Μέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών: Ανάγκη επαγρύπνησης και δράσης

Η 25η Νο­έμ­βρη είναι διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νη σαν η Μέρα Εξά­λει­ψης της Βίας κατά των Γυ­ναι­κών, με επί­ση­μους φο­ρείς και ορ­γα­νι­σμούς να κα­λούν σε επα­γρύ­πνη­ση και δράση.

Η βία κατά των γυ­ναι­κών και των κο­ρι­τσιών απο­τε­λεί μια από τις πιο δια­δε­δο­μέ­νες και κα­τα­στρο­φι­κές πα­ρα­βιά­σεις των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο. Εκτι­μά­ται ότι το 35% των γυ­ναι­κών έχουν πέσει θύ­μα­τα βίας σε κά­ποια στιγ­μή της ζωής τους, πο­σο­στό που σε ορι­σμέ­νες χώρες το φθά­νει το 70%. Η μά­στι­γα αυτή απο­τε­λεί εμπό­διο στην ισό­τη­τα των φύλων, στη χει­ρα­φέ­τη­ση των γυ­ναι­κών και των κο­ρι­τσιών και στη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη συ­νο­λι­κά, καθώς και στην επί­τευ­ξη των Στό­χων Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης. Ως εκ τού­του, για την αντι­με­τώ­πι­σή της απαι­τεί­ται πα­γκό­σμια και συ­νε­χής συμ­με­το­χή σε όλες τις χώρες και πε­ριο­χές.

Σύμ­φω­να με τον ΟΗΕ, η βία κατά των γυ­ναι­κών και των κο­ρι­τσιών είναι μια πα­γκό­σμια παν­δη­μία. Είναι μια ηθική προ­σβο­λή για όλες τις γυ­ναί­κες και τα κο­ρί­τσια, ένα ση­μά­δι ντρο­πής για όλες μας τις κοι­νω­νί­ες και ένα ση­μα­ντι­κό εμπό­διο για μια συ­νε­κτι­κή, ισό­τι­μη και αει­φό­ρο ανά­πτυ­ξη.  Στον πυ­ρή­να της, η βία κατά των γυ­ναι­κών και των κο­ρι­τσιών είναι η εκ­δή­λω­ση μιας βα­θιάς έλ­λει­ψης σε­βα­σμού – μιας απο­τυ­χί­ας των αν­δρών να ανα­γνω­ρί­σουν την εγ­γε­νή ισό­τη­τα και αξιο­πρέ­πεια των γυ­ναι­κών. Πρό­κει­ται για ένα ζή­τη­μα θε­με­λιω­δών αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των.

Η βία μπο­ρεί να λάβει πολ­λές μορ­φές – από εγ­χώ­ριες επι­θέ­σεις έως την εμπο­ρία αν­θρώ­πων, από την σε­ξουα­λι­κή βία σε εμπό­λε­μες ζώνες μέχρι τον γάμο παι­διών, ακρω­τη­ρια­σμό γεν­νη­τι­κών ορ­γά­νων και γυ­ναι­κο­κτο­νία. Βλά­πτει το άτομο και έχει σο­βα­ρές συ­νέ­πειες για τις οι­κο­γέ­νειες και την κοι­νω­νία. Πρό­κει­ται επί­σης για ένα πο­λι­τι­κό ζή­τη­μα. Η βία κατά των γυ­ναι­κών συν­δέ­ε­ται με ευ­ρύ­τε­ρα θέ­μα­τα εξου­σί­ας και ελέγ­χου στις κοι­νω­νί­ες μας. Ζούμε σε μια κοι­νω­νία που κυ­ριαρ­χεί­ται από άν­δρες. Οι γυ­ναί­κες γί­νο­νται ευά­λω­τες στη βία μέσω των πολ­λα­πλών τρό­πων με τους οποί­ους τις κρα­τά­με άνι­σες.

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, πα­ρα­τη­ρή­θη­κε αυ­ξη­μέ­νη προ­σο­χή σε μία εκ­δή­λω­ση αυτής της βίας. Η σε­ξουα­λι­κή πα­ρε­νό­χλη­ση απο­τε­λεί βίωμα των πε­ρισ­σό­τε­ρων γυ­ναι­κών σε κά­ποιο ση­μείο της ζωής τους. Η αυ­ξα­νό­με­νη δη­μο­σιο­ποί­η­ση από γυ­ναί­κες από όλες τις πε­ριο­χές και όλα τα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα φέρ­νει στο φως το μέ­γε­θος του προ­βλή­μα­τος και κα­τα­δει­κνύ­ει τη δύ­να­μη των γυ­ναι­κεί­ων κι­νη­μά­των να κι­νη­το­ποι­ή­σουν για να οδη­γή­σουν τη δράση και την ευαι­σθη­το­ποί­η­ση που απαι­τεί­ται για την εξά­λει­ψη της πα­ρε­νό­χλη­σης και της βίας πα­ντού.

