Ο ανταγωνισμός ασφαλείας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας οδήγησε σε λανθασμένες επιλογές και στον πόλεμο

σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις, με δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις,Huntington – Mearsheimer

————————————————————————————————————————————-

Το βιβλίο του Sam Huntington, με τίτλο «Η σύγκρουση των πολι­τι­σμών και ο ανα­σχη­μα­τι­σμός της παγκό­σμιας τάξης», που εκδό­θηκε το 1996, ανα­φέ­ρε­ται στην πρό­βλεψη του John Mearsheimer, ότι «η κατά­σταση μεταξύ Ουκρα­νίας και Ρωσίας είναι ώριμη, για το ξέσπα­σμα ενός αντα­γω­νι­σμού ασφά­λειας μεταξύ τους.

Μεγάλες δυνά­μεις, που έχουν κοινά εκτε­τα­μένα & απρο­στά­τευτα σύνορα, όπως συμ-βαίνει με την Ρωσία και την Ουκρα­νία, μπορούν εύκολα να βρεθούν σε κατά­σταση αντα­γω­νι­σμού, ο οποίος στη­ρί­ζε­ται σε φόβους. Η Ρωσία και η Ουκρα­νία μπορούν να τους ξεπε­ρά­σουν και να μάθουν να ζουν μαζί αρμο­νικά. Αλλά θα είναι ασυ­νή­θι­στο να συμβεί αυτό.

Η αρμο­νική συνύ­παρξη θα μπο­ρούσε να εξα­σφα­λι­στεί με ‘’μια πολι­τι­σμική προ­σέγ­γιση με έμφαση στους στενούς πολι­τι­στι­κούς, προ­σω­πι­κούς & ιστο­ρι­κούς δεσμούς μεταξύ Ρωσίας και Ουκρα­νίας, καθώς και στην ανά­μειξη πλη­θυ­σμών ρώσων και ουκρα­νών και στις δύο χώρες».

Το βιβλίο γράφει πως, «αν αντι­θέ­τως εστια­στεί η προσοχή στην ‘’πολιτισμική συνο­ριακή γραμμή’’, που χωρίζει την ορθό­δοξη Ανα­το­λική Ουκρα­νία, από την ουνι­τική δυτική Ουκρα­νία (πρό­κει­ται για ένα κεντρικό ιστο­ρικό γεγονός, υφι­στά­μενο από παλιά), τότε θα βρί­σκε­ται κοντά στην ‘’ρεαλιστική’’ θεωρία των κρατών ως ενιαίων, αυτο­προσ­διο­ρι­ζό­με­νων οντο­τή­των, που ο Measheimer αγνοεί τελείως, παρόλο που η κρατική προ­σέγ­γιση ‘’φωτίζει’’ την πιθα­νό­τητα ενός ρωσο-ουκρανικού πολέμου και μειώνει την πιθα­νό­τητα της ειρη­νι­κής συνύ­παρ­ξης.

Και αντι­θέ­τως ‘’φωτίζει’’ την πιθα­νό­τητα η Ουκρα­νία να χωρι­στεί στην μέση. Ένας χωρι­σμός, που ο παρά­γο­ντας κουλ­τούρα μας ωθεί να προ­βλέ­ψουμε, ότι θα είναι περισ­σό­τερο βίαιος απ’ότι ο χωρι­σμός της Τσε­χο­σλο­βα­κίας, αλλά λιγό­τερο αιμα­τη­ρός απ’ ότι της πρώην Γιου­γκο­σλα­βία.

Αυτές οι δια­φο­ρε­τι­κές προ­βλέ­ψεις οδηγούν σε δια­φο­ρε­τι­κές πολι­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες :

Η πρό­βλεψη του Mearsheimer – που έγινε το 1993 – ότι μπορεί να γίνει πόλεμος Ρωσίας – Ουκρα­νίας (και να κατα­λή­ξει σε κατά­κτηση της Ουκρα­νίας), τον οδηγεί να υπο­στη­ρί­ζει την προ­σπά­θεια της Ουκρα­νίας, να απο­κτή­σει πυρη­νικά όπλα.

Η πρό­βλεψη μιας πιθανής διά­λυ­σης της Ουκρα­νίας, θα την ωθούσε σε μια πολιτι- σμική προ­σέγ­γιση, θα ενθάρ­ρυνε την συνερ­γα­σία Ρωσίας και Ουκρα­νίας, ενώ θα παρό­τρυνε την Ουκρα­νία, να αφήσει τα πυρη­νικά όπλα και να παρά­σχει στους πολίτες της σημα­ντική οικο­νο­μική βοήθεια, καθώς και άλλα μέτρα, για να μπο­ρέ­σει να δια­τη­ρη­θεί η ουκρα­νική ενότητα και ανε­ξαρ­τη­σία».

Αυτά υπο­στή­ριξε – το 1996 – ο συγ­γρα­φέας του βιβλίου Sam Huntington, ο οποίος άσκησε την κριτική του στις εκτι­μή­σεις, τις προ­βλέ­ψεις και στις θέσεις Mearsheimer.

Με τις πραγ­μα­τι­κές πολι­τι­κές, που ακο­λού­θη­σαν οι δύο χώρες Ουκρα­νία & Ρωσία :

Οδη­γή­θη­καν στο «ξέσπα­σμα αντα­γω­νι­σμού ασφα­λείας μεταξύ τους» (ακριβώς όπως το πρό­βλεψε ο John Mearsheimer).

Η Ουκρα­νία – ως ανε­ξάρ­τητη χώρα, μέλος του Ο. Η. Ε – έβαλε σε προ­τε­ραιό­τητα την προ­σπά­θεια της, να απο­κτή­σει πυρη­νικά και να εντα­χθεί στο Ν.Α.Τ.Ο και στην Ε.Ε, γεγονός που επέ­τεινε τον «αντα­γω­νι­σμό ασφα­λείας» με την γείτονα και η Ρωσία αντέ­δρασε, με τον πιο ακραίο και κατα­δι­κα­στέο τρόπο, την εισβολή !

Αν η Ουκρα­νία είχε εκτι­μή­σει τον κίνδυνο, μιας πιθανής διά­λυ­σης ή διχο­τό­μη­σης της χώρας και έβαζε σε προ­τε­ραιό­τητα (όχι τα πυρη­νικά και το Ν.Α.Τ.Ο), αλλά την «πολι­τι­σμική προ­σέγ­γιση και την συνερ­γα­σία με την Ρωσία», καθώς και την «σημα­ντική οικο­νο­μική βοήθεια και άλλα ευνοϊκά μέτρα, προς τους πολίτες», (και της ρωσό­φω­νης ανα­το­λι­κής Ουκρα­νίας), όπως γράφει ο Sam Huntington, θα μπο­ρούσε ευκο­λό­τερα – δηλαδή χωρίς τις αδια­νό­η­τες κατα­στρο­φές, χωρίς τους χιλιά­δες νεκρούς και χωρίς τα εκα­τομ­μύ­ρια των προ­σφύ­γων), να δια­τη­ρή­σει την ενότητα της χώρας και να απο­φύ­γει πιθανή στρα­τιω­τική καθυ­πό­ταξη της.

Η εξέλιξη αυτού του πρώτου (και να ευχό­μα­στε να είναι ο τελευ­ταίος) πολέμου στην Ευρώπη τον 21ο αιώνα και η ιστορία θα κρίνουν, αν οι προ­τε­ραιό­τη­τες που έβαλαν οι δυο γει­το­νι­κές χώρες δικαιώ­θη­καν ή όχι. Το πιθα­νό­τερο είναι να μην δικαιω­θούν και οι δύο και τα γεγο­νότα που δια­δρα­μα­τί­ζο­νται σήμερα, να γραφούν με τα μελα­νό­τερα χρώματα, στις μαύρες σελίδες της ευρω­παϊ­κής ιστο­ρίας.

Ρόδος 8 / 3 / 2022

Κοσμάς Σφυρίου.