Μετάλλαξη Όμικρον: Τι γνωρίζουμε σε 14 ερωτήσεις και απαντήσεις

Τα δεδο­μένα αλλά και τα ερω­τή­ματα που έχουν προ­κύ­ψει μετά την εμφά­νιση της μετάλ­λα­ξης Όμικρον συνο­ψί­ζει σε 14 ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις ο καθη­γη­τής Πολι­τι­κής Υγείας του LSE Ηλίας Μόσια­λος.

Ανα­λυ­τικά ο κ. Μόσια­λος ανα­φέ­ρει:

Τι γνω­ρί­ζουμε για την παραλ­λαγή Όμικρον: 14 ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις

Από το πρωί κυριαρ­χούν στα διεθνή ΜΜΕ, δημο­σιεύ­ματα και απόψεις σχετικά με την εξα­σθέ­νιση της προ­στα­σίας των εμβο­λίων έναντι της παραλ­λα­γής Όμικρον, βάσει εργα­στη­ρια­κών μετρή­σεων έως και 40 φορές χαμη­λό­τε­ρων αντι­σω­μά­των.

Τι ισχύει όμως στην πραγ­μα­τι­κό­τητα και πως πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζουμε τα δεδο­μένα που έχουμε μέχρι στιγμής;

Θα ξεκι­νήσω επα­να­λαμ­βά­νο­ντας πως η δημόσια υγεία είναι ένα διε­πι­στη­μο­νικό πεδίο που συν­θέ­τει ανα­λύ­σεις και πλη­ρο­φο­ρίες από δια­φο­ρε­τι­κούς κλάδους για να βγάλει ασφαλή συμπε­ρά­σματα. Είναι άλλο θέμα η διάχυση της πλη­ρο­φο­ρίας και η εκλα­ΐ­κευση επι­στη­μο­νι­κών πλη­ρο­φο­ριών, και ένα άλλο θέμα η ανα­λυ­τική προ­σέγ­γιση και η αξιο­λό­γηση σύν­θε­των δεδο­μέ­νων όπως η παν­δη­μία που αντι­με­τω­πί­ζουμε εδώ και 2 χρόνια.

Ας βάλουμε επο­μέ­νως τα πράγ­ματα σε μία σειρά.

1. Είναι από μόνη της η πτώση του τίτλου των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των ενδει­κτική, ακόμα και εάν είναι σημα­ντική, για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων;

Η ανο­σο­λο­γική από­κριση είναι πολυ­πα­ρα­με­τρική. Για αυτό δεν υπάρχει ούτε για τον κορω­νοϊό κάποιο όριο που να έχει τεθεί από ερευ­νη­τικό ή άλλο φορέα δημό­σιας υγείας ως «όριο ασφα­λείας» ή «όριο προ­στα­σίας» για τα εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα που κάτω από αυτό θεω­ρού­μα­στε εκτε­θει­μέ­νοι στον ιό.

2. Προ­κα­λεί ανη­συ­χία η πτώση;

Δυο σημεία εδώ.

Από τη μια έχουμε τους ανο­σο­κα­τα­σταλ­μέ­νους που έχουν ιδιαι­τε­ρό­τητα ανα­φο­ρικά με την κυτ­τα­ρική ανοσία. Εκεί ίσως και να είναι ενδει­κτική και ανη­συ­χη­τική.

Από την άλλη έχουμε τους ερευ­νη­τές που παρά­γουν και επε­ξερ­γά­ζο­νται τα δεδο­μένα που προ­κύ­πτουν από τις μελέτες για τον νέο ιό και μεταξύ αυτών και την κυτ­τα­ρική ανοσία. Και για αυτούς η αβε­βαιό­τητα είναι δια­φο­ρε­τική γιατί οφεί­λουν να διε­ρευ­νή­σουν το πρό­βλημα και να επα­να­προσ­διο­ρί­σουν την ανο­σο­α­πό­κριση ώστε να ενη­με­ρώ­σουν ή και να προει­δο­ποι­ή­σουν τους φορείς λήψης απο­φά­σεων. Θα θυμάστε όμως, πως και για την Βήτα είχαμε τέτοια εργα­στη­ριακά απο­τε­λέ­σματα, αλλά τελικά δεν υπήρχε ζήτημα με τα υπάρ­χο­ντα εμβόλια όσον αφορά την προ­στα­σία από σοβαρή νόσο.

3. Έχουμε άλλες πλη­ρο­φο­ρίες;

Κυκλο­φο­ρούν διά­φο­ρες επι­στη­μο­νι­κές παρα­τη­ρή­σεις και αδη­μο­σί­ευ­τες ακόμα εργα­στη­ρια­κές μελέτες, που αφορούν τις καλ­λιέρ­γειες κυτ­τά­ρων με την συγκε­κρι­μένη παραλ­λαγή, ή τις αλλαγές στη δομή του νέου ιού, αλλά τίποτα ακόμα δεν δείχνει πως υπάρχει συγκε­κρι­μέ­νος λόγος ανη­συ­χίας.

4. Πότε θα γνω­ρί­ζουμε;

Θα ξέρουμε με ασφά­λεια για την μετά­δοση, την εισα­γωγή στα νοσο­κο­μεία ή την σοβα­ρό­τερη έκβαση της νόσου αν κάποιος κολ­λή­σει την Όμικρον, αλλά και την αναγωγή ανά ηλικία ή κατά­σταση εμβο­λια­σμού (πλήρως / ατελώς / 2 ή 3 δόσεις) σε διά­στημα μικρό­τερο από 2 εβδο­μά­δες από τα επι­δη­μιο­λο­γικα και τα κλινικά δεδο­μένα που συλ­λέ­γο­νται.

Αυτά θα συμπλη­ρώ­σουν την εικόνα των υπαρ­χό­ντων εργα­στη­ρια­κών δεδο­μέ­νων.

5. Τι ξέρουμε για τα κλινικά δεδο­μένα επί του παρό­ντος;

Η πλειο­νό­τητα όσων κόλ­λη­σαν και όσων έχουν εισα­χθεί στο νοσο­κο­μείο είναι ανεμ­βο­λί­α­στοι. Ξέρουμε επίσης από τα στοι­χεία του ECDC πως από τα 287 κρού­σματα στην ΕΕ, για όσα έχουν πλη­ρο­φο­ρίες, αφορούν ασυμ­πτω­μα­τι­κούς ή ήπια συμ­πτω­μα­τι­κούς.

6. Αρκεί το γεγονός πως όσοι έχουν κολ­λή­σει και ήταν ασυμ­πτω­μα­τι­κοί για να βγά­λουμε συμπε­ρά­σματα ήδη;

Όχι, γιατί οι περισ­σό­τε­ροι ανήκαν σε μικρό­τε­ρες ηλι­κια­κές ομάδες (κάτω των 40) και σε αυτές τις ηλι­κια­κές ομάδες δεν έχουν συνήθως βαριά νόσηση. Άρα πρέπει να περι­μέ­νουμε για να έχουμε μεγα­λύ­τερο δείγμα και από την Ν. Αφρική και από την Ευρώπη για να εξά­γουμε συμπε­ρά­σματα.

7. Έχουμε άλλες πλη­ρο­φο­ρίες;

Η ανάλυση των λυμάτων στην Ν.Αφρική δείχνει πως η έκταση της δια­σπο­ράς είναι μεγα­λύ­τερη από αυτή που έχει ποσο­τι­κο­ποι­η­θεί επί του παρό­ντος μοριακά σε φορείς, και πρέπει να επι­βε­βαιω­θεί με περαι­τέρω ανα­λύ­σεις.

8. Στο καλό σενάριο που η παραλ­λαγή Όμικρον είναι πιο μολυ­σμα­τική και λιγό­τερο επι­κίν­δυνη, μπο­ρούμε να θεω­ρούμε πως πλη­σιά­ζει το τέλος της παν­δη­μίας;

Μέχρι στιγμής οι 2 παραλ­λα­γές που έχουν επι­κρα­τή­σει, οι Άλφα και Δέλτα, είχαν αλλαγές σε σχέση με το αρχικό στέ­λε­χος του ιού σε πιο μολυ­σμα­τικό και λίγο πιο επι­κίν­δυνο. Αν επι­κρα­τή­σει το καλό σενάριο θα είναι η πρώτη φορά που θα έχουμε πιο μολυ­σμα­τικό και λιγό­τερο επι­κίν­δυνο στέ­λε­χος.

9. Επο­μέ­νως οδεύ­ουμε προς το τέλος;

Όχι απα­ραί­τητα, κυρίως γιατί ο ιός κυκλο­φο­ρεί πολύ εύκολα, καθώς μετα­δί­δε­ται από προ­συμ­πτω­μα­τι­κούς και ασυμ­πτω­μα­τι­κούς, δισε­κα­τομ­μύ­ρια ανεμ­βο­λί­α­στους και ως ένα βαθμό από εμβο­λια­σμέ­νους. Και να ξανα­πούμε εδώ πως ανα­φο­ρικά με το ιικό φορτίο και τη διάρ­κεια, οι εμβο­λια­σμέ­νοι μετα­δί­δουν τον ιό σημα­ντικά λιγό­τερο.

