­γραμ­μά­των και ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός.

Επίσης, με το άρθρο 353 ορί­ζε­ται ότι καταρ­γού­νται οι σχο­λι­κές επι­τρο­πές, οι οποίες συστά­θη­καν το 1996 και συγ­χω­νεύ­τη­καν το 2010, καθώς και οι ενιαίες σχο­λι­κές επι­τρο­πές. Ο δήμος ασκεί πλήρως όλες τις αρμο­διό­τη­τές τους και υπει­σέρ­χε­ται αυτο­δι­καίως και χωρίς καμία άλλη δια­τύ­πωση σε όλα εν γένει τα δικαιώ­ματα και τις υπο­χρε­ώ­σεις των σχο­λι­κών επι­τρο­πών που καταρ­γού­νται, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των εκκρε­μών δικών, εξο­μοιού­με­νος με καθο­λικό διάδοχο αυτών. Σύμφωνα με το σχέδιο οι σχο­λι­κές επι­τρο­πές καταρ­γού­νται για «μεγα­λύ­τερη διαύ­γεια στο σύστημα και για να εξα­λει­φθεί η κακο­διοί­κηση και η ενδε­χό­μενη δια­σπά­θιση δημο­σίου χρή­μα­τος».

Οικο­νο­μι­κοί έλεγχοι

Πλήθος είναι οι δια­τά­ξεις που αφορούν την οικο­νο­μική διοί­κηση και δια­χεί­ριση, τον έλεγχο των λογα­ρια­σμών και της περιου­σίας των οργα­νι­σμών τοπικής αυτο­διοί­κη­σης Α’ και Β’ βαθμού. Υπάρ­χουν δια­τά­ξεις για «εδαφικά σύμφωνα» (άρθρο 273), για σύμπραξη δήμων και περι­φε­ρειών με τον ιδιω­τικό τομέα (άρθρο 274), για διε­θνείς και ευρω­παϊ­κές συνερ­γα­σίες δήμων και περι­φε­ρειών (άρθρα 279-280), για την οικο­νο­μική διοί­κηση και δια­χεί­ριση και την περιου­σία Συν­δέ­σμων των δήμων. Μεγάλο τμήμα του Κώδικα κατα­λαμ­βά­νουν οι δια­τά­ξεις για τους Φορείς Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των (άρθρα 329-334) αλλά και για τα μητρώα νομικών προ­σώ­πων σε δήμους και περι­φέ­ρειες, ενώ υπάρχει διάταξη ακόμη και για τη δια­χεί­ριση βοσκο­τό­πων (άρθρο 343).

Ανα­φο­ρικά με τον έλεγχο νομι­μό­τη­τας, οι ειδικές διοι­κη­τι­κές προ­σφυ­γές μπορούν να ασκού­νται πλέον όχι μόνο κατά πράξεων των μονο­με­λών και συλ­λο­γι­κών οργάνων των δήμων και περι­φε­ρειών, αλλά και κατά πράξεων των φορέων αυτών, δηλαδή των νομικών τους προ­σώ­πων.

Επίσης, σε ενιαίο άρθρο για την κατα­στα­τική θέση των αιρετών ενσω­μα­τώ­θη­καν στον Κώδικα και οι δια­τά­ξεις του μεσο­πρό­θε­σμου προ­γράμ­μα­τος για τις απο­ζη­μιώ­σεις τους.

Οι ανώ­νυ­μες εται­ρείες

Το άρθρο 324 είναι «αφιε­ρω­μένο» στις ανώ­νυ­μες εται­ρείες. Εκείνες που στο μετο­χικό τους κεφά­λαιο συμ­με­τέ­χουν ένας ή περισ­σό­τε­ροι δήμοι ή περι­φέ­ρειες ή και άλλοι φορείς τοπικής αυτο­διοί­κη­σης θεω­ρού­νται επι­χει­ρή­σεις ΟΤΑ, εφόσον τα νομικά αυτά πρόσωπα δια­θέ­τουν την πλειο­ψη­φία του μετο­χι­κού κεφα­λαίου. Το υπό­λοιπο μετο­χικό κεφά­λαιο μπορεί να κατέ­χε­ται από άλλα φυσικά ή νομικά πρόσωπα.