Το 35% των γυ­ναι­κών πα­γκο­σμί­ως έχει υπο­στεί εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή ή σε­ξουα­λι­κή βία

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που πα­ρου­σιά­ζει ο Ορ­γα­νι­σμός Ηνω­μέ­νων Εθνών, το 35% των γυ­ναι­κών πα­γκο­σμί­ως έχει υπο­στεί εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή ή σε­ξουα­λι­κή βία, ενώ κάθε μέρα στον κόσμο, 137 γυ­ναί­κες σκο­τώ­νο­νται από κά­ποιο μέλος της οι­κο­γέ­νειάς τους.

Το 58% των 87.000 γυ­ναι­κών που σκο­τώ­θη­καν πα­γκο­σμί­ως το 2017, σκο­τώ­θη­καν από άμε­σους συ­νερ­γά­τες, συ­ντρό­φους ή μέλη της οι­κο­γέ­νειάς τους. Πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 1/3 αυτών σκο­τώ­θη­καν από τον τω­ρι­νό ή τον πρώην σύ­ντρο­φό τους, ανα­φέ­ρει το ΕΛΙΑ­ΜΕΠ.

Οι ενή­λι­κες γυ­ναί­κες απο­τε­λούν το 49% των θυ­μά­των εμπο­ρί­ας αν­θρώ­πων πα­γκο­σμί­ως, ενώ μαζί με τα ανή­λι­κα κο­ρί­τσια προ­σεγ­γί­ζουν το 72%, με τα κο­ρί­τσια να είναι τα 3/4 των θυ­μά­των παι­διών θυ­μά­των εμπο­ρί­ας πα­γκο­σμί­ως.

Το 2019, η μία στις πέντε γυ­ναί­κες ηλι­κί­ας 20-24 ετών είχε εξα­να­γκα­στεί να πα­ντρευ­τεί πριν ενη­λι­κιω­θεί. Στην υπο-Σα­χά­ρια Αφρι­κή, μία στις τρεις ανή­λι­κες γυ­ναί­κες εξα­να­γκά­ζε­ται σε γάμο πριν από τα 18, ενώ 15 εκα­τομ­μύ­ρια έφηβα κο­ρί­τσια στον κόσμο έχουν βιώ­σει εξα­να­γκα­στι­κή σε­ξουα­λι­κή επαφή.

Σύμ­φω­να με την Ε.Ε., μία στις δέκα γυ­ναί­κες έχουν υπο­στεί δια­δι­κτυα­κή σε­ξουα­λι­κή πα­ρε­νό­χλη­ση από την ηλι­κία των 15 ετών.

Σε αρ­κε­τές χώρες, κατά την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας και κυ­ρί­ως στη φάση των πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων, πε­ντα­πλα­σιά­στη­καν οι κλή­σεις στις γραμ­μές υπο­στή­ρι­ξης θυ­μά­των.

Η τε­λευ­ταία έρευ­να σε πα­νευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο για τη βία κατά των γυ­ναι­κών πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε το 2014 από τον FRA (European Agency for Fundamental Rights). Τα απο­τε­λέ­σμα­τα της έρευ­νας επι­βε­βαί­ω­σαν την πα­γκό­σμια ει­κό­να που απο­τυ­πώ­νει ο ΟΗΕ: μία στις τρεις γυ­ναί­κες έχουν βιώ­σει κά­ποιας μορ­φής φυ­σι­κή ή σε­ξουα­λι­κή βία από την ηλι­κία των 15 ετών.

Στην Ελ­λά­δα, το 2018 πε­ρισ­σό­τε­ρες από 2.000 γυ­ναί­κες υπέ­στη­σαν τη βία κάθε μορ­φής εντός της οι­κο­γέ­νειάς τους και άλλες 1.000 το πρώτο εξά­μη­νο του 2019.

Τι πρέ­πει να κάνει ένα θύμα έμ­φυ­λης βίας

Ένα άτομο που έχει υπο­στεί έμ­φυ­λη βία θα πρέ­πει να ακο­λου­θή­σει τα πα­ρα­κά­τω:

Να απο­μα­κρυν­θεί άμεσα από το βε­λη­νε­κές δρά­σης του δρά­στη, παίρ­νο­ντας μαζί της τα παι­διά, αν υπάρ­χουν, και έγ­γρα­φα (ταυ­τό­τη­τα/ δια­βα­τή­ριο) και να κα­λέ­σει το 100.

Να τη­λε­φω­νή­σει σε πρό­σω­πο της εμπι­στο­σύ­νης της αν νιώ­θει την ανά­γκη υπο­στή­ρι­ξης/συ­νο­δεί­ας σε νο­σο­κο­μείο.

Να προ­στρέ­ξει άμεσα σε νο­σο­κο­μείο για τη φρο­ντί­δα τυχόν τραυ­μά­των (ή μέ­ρι­μνα για πε­ρι­πτώ­σεις κιν­δύ­νου με­τα­δι­δό­με­νων νο­ση­μά­των), από όπου θα πάρει ια­τρι­κή γνω­μά­τευ­ση που θα κα­τα­γρά­φει τα ση­μά­δια/τραύ­μα­τα και την αιτία τους.

Να προ­σέλ­θει σε Αστυ­νο­μι­κό Τμήμα, αν επι­θυ­μεί, να υπο­βά­λει κα­ταγ­γε­λία με την αυ­τό­φω­ρη δια­δι­κα­σία.

Να κα­λέ­σει το «15900» αν έχει ανά­γκη στέ­γα­σης σε ασφα­λές μέρος, ψυ­χο­λο­γι­κής υπο­στή­ρι­ξης και νο­μι­κής συμ­βου­λευ­τι­κής.

Δω­ρε­άν οι κλή­σεις στο 15900

Ση­μειώ­νε­ται πως οι κλή­σεις προς την τη­λε­φω­νι­κή Γραμ­μή SOS 15900 είναι δω­ρε­άν για τους/τις συν­δρο­μη­τές/τριες των εται­ρειών Vodafone, Wind και Cosmote, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε ανα­κοί­νω­ση του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σε­ων.

«Οι εται­ρεί­ες στη­ρί­ζουν έμπρα­κτα την τη­λε­φω­νι­κή Γραμ­μή SOS 15900 της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Δη­μο­γρα­φι­κής και Οι­κο­γε­νεια­κής Πο­λι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων και τον αγώνα για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της βίας κατά των γυ­ναι­κών», επι­ση­μαί­νε­ται στην ανα­κοί­νω­ση.

Η τη­λε­φω­νι­κή Γραμ­μή SOS 15900 λει­τουρ­γεί πα­νελ­λα­δι­κά, 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέ­ρες τον χρόνο και πα­ρέ­χει άμεση βο­ή­θεια σε έκτα­κτα και επεί­γο­ντα πε­ρι­στα­τι­κά βίας, ψυ­χο­κοι­νω­νι­κή συμ­βου­λευ­τι­κή σε γυ­ναί­κες θύ­μα­τα βίας, καθώς και πλη­ρο­φό­ρη­ση και ενη­μέ­ρω­ση για θέ­μα­τα σχε­τι­κά με την πρό­λη­ψη και την αντι­με­τώ­πι­ση της βίας κατά των γυ­ναι­κών σε όλους τους πο­λί­τες και τους φο­ρείς.

Η Γραμ­μή στε­λε­χώ­νε­ται με ψυ­χο­λό­γους και κοι­νω­νι­κούς/ές επι­στή­μο­νες, με εξει­δί­κευ­ση και εμπει­ρία σε θέ­μα­τα έμ­φυ­λης βίας και οι υπη­ρε­σί­ες κα­λύ­πτο­νται από το απόρ­ρη­το της συμ­βου­λευ­τι­κής. Επί­σης, υπάρ­χει η δυ­να­τό­τη­τα το προ­σω­πι­κό της Γραμ­μής να κα­λέ­σει πίσω τις γυ­ναί­κες σε πε­ρί­πτω­ση που δεν επαρ­κεί ο δια­θέ­σι­μος χρό­νος ομι­λί­ας που έχουν στον πά­ρο­χό τους, ενώ τα θύ­μα­τα βίας μπο­ρούν να επι­κοι­νω­νή­σουν και με e-mail στην ηλε­κτρο­νι­κή διεύ­θυν­ση: [email protected].

Σε αυτό το πλαί­σιο, υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι πο­λί­τες μπο­ρούν να κα­λούν για πε­ρι­στα­τι­κά βίας -έμ­φυ­λης ή εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής- και στον Ενιαίο Αριθ­μό Εξυ­πη­ρέ­τη­σης Πο­λι­τών 1555 του υπουρ­γεί­ου Ερ­γα­σί­ας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σε­ων και των επο­πτευό­με­νων φο­ρέ­ων του. Οι κλή­σεις από εκεί δια­βι­βά­ζο­νται αμέ­σως στη Γραμ­μή SOS 15900. Οι κλή­σεις στο 1555 είναι, επί­σης, δω­ρε­άν.