10. Είναι πιθανό να δούμε και άλλες παραλ­λα­γές του ιού τους επό­με­νους μήνες;

Ναι. Αλλά να θυμό­μα­στε πως δεν μπο­ρούμε προ­φα­νώς να πιέ­σουμε τον ιό για να κατευ­θύ­νουμε την πορεία της λοί­μω­ξης που προ­κα­λεί. Αλλά μπο­ρούμε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε την δια­θε­σι­μό­τητα των φαρ­μα­κευ­τι­κών και μη- φαρ­μα­κευ­τι­κών παρεμ­βά­σεων. Η λύση είναι η αύξηση των εμβο­λια­σμών και η τήρηση των κανόνων δημό­σιας υγείας. Σε λίγο καιρό θα έχουμε και αντιικά φάρμακα. Στο μέλλον ίσως ο ιός εξε­λι­χθεί σε πιο μολυ­σμα­τικό αλλά λιγό­τερο επι­κίν­δυνο, ή -στο λιγό­τερο πιθανό ελπίζω σενάριο- σε πιο επι­κίν­δυνο. Στην περί­πτωση αυτή, αν τα συμ­πτώ­ματα είναι πιο έντονα, όπως με τον SARS-CoV-1, η διά­γνωση θα γίνεται πιο άμεσα και με συν­δυα­σμό φαρ­μά­κων, εμβο­λίων και έγκαι­ρης απο­μό­νω­σης θα αντα­πε­ξέλ­θουμε.

11. Άρα μετά από τόσο καιρό υπάρ­χουν ακόμα μόνο αβε­βαιό­τη­τες;

Όχι ακριβώς. Έχουμε περισ­σό­τε­ρες δυνα­τό­τη­τες, έχουμε εμβόλια και φάρμακα και γνω­ρί­ζουμε ποια μέτρα δημό­σιας υγείας είναι απο­τε­λε­σμα­τικά. Δεν δικαιού­μα­στε να μιλάμε απα­ξιω­τικά, και κανείς μας δεν πρέπει να ξεχνάει τον τερά­στιο όγκο επι­στη­μο­νι­κής έρευνας που παρά­γε­ται καθη­με­ρινά σε όλο τον πλανήτη ώστε να είμαστε όλοι και προ­στα­τευ­μέ­νοι και ενή­με­ροι και έτοιμοι να αντα­πε­ξέλ­θουμε.

12. Να φοβό­μα­στε ή όχι την Όμικρον;

Αν είναι κάτι που πρέπει να φοβό­μα­στε είναι η Δέλτα. Αυτό πρέπει να θυμό­μα­στε. Να προ­σέ­χουμε γιατί η Δέλτα σκο­τώ­νει καθη­με­ρινά δεκάδες συμπα­τριώ­τες μας και χιλιά­δες ανθρώ­πους στον πλανήτη. Προέχει όλων η τήρηση των μέτρων προ­στα­σίας και η επι­τά­χυνση των εμβο­λια­σμών.

13. Τι λένε οι εται­ρείες Pfizer/ BioNTech για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων κατά της Όμικρον;

Σε σημε­ρινή τους ανα­κοί­νωση οι 2 εται­ρείες παρα­θέ­τουν στοι­χεία που δεί­χνουν πως ίσως αρκούν 2 δόσεις με τα τωρινά εμβόλια για την προ­στα­σία μας από σοβαρή νόσο αν κολ­λή­σουμε. Αυτή η προ­στα­σία θα είναι ακόμα υψη­λό­τερη μετά τις 3 δόσεις.

14. Τι κάνουμε τώρα, εν συμπε­ρά­σματι;

Δεν χρειά­ζε­ται απα­ξί­ωση των δυνα­το­τή­των που έχουμε να αντα­πε­ξέλ­θουμε στην παν­δη­μία. Ούτε πανικός. Χρειά­ζε­ται συνεχής αλλά κυρίως συνεπής ανάλυση των δεδο­μέ­νων με διε­πι­στη­μο­νική προ­σέγ­γιση. Χρειά­ζε­ται και λίγη υπομονή. Στις επό­με­νες 10-15 μέρες θα έχουμε ασφαλή συμπε­ρά­σματα.