Μέτρα ΕΕ: Αλλαγή χρήσης ΕΣΠΑ, ευελιξία κρατικών ενισχύσεων και στο… βάθος ανακατανομή Ταμείου Ανάκαμψης

Το «μήνυμα» από τις διπλές χθε­σι­νές ανα­κοι­νώ­σεις – του έκτα­κτου Ecofin και της Επι­τρο­πής – είναι πως η ΕΕ ανα­λαμ­βά­νει δράση για να δια­μορ­φώ­σει ένα νέο σχέδιο για μέτρα στή­ρι­ξης. Επίσης πως αλλάζει ρότα στο πεδίο των δημο­σιο­νο­μι­κών κανόνων υπό το βάρος των επι­πτώ­σεων του πολέμου, των κυρώ­σεων που επι­βάλ­λο­νται και των πιθανών αντί­με­τρων της Μόσχας, αλλά και της πλη­θω­ρι­στι­κής έκρηξης.

Ωστόσο, πέρασε και ένα άλλο μήνυμα: πως τα περι­θώ­ρια που θα έχουν κράτη με υψηλό χρέος όπως η Ελλάδα για να λάβουν μέτρα θα είναι τελικά πιο πολλά, αλλά και σίγουρα μικρό­τερα από αυτά των κρατών με χαμηλό χρέος. Και προς το παρόν τα επι­πλέον αυτά περι­θώ­ρια παρα­μέ­νουν… ποσο­τικά απροσ­διό­ρι­στα.

ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανά­καμ­ψης, ενι­σχύ­σεις και εργα­λειο­θήκη

Τα σχέδια της ΕΕ για τα μέτρα περνούν μέσα από 4 «κανάλια». Εκ των οποίων κάποια θα γίνουν ορατά πιο άμεσα από άλλα και κάποια ακόμη δεν είναι βέβαιο ότι θα προ­χω­ρή­σουν:

*Προ­ω­θεί­ται πρώτα απ’ όλα το διευ­ρυ­μένο πακέτο στή­ρι­ξης με στο­χευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις όσων πλήτ­το­νται από την ενερ­γειακή κρίση μέσα από τις ανα­κοι­νώ­σεις της Επι­τρο­πής για την νέα «εργα­λειο­θήκη». Στο οποίο η Αθήνα εντάσ­σει και το πακέτο για ρεύμα αέριο, προ­ω­θώ­ντας την πρόταση για ειδικό ταμείο χρη­μα­το­δό­τη­σής του.

* Μελε­τά­ται η αλλαγή χρήσης των λεγό­με­νων κον­δυ­λίων της «Συνοχής», δηλαδή του ΕΣΠΑ, καθώς και άλλων κοι­νο­τι­κών κον­δυ­λίων, όπως προ­α­νήγ­γειλε χθες ο αρμό­διος Αντι­πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Β. Ντο­μπρόβ­σκις μετά τη σύνοδο του Ecofin. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως ανάλογο δικαί­ωμα αλλαγής χρήσης (από επεν­δύ­σεις για μέτρα στή­ρι­ξης) δόθηκε και  το 2020 λόγω της παν­δη­μίας (χρη­μα­το­δο­τώ­ντας μέτρα όπως η Επι­στρε­πτέα και οι Απο­ζη­μιώ­σεις από το ΕΣΠΑ). Προς το παρόν δεν εξει­δι­κεύ­θη­καν τα νέα σχέδια της Επι­τρο­πής που μπορεί να απο­φα­σί­σει αυτήν την αλλαγή.

* Προ­α­ναγ­γέλ­θηκε επίσης αλλαγή στους κανόνες των κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων (κανόνες Αντα­γω­νι­σμού ΕΕ) με στόχο να στη­ρί­ξουν τα κράτη τον ιδιω­τικό τομέα που πλήτ­τε­ται. Μένει να φανεί αν μέσα από αυτήν την πρόταση θα μπο­ρέ­σει να περάσει το ελλη­νικό αίτημα για αυξη­μένη στήριξη των ενερ­γο­βό­ρων βιο­μη­χα­νιών.

*Υπό εξέταση είναι και η ανάγκη/χρη­σι­μό­τητα μίας ανα­κα­τα­νο­μής πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης (των 30,5 δις ευρώ για την Ελλάδα) και ειδικά του απο­θε­μα­τι­κού του 30% που θα πρέπει να μοι­ρα­σθεί στο τέλος του έτους (με κρι­τή­ρια στη κλείδα κατα­νο­μής σήμερα δείκτες όπως το ΑΕΠ και η ανεργία). Απα­ντώ­ντας σε σχετικό ερώτημα για μία αλλαγή στην κατα­νομή των πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψής ο Αντι­πρό­ε­δρος είπε πως υπάρχει μεν δια­δι­κα­σία προ­σαρ­μο­γής και αλλαγής της κατα­νο­μής που «περνά» και από πολι­τικό επίπεδο (Σύνοδο Κορυφής), αλλά προς το παρόν η προ­τε­ραιό­τητα είναι να μην χαθεί ο στόχος του μοντέ­λου ανά­πτυ­ξης και των επεν­δύ­σεων. Εξήγησε πως για αυτό το λόγο το εν λόγω θέμα είναι κάτι που θέλει πιο πολύ συζή­τηση. Ανα­φέρ­θηκε ωστόσο και στο θέμα του 30% της τελικής κατα­νο­μής των πόρων του απο­θε­μα­τι­κού του Ταμείου και σε αυτό το πεδίο είπε πως θα μπο­ρούσε να εξε­τα­στεί μία ανα­δια­νομή με βάση τα νέα δεδο­μένα. Για παρά­δειγμα με βάση την επί­πτωση της ροής προ­σφύ­γων σε κάθε κράτος, κάποιες χώρες να λάβουν πιο πολλά λεφτά από θα ανα­λο­γούσε μα βάση την αρχική κλείδα κατα­νο­μής.