Ορί­ζε­ται μεταξύ άλλων ότι δεν επι­χο­ρη­γού­νται άμεσα ή έμμεσα από οργα­νι­σμούς τοπικής αυτο­διοί­κη­σης και δεν ανήκουν στους φορείς του δημό­σιου τομέα. Ομως, ανα­φέ­ρε­ται ότι κατ’ εξαί­ρεση είναι επι­τρε­πτή η επι­χο­ρή­γηση από ΟΤΑ νησιω­τι­κών περιο­χών ανώ­νυ­μης εται­ρείας ή ναυ­τι­κής εται­ρείας του Ν. 859/1979 (Α’ 192), που αυτοί έχουν συστή­σει ή συμ­με­τέ­χουν κατά πλειο­ψη­φία στο εται­ρικό τους κεφά­λαιο, για τη διε­ξα­γωγή θαλάσ­σιων συγκοι­νω­νιών και μετα­φο­ρών, καθώς επίσης και στις περι­πτώ­σεις για τις οποίες υφί­στα­ται ειδική νομο­θε­τική ρύθμιση.

Οι προ­σλή­ψεις

Το προ­σω­πικό των ανω­νύ­μων εται­ρειών ΟΤΑ, πλην των δημο­τι­κών ανω­νύ­μων εται­ρειών, προ­σλαμ­βά­νε­ται βάσει κανο­νι­σμού ο οποίος καταρ­τί­ζε­ται από το διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο της εται­ρείας και προ­βλέ­πει, μεταξύ των άλλων, τα κρι­τή­ρια και τη δια­δι­κα­σία πρό­σλη­ψης, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται «η δια­φά­νεια και η αντι­κει­με­νι­κό­τητα αυτής». Οι απο­φά­σεις του αρμο­δίου οργάνου για την προ­κή­ρυξη και την πρό­σληψη, μαζί με τον κανο­νι­σμό της εται­ρείας, τα αντί­στοιχα πρα­κτικά και τους πίνακες επι­λε­γέ­ντων, υπό­κει­νται σε έλεγχο του ΑΣΕΠ εντός 10 ημερών από τη λήψη τους. Σε περί­πτωση μη ολο­κλή­ρω­σης του ελέγχου από το ΑΣΕΠ εντός της παρα­πάνω προ­θε­σμίας από την παρα­λαβή τους οι πίνακες επι­λε­γέ­ντων θεω­ρού­νται εγκε­κρι­μέ­νοι.

Η απα­σχό­ληση επι­στη­μο­νι­κού προ­σω­πι­κού από ανώ­νυ­μες εται­ρείες ΟΤΑ, πλην των δημο­τι­κών ανω­νύ­μων εται­ρειών, το οποίο απαι­τεί­ται για την εκτέ­λεση προ­γραμ­μά­των ή έργων που συγ­χρη­μα­το­δο­τού­νται, χρη­μα­το­δο­τού­νται από την Ευρω­παϊκή Ενωση ή άλλους διε­θνείς Οργα­νι­σμούς κ.ά. είναι δυνατόν να διε­νερ­γεί­ται με σύμβαση μίσθω­σης έργου.

Αυτές οι προ­βλέ­ψεις,σύμφωνα με τους ειση­γη­τές τους, γίνο­νται προ­κει­μέ­νου να διευ­κο­λυν­θεί έτι περαι­τέρω η πρό­σληψη προ­σω­πι­κού με ένα «ευέ­λι­κτο» σύστημα σύναψης συμ­βά­σεων, υπό την επί­βλεψη και τον έλεγχο του ΑΣΕΠ «σε μια προ­σπά­θεια εναρ­μό­νι­σης του εμπο­ρι­κού σκοπού τους με το δημόσιο συμ­φέ­ρον, προ­κει­μέ­νου να διευ­κο­λυν­θεί η δια­χεί­ριση κον­δυ­λίων και η εκπό­νηση προ­γραμ­μά­των υπό το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020». Στο πλαίσιο αυτό ανα­βαθ­μί­ζε­ται και ο ρόλος των ανα­πτυ­ξια­κών εται­ρειών της Αυτο­διοί­κη­σης, καθώς θα έχουν πλέον ενερ­γό­τερη συμ­με­τοχή στην υλο­ποί­ηση του νέου ΕΣΠΑ.

Επίσης, προ­ω­θεί­ται πλέον η σύσταση κοι­νω­φε­λών επι­χει­ρή­σεων για όλες τις αρμο­διό­τη­τες που απο­τυ­πώ­νο­νται ρητώς στον Κώδικα και όχι μόνο για συγκε­κρι­μέ­νες.

Παράλ­ληλα, υπάρχει ρύθμιση (άρθρο 337) που ορίζει ότι κατά τη διάρ­κεια εφαρ­μο­γής του «προ­γράμ­μα­τος στα­θε­ρο­ποί­η­σης και ανά­πτυ­ξης της οικο­νο­μίας της χώρας σύμφωνα και με τις δια­τά­ξεις της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας», οι δαπάνες των περι­φε­ρειών δεν υπά­γο­νται στον προ­λη­πτικό έλεγχο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου.

Το συνο­λικό ποσό των προ­βλε­πό­με­νων κεντρι­κών αυτο­τε­λών πόρων (ΚΑΠ) των δήμων και περι­φε­ρειών μειώ­νε­ται κατά το ποσό από­δο­σης των περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων στο Μεσο­πρό­θε­σμο Πλαίσιο Δημο­σιο­νο­μι­κής Στρα­τη­γι­κής παρεμ­βά­σεων, που αφορούν τους ΟΤΑ. Το συνο­λικό ποσό που μετα­βι­βά­ζε­ται κατ’ έτος από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό στους δήμους και στις περι­φέ­ρειες δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει τα 5.200.000.000 ευρώ.

Οι νέες τεχνο­λο­γίες στην Αυτο­διοί­κηση

Προ­τάσ­σο­ντας την Αυτο­διοί­κηση ως προ­νο­μιακό πεδίο για την εφαρ­μογή των αρχών της ηλε­κτρο­νι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης, με στόχο την άμεση εξυ­πη­ρέ­τηση των πολιτών, υπάρ­χουν πολλές δια­τά­ξεις που σχε­τί­ζο­νται με την αξιο­ποί­ηση των νέων τεχνο­λο­γιών .

Εκσυγ­χρο­νί­ζε­ται ο τρόπος δημο­σί­ευ­σης των απο­φά­σεων και προ­βλέ­πε­ται η συρ­ρί­κνωση μεθόδων όπως η τήρηση βιβλίων με την ανά­δειξη λύσεων μέσω των Τεχνο­λο­γιών Πλη­ρο­φο­ριών και Επι­κοι­νω­νιών στην αρχειο­θέ­τηση και δια­χεί­ριση εγγρά­φων.

Ο θεσμός του Συμπα­ρα­στάτη του Δημότη και της Επι­χεί­ρη­σης

Αλλαγές επέρ­χο­νται και στον θεσμό του Συμπα­ρα­στάτη του Δημότη και των Επι­χει­ρή­σεων. Στο άρθρο 125 υπάρχει δια­τύ­πωση που τον ενι­σχύει θεσμικά, μια και ανα­φέ­ρει ότι πλέον δεν υπό­κει­ται σε διοι­κη­τική επο­πτεία και έλεγχο εκ μέρους της δημο­τι­κής αρχής. Επίσης, προ­στέ­θηκε στην ισχύ­ουσα νομο­θε­σία μια πρό­βλεψη που ορίζει ότι «οι ειδικές προ­τά­σεις εισά­γο­νται υπο­χρε­ω­τικά στην ημε­ρή­σια διάταξη της επό­με­νης συνε­δρί­α­σης του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου ή ανά περί­πτωση, στην ημε­ρή­σια διάταξη της οικο­νο­μι­κής επι­τρο­πής ή της επι­τρο­πής ποιό­τη­τας ζωής, για λήψη από­φα­σης επί των θεμάτων που θέτουν, λογι­ζό­με­νες ως ειση­γή­σεις».

Το βέβαιο είναι ότι θα χρεια­σθεί προ­σε­κτική μελέτη ο προ­τει­νό­με­νος Κώδικας, που βρί­σκε­ται στα χέρια βου­λευ­τών της αρμό­διας επι­τρο­πής για θέματα του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, αλλά και της Κεντρι­κής Ενωσης Δήμων Ελλάδας και της Ενωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδας.

Πηγή: Το Βήμα