Το δημο­σιο­νο­μικό μέτωπο

Από την άλλη πλευρά επι­βε­βαιώ­θηκε πως τον Μάιο – Ιούνιο θα ληφθεί η απόφαση σε πολι­τικό επίπεδο ανα­φο­ρικά με το αν θα παρα­τα­θεί και το 2023 η άρση της ρήτρας δια­φυ­γής, με βάση νέα εισή­γηση της Επι­τρο­πής που θα γίνει στα μέσα Μαΐου, όταν θα έχει καλύ­τερη εικόνα για την κατά­σταση.

Η χθεσινή ανα­κοί­νωση της Επι­τρο­πής έκανε ξεκά­θαρο πόσο μεγάλη αγωνία υπάρχει για την πορεία του πολέμου και των ενερ­γεια­κών τιμών. Με την Eurostat την ίδια ημέρα να ανα­κοι­νώ­νει έκρηξη πλη­θω­ρι­σμού τον Φεβρουά­ριο (στην Ελλάδα στο 6,3% από 5,5%).

Αλλά στο κείμενο της επι­τρο­πής έγινε επίσης ξεκά­θαρο πως οι απο­φά­σεις για περι­θώ­ριο μέτρων στή­ρι­ξης θα δίδο­νται στα­διακά και θα έχουν 2 μέτρα και 2 σταθμά (για χώρες με υψηλό και με χαμηλό χρέος). Οι συστά­σεις αφο­ρού­σαν στο 2023 και την πρόταση να δια­τη­ρη­θεί η ίδια πολι­τική μηδε­νι­κών ελλειμ­μά­των. Με άλλα λόγια, μια «ουδέ­τερη δημο­σιο­νο­μική στάση».

Ωστόσο, «για την αντι­με­τώ­πιση των κιν­δύ­νων που σχε­τί­ζο­νται με τη δημο­σιο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα, τα κράτη μέλη με υψηλό χρέος θα πρέπει να αρχί­σουν να ξανα­χτί­ζουν τα δημο­σιο­νο­μικά απο­θέ­ματα ασφα­λείας στα­διακά και με τρόπο φιλικό προς την ανά­πτυξη» όπως ανα­φέ­ρε­ται με έμφαση στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

Όπως επίσης ειπώ­θηκε «οι εθνικές δημο­σιο­νο­μι­κές στρα­τη­γι­κές πρέπει να αντι­κα­το­πτρί­ζουν τις ατο­μι­κές συν­θή­κες κάθε χώρας» Δηλαδή δεν θα ισχύουν όλα για όλους. Αυτό σημαί­νει ότι τα κράτη μέλη με υψηλό χρέος «θα πρέπει να αρχί­σουν να επι­στρέ­φουν σε δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή το 2023, περιο­ρί­ζο­ντας την αύξηση των τρε­χου­σών δαπανών, προ­ω­θώ­ντας παράλ­ληλα τις συνο­λι­κές επεν­δύ­σεις. Κράτη μέλη χαμηλού/μεσαίου χρέους θα πρέπει να συνε­χί­σουν να δίνουν προ­τε­ραιό­τητα στις επεν­δύ­σεις και να δια­σφα­λί­ζουν ότι οι εξε­λί­ξεις στις τρέ­χου­σες δαπάνες συνά­δουν με τη δια­τή­ρηση μιας συνο­λι­κής ουδέ­τε­ρης πολι­τι­κής. Με άλλα λόγια, αυτές οι χώρες δεν θα πρέπει να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή το 2023» ανα­φέ­ρει η Επι­τροπή στην επε­ξή­γηση των χθε­σι­νών οδηγιών της….

Πάντως κάποια περι­θώ­ρια ανοί­γουν. Και για το 2023 δεν θα ισχύει ο κανόνας του ενός εικο­στού μείωσης του χρέους για τις χώρες με ανα­λο­γία χρέους άνω του 60% του ΑΕΠ. Επίσης, δια­κρι­τικά η Επι­τροπή βάζει στο κείμενο την πρόταση για αλλαγή του τρόπου υπο­λο­γι­σμού της «θέσης» ενός κράτους, μέσω όχι των πλε­ο­να­σμά­των αλλά των «καθαρών δαπανών».

Αλλά και για φέτος δίδεται περι­θώ­ριο, αφού η γενι­κό­τερη σύσταση είναι για υπο­στη­ρι­κτι­κές πολι­τι­κές με «τα απα­ραί­τητα μέτρα για να αντι­με­τω­πί­σουν τις άμεσες προ­κλή­σεις αυτής της κρίσης» με τις συστά­σεις να ανα­φέ­ρουν πως οι οδηγίες θα επα­νε­ξε­τα­στούν. Ανάλογα με τις εξε­λί­ξεις στην οικο­νο­μία…

Οι θεσμοί έκαναν επίσης σαφές πως όλο το 2022 πλέον ανα­μέ­νο­νται υψηλές τιμές ενέρ­γειας. Και ανα­θε­ω­ρού­νται έτσι οι στόχοι του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για ΑΕΠ και πλη­θω­ρι­σμό.

Η Αθήνα, μετρά τις απώ­λειες και ζητά πλέον το δικαί­ωμα αλλαγής και του στόχου για έλλειμμα στο 1,4% του ΑΕΠ. Και τούτο ώστε να υπο­λο­γί­σει τα «πυρο­μα­χικά» της για μέτρα στή­ρι­ξης.

Πηγή insider.